هر سال در ۱۸ دسامبر، جهان روز جهانی مهاجران را گرامی میدارد. در این روز، توجه عمومی و رسانهای به میلیونها انسان جلب میشود که روزی خانه و وطن خود را ترک کردهاند و در راهی دشوار، بهدنبال آرمان، امنیت، فرصت یا پیوند خانوادگی به راه افتادند.
برنامههای روز جهانی مهاجران در سال ۲۰۲۵ با تمرکز بر فرهنگ و توسعه، نقش مهاجران را ارجمند میشمارد و ضرورت احترام به حقوق آنان را برجسته میکند.
مهاجرت پیش از آنکه به عبور از مرزها و جابهجایی در نقشههای جغرافیایی بینجامد، تجربهای عمیق از «گسست فرهنگی و دگرگونی سبک زندگی» است؛ فرایندی تدریجی و فرساینده که در آن فرد ناچار میشود بخشهایی از عادتهای روزمره، الگوهای رفتاری، زبان رسمی و غیررسمی، شوخیها، مناسک اجتماعی و حتی شیوه ابراز احساسات خود را بازتعریف کند.
مهاجر اغلب در فاصلهای مبهم میان دو جهان معلق میماند: نه کاملا در فرهنگ پیشین جا دارد و نه بهسادگی در نظم جدید پذیرفته میشود.
تغییرات گسترده در زندگی یک مهاجر، ممکن است بهمرور احساس بیگانگی را در او تشدید کند؛ احساسی که نه ناگهانی است و نه نمایشی، بلکه آرام و مداوم در زندگی روزمره رسوخ میکند.
این رنج خاموش که کمتر در آمار و گزارشها دیده میشود، یکی از بنیادیترین چالشهای مهاجرت است؛ چالشی که بیش از جابهجایی فیزیکی، ذهن و هویت فرد را درگیر میکند.
جابهجایی فیزیکی و تغییر جغرافیا: ترک سرزمین آشنا
در سادهترین سطح، مهاجرت یعنی جابهجایی و دور شدن از جغرافیای آشنای زندگی؛ دوری از جایی که خاطرات، مسیرهای روزمره، آشناهای خیابانی و حتی صداهای محله، با هویت فرد پیوند خوردهاند.
این جابهجایی، هرچند گاهی با امید همراه است، اما نخستین چالش را در انطباق با محیط فیزیکی تازه ایجاد میکند: تغییر آب و هوا، نقشه شهر، نحوه دسترسی به خدمات و حتی نحوه ارتباط با دیگران.
یک مهاجر باید مسیر رفتوآمد، اشارههای شهری و حتی مقررات محلی را از نو بیاموزد و روح و جسم خود را با شرایطی تطبیق دهد که با آن آشنایی نداشته است.
غذا: از مزههای آشنا تا تلاش برای بقا
یکی از نخستین ابعادی که مهاجران در تجربه جدید با آن مواجه میشوند، عادتهای غذایی و دسترسی به غذاست.
غذا نه فقط خوردنی که نشانهای از فرهنگ، خاطره و هویت است. وقتی فرد از کشور خود جدا میشود، بسیاری از خوراکیهایی که با آن رشد کرده - طعمها، ادویهها و مواد اولیه - دیگر در دسترس نیست.
یافتن انواع مواد غذایی آشنا در فروشگاههای محلی ممکن است دشوار یا هزینهبر باشد و این موضوع میتواند مهاجر را به تغییر رژیم غذایی، پذیرش غذاهای جدید یا حتی مصرف غذاهایی سوق دهد که سلامت را تهدید میکنند.
چنین تغییراتی نه فقط جسم را تحت تاثیر قرار میدهد، بلکه میتواند احساس غربت و بیگانگی فرهنگی را نیز تشدید کند.
زبان و ارتباط: دیواری در برابر گفتوگو
زبان، ابزار اصلی برقراری ارتباط، یکی از بزرگترین موانع پیش روی مهاجران است.
ورود به جامعهای با زبان جدید، حتی برای خرید روزمره یا پرسش درباره مسیر اتوبوس، میتواند چالشبرانگیز و گاه تحقیرآمیز باشد.
این چالش، زمانی که فرد نمیتواند افکار، نیازها یا احساساتش را بهدرستی انتقال دهد، به یکی از بزرگترین منابع تنهایی و استرس تبدیل میشود.
فرهنگ، لباس و الگوهای اجتماعی: سقوط در هزارتوی تفاوت
مهاجرت به معنای مواجهه با الگوهای فرهنگی، اجتماعی و هنجارهای تازه است.
فرهنگی که در آن بزرگ شدهاید ممکن است در جامعه جدید با ارزشها و انتظارات متفاوت روبهرو شود.
این تفاوتها در رفتارها، مناسبتها، روابط شخصی و حتی نوع لباس پوشیدن، قابل مشاهده است.
پذیرش این تفاوتها یا انطباق با آنها میتواند برای مهاجران فشار روانی و اجتماعی ایجاد کند؛ فشاری که گاه در قالب دوری از جامعه میزبان یا کاهش اعتماد به نفس بروز مییابد.
نظام سلامت: مواجهه با سازوکار تازه
برای مهاجران، دسترسی به خدمات پزشکی و بهداشتی، یکی از دشوارترین چالشهاست.
سازوکارهای بهداشتی در کشورهای مختلف متفاوت است و ممکن است فرآیند ثبتنام، بیمه، پرداخت هزینهها یا زبان تخصصی صحبت با پزشکان، برای فرد کاملا بیگانه باشد.
این چالشها زمانی که فرد یا اعضای خانواده بیمار میشوند، به موضوعی حیاتی و استرسزا تبدیل میشود؛ تجربهای که میتواند عواقبی فراتر از جسم داشته باشد و سلامت روان را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
آموزش و رشد: مسیر یادگیری دوگانه
برای خانوادههایی که با فرزندان مهاجرت میکنند، یکی از پیچیدهترین ابعاد، انطباق با نظام آموزشی جدید است. کودکان باید زبان تازه بیاموزند، روشهای آموزشی متفاوت را تجربه کنند و با همکلاسیهایی از پسزمینههای فرهنگی دیگر، ارتباط برقرار کنند.
در بسیاری از موارد، والدین نیز باید با ساختار و ارزشهای نظام آموزشی جدید آشنا شوند تا بتوانند در مسیر یادگیری فرزندانشان نقشی موثر ایفا کنند.
عادات روزمره: از زمانبندی تا هویت
حتی عادات سادهای مثل زمان غذا خوردن، نحوه خرید، سبک زندگی شهری، یا تعامل با همسایگان، در کشور مقصد میتواند کاملا متفاوت باشد.
این تفاوتها هر چند جزیی به نظر میرسند، بر حس بیگانگی و تلاش برای انطباق، اضافه میشوند.
مهاجران نه تنها باید با چالشهای عملی روبهرو شوند، بلکه باید ریتم زندگی تازهای را بیاموزند که ممکن است با ریتم فرهنگی و اجتماعی آنها تضاد داشته باشد.
کولهبار رنجهای انسانی
در حالی که بسیاری، مهاجرت را یک تجربه ماجراجویانه و هیجانانگیز تصور میکنند، مهاجرت یک تجربه سخت روانی است که در کنار بزرگترین اضطرابهای زندگی انسانی مانند طلاق، مرگ والدین و بیماریهای سخت قرار میگیرد.
روز جهانی مهاجران، روز یادآوری و دیدهشدن است. روزی که آنچه در زندگی روزمره مهاجران اغلب به حاشیه رانده میشود - از تغییرات خاموش در روابط و عادتها گرفته تا هزینههای پنهانی که در مسیر سازگاری پرداخت میشود - برای لحظهای به متن گفتوگوی عمومی میآید.
این روز بر اهمیت ثبت و شنیدن روایتها تاکید میکند. روایتهایی که در آمارهای رسمی و تصمیمهای اداری منعکس نمیشوند، اما در شکل دادن به تجربه مهاجرت نقشی تعیینکننده دارند.
رییسجمهوری آمریکا شامگاه سهشنبه ۲۵ آذر اعلام کرد ایالات متحده «محاصره کامل و همهجانبه» نفتکشهای تحریمشدهای را که وارد ونزوئلا میشوند یا از این کشور خارج میشوند، آغاز کرده است.
او همچنین حکومت ونزوئلا را در فهرست «سازمانهای تروریستی خارجی» قرار داد.
پیشتر و در ۱۹ آذر، آمریکا نفتکش «اسکیپر» را که برای انتقال محمولههای نفتی تحت تحریم ونزوئلا و جمهوری اسلامی مورد استفاده قرار میگرفت، توقیف کرد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، ۲۰ آذر گفت سپاه پاسداران از این نفتکش برای معاملات خود در بازار سیاه بهره میگرفت.
اورشلیمپست چهارشنبه ۲۶ آذر در مطلبی تحلیلی به بررسی تاثیر تحولات اخیر ونزوئلا بر صادرات نفت جمهوری اسلامی پرداخت و نوشت از زمان توقیف اسکیپر، چهار نفتکش مرتبط با حکومت ایران که عازم ونزوئلا بودند، مسیر خود را تغییر دادهاند.
بر اساس این گزارش، این نخستین بار نیست که ایالات متحده جریان نقل و انتقال محمولههای نفتی ایران در نزدیکی ونزوئلا را مختل میکند.
سال ۲۰۲۰ نیز وزارت دادگستری آمریکا از خنثیسازی موفق یک محموله سوخت چند میلیون دلاری خبر داد که متعلق به سپاه پاسداران و در مسیر انتقال به ونزوئلا بود.
به نوشته اورشلیمپست، حوادث سال ۲۰۲۰ در شرایطی رخ داد که سطح تنشها در خلیج فارس بهطور قابل توجهی بالا بود و جمهوری اسلامی در آن مقطع اقدام به هدف قرار دادن نفتکشها با مین میکرد.
این روزنامه افزود این احتمال وجود دارد که تحولات مرتبط با ونزوئلا تبعاتی فراتر از آمریکای لاتین داشته باشد و بار دیگر به خاورمیانه سرایت کند؛ هرچند هنوز مشخص نیست حکومت ایران چه واکنشی به رویدادهای اخیر نشان خواهد داد.
شبکه خبری سیانان در همین رابطه گزارش داد اقدام اخیر ترامپ در خصوص نفتکشهای ونزوئلا، شریان حیاتی اقتصاد این کشور را هدف قرار داده و در کنار تهدید آمریکا به انجام حملات زمینی، فشارها را بر کاراکاس تشدید کرده است.
نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، روابط نزدیکی با جمهوری اسلامی، چین و روسیه دارد.
کاراکاس و تهران در سال ۲۰۲۲ یک توافقنامه همکاری دوجانبه ۲۰ ساله به امضا رساندند.
در پی تشدید فشار واشینگتن بر کاراکاس و گمانهزنیها درباره احتمال سرنگونی مادورو، حشمتالله فلاحتپیشه، رییس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، ۲۶ آذر با اشاره به تجربه سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، خواستار تعیین تکلیف بیش از دو میلیارد دلار طلب ایران از ونزوئلا شد.
فاکسنیوز ۱۵ آذر گزارش داد تشدید فشارهای دولت ترامپ بر مادورو، بخشی از راهبرد گستردهتر واشینگتن برای تضعیف نفوذ جهانی روسیه و حذف تدریجی حکومتهای وابسته به مسکو، از جمله جمهوری اسلامی، است.
آکادمی علوم و هنرهای سینمایی، شامگاه سهشنبه ۲۵ آذر فیلمهای راهیافته به فهرست نامزدهای برگزیده در ۱۲ بخش مختلف مراسم اسکار را اعلام کرد.
بر این اساس، «یک تصادف ساده» به نمایندگی از فرانسه برای دریافت جایزه بهترین فیلم بینالمللی به رقابت خواهد پرداخت.
در فهرست فیلمهای راهیافته به این بخش، برای نخستین بار اثری از عراق دیده میشود: «کیک رییسجمهور» ساخته حسن هادی که در بخش «دو هفته کارگردانان» جشنواره کن موفق به دریافت جایزه دوربین طلایی و جایزه انتخاب تماشاگران شد.
همچنین «ارزش عاطفی» ساخته یواخیم تریر، به نمایندگی از نروژ، «مامور مخفی» از کلبر مندونسا فیلیو بهعنوان نماینده برزیل، «صدای هند رجب» به کارگردانی کوثر بنهنیه به نمایندگی از تونس و «بلن»، ساخته دولورس فونزی، بهعنوان نماینده آرژانتین، در این فهرست حضور دارند.
فیلم «علت مرگ: نامعلوم» به کارگردانی علی زرنگار و تهیهکنندگی مجید برزگر که از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهعنوان نماینده ایران به اسکار معرفی شده بود، نتوانست به فهرست منتخبان نهایی راه یابد.
نود و هشتمین دوره جوایز اسکار قرار است ۲۵ اسفند در لسآنجلس برگزار شود.
سوم خرداد، پناهی برای فیلم «یک تصادف ساده» برنده نخل طلای جشنواره سینمایی کن شد.
پناهی با دریافت جایزه خرس طلایی برلین، نخل طلای کن و شیر طلایی ونیز، به یکی از معدود فیلمسازانی تبدیل شد که موفق به کسب سهگانه معتبر سینمایی شدهاند؛ افتخاری که پیش از او تنها کارگردانانی چون میکلآنجلو آنتونیونی، رابرت آلتمن و آنری-ژرژ کلوزو به آن دست یافته بودند.
این فیلم همچنین نامزد دریافت چهار جایزه بهترین فیلم، بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان، بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنامه جشنواره گلدن گلوب شده است.
فیلم «یک تصادف ساده» با مشارکت فرانسه تهیه و تولید شده است.
پناهی در سالهای گذشته بارها مواضع سرکوبگرانه حکومت جمهوری اسلامی را به چالش کشیده و به همین دلیل، احضار، بازداشت و زندانی شده است.
۱۰ آذر، دادگاه انقلاب تهران، پناهی را به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال حبس و دو سال ممنوعیت خروج از کشور و ممنوعیت عضویت در گروههای سیاسی و اجتماعی محکوم کرد.
او در واکنش به این حکم اعلام کرد «هرگز به ترک وطن و پناهندگی» فکر نمیکند و پس از پایان مراسم اسکار به ایران باز خواهد گشت.
در جوابیهای که با امضای «ماریا مالمر استنرگارد»، وزیر خارجه سوئد، ارسال شده، آمده است این شهروند از خدمات «وکیل حقوقی» برخوردار است، اما «بهدلیل ملاحظات کنسولی و برای جلوگیری از اخلال در روند پیگیری پرونده»، در حال حاضر جزییات بیشتری ارائه نمیشود.
سوئد پیشتر نیز با هشدار درباره خطر بازداشتهای خودسرانه، از شهروندان خود خواسته بود از سفر به ایران خودداری کنند.
سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی ۲۵ آذر از بازداشت و محاکمه یک شهروند دوتابعیتی ایرانی-سوئدی به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» خبر داد و گفت رای این پرونده بهزودی صادر خواهد شد.
اصغر جهانگیر گفت این پرونده در شعبه دوم دادگاه انقلاب کرج رسیدگی شده و فرد بازداشتشده در سال ۲۰۲۰، تابعیت سوئد را دریافت کرده و از آن زمان در این کشور اقامت داشته است.
جهانگیر با استناد به گزارشهای امنیتی و «اعترافات متهم» گفت که او در سال ۲۰۲۳ بهوسیله سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل جذب شده و پس از آن، برای آموزشهای جاسوسی به شش پایتخت اروپایی سفر کرده است.
به گفته سخنگوی قوه قضاییه، این فرد «چندین بار» به اسرائیل رفته و حدود یک ماه پیش از آغاز درگیری نظامی خرداد ماه (جنگ ۱۲ روزه)، وارد ایران شده و در ویلایی در نزدیکی کرج اقامت داشته است.
او گفت که از این فرد، «تجهیزات الکترونیکی مرتبط با جاسوسی» کشف شده و متهم به «همکاری اطلاعاتی با اسرائیل» اعتراف کرده است.
حسین فاضلی هریکندی، رییس کل دادگستری استان البرز، ۱۷ آذر اعلام کرده بود رسیدگی به پرونده یک ایرانی دوتابعیتی متهم به «جاسوسی» برای اسرائیل در کرج آغاز شده است.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی بازداشت این شهروند دوتابعیتی را بخشی از آنچه «شبکه گسترده جاسوسی» در جریان و پس از جنگ ۱۲ روزه مینامد، توصیف کرده است.
مقامهای جمهوری اسلامی گفتهاند پس از این درگیری که با حملات هوایی آمریکا به تاسیسات هستهای ایران نیز همراه بود، بیش از ۷۰۰ نفر به ظن جاسوسی یا همکاری با اسرائیل بازداشت شدهاند.
سازمان اطلاعات سپاه پاسداران ۲۰ آبان اعلام کرد شبکههایی را که «شبکههای جاسوسی آمریکا و اسرائیل» میخواند، در داخل ایران متلاشی کرده است.
مجلس شورای اسلامی، ششم مهر با تصویب طرحی اضطراری، امکان رسیدگی به پروندههای جاسوسی بر اساس مقررات زمان جنگ را فراهم کرد.
این تحولات همزمان با افزایش اعدامها در پروندههای مرتبط با جاسوسی رخ داده است.
قوه قضاییه میگوید افرادی که در ماههای اخیر اعدام شدند، اتهامهایی مانند «محاربه» و «همکاری با دولتهای متخاصم» داشتهاند.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران و نهادهای حقوق بشری بینالمللی اعلام کردهاند دستکم ۱۲ نفر در سال جاری به اتهام جاسوسی اعدام شدند.
آنان نسبت به نبود دادرسی عادلانه در این پروندهها ابراز نگرانی کردند.
شبکه البیسی اینترنشنال لبنان، شامگاه سهشنبه ۲۵ آذر گزارش داد اسرائیل قصد دارد مسئولیت ماموریت نیروهای خود را در مواضع واقع در امتداد مرز در داخل خاک لبنان، به لشکر ۹۱ واگذار کند.
بر پایه این گزارش، ارتش اسرائیل تاکید کرده سازوکارهای اجرای توافق آتشبس از کارایی لازم برخوردار نیستند و ارتش لبنان تنها به حدود دو-سوم از هشدارهایی که اسرائیل درباره تلاشهای حزبالله برای تقویت توان نظامی خود به کمیته مربوطه ارسال کرده، واکنش نشان داده است.
اسرائیل همچنین ارتش لبنان را به انفعال در برابر ۳۵۲ مورد نقض آتشبس متهم کرد.
طرح جدید ارتش اسرائیل چند ساعت پس از آن مطرح شد که ارتش لبنان برای جمعی از سفرا و وابستگان نظامی، بازدیدی میدانی از منطقه جنوبی رود لیتانی ترتیب داد و برنامه خود را برای کنترل سلاحها در منطقه، ارائه کرد.
اسرائیل و لبنان آذرماه ۱۴۰۳ برای برقراری آتشبس و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد به توافق رسیدند.
بر اساس قطعنامه ۱۷۰۱، حزبالله باید نیروهای خود را به شمال رودخانه لیتانی (حدود ۳۰ کیلومتری مرز اسرائیل) منتقل کند و بدین ترتیب، تنها ارتش و نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در لبنان (یونیفل)، اجازه استقرار در جنوب این کشور را دارند.
ارتش اسرائیل نیز موظف است از جنوب لبنان عقبنشینی کند، اما نظامیان اسرائیلی همچنان در برخی نقاط راهبردی در این منطقه حضور دارند.
اسرائیل در طول ماههای گذشته بارها حزبالله را به نقض توافق آتشبس متهم کرده و حملاتی را علیه مواضع و نیروهای این گروه مورد حمایت تهران تدارک دیده است.
مقامهای جمهوری اسلامی چهارشنبه ۲۶ آذر با نصب یک دیوارنگاره جدید در میدان «فلسطین» تهران، با استفاده از تصاویری مرتبط با حزبالله لبنان، شهر ناهاریا در شمال اسرائیل را به حمله تهدید کردند.
در این دیوارنگاره نوشته شده است: «برای جنگ بعدی آماده باشید. در لبنان شکستی دیگر منتظر شماست.»
انتقاد اسرائیل از ارتش لبنان: عملیات خلع سلاح به روستاها نرسیده است
البیسی اینترنشنال در ادامه گزارش داد ارتش اسرائیل معتقد است عملیات ارتش لبنان برای خلع سلاح در جنوب لبنان، تنها به مناطق غیرمسکونی محدود بوده و به عمق روستاها کشیده نشده است.
اسرائیل همچنین ارتش لبنان را متهم کرد از ورود به چندین تونل و مجموعه نظامی در منطقه، سر باز زده است.
۱۹ آبان، خبرگزاری رویترز نوشت اسرائیل از ارتش لبنان خواسته برای خلع سلاح حزبالله در جنوب لبنان، بازرسی خانهبهخانه انجام دهد.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، ۲۲ آذر بار دیگر اعلام کرد حتی در صورت افزایش فشارهای آمریکا و متحدانش، این گروه نیابتی جمهوری اسلامی تن به خلع سلاح نخواهد داد.
حزبالله تاکید دارد توافقات موجود تنها شامل تسلیحات در جنوب رودخانه لیتانی میشود.
یوسف رجی، وزیر خارجه لبنان، ۲۱ آذر هشدار داد نقش جمهوری اسلامی در لبنان و منطقه «بسیار منفی» است و سیاستهای تهران از «عوامل بیثباتی در منطقه» به شمار میرود.
همزمان با افزایش تنشها در لبنان، وزارت خارجه بریتانیا به شهروندان این کشور توصیه کرد از سفر به برخی مناطق بیروت و حومه جنوبی آن، جنوب رودخانه لیتانی، بخشهایی از استان بقاع، اردوگاههای آوارگان فلسطینی و شماری دیگر از مناطق لبنان، خودداری کنند.
روزنامه الاخبار، رسانه نزدیک به حزبالله، ۱۹ آذر گزارش داد اسرائیل هشدار داده در صورت عدم همکاری حزبالله برای تحویل سلاحهای سنگین خود طی هفتههای آینده، عملیات نظامی گستردهای را علیه مواضع این گروه در دستور کار قرار خواهد داد.
