سپاه پاسداران در پیامی به مناسبت سوم خرداد هشدار داد هرگونه حمله تازه آمریکا و اسرائیل به ایران با پاسخی «ویرانگر و جهنمی» مواجه خواهد شد. این نهاد همچنین از «نابودی اسرائیل» توسط «محور مقاومت» به عنوان یکی از اهداف پیشرو یاد کرد.
فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت سالگرد آزادسازی خرمشهر، ضمن هشدار به آمریکا و اسرائیل درباره پیامدهای هرگونه حمله دوباره به ایران، اعلام کرد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در بالاترین سطح آمادگی نظامی قرار دارند و هر تعرض تازه با پاسخی «ویرانگر و جهنمی» روبهرو خواهد شد.
در این پیام، جنگ اخیر با عنوان «جنگ تحمیلی سوم» توصیف شده و آمده است که پس از ۴۰ روز، طرف مقابل به دلیل آنچه سپاه «پاسخ قاطع و ویرانگر نیروهای مسلح ایران» خوانده، ناچار به درخواست آتشبس شده است.
سپاه تاکید کرده است: «نیروهای مسلح مقتدر کشور در بالاترین سطح آمادگی و بازدارندگی فعال در همه ابعاد موشکی، هوایی، دریایی، زمینی، فضایی و سایبری قرار دارند.»
در ادامه این پیام آمده است: «هرگونه تعرض مجدد دشمن، پاسخی ویرانگر و جهنمی در ابعاد منطقهای و فرامنطقهای در پی خواهد داشت.»
فرماندهی کل سپاه همچنین توسعه توانمندیهای هستهای، موشکی، دفاعی و تهاجمی ایران را عامل تغییر محاسبات دشمنان جمهوری اسلامی دانسته و تاکید کرده است این توانمندیها به تقویت «بازدارندگی ایران» منجر شدهاند.
در بخش دیگری از این پیام، سپاه اعلام کرد: «فتح خرمشهر، الگویی ماندگار برای پیروزی در خرمشهرهای پیش رو و آزادی قدس شریف و نابودی اسرائیل توسط محور مقاومت و مجاهدان جهان اسلام است.»
این اظهارات، تازهترین مورد از تاکید رسمی سپاه بر هدف «نابودی اسرائیل» و پیوند آن با ماموریتهای «محور مقاومت» محسوب میشود؛ موضعی که طی سالهای گذشته بارها از سوی مقامهای جمهوری اسلامی مطرح شده و از جمله دلایل اعلام شده توسط اسرائیل و آمریکا برای جنگ ۱۲ روزه و جنگ اخیر است.
این پیام در شرایطی منتشر شده که طی هفتههای اخیر، همزمان با ادامه مذاکرات و افزایش گمانهزنیها درباره احتمال ازسرگیری درگیریها، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی نیز بارها از آمادگی برای اقدام نظامی دوباره علیه جمهوری اسلامی سخن گفتهاند.
رسانه قوه قضاییه، سوم خرداد، اعلام کرد کیان به اتهام «فعالیت اطلاعاتی برای اسرائیل و آمریکا» و ارسال اطلاعات مرتبط با صنایع دفاعی جمهوری اسلامی اعدام شده است.
بر اساس گزارش میزان، کیان متهم بود که در جریان حملات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، مختصات و اطلاعات مربوط به واحدهای صنایع دفاعی را برای «شبکههای وابسته به اسرائیل و آمریکا» ارسال کرده است. دادگاه بر همین اساس او را به اعدام و مصادره اموال محکوم کرده بود.
با اعدام کیان، شمار زندانیان اعدامشده با اتهامهای سیاسی و امنیتی در ایران طی ۶۷ روز گذشته، از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون، به دستکم ۳۷ نفر رسید.
این در حالی است که وبسایت حقوق بشری «هرانا» پیشتر گزارش داده بود جمهوری اسلامی در کل سال ۱۴۰۴ دستکم ۵۲ زندانی را با اتهامهای سیاسی و امنیتی اعدام کرده است.
بر این اساس، روند اعدام زندانیان با اتهامهای سیاسی و امنیتی در جمهوری اسلامی، از میانگین حدود یک اعدام در هفته در سال ۱۴۰۴، به حدود یک اعدام در هر دو روز طی حدود دو ماه گذشته رسیده است.
میزان در پایان گزارش خود تاکید کرد از زمان بازداشت کیان تا اجرای حکم او در سوم خرداد، کمتر از ۵۰ روز زمان صرف شده و این پرونده با دستور رسیدگی «قاطع و سریع» به پروندههای مرتبط با همکاری با اسرائیل و آمریکا بررسی شده است.
رسیدگی، صدور حکم و اجرای اعدام در چنین بازه کوتاهی، نگرانیها درباره شتابزدگی در روند دادرسی را افزایش میدهد؛ بهویژه آنکه پروندههای سیاسی و امنیتی در جمهوری اسلامی اغلب با نگرانیهایی درباره اعترافات تحت فشار و شکنجه، محدودیت دسترسی به وکیل مستقل و محرومیت متهمان از دادرسی عادلانه همراه بودهاند.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی توضیحی درباره زمان دقیق بازداشت، جزییات روند محاکمه، دسترسی متهم و خانوادهاش به وکیل انتخابی و پرونده و چگونگی رسیدگی دیوان عالی کشور ارائه نکرده است.
نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند، هزاران شهروند را در شهرهای مختلف کشور با اتهامهای سیاسی و امنیتی بازداشت کردهاند.
در تازهترین نمونه، احمدرضا رادان، فرماندهکل انتظامی جمهوری اسلامی، ۲۷ اردیبهشت اعلام کرد فراجا از ابتدای جنگ شش هزار و ۵۰۰ شهروند را بازداشت کرده است.
رادان این افراد را «وطنفروشان و جواسیس» خواند؛ اتهامهایی که وکلای دادگستری و نهادهای حقوق بشری میگویند جمهوری اسلامی از آنها برای سرکوب مخالفان و معترضان استفاده میکند.
در هفتههای اخیر، مقامهای جمهوری اسلامی بارها از برخورد «قاطع و سریع» با متهمان پروندههای امنیتی و مرتبط با اسرائیل سخن گفتهاند؛ موضوعی که نگرانیها درباره صدور احکام اعدام برای دیگر بازداشتشدگان این موج سرکوب را افزایش داده است.
نهادهای حقوق بشری هشدار دادهاند که ادامه بازداشتهای گسترده، همراه با روندهای قضایی شتابزده و پروندههای مبتنی بر اتهامهای امنیتی، میتواند جان شمار بیشتری از بازداشتشدگان را در معرض خطر قرار دهد.
آکسیوس نوشته اگرچه این توافق میتواند از تشدید جنگ جلوگیری کند و فشار بر عرضه جهانی نفت را کاهش دهد، اما مشخص نیست که آیا به یک توافق صلح پایدار که خواستههای هستهای ترامپ را نیز در بر بگیرد منجر خواهد شد یا نه.
هم ترامپ و هم میانجیها اعلام کردهاند که ممکن است این توافق روز یکشنبه اعلام شود، اما هنوز نهایی نشده و احتمال فروپاشی آن وجود دارد.
بهنوشته آکسیوس این مقام آمریکایی که نامش اعلام نشده، چارچوبی دقیق از پیشنویس توافق ارائه داده که بخش زیادی از آن از سوی دیگر منابع نزدیک به مذاکرات نیز تایید شده است. جمهوری اسلامی هنوز واکنشی به جزییات فاششده نشان نداده است اگرچه تهران نیز تایید کرده که توافق نزدیک است.
آکسیوس سپس بهنقل از منبع خود در دولت آمریکا در توضیح جزییات توافق آمریکا و جمهوری اسلامی نوشته استدو طرف یک یادداشت تفاهم (MOU) امضا خواهند کرد که به مدت ۶۰ روز معتبر خواهد بود و با توافق طرفین قابل تمدید است.
در این دوره ۶۰ روزه، تنگه هرمز بدون دریافت عوارض باز خواهد بود و جمهوری اسلامی موافقت میکند مینهایی را که در این تنگه کار گذاشته، پاکسازی کند تا کشتیها بتوانند آزادانه عبور کنند.
در مقابل، ایالات متحده محاصره بنادر ایران را لغو کرده و برخی معافیتهای تحریمی صادر میکند تا حکومت ایران بتواند آزادانه نفت بفروشد.
این مقام آمریکایی اذعان کرده که این اقدام به نفع اقتصاد جمهوری اسلامی خواهد بود، اما در عین حال به بازار جهانی نفت نیز کمک قابل توجهی میکند.
او افزود هرچه جمهوری اسلامی سریعتر مینها را پاکسازی کند و عبور و مرور کشتیها از سر گرفته شود، محاصره نیز سریعتر برداشته خواهد شد.
بهگفته این مقام، اصل کلیدی ترامپ در این توافق «تسهیل در برابر اقدام» است.
بهنوشته آکسیوس، جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی فوری داراییهای مسدود شده ایران و رفع دائمی تحریمها بود، اما طرف آمریکایی تاکید کرده که این موارد تنها پس از انجام اقدامات ملموس از سوی تهران محقق خواهد شد.
مسائل هستهای همچنان در دستور مذاکره
بهنوشته آکسیوس پیشنویس یادداشت تفاهم شامل تعهد جمهوری اسلامی به عدم دستیابی به سلاح هستهای و مذاکره درباره تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم و همچنین کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا است.
آکسیوس بهنقل از دو منبع آگاه نوشته است جمهوری اسلامی از طریق میانجیها تعهدات شفاهی درباره دامنه امتیازاتی که حاضر است در زمینه توقف غنیسازی و واگذاری مواد هستهای بدهد، ارائه کرده است.
ایالات متحده نیز در طول این ۶۰ روز درباره رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای ایران مذاکره خواهد کرد، اما اجرای این موارد منوط به دستیابی به یک توافق نهایی و قابل راستیآزمایی است.
بهنوشته آکسیوس، براساس این توافق نیروهای آمریکایی که در ماههای اخیر در منطقه مستقر شدهاند، در طول این دوره باقی خواهند ماند و تنها در صورت دستیابی به توافق نهایی از منطقه خارج خواهند شد.
براساس این گزارش در این توافق همچنین تصریح شده است که جنگ میان اسرائیل و حزبالله در لبنان پایان خواهد یافت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفنی روز شنبه با ترامپ نسبت به این بند ابراز نگرانی کرده است. او همچنین درباره سایر بخشهای توافق نیز نگرانیهایی مطرح کرده، اما بهگفته یک مقام آمریکایی، این موضوع را با لحنی محترمانه بیان کرده است.
این مقام آمریکایی به آکسیوس افزود که این توافق یک «آتشبس یکطرفه» نخواهد بود و اگر حزبالله اقدام به بازسازی توان نظامی یا حمله کند، اسرائیل اجازه خواهد داشت برای جلوگیری از آن اقدام کند. به گفته او: «اگر حزبالله رفتار مناسبی داشته باشد، اسرائیل هم همینطور خواهد بود.»
او افزوده است: «نتانیاهو ملاحظات داخلی خود را دارد، اما ترامپ باید منافع ایالات متحده و اقتصاد جهانی را در نظر بگیرد.»
چگونگی شکلگیری توافق
آکسیوس در گزارش خود فرآیند دستیابی به این توافق را شرح داده و نوشته ترامپ روز شنبه دوم خرداد در یک تماس تلفنی نظر چند رهبر عرب و مسلمان را درباره این توافق جویا شد و به گفته سه منبع، همه آنها از آن حمایت کردند.
از جمله این افراد محمد بن زاید، رییس امارات متحده عربی، و همچنین رهبران عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه و پاکستان بودند که همگی در تلاشهای میانجیگری نقش داشتهاند.
پاکستان نقش اصلی میانجی را ایفا کرده و این روند تحت هدایت ژنرال عاصم منیر، فرمانده کل ارتش این کشور، بوده که در روزهای جمعه و شنبه در تهران حضور داشت تا توافق را نهایی کند.
ترامپ در روزهای اخیر بین پیشبرد توافق و انجام یک حمله گسترده علیه جمهوری اسلامی مردد بود، اما تا عصر شنبه بیشتر به راهحل دیپلماتیک متمایل شده است.
کاخ سفید امیدوار است اختلافات نهایی در ساعات آینده حل شود و توافق روز یکشنبه اعلام گردد.
با این حال، آکسیوس بهنقل از منبع خود در دولت آمریکا نوشته است اگر ایالات متحده به این نتیجه برسد که تهران در مذاکرات هستهای جدی نیست، ممکن است توافق حتی پیش از پایان ۶۰ روز نیز فرو بپاشد.
در مقابل، واشینگتن معتقد است فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی انگیزهای برای دستیابی به توافق نهایی و رفع تحریمها و آزادسازی داراییها ایجاد میکند.
این مقام افزود: «جالب خواهد بود ببینیم حکومت ایران تا چه حد واقعا حاضر است پیش برود، اما اگر بخواهد مسیر خود را تغییر دهد، مرحله بعدی آن را مجبور خواهد کرد تصمیمهای مهمی درباره آیندهاش بگیرد.»
به گفته مشاوران ترامپ، اگر خواستههای او درباره برنامه هستهای ایران محقق شود، رییسجمهوری آماده است گامهای بزرگی برای بازتنظیم روابط با ایران بردارد و به این کشور فرصت دهد از ظرفیتهای اقتصادی گسترده خود بهرهمند شود.
