دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت ممکن است هرگز مشخص نشود چه کسی مسئول حمله مرگبار به یک مدرسه دخترانه در میناب در نخستین روز جنگ با جمهوری اسلامی بوده است. او احتمال نقش آمریکا در این حمله را رد کرد و گفت مدرکی ندیده که نشان دهد موشک شلیکشده متعلق به آمریکا بوده است.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه چهارم تیر گزارش داد ترامپ در تازهترین موضعگیری درباره حمله ۹ اسفند به مدرسه دخترانهای در میناب (مدرسه شجره طیبه) گفت در آن زمان «موشکها از همه طرف در حال پرواز بودند» و به همین دلیل شاید هیچوقت مشخص نشود مسئولیت این حمله با چه کسی بوده است.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «بعضیها گفتند آن موشک متعلق به ما بوده، شاید هم نبوده باشد، اما من هیچ مدرکی ندیدهام که مرا به این نتیجه برساند که موشک ما بوده است. فکر نمیکنم کار ما بوده باشد.»
رویترز نخستین بار در اسفند ۱۴۰۴ گزارش داد یافتههای اولیه یک تحقیق داخلی ارتش آمریکا نشان میدهد «به احتمال زیاد» نیروهای آمریکایی مسئول این حمله بودهاند.
پنتاگون از آن زمان سطح تحقیقات را ارتقا داده، اما تاکنون هیچ یک از یافتههای اولیه را بهطور رسمی تایید نکرده است.
به گفته مقامهای جمهوری اسلامی، حمله ۹ اسفند ۱۴۰۴ که همزمان با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی و کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور وقت ایران، رخ داد، به جان باختن بیش از ۱۷۵ دانشآموز و معلم انجامید.
منابع آگاه پیشتر به رویترز گفته بودند این حمله احتمالا در نتیجه استفاده ارتش آمریکا از اطلاعات قدیمی برای شناسایی هدف رخ داده است.
بر اساس حقوق بینالملل بشردوستانه، حمله عمدی به یک مدرسه میتواند جنایت جنگی محسوب شود. این حمله واکنشهای گسترده جهانی را برانگیخت و دفتر حقوق بشر سازمان ملل آن را «کاملا هولناک» توصیف کرد.
ترامپ در روزهای نخست پس از حمله، بدون ارائه مدرک، جمهوری اسلامی را مسئول آن دانست.
او از آن زمان گفته است درباره این حمله اطلاعات کافی ندارد، تحقیقات ادامه دارد، نتایج تحقیقات را خواهد پذیرفت و معتقد است «هیچکس» بهطور عمدی این مدرسه را هدف قرار نداده است.
موضعگیریها و گزارشهای پیشین
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۹ اردیبهشت سخنان برد کوپر، فرمانده سنتکام، درباره مدرسه شجره طیبه را «بیاساس و دروغی تکاندهنده» خواند.
کوپر ۲۹ اردیبهشت در کنگره آمریکا گفته بود تحقیقات نظامی درباره انفجار در این مدرسه «پیچیده» است، زیرا این مرکز آموزشی در محل یک سایت فعال موشکهای کروز جمهوری اسلامی قرار داشت.
فرمانده سنتکام ۲۵ اردیبهشت نیز احتمال کشته شدن غیرنظامیان در حمله هوایی به میناب را تایید کرده و گفته بود تخریب مدرسهای که مقامهای جمهوری اسلامی کشتههای آن را ۱۷۵ نفر اعلام کردهاند، ممکن است بر اثر اصابت یک بمب آمریکایی رخ داده باشد.
او تاکید کرده بود این حمله همچنان در دست بررسی است و ارتش آمریکا هنوز مسئولیت آن را نپذیرفته است.
ترامپ ۱۹ اردیبهشت در پاسخ به پرسش یک خبرنگار درباره اینکه آیا پس از ۱۰ هفته مشخص شده است کدام یک از طرفهای درگیری دبستان شجره طیبه در میناب را هدف قرار داده است، گفت: «این موضوع در حال بررسی است و وقتی نتیجه آماده شد، گزارش آن را ارائه خواهیم کرد.»
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره حمله به مدرسه میناب گفت ارتش آمریکا هرگز اهداف غیرنظامی را هدف قرار نمیدهد و جمهوری اسلامی را مسئول چنین حملاتی دانست.
شبکه انبیسی نیوز ۱۶ اسفند به نقل از یک مقام آمریکایی و یک فرد آگاه گزارش داد که به احتمال زیاد در این حمله از یک مهمات آمریکایی استفاده شده است.
رویترز ۱۵ اسفند به نقل از منابع آگاه گزارش داد تحقیقات آمریکا نشان میدهد ایالات متحده احتمالا در حمله موشکی به یک مجتمع در میناب که مدرسه دخترانهای در آن قرار داشت نقش داشته است. حملهای که به کشته شدن شمار قابل توجهی کودک انجامید.
در مقابل، یک مقام اسرائیلی این روایت را رد کرد و گفت بر اساس اطلاعات موجود، این حادثه به احتمال زیاد ناشی از خطای شلیک موشکهای جمهوری اسلامی بوده است.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، ۱۴ اسفند حملات آمریکا و اسرائیل را «غیرقانونی» خواند و با اشاره به حمله به مدرسه میناب گفت بیش از ۱۶۰ دانشآموز جان باختند و بیمارستانها و مناطق پرجمعیت نیز هدف حملات قرار گرفتند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۱۲ اسفند گفت اگر حمله از سوی آمریکا انجام شده باشد، وزارت جنگ آن را بررسی خواهد کرد و تاکید کرد ایالات متحده عمدا مدرسهای را هدف قرار نمیدهد.
دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، نیز گفت گزارشهای متفاوتی درباره این حادثه دیده است؛ از جمله اینکه سپاه پاسداران مسئول آن بوده است.
حمله به مدرسه شجره طیبه در ماههای گذشته به یکی از مهمترین نمادهای تبلیغاتی جمهوری اسلامی درباره جنگ تبدیل شد.
حکومت با بهرهگیری از نام و تصاویر دانشآموزان کشتهشده، این رخداد را در کارزارهای رسانهای، برنامههای فرهنگی، دیوارنگارههای شهری، تولیدات آموزشی، مستندها، رویدادهای هنری و حتی نمادهای مرتبط با تیم ملی فوتبال ایران بازنمایی کرد و آن را به محور روایت رسمی خود از جنگ بدل ساخت.
قیمت جهانی نفت پنجشنبه چهارم تیر ماه برای دومین روز متوالی کاهش یافت و به پایینترین سطح خود از روز پیش از آغاز جنگ ایران رسید. روندی که به دنبال ازسرگیری عبور نفتکشها از تنگه هرمز، کاهش نگرانیها درباره اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و چشمانداز افزایش صادرات نفت ایران شکل گرفته است.
در معاملات پنجشنبه، بهای نفت برنت برای تحویل در ماه اوت با کاهش یک دلار و ۲۲ سنتی، معادل ۱.۶۵ درصد، به ۷۲ دلار و ۵۲ سنت در هر بشکه رسید.
نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) نیز با افت یک دلار و دو سنتی، معادل ۱.۴۵ درصد، در ۶۹ دلار و ۳۲ سنت معامله شد. هر دو شاخص به پایینترین سطح خود از هشتم اسفند، یک روز پیش از آغاز جنگ با جمهوری اسلامی، رسیدند.
بازار همچنین نشانههایی از افزایش عرضه کوتاهمدت نفت را نشان داد. قیمت قرارداد برنت برای تحویل در ماه اوت پایینتر از قرارداد سپتامبر قرار گرفت. وضعیتی که به گفته تحلیلگران بیانگر فراوانی عرضه در کوتاهمدت است.
تونی سیکامور، تحلیلگر موسسه «آیجی» (IG)، گفت سرعت افت قیمتها بسیاری از فعالان بازار را غافلگیر کرده است، زیرا بازارها اکنون انتظار دارند صادرات نفت خاورمیانه بسیار سریعتر از پیشبینیهای دو هفته قبل به وضعیت عادی بازگردد.
بهای نفت برنت سوم تیر ماه نیز بیش از سه دلار و نفت آمریکا نزدیک به سه دلار کاهش یافته بود. افتی که با فروکش کردن نگرانیها درباره کمبود عرضه همراه شد.
بازگشایی تنگه هرمز، از عوامل افت بهای نفت
یکی از مهمترین عوامل این کاهش قیمت، ازسرگیری تردد نفتکشها از تنگه هرمز است. گذرگاهی که حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان از آن عبور میکند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، اعلام کرد حجم انتقال نفت از این آبراه تقریبا به سطح پیش از جنگ بازگشته و تنها در ۲۴ ساعت گذشته بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است.
او با این حال گفت بازگشت کامل شرایط به وضعیت عادی چند هفته زمان خواهد برد، زیرا مسیر کشتیرانی همچنان نیازمند پاکسازی مینهای دریایی است.
به گفته تحلیلگران، افزایش عرضه نفت خاورمیانه، همراه با چشمانداز افزایش صادرات نفت ایران پس از تعلیق موقت بخشی از تحریمهای آمریکا، فشار بیشتری بر قیمتها وارد کرده است.
بر اساس توافق اولیهای که هفته گذشته میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ امضا شد، دو طرف وارد دورهای ۶۰ روزه از مذاکرات درباره موضوعات پیچیدهتر، از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی شدهاند.
این تفاهمنامه زمینه ازسرگیری عبور کشتیها از تنگه هرمز را نیز فراهم کرده است.
وزیر انرژی آمریکا گفت حتی اگر این تفاهم دوام نیاورد، جریان انتقال نفت از تنگه هرمز ادامه خواهد یافت و جمهوری اسلامی دیگر قادر نخواهد بود این آبراه را مسدود کند.
همزمان، عمان برای تسهیل خروج نفتکشها مسیرهای موقت شمالی و جنوبی را بدون دریافت عوارض بازگشایی کرده است.
این مسیرها با هماهنگی سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) طراحی شدهاند.
همچنین محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، برای گفتوگو با مقامهای عمان درباره آغاز مذاکرات مربوط به مدیریت آینده تنگه هرمز با مشارکت ایران، عراق و کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس، به مسقط سفر کرده است.
دادههای شرکت اطلاعات دریایی کپلر نیز نشان میدهد تعداد کشتیهای عبوری از تنگه هرمز از زمان امضای یادداشت تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
این کشتیها علاوه بر نفت خام، گاز طبیعی مایع، کود شیمیایی و سایر کالاها را نیز حمل میکنند.
به گفته دیمیتریس مانیاتیس، مدیرعامل شرکت مشاوره ریسک دریایی «ماریسکس» (Marisks)، از زمان آغاز مذاکرات صلح در سوئیس تاکنون حدود ۸۰ کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ هرچند این رقم همچنان کمتر از سطح پیش از جنگ است که روزانه بیش از ۱۰۰ کشتی از این مسیر عبور میکردند.
او افزود صدها کشتی همچنان در آبهای خلیج فارس منتظر عبور هستند.
بر اساس این گزارش، برخی نفتکشها اکنون از مسیر جدیدی در نزدیکی سواحل عمان عبور میکنند. مسیری که پس از جنگ و با هماهنگی سازمان بینالمللی دریانوردی برای دور زدن مناطق آلوده به مین ایجاد شده است.
همزمان، نیروی دریایی سپاه پاسداران نسبت به استفاده از این مسیر هشدار داد و اعلام کرد تنها مسیر مورد تایید برای عبور کشتیها، مسیر اعلامشده از سوی جمهوری اسلامی است و حرکت خارج از آن «خطرناک» خواهد بود.
با وجود این هشدار، تاکنون گزارشی از بروز حادثه برای نفتکشهایی که از مسیر جدید عبور کردهاند، منتشر نشده است.
عادی شدن زنجیره تامین و قیمت نفت
موسسه مالی مککواری پیشبینی کرده است با عادی شدن زنجیره تامین و بازگشایی کامل تنگه هرمز، قیمت نفت به سرعت به سطح پیش از جنگ بازگردد.
این موسسه میانگین قیمت نفت برنت و نفت آمریکا را در سهماهه سوم سال به ترتیب ۶۷ و ۶۲ دلار در هر بشکه برآورد کرده است، در حالی که میانگین قیمت این دو شاخص در سهماهه دوم به ترتیب ۹۴ و ۸۷ دلار بود.
در همین حال، اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور هفته گذشته به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۴ رسیده است. کاهشی که ناشی از افزایش تقاضای پالایشگاهها و برداشت دولت آمریکا از ذخایر راهبردی نفت بود.
با این حال، این دادهها تاثیر چندانی بر بازار نگذاشت، زیرا معاملهگران بیش از هر چیز بر تحولات تنگه هرمز و روند بازگشت عرضه نفت خاورمیانه تمرکز کردهاند.
کاهش قیمت نفت به تدریج بر بازار سوخت نیز اثر گذاشته است.
در آمریکا، میانگین قیمت بنزین به حدود ۳.۹۳ دلار برای هر گالن کاهش یافته، هرچند هنوز بالاتر از سطح پیش از جنگ است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سوم تیر ماه دستور تحقیق درباره عملکرد شرکتهای بزرگ انرژی از جمله شل و اکسونموبیل را صادر کرد و آنها را متهم کرد که با وجود افت قیمت نفت، قیمت سوخت را به همان نسبت کاهش ندادهاند.
در مقابل، موسسه نفت آمریکا (API) اعلام کرد قیمت بنزین و سایر فرآوردههای نفتی الزاما همزمان و همسرعت با قیمت نفت خام تغییر نمیکند.
مقامهای ناظر در بریتانیا نیز اعلام کردند در ماههای اخیر شواهدی از افزایش غیرمنصفانه قیمت سوخت از سوی شرکتهای انرژی مشاهده نکردهاند.
گلوبالنیوز پنجشنبه چهارم تیر گزارش داد اسناد اطلاعاتی محرمانهای که این رسانه به آنها دست یافته، نشان میدهد سازمان اطلاعات امنیت کانادا (CSIS) و سازمان خدمات مرزی کانادا (CBSA)، پاکتچیان، دانشجوی ۴۱ ساله دکتری مهندسی هوافضا در دانشگاه کارلتون، را تهدیدی امنیتی تشخیص دادهاند.
بر اساس این اسناد، پاکتچیان برای شرکت مپنا که در فهرست تحریمهای کانادا قرار گرفته است، کار میکند.
سازمان اطلاعات امنیت کانادا میگوید او پس از پایان تحصیل در اتاوا قصد دارد به این شرکت بازگردد و آموختههای خود را در آنجا به کار گیرد.
این سازمان همچنین نوشته است او با یک استاد دانشگاه ایرانی در ارتباط است که پژوهشهایش بر موشکهای بالستیک و دیگر فناوریهای نظامی متمرکز است.
به گفته مقامهای امنیتی و مهاجرتی کانادا، پاکتچیان مدرک کارشناسی ارشد خود را از یکی از دانشگاههای ایران دریافت کرده است. دانشگاهی که بهدلیل فعالیت در زمینه پژوهشهای مرتبط با غنیسازی اورانیوم، فناوریهای تسلیحات هستهای و سامانههای هدایت موشکی شناخته میشود.
به گفته این مقامها، حوزههای پژوهشی او نیز قابلیت استفاده در اهداف سوء را دارند.
در یادداشتی که مقامهای مهاجرت کانادا در ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ تهیه کردهاند، آمده است تخصصی که پاکتچیان در کانادا به دست میآورد، «به احتمال زیاد» در پیشبرد برنامههای تسلیحات کشتار جمعی جمهوری اسلامی به کار گرفته خواهد شد.
سازمان اطلاعات امنیت کانادا، سازمان خدمات مرزی کانادا و دانشگاه کارلتون درباره این پرونده اظهارنظر نکردند.
پاکتچیان و وکیل او نیز پاسخی به درخواست رسانهها ندادند.
ارتباط با مپنا و تحقیقات نظامی
بر اساس گزارش سازمان خدمات مرزی کانادا، پاکتچیان از سال ۱۳۸۸ در شرکت مپنا بهعنوان طراح کمپرسورهای محوری فعالیت میکند. تجهیزاتی که در موتورهای جت کاربرد غیرنظامی و نظامی دارند.
اسناد امنیتی نشان میدهند او در زمان درخواست ویزای تحصیلی، محمود مانی، استاد دانشگاه صنعتی امیرکبیر، را بهعنوان معرف خود معرفی کرده است.
به گفته سازمان اطلاعات امنیت کانادا، فعالیتهای پژوهشی مانی بر فناوریهای دارای کاربرد نظامی، از جمله آیرودینامیک موشکها، موتورهای راکتی و موشکهای بالستیک، تمرکز دارد.
این سازمان همچنین اعلام کرده است پاکتچیان در دانشگاه کارلتون استادی را بهعنوان راهنمای پژوهشی خود انتخاب کرده که حوزه تخصصی او جنگندهها و پهپادهاست.
بر اساس این اسناد، پاکتچیان نیز در نامهای به اداره مهاجرت کانادا نوشته است که پس از بازگشت به ایران، از دانش و تخصصی که در کانادا کسب میکند، برای پیشرفت حرفهای خود استفاده خواهد کرد.
سازمان خدمات مرزی کانادا هشدار داده است ادامه تحصیل این فرد در این کشور میتواند به «انتقال نامحسوس فناوری» منجر شود و در نهایت به تقویت برنامهها و توانمندیهای نظامی جمهوری اسلامی کمک کند.
بورسیه دانشگاه و پیگیری ویزا
اسناد مهاجرتی نشان میدهند دانشگاه کارلتون هنگام پذیرش پاکتچیان در سال ۱۴۰۱، هشت هزار دلار بورسیه به او اختصاص داده است.
همچنین دفتر یاسر نقوی، نماینده حزب لیبرال، درباره روند صدور ویزای تحصیلی او با مقامهای وزارت مهاجرت کانادا تماس گرفته بوده.
دفتر نقوی اعلام کرد دفاتر نمایندگان حوزههای انتخابیه بهطور معمول در امور مهاجرتی به ساکنان حوزه خود کمک میکنند، اما به اطلاعات محرمانه نهادهای امنیتی دسترسی ندارند.
این پیگیریها در تیر ۱۴۰۲، حدود چهار ماه پس از شناسایی پاکتچیان بهعنوان تهدید امنیتی، انجام شد.
ایراناینترنشنال ۲۷ خرداد در گزارشی به افزایش نگرانی نهادهای امنیتی کانادا درباره فعالیتها و شبکههای وابسته به جمهوری اسلامی در این کشور پرداخت.
نگرانی از انتقال دانش به برنامه موشکی جمهوری اسلامی
پرونده مهاجرتی پاکتچیان نشان میدهد او در سال ۱۴۰۲ وارد کانادا شد و همان سال تحصیل در دانشگاه کارلتون را آغاز کرد.
او در اردیبهشت سال جاری با شکایت در دادگاه فدرال کانادا خواستار تصمیمگیری درباره درخواست ویزای دانشجویی و پرداخت ۱۰ هزار دلار غرامت به دلیل تاخیر در رسیدگی به پرونده شد، اما دادگاه ۱۹ خرداد درخواست او را رد کرد.
توماس ژونو، استاد دانشگاه اتاوا، گفت عملکرد برنامه موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی در جنگ ۴۰ روزه نسبت به گذشته بهبود یافته و در درگیریهای خرداد ۱۴۰۴ نیز دقت و قابلیت اطمینان موشکهای جمهوری اسلامی بیشتر از قبل بوده است.
متیو لویت، پژوهشگر موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، نیز گفت مقامها مدتهاست نگرانند پژوهشگران ایرانی مشغول تحصیل در خارج از کشور در جبران کمبودهای دانش یا قطعات مورد نیاز برنامه موشکی جمهوری اسلامی نقش داشته باشند.
ژونو در عین حال گفت ممکن است پاکتچیان برای اهداف مشروع در کانادا تحصیل کند، اما احتمال بازگشت او به ایران و فعالیت مستقیم یا غیرمستقیم در برنامه موشکی یا پهپادی جمهوری اسلامی نیز وجود دارد.
سازمان اطلاعات امنیت کانادا نیز در گزارش سالانه ۲۰۲۴ خود اعلام کرده است که بهطور فعال تلاشهای جمهوری اسلامی را برای دستیابی به فناوری کانادایی به منظور پیشبرد برنامههای تسلیحاتی، رصد و بررسی میکند.
ایراناینترنشنال ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ هویت یکی از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی در کانادا را افشا کرد و به حساسیت نهادهای امنیتی این کشور نسبت به فعالیتهای وابسته به تهران پرداخت.
کانادا از سال ۲۰۱۲ روابط دیپلماتیک خود را با جمهوری اسلامی قطع کرده و در سالهای بعد، پروندههایی مانند سرنگونی پرواز پیاس۷۵۲، تهدید مخالفان، فعالیتهای منطقهای و برنامههای موشکی و هستهای جمهوری اسلامی، شکاف میان دو طرف را عمیقتر کرده است.
در حالی که مقامهای جمهوری اسلامی کاهش ذخایر آبی، افزایش مصرف و فشار بر شبکه برق را عامل این وضعیت معرفی میکنند، اما بسیاری از شهروندان شرایط موجود را نتیجه ناکارآمدی حکومت و سالها فرسودگی زیرساختها میدانند.
پیامهای ارسالی از خوزستان، ایلام، لرستان، آذربایجان شرقی، البرز، تهران و استانهای دیگر نشان میدهند قطعیهای چندساعته آب و برق از همین روزهای ابتدای تابستان آغاز شده و زندگی روزمره مردم را مختل کرده است.
یک شهروند از خوزستان، استانی که بخش مهمی از برق کشور را تولید میکند، در پیامی به ایراناینترنشنال نوشت: «با شروع اولین روز تابستان و ثبت دمای بالای ۵۰ درجه در خوزستان، قطعیهای برنامهریزیشده برق هم استارت خورده و برق استانی را که دو برابر نیاز خودش برق تولید میکند، هر روز قطع میکنند.»
شهروندان ساکن شهرهای مختلف استان ایلام نیز از چهار ساعت قطع برق در دمای ۴۶ درجه خبر دادند.
مخاطبی هشدار داد اگر خاموشیها ادامه پیدا کند، مسئولان با «جمعیت مردم معترض و خشمگین» روبهرو خواهند شد.
شهروندی ساکن برجی ۱۴ طبقه در پردیس تهران، از چهار ساعت قطع برق در میانه روز خبر داد و نوشت: «بدون آسانسور چطور ما این طبقات را با پله رفتوآمد کنیم؟»
شماری دیگر از شهروندان نیز اشاره کردند نبود دسترسی به آسانسور در گرمای تابستان برای بسیاری از سالمندان و خانوادهها بحرانی مضاعف است.
بحران آب و خاموشی
در کنار قطع برق، روایتهای متعددی درباره قطع آب نیز به دست ایراناینترنشنال رسیده است.
مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق، اواسط اردیبهشت سال گذشته گفته بود وقتی برق نیست، آب هم نداریم چون پمپ قطع میشود.
همان زمان برخی شهروندان، قطع روزانه برق را برابر با «فلج شدن» زندگی مردم خواندند.
با تداوم بحران انرژی در سال جاری، چند شهروند از بومهن گفتند در هفته گذشته تنها دو روز و آن هم برای چند ساعت به آب دسترسی داشتهاند.
مخاطبی در همین زمینه نوشت: «در خانه فرد بیمار داریم. دیگر نمیدانیم باید دردمان را به چه کسی بگوییم.»
ساکنان شهریار نیز از سه روز قطعی آب خبر دادند و گفتند تماس با اداره آبفا نتیجهای جز دریافت کد پیگیری و شنیدن پیامهای ضبطشده نداشته است.
از شهر قدس در غرب تهران نیز چندین پیام مشابه دریافت شده است.
شهروندان گفتند آب از ساعت سه بعدازظهر تا هفت صبح قطع بوده و مردم برای ساعتهای طولانی از ابتداییترین نیاز زندگی محروم ماندهاند.
یکی از ساکنان این منطقه نوشت: «آب یک نیاز اولیه است، نه یک خدمت لوکس.»
مقامهای جمهوری اسلامی کمبود منابع آبی، کاهش ذخایر سدها و افزایش مصرف را از دلایل اصلی وضعیت موجود معرفی میکنند، اما بسیاری از شهروندان معتقدند مقامها به جای پاسخگویی درباره سالها سوءمدیریت و کمبود سرمایهگذاری، مسئولیت بحران را متوجه مردم میکنند و از آنان میخواهند مصرف خود را کاهش دهند.
بر اساس پیامهای رسیده از شباب ایلام، آب این شهر سه روز کامل قطع بوده است.
از سوی دیگر، برخی شهروندان در پیامهای خود، وضعیت فعلی را با ادعاهای مقامهای جمهوری اسلامی درباره حمله به زیرساختها مقایسه کردند.
در یکی از این پیامها آمده است: «لازم نبود کسی زیرساختهای انرژی را بزند. ناکارآمدی حکومت، آب را از ما گرفته و ما را به عصر حجر برگردانده. ما با گالن آب میآوریم.»
قبوض گرانتر، خدمات کمتر
در کنار قطعیهای گسترده، شهروندان از افزایش هزینه آب و برق نیز گلایه دارند.
یک شهروند از زنجان نوشت: «قبوض آب و برق را بیسروصدا گران کردند، قطعی برق هم چند روز است شروع شده.»
از اهواز نیز گزارش شده مبلغ قبوض آب به حدی افزایش یافته که بسیاری از خانوادهها توان پرداخت آن را ندارند.
به گفته یک شهروند، اداره آب حاضر به قسطبندی بدهیها نیست و این وضعیت میتواند به تضعیف بهداشت عمومی در گرمای شدید جنوب کشور منجر شود.
شهروند دیگری از جنوب ایران در پیامی به ایراناینترنشنال نوشت: «نه آب کافی هست و نه برق. در این گرمای شدید روزی چند ساعت برق را قطع میکنند. بنزین هم بهسختی پیدا میشود، در حالی که بخش بزرگی از سوخت کشور از همین بنادر جنوب تامین میشود.»
بحرانی که سالهاست تکرار میشود
قطع آب و برق در ایران پدیده تازهای نیست.
در سالهای گذشته نیز شهروندان بارها با خاموشیهای گسترده در تابستان و حتی زمستان روبهرو شدهاند. در برخی سالها، خاموشیهای برنامهریزیشده از اردیبهشتماه آغاز شده بود.
کارشناسان میگویند ریشه اصلی بحران را باید در فرسودگی زیرساختها و نبود سرمایهگذاری کافی جستوجو کرد.
به گفته آنان، جمهوری اسلامی از دهه ۱۳۹۰ تاکنون سرمایهگذاری متناسبی برای توسعه نیروگاهها، نوسازی شبکه انتقال و توزیع برق و همچنین تقویت زیرساختهای آبی انجام نداده است.
نتیجه این روند، شبکهای فرسوده است که با هر موج گرما یا سرما با کمبود ظرفیت روبهرو میشود.
به گفته شهروندان و کارشناسان، حکومت به جای حل ریشهای بحران، سالهاست با قطع برق صنایع و مشترکان خانگی یا اعمال محدودیت در تامین آب، تلاش میکند کمبودها را از یک فصل به فصل بعد منتقل کند.
این درخواست چهارشنبه سوم تیر از سوی دفتر مدیریت و بودجه کاخ سفید ارسال شد. راس ووت، مدیر دفتر مدیریت و بودجه، در نامهای به مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان آمریکا، از او خواست هرچه سریعتر درباره «این درخواستهای مهم و فوری» اقدام کند.
طبق اعلام دولت، ۶۷ میلیارد از این درخواست ۸۷.۶ میلیارد دلاری برای وزارت جنگ آمریکا درخواست شده است و در صورت موافقت نمایندگان برای رفع نیازهای فوری این وزراتخانه مرتبط با جنگ ایران صرف خواهد شد. «تامین بودجه برای هزینههای مربوط به نیروهای نظامی و آمادگی رزمی، و هزینههای عملیاتی برای بازسازی ذخایر» از جمله این نیازهای فوری اعلام شده است.
بزرگترین سهم از بودجه دفاعی، یعنی ۲۱ میلیارد دلار، به مهمات و تسلیحات اختصاص خواهد یافت، ۱۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار دیگر برای هزینههای عملیاتی و ۱۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار برای برنامههای محرمانه دیگر در نظر گرفته شده است. افزون بر اینها، دولت برای پوشش هزینههای سوخت، تولید پهپاد و امنیت سایبری نیز بودجه درخواست کرده است.
دولت در حالی این درخواست را به کنگره ارائه کرده است که ظهر چهارشنبه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در یک ناهار خصوصی با سناتورهای حزب جمهوریخواه بابت رای آنها به تصویب قطعنامه اختیارات جنگی، آنها را بهشدت مورد انتقاد قرار داد و گفتوگوی او با یکی از سناتورها به مشاجره لفظی پرتنشی انجامید.
سنا سهشنبه دوم تیر، یک روز پیش از ناهار خصوصی ترامپ با سناتورها، در دهمین تلاش برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ در قبال ایران، به قطعنامهای رای داد که هدف آن جلوگیری از اقدام نظامی مجدد آمریکا علیه تهران است. در این رایگیری ۵۰ نماینده دموکرات و جمهوریخواه به تصویب این قطعنامه رای دادند. ۵۰ رای موافق در برابر ۴۸ رای مخالف چرخشی چشمگیر نسبت به تلاشهای پیشین نمایندگان برای مخالفت با ادامه جنگ ایران بود.
هرچند این قطعنامه جنبه نمادین دارد اما نمادین بودن آن مانع خشمگین شدن رییسجمهوری آمریکا نشد. او سهشنبه بلافاصله پس از اعلام نتیجه این رایگیری در شبکه اجتماعی تروثسوشال این رایگیری را «بدهنگام و بیمعنا» خواند و گفت این اقدام پیام «کمک و دلگرمی» به جمهوری اسلامی بود.
به گفته چند قانونگذار حاضر در این ضیافت ناهار، گفتوگوی ترامپ با بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه لوئیزیانا، به تنشی لفظی انجامید. کسیدی پس از نشست گفت دولت باید درباره مشوقهای مالی پیشبینیشده برای تهران در تفاهمنامه و همچنین درباره علت محقق نشدن اهداف اعلامشده در جنگ با ایران توضیح دهد.
کمک به کشاورزان، مقابله با ابولا در آفریقا و ساختوساز در پایتخت
افزون بر بودجه درخواستی برای وزارت جنگ، ۱۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار از این بودجه برای کمک اقتصادی به کشاورزان آمریکایی درخواست شده که در نتیجه پیامدهای جنگ ایران و افزایش قیمت سوخت متضرر شدهاند.
یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار آن نیز برای مقابله با شیوع ویروس ابولا در کنگو، اوگاندا و دیگر کشورهای آفریقایی، و ۵۰۰ میلیون دلارش نیز با هدف حمایت از تلاشهای جاری «برای تکمیل پروژههای بازسازی و ساختوساز در داخل و اطراف واشینگتن دیسی» درخواست شده است.
به نوشته رویترز، بودجه درخواستی تازه به ۱۲ میلیارد دلار کمکی اضافه میشود که دولت آمریکا در سال جاری به کشاورزان پرداخت کرده است. دولت این درخواست را در شرایطی مطرح کرده که بخش کشاورزی آمریکا با رکود ناشی از هزینههای بالای تولید و افت قیمت محصولات روبهروست؛ فشارهایی که در پی جنگ ایران و سیاستهای تجاری ترامپ تشدید شدهاند.
طبق دادههای وزارت کشاورزی ایالات متحده، اگر این درخواست کاخ سفید تایید شود، پیشبینی میشود که دولت امسال حدود ۵۵.۴ میلیارد دلار پرداخت مستقیم به کشاورزان داشته باشد.
کشاورزان یکی از پایگاههای رای وفادار به ترامپ به شمار میروند و پیشبینی میشود در انتخابات میاندورهای که حدود پنج ماه دیگر برگزار میشود، نقش مهمی در حفظ جایگاه حزب جمهوریخواه در کنگره آمریکا ایفا کنند.
بر اساس نظرسنجی رویترز/ایپسوس، میزان محبوبیت ترامپ در میان آمریکاییهای ساکن مناطق روستایی در ماه ژوئن (نیمه خرداد تا نیمه تیر) به پایینترین سطح، یعنی ۵۰ درصد، کاهش یافت؛ این رقم در فوریه ۲۰۲۵ (حدود چهار ماه پیش) ۶۰ درصد بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت روشن نیست مجلس نمایندگان و سنا با چه سرعتی میتوانند درباره درخواست کاخ سفید اقدام کنند. حتی روشن نیست کنگره این موضوع را در دستور کار قرار خواهد داد یا نه. این بودجه مسیر دشواری در پیش دارد، زیرا بسیاری از قانونگذاران ممکن است هرگونه رایگیری در این باره را آزمونی برای سنجش میزان حمایتشان از تلاش دولت برای جنگ در خاورمیانه تلقی کنند.
