بهای نفت با از سر گرفته شدن عبور نفتکشها از تنگه هرمز و کاهش نگرانیها درباره عرضه نفت خاورمیانه، به بهای روز پیش از کشته شدن علی خامنهای و آغاز جنگ ایران رسید. بازارها اکنون بازگشت تدریجی صادرات نفت منطقه و افزایش عرضه را عامل اصلی افت قیمتها میدانند.
قیمت جهانی نفت پنجشنبه چهارم تیر ماه برای دومین روز متوالی کاهش یافت و به پایینترین سطح خود از روز پیش از آغاز جنگ ایران رسید. روندی که به دنبال ازسرگیری عبور نفتکشها از تنگه هرمز، کاهش نگرانیها درباره اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و چشمانداز افزایش صادرات نفت ایران شکل گرفته است.
در معاملات پنجشنبه، بهای نفت برنت برای تحویل در ماه اوت با کاهش یک دلار و ۲۲ سنتی، معادل ۱.۶۵ درصد، به ۷۲ دلار و ۵۲ سنت در هر بشکه رسید.
نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) نیز با افت یک دلار و دو سنتی، معادل ۱.۴۵ درصد، در ۶۹ دلار و ۳۲ سنت معامله شد. هر دو شاخص به پایینترین سطح خود از هشتم اسفند، یک روز پیش از آغاز جنگ با جمهوری اسلامی، رسیدند.
بازار همچنین نشانههایی از افزایش عرضه کوتاهمدت نفت را نشان داد. قیمت قرارداد برنت برای تحویل در ماه اوت پایینتر از قرارداد سپتامبر قرار گرفت. وضعیتی که به گفته تحلیلگران بیانگر فراوانی عرضه در کوتاهمدت است.
تونی سیکامور، تحلیلگر موسسه «آیجی» (IG)، گفت سرعت افت قیمتها بسیاری از فعالان بازار را غافلگیر کرده است، زیرا بازارها اکنون انتظار دارند صادرات نفت خاورمیانه بسیار سریعتر از پیشبینیهای دو هفته قبل به وضعیت عادی بازگردد.
بهای نفت برنت سوم تیر ماه نیز بیش از سه دلار و نفت آمریکا نزدیک به سه دلار کاهش یافته بود. افتی که با فروکش کردن نگرانیها درباره کمبود عرضه همراه شد.
بازگشایی تنگه هرمز، از عوامل افت بهای نفت
یکی از مهمترین عوامل این کاهش قیمت، ازسرگیری تردد نفتکشها از تنگه هرمز است. گذرگاهی که حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان از آن عبور میکند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، اعلام کرد حجم انتقال نفت از این آبراه تقریبا به سطح پیش از جنگ بازگشته و تنها در ۲۴ ساعت گذشته بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است.
او با این حال گفت بازگشت کامل شرایط به وضعیت عادی چند هفته زمان خواهد برد، زیرا مسیر کشتیرانی همچنان نیازمند پاکسازی مینهای دریایی است.
به گفته تحلیلگران، افزایش عرضه نفت خاورمیانه، همراه با چشمانداز افزایش صادرات نفت ایران پس از تعلیق موقت بخشی از تحریمهای آمریکا، فشار بیشتری بر قیمتها وارد کرده است.
بر اساس توافق اولیهای که هفته گذشته میان آمریکا و جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ امضا شد، دو طرف وارد دورهای ۶۰ روزه از مذاکرات درباره موضوعات پیچیدهتر، از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی شدهاند.
این تفاهمنامه زمینه ازسرگیری عبور کشتیها از تنگه هرمز را نیز فراهم کرده است.
وزیر انرژی آمریکا گفت حتی اگر این تفاهم دوام نیاورد، جریان انتقال نفت از تنگه هرمز ادامه خواهد یافت و جمهوری اسلامی دیگر قادر نخواهد بود این آبراه را مسدود کند.
همزمان، عمان برای تسهیل خروج نفتکشها مسیرهای موقت شمالی و جنوبی را بدون دریافت عوارض بازگشایی کرده است.
این مسیرها با هماهنگی سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) طراحی شدهاند.
همچنین محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، برای گفتوگو با مقامهای عمان درباره آغاز مذاکرات مربوط به مدیریت آینده تنگه هرمز با مشارکت ایران، عراق و کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس، به مسقط سفر کرده است.
دادههای شرکت اطلاعات دریایی کپلر نیز نشان میدهد تعداد کشتیهای عبوری از تنگه هرمز از زمان امضای یادداشت تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
این کشتیها علاوه بر نفت خام، گاز طبیعی مایع، کود شیمیایی و سایر کالاها را نیز حمل میکنند.
به گفته دیمیتریس مانیاتیس، مدیرعامل شرکت مشاوره ریسک دریایی «ماریسکس» (Marisks)، از زمان آغاز مذاکرات صلح در سوئیس تاکنون حدود ۸۰ کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ هرچند این رقم همچنان کمتر از سطح پیش از جنگ است که روزانه بیش از ۱۰۰ کشتی از این مسیر عبور میکردند.
او افزود صدها کشتی همچنان در آبهای خلیج فارس منتظر عبور هستند.
بر اساس این گزارش، برخی نفتکشها اکنون از مسیر جدیدی در نزدیکی سواحل عمان عبور میکنند. مسیری که پس از جنگ و با هماهنگی سازمان بینالمللی دریانوردی برای دور زدن مناطق آلوده به مین ایجاد شده است.
همزمان، نیروی دریایی سپاه پاسداران نسبت به استفاده از این مسیر هشدار داد و اعلام کرد تنها مسیر مورد تایید برای عبور کشتیها، مسیر اعلامشده از سوی جمهوری اسلامی است و حرکت خارج از آن «خطرناک» خواهد بود.
با وجود این هشدار، تاکنون گزارشی از بروز حادثه برای نفتکشهایی که از مسیر جدید عبور کردهاند، منتشر نشده است.
عادی شدن زنجیره تامین و قیمت نفت
موسسه مالی مککواری پیشبینی کرده است با عادی شدن زنجیره تامین و بازگشایی کامل تنگه هرمز، قیمت نفت به سرعت به سطح پیش از جنگ بازگردد.
این موسسه میانگین قیمت نفت برنت و نفت آمریکا را در سهماهه سوم سال به ترتیب ۶۷ و ۶۲ دلار در هر بشکه برآورد کرده است، در حالی که میانگین قیمت این دو شاخص در سهماهه دوم به ترتیب ۹۴ و ۸۷ دلار بود.
در همین حال، اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور هفته گذشته به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۴ رسیده است. کاهشی که ناشی از افزایش تقاضای پالایشگاهها و برداشت دولت آمریکا از ذخایر راهبردی نفت بود.
با این حال، این دادهها تاثیر چندانی بر بازار نگذاشت، زیرا معاملهگران بیش از هر چیز بر تحولات تنگه هرمز و روند بازگشت عرضه نفت خاورمیانه تمرکز کردهاند.
کاهش قیمت نفت به تدریج بر بازار سوخت نیز اثر گذاشته است.
در آمریکا، میانگین قیمت بنزین به حدود ۳.۹۳ دلار برای هر گالن کاهش یافته، هرچند هنوز بالاتر از سطح پیش از جنگ است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سوم تیر ماه دستور تحقیق درباره عملکرد شرکتهای بزرگ انرژی از جمله شل و اکسونموبیل را صادر کرد و آنها را متهم کرد که با وجود افت قیمت نفت، قیمت سوخت را به همان نسبت کاهش ندادهاند.
در مقابل، موسسه نفت آمریکا (API) اعلام کرد قیمت بنزین و سایر فرآوردههای نفتی الزاما همزمان و همسرعت با قیمت نفت خام تغییر نمیکند.
مقامهای ناظر در بریتانیا نیز اعلام کردند در ماههای اخیر شواهدی از افزایش غیرمنصفانه قیمت سوخت از سوی شرکتهای انرژی مشاهده نکردهاند.
این درخواست چهارشنبه سوم تیر از سوی دفتر مدیریت و بودجه کاخ سفید ارسال شد. راس ووت، مدیر دفتر مدیریت و بودجه، در نامهای به مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان آمریکا، از او خواست هرچه سریعتر درباره «این درخواستهای مهم و فوری» اقدام کند.
طبق اعلام دولت، ۶۷ میلیارد از این درخواست ۸۷.۶ میلیارد دلاری برای وزارت جنگ آمریکا درخواست شده است و در صورت موافقت نمایندگان برای رفع نیازهای فوری این وزراتخانه مرتبط با جنگ ایران صرف خواهد شد. «تامین بودجه برای هزینههای مربوط به نیروهای نظامی و آمادگی رزمی، و هزینههای عملیاتی برای بازسازی ذخایر» از جمله این نیازهای فوری اعلام شده است.
بزرگترین سهم از بودجه دفاعی، یعنی ۲۱ میلیارد دلار، به مهمات و تسلیحات اختصاص خواهد یافت، ۱۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار دیگر برای هزینههای عملیاتی و ۱۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار برای برنامههای محرمانه دیگر در نظر گرفته شده است. افزون بر اینها، دولت برای پوشش هزینههای سوخت، تولید پهپاد و امنیت سایبری نیز بودجه درخواست کرده است.
دولت در حالی این درخواست را به کنگره ارائه کرده است که ظهر چهارشنبه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در یک ناهار خصوصی با سناتورهای حزب جمهوریخواه بابت رای آنها به تصویب قطعنامه اختیارات جنگی، آنها را بهشدت مورد انتقاد قرار داد و گفتوگوی او با یکی از سناتورها به مشاجره لفظی پرتنشی انجامید.
سنا سهشنبه دوم تیر، یک روز پیش از ناهار خصوصی ترامپ با سناتورها، در دهمین تلاش برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ در قبال ایران، به قطعنامهای رای داد که هدف آن جلوگیری از اقدام نظامی مجدد آمریکا علیه تهران است. در این رایگیری ۵۰ نماینده دموکرات و جمهوریخواه به تصویب این قطعنامه رای دادند. ۵۰ رای موافق در برابر ۴۸ رای مخالف چرخشی چشمگیر نسبت به تلاشهای پیشین نمایندگان برای مخالفت با ادامه جنگ ایران بود.
هرچند این قطعنامه جنبه نمادین دارد اما نمادین بودن آن مانع خشمگین شدن رییسجمهوری آمریکا نشد. او سهشنبه بلافاصله پس از اعلام نتیجه این رایگیری در شبکه اجتماعی تروثسوشال این رایگیری را «بدهنگام و بیمعنا» خواند و گفت این اقدام پیام «کمک و دلگرمی» به جمهوری اسلامی بود.
به گفته چند قانونگذار حاضر در این ضیافت ناهار، گفتوگوی ترامپ با بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه لوئیزیانا، به تنشی لفظی انجامید. کسیدی پس از نشست گفت دولت باید درباره مشوقهای مالی پیشبینیشده برای تهران در تفاهمنامه و همچنین درباره علت محقق نشدن اهداف اعلامشده در جنگ با ایران توضیح دهد.
کمک به کشاورزان، مقابله با ابولا در آفریقا و ساختوساز در پایتخت
افزون بر بودجه درخواستی برای وزارت جنگ، ۱۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار از این بودجه برای کمک اقتصادی به کشاورزان آمریکایی درخواست شده که در نتیجه پیامدهای جنگ ایران و افزایش قیمت سوخت متضرر شدهاند.
یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار آن نیز برای مقابله با شیوع ویروس ابولا در کنگو، اوگاندا و دیگر کشورهای آفریقایی، و ۵۰۰ میلیون دلارش نیز با هدف حمایت از تلاشهای جاری «برای تکمیل پروژههای بازسازی و ساختوساز در داخل و اطراف واشینگتن دیسی» درخواست شده است.
به نوشته رویترز، بودجه درخواستی تازه به ۱۲ میلیارد دلار کمکی اضافه میشود که دولت آمریکا در سال جاری به کشاورزان پرداخت کرده است. دولت این درخواست را در شرایطی مطرح کرده که بخش کشاورزی آمریکا با رکود ناشی از هزینههای بالای تولید و افت قیمت محصولات روبهروست؛ فشارهایی که در پی جنگ ایران و سیاستهای تجاری ترامپ تشدید شدهاند.
طبق دادههای وزارت کشاورزی ایالات متحده، اگر این درخواست کاخ سفید تایید شود، پیشبینی میشود که دولت امسال حدود ۵۵.۴ میلیارد دلار پرداخت مستقیم به کشاورزان داشته باشد.
کشاورزان یکی از پایگاههای رای وفادار به ترامپ به شمار میروند و پیشبینی میشود در انتخابات میاندورهای که حدود پنج ماه دیگر برگزار میشود، نقش مهمی در حفظ جایگاه حزب جمهوریخواه در کنگره آمریکا ایفا کنند.
بر اساس نظرسنجی رویترز/ایپسوس، میزان محبوبیت ترامپ در میان آمریکاییهای ساکن مناطق روستایی در ماه ژوئن (نیمه خرداد تا نیمه تیر) به پایینترین سطح، یعنی ۵۰ درصد، کاهش یافت؛ این رقم در فوریه ۲۰۲۵ (حدود چهار ماه پیش) ۶۰ درصد بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت روشن نیست مجلس نمایندگان و سنا با چه سرعتی میتوانند درباره درخواست کاخ سفید اقدام کنند. حتی روشن نیست کنگره این موضوع را در دستور کار قرار خواهد داد یا نه. این بودجه مسیر دشواری در پیش دارد، زیرا بسیاری از قانونگذاران ممکن است هرگونه رایگیری در این باره را آزمونی برای سنجش میزان حمایتشان از تلاش دولت برای جنگ در خاورمیانه تلقی کنند.
وزیر امور دیاسپورای اسرائیل، در یادداشتی که چهارشنبه سوم تیر در روزنامه واشینگتنپست منتشر شده، از توافق اخیر میان آمریکا و جمهوری اسلامی به شدت انتقاد کرده و آن را نمونهای از «پیروزی امید بر تجربه» دانسته است.
او با اشاره به ادامه درگیریها در لبنان پس از اعلام پایان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، نوشت که حملات حزبالله و کشته شدن چند سرباز اسرائیلی نشان میدهد نگرانی اسرائیل از یادداشت تفاهم میان واشینگتن و تهران صرفاً یک اختلاف سیاسی نیست، بلکه به مساله بقا، بازدارندگی و توازن قدرت در خاورمیانه مربوط میشود.
چیکلی ضمن تمجید از حمایتهای دونالد ترامپ از اسرائیل، از جمله به رسمیت شناختن اورشلیم بهعنوان پایتخت اسرائیل، به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان، شکلگیری پیمان ابراهیم و سیاست فشار بر جمهوری اسلامی، تاکید کرد که پایان دادن به جنگ با لغو تحریمها علیه [حکومت] ایران تفاوت دارد و کاهش فشار اقتصادی بر تهران بدون دریافت امتیازهای قابل توجه، یک «اشتباه راهبردی جدی» است.
او جمهوری اسلامی را «یک حکومت انقلابی و توسعهطلب» توصیف کرد که طی دهههای گذشته از گروههای مسلح حمایت کرده، خواستار نابودی اسرائیل شده و شهروندان خود را سرکوب کرده است.
بهنوشته او، تغییر رهبران جمهوری اسلامی به معنای تغییر اهداف و سیاستهای این حکومت نیست و غرب نباید توقفهای تاکتیکی را با تغییر واقعی اشتباه بگیرد.
این وزیر اسرائیلی هشدار داد که هرگونه منابع مالی آزادشده در اختیار تهران میتواند صرف سرکوب داخلی، توسعه برنامه هستهای و دیگر پروژههای نظامی شود.
او خواستار حفظ فشار اقتصادی بر ایران تا زمان نابودی یا خنثیسازی کامل زیرساختهای هستهای این کشور شد و تاکید کرد که بازرسان بینالمللی باید دسترسی کامل و بدون محدودیت به تاسیسات هستهای ایران داشته باشند.
چیکلی در ادامه، آنچه را «ائتلاف اسلامگرایان» نامید، خطری بزرگتر از کاهش تحریمها دانست. او ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان را یکی از بیثباتکنندهترین قدرتهای منطقه توصیف کرد و تاکید کرد که آنکارا از ترکیبی از اسلامگرایی و «امپریالیسم نوعثمانی» پیروی میکند.
او به سیاستهای ترکیه در شمال سوریه، حضور این کشور در قبرس شمالی، اختلافات با یونان و برخی اظهارات مقامهای ترک درباره اورشلیم بهعنوان شواهدی از این رویکرد اشاره کرد.
او همچنین قطر و پاکستان را بخشی از همین محور دانست.
چیکلی مدعی شد قطر از طریق رسانهها، دانشگاهها، ورزش و فعالیتهای سیاسی به ترویج ایدئولوژی اخوانالمسلمین کمک کرده و پاکستان نیز با توجه به جایگاه هستهای خود، بعدی خطرناک به این محور افزوده است.
وزیر امور دیاسپورای اسرائیل در بخش دیگری از یادداشت خود به سوریه پرداخت و نسبت به رویکرد غرب در قبال احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه، هشدار داد.
او توصیف شرع به عنوان یک سیاستمدار عملگرا را «توهمی خطرناک» خواند و گفت که سوریه در حال تبدیل شدن به «غزه ۲» در مرزهای اسرائیل است؛ منطقهای که به گفته او با حمایت ترکیه به پایگاهی برای گروههای جهادی تبدیل خواهد شد.
چیکلی همچنین استدلال کرد که غرب نباید همزمان با تضعیف متحدان دموکراتیک خود، به دنبال مصالحه با بازیگران اسلامگرا باشد.
او با اشاره به حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل نوشت که این رویداد نشان داد نادیده گرفتن اظهارات و اهداف دشمنان چه پیامدهایی میتواند داشته باشد.
او در پایان تاکید کرد که ثبات از طریق تقویت نیروهایی که به گفته او ارزشهای جهان آزاد را رد میکنند، به دست نمیآید و صلح نیز با پاداش دادن به حکومتها و جنبشهایی که دیپلماسی را صرفاً وقفهای میان مراحل مختلف رویارویی میدانند، قابل خریداری نیست.
چیکلی نوشت که اسرائیل همچنان نسبت به آنچه تهدیدهای ناشی از جمهوری اسلامی، گروههای اسلامگرا و برخی بازیگران منطقهای میداند هشدار خواهد داد و افزود: «خاورمیانه خیالپردازی را بدون هیچ رحمی مجازات میکند. اگر غرب همچنان اسلامگرایی را با عملگرایی و مماشات را با دیپلماسی اشتباه بگیرد، بار دیگر بهای آن را خواهد پرداخت.»
نتانیاهو با دفاع از جنگ علیه حکومت ایران گفت اگر اسرائیل اقدام نمیکرد، جمهوری اسلامی اکنون «بمبهای اتمی برای نابودی اسرائیل» در اختیار داشت.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که تحلیلگران به رویترز گفتهاند توافق اخیر آمریکا و جمهوری اسلامی ممکن است به بزرگترین ضربه سیاسی دوران نخستوزیری او تبدیل شود.
نخستوزیر اسرائیل، چهارشنبه سوم تیر در کنفرانس استانداران و فرمانداران محلی از عملیات نظامی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی دفاع کرد و گفت که این عملیات مانع از دستیابی تهران به سلاح هستهای شده است.
او گفت: «اگر علیه جمهوری اسلامی اقدام نکرده بودیم، این حکومت همین حالا بمبهای اتمی برای نابودی کامل ما در اختیار داشت.»
نتانیاهو افزود که اسرائیل نه تنها این تهدید را دور کرده، بلکه «تهدید فوری هزاران و هزاران موشک بالستیک» را نیز از میان برده است.
نخستوزیر اسرائیل همچنین گفت سیاست دولت او بر دو پایه «امنیت و شکوفایی» استوار است و تاکید کرد که امنیت با «قدرت و قاطعیت» به دست میآید.
او با اشاره به یک عبارت مشهور در سنت یهودی گفت: «اگر کسی برای کشتنت برخاست، پیشدستی کن و او را بکش.»
نتانیاهو در ادامه تاکید کرد که اسرائیل در جریان جنگ اخیر «چهره خاورمیانه را تغییر داده» و این روند ادامه خواهد یافت.
او گفت: «مهمترین کاری که انجام دادیم، شکستن سد ترس بود. ما خودمان را تغییر دادیم و این کار آسان نبود.»
او همچنین در یک نشست خبری جداگانه اعلام کرد که پیش از حمله به ایران، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را از تصمیم خود مطلع کرده بود، اما برای انجام عملیات از او اجازه نگرفته است.
نتانیاهو بار دیگر تاکید کرد که دستیابی ایران به سلاح هستهای «تهدیدی وجودی» برای اسرائیل است و گفت کشورش اجازه نخواهد داد چنین اتفاقی رخ دهد.
او همچنین از ایجاد یک منطقه حائل امنیتی در جنوب لبنان خبر داد و گفت هدف از این اقدام جلوگیری از حملات حزبالله به خاک اسرائیل است.
نخستوزیر اسرائیل گفت که اسرائیل اکنون نزدیک به ۷۰ درصد نوار غزه را در کنترل دارد و حماس را «در تنگنا» قرار داده است.
او افزود که پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳، تنها به مقابله با حماس فکر نمیکرده، بلکه [حکومت] ایران و نیروهای همپیمان آن را نیز هدف راهبرد خود قرار داده بوده است.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که رویترز نیز در گزارشی نوشت توافق اخیر میان آمریکا و حکومت ایران ممکن است به بزرگترین ضربه سیاسی دوران فعالیت نتانیاهو تبدیل شود؛ سیاستمداری که دههها خود را رهبر اسرائیلی معرفی کرده بود که میتواند واشینگتن را در موضوع ایران با خود همراه کند.
بر اساس این تحلیل، نتانیاهو هویت سیاسی خود را بر این ادعا بنا کرده بود که تنها او میتواند آمریکا و اسرائیل را در برابر ایران در یک مسیر راهبردی مشترک نگه دارد. اما تفاهمنامه اخیر تهران و واشینگتن نشان داده است که این معادله تغییر کرده و اکنون نتانیاهو ناچار است با سیاستی کنار بیاید که دولت ترامپ دنبال میکند.
دنیس راس، دیپلمات و مقام پیشین آمریکایی، به رویترز گفته است که نتانیاهو اکنون میان رییسجمهوری آمریکا که خواهان پایان جنگ است و پایگاه سیاسی داخلی خود که با هرگونه عقبنشینی مخالف است، گرفتار شده است. به گفته او، ادامه جنگ خطر رویارویی با واشینگتن را در پی دارد و عقبنشینی نیز میتواند هزینه سیاسی سنگینی برای نخستوزیر اسرائیل داشته باشد.
در این گزارش آمده است که جنگی که نتانیاهو امیدوار بود به تثبیت میراث سیاسی او بهعنوان رهبر مقابلهکننده با [حکومت] ایران منجر شود، ممکن است در نهایت به جنگی تبدیل شود که یکی از مهمترین منابع قدرت او را از بین برد.
آویو بوشینسکی، مشاور پیشین نتانیاهو، به رویترز گفته است: «توافق آمریکا و ایران ضربهای تعیینکننده به نتانیاهو است. او نه تنها جنگ با ایران را باخت، بلکه ترامپ را نیز به عنوان دوست از دست داد.»
تحلیل رویترز همچنین از شکاف فزاینده میان واشینگتن و تلآویو سخن میگوید. به نوشته این گزارش، ترامپ به دنبال پایان دادن به درگیریها و خروج از یک جنگ دیگر در خاورمیانه است، در حالی که نتانیاهو ادامه فشار بر [حکومت] ایران و حزبالله را برای امنیت اسرائیل ضروری میداند.
به گفته منابع دیپلماتیک منطقهای، آمریکا با مذاکره مستقیم با تهران، وارد کردن موضوع لبنان به مذاکرات و ایجاد سازوکارهایی برای مدیریت اختلافات مربوط به آتشبس، اسرائیل را به تدریج از تصمیمگیریهای کلیدی کنار گذاشته است. این منابع معتقدند کشوری که زمانی نتانیاهو را یک واسطه ضروری میدانست، اکنون او را مانعی در مسیر توافقی میبیند که مصمم به حفظ آن است.
رویترز همچنین نوشت که یکی از مهمترین پشتوانههای سیاسی نتانیاهو، یعنی حمایت سنتی جمهوریخواهان آمریکا، نیز تضعیف شده است. به گفته تحلیلگران، جمهوریخواهان حاضر نیستند برای حمایت از نتانیاهو در برابر ترامپ قرار بگیرند.
در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که دو هدف اصلی نتانیاهو، یعنی تضعیف یا سرنگونی جمهوری اسلامی و گسترش پیمان ابراهیم با هدف عادیسازی روابط با عربستان سعودی، تاکنون محقق نشده است. به گفته تحلیلگران، رهبران حکومت ایران از جنگ با موقعیتی تثبیتشدهتر خارج شدهاند و عادیسازی روابط با عربستان نیز همچنان دور از دسترس به نظر میرسد.
بهنوشته رویترز، در حالی که برخی کشورهای عربی روند عادیسازی روابط با اسرائیل را کند کردهاند، همزمان در حال بازگشایی کانالهای ارتباطی با تهران هستند. یک مقام ایرانی نیز به این خبرگزاری گفته است که تلاش نتانیاهو برای گسترش پیمان ابراهیم تضعیف شده و اکنون برخی کشورها به دنبال جایگاهی در چارچوب منطقهای جدیدی هستند که به [حکومت] ایران نزدیکتر است.
این مقام جمهوری اسلامی گفته است: «این فقط یک پیروزی برای [حکومت] ایران نیست؛ بلکه شکست نتانیاهو است. جمهوری اسلامی نه تنها از این بحران جان سالم به در برده، بلکه به بازیگری تاثیرگذارتر در منطقه تبدیل شده است.»
وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد سفارت این کشور در کویت فعالیتهای خود را که در پی حملات پهپادی جمهوری اسلامی به نمایندگیهای آمریکا در کویت و عربستان سعودی در ماه اسفند متوقف شده بود، از سر گرفته است.
بهگفته یک سخنگوی این وزارتخانه، خدمات اضطراری به شهروندان آمریکایی بلافاصله از سر گرفته میشود و سایر خدمات نیز بهتدریج برقرار خواهند شد.
تعطیلی سفارت پس از آن صورت گرفت که جمهوری اسلامی در واکنش به حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به خاک خود، نمایندگیهای دیپلماتیک آمریکا در کویت و عربستان سعودی را هدف حملات پهپادی قرار داد.
به گزارش رویترز بازگشایی سفارت همزمان با سفر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به کشورهای حوزه خلیج فارس انجام شد. روبیو که نخستین ماموریت دیپلماتیک سطح بالای خود پس از تفاهم اخیر تهران و واشینگتن را آغاز کرده، تلاش دارد نگرانی متحدان عرب آمریکا را درباره مفاد توافق با ایران کاهش دهد.
وزیر امور خارجه آمریکا چهارشنبه در ابوظبی با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، و شماری از مقامهای ارشد این کشور، از جمله شیخ طحنون بن زاید، مشاور امنیت ملی، و شیخ عبدالله بن زاید، وزیر امور خارجه، دیدار کرد.
بر اساس اعلام وزارت امور خارجه آمریکا، دو طرف درباره یادداشت تفاهم امضاشده میان حکومت ایران و آمریکا، تضمین عبور امن کشتیها از تنگه هرمز، اهمیت حفظ صلح و ثبات منطقه و همچنین روابط دوجانبه در حوزههای دفاعی و تجاری گفتوگو کردند.
روبیو در این دیدار از حمایت امارات در جریان جنگ تقدیر کرد، مقاومت این کشور در برابر حملات جمهوری اسلامی را ستود و بار دیگر بر تعهد واشینگتن به امنیت امارات تاکید کرد.
رویترز گزارش داد که بسیاری از متحدان منطقهای آمریکا معتقدند این تفاهمنامه در برابر جمهوری اسلامی بیش از حد نرمش نشان داده است.
این تفاهمنامه که هفته گذشته امضا شد، نخستین توافق میان روسای دولت ایران و آمریکا از زمان انقلاب ۱۳۵۷ به شمار میرود و شامل ایجاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران و تعلیق بخشی از تحریمها است.
روبیو در پاسخ به پرسشی درباره نگرانی متحدان آمریکا گفت این موضوع «قطعاً» در دیدارهای او مطرح خواهد شد.
او افزود گفتوگوها تنها به مفاد یادداشت تفاهم محدود نیست و سایر مسائل منطقهای نیز مورد بحث قرار میگیرد.
وزیر امور خارجه آمریکا در ادامه سفر خود به کویت و بحرین نیز خواهد رفت. هر سه کشور میزبان پایگاههای راهبردی آمریکا هستند و در جریان جنگ اخیر هدف حملات موشکی حکومت ایران قرار گرفتند که به کشته شدن شماری از غیرنظامیان انجامید.
به گزارش رویترز، امارات متحده عربی از جمله کشورهایی است که بیشترین فشار اقتصادی ناشی از جنگ را متحمل شده است. بخشی از نیروهای متخصص خارجی که ستون اصلی اقتصاد غیرنفتی این کشور را تشکیل میدهند، در جریان درگیریها این مرکز مالی منطقهای را ترک کردند.
در تحولی دیگر، یک دیپلمات آگاه به رویترز گفت شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، چهارشنبه برای گفتوگو با مقامهای عمانی درباره آغاز مذاکرات منطقهای پیرامون تنگه هرمز به مسقط سفر کرده است. به گفته این منبع، این مذاکرات با مشارکت ایران، عراق و کشورهای عربی خلیج فارس انجام خواهد شد و از روند مذاکرات صلح جمهوری اسلامی و آمریکا جدا است.
تنگه هرمز که مسیر عبور حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان است، از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران در ۹ اسفند با اختلالهای گسترده روبهرو شده و بازارهای جهانی انرژی را تحت تاثیر قرار داده است.
رویترز همچنین به نقل از یک دیپلمات گزارش داد که برنامههایی برای برگزاری گفتوگوهای آشتی منطقهای در ریاض میان حکومت ایران، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و احتمالاً برخی دیگر از کشورهای منطقه در دست بررسی است.
در همین حال، اظهارات روبیو در این سفر بهدقت زیر نظر قرار دارد، زیرا او که پیشتر از منتقدان سرسخت جمهوری اسلامی به شمار میرفت، اکنون باید از توافقی دفاع کند که بسیاری از جمهوریخواهان کنگره آمریکا آن را نوعی عقبنشینی در برابر تهران میدانند. روبیو و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، هر دو از چهرههایی هستند که در محافل جمهوریخواه از گزینههای احتمالی جانشینی دونالد ترامپ محسوب میشوند.
یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث در مذاکرات ۶۰ روزه پیش رو، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است؛ از جمله اورانیومی که تا سطح ۶۰ درصد غنیسازی شده و تنها یک گام فنی با سطح مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای فاصله دارد. تهران تاکید میکند که برنامه هستهایاش صرفاً اهداف صلحآمیز دارد.
متحدان عرب آمریکا همچنین نگراناند که جمهوری اسلامی از صندوق پیشنهادی ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی برای احیای توان نظامی خود استفاده کند. افزون بر این، یادداشت تفاهم اخیر هیچ اشارهای به برنامه موشکهای بالستیک ایران نکرده است؛ موضوعی که برای کشورهای عربی خلیج فارس، که در جریان جنگ هدف موشکها و پهپادهای ایرانی قرار گرفتند، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
