انفجارهای پیدرپی در تهران، کرج، اراک، همدان و شوشتر
طبق پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال، از ساعت ۲۳ پنجشنبه ۲۱ اسفند صدای انفجارهایی پیدرپی و پرواز مستمر جنگندهها در شرق تهران، حوالی میدان آزادی و خیابان جیحون، مهرشر کرج، اراک و همدان شنیده شد.
پیامهای رسیده از شهر اراک از اختلال بیشتر خبر میدهد. به گفته یکی از شهروندان بهنظر میرسد صدای انفجار از حوالی «هپکو و مرکز شهر» به گوش میرسد. شهروند دیگری از این شهر، از لرزش ساختمانها بر اثر شدت انفجار خبر داده است.
پیام یک شهروند از شهر همدان از صدای عبور جنگندهها در آسمان شهر حکایت دارد و پیام دیگری از شهر شوشتر از چند انفجار در فواصل دو تا سه دقیقه از یکدیگر خبر میدهد.
هیات حقیقتیاب سازمان ملل در گزارش تازه خود اعلام کرد جمهوری اسلامی علاوه بر سرکوب داخلی، مخالفان خود را در دستکم ۱۴ کشور هدف قرار داده است؛ اقداماتی که شامل تهدید، ارعاب، فشار بر خانوادهها و طرحهای ربایش و ترور بوده است.
هیات بینالمللی حقیقتیاب سازمان ملل متحد درباره ایران در گزارش تازه خود به شورای حقوق بشر، که ۲۰ اسفند منتشر شد، اعلام کرده است که الگوی سرکوب اعتراضات و نقض گسترده حقوق بشر در ایران میتواند مصداق «جنایت علیه بشریت» باشد.
این گزارش که در نشست شصتویکم شورای حقوق بشر ارائه شده، به بررسی سرکوب اعتراضات، عملکرد نهادهای امنیتی و قضایی و همچنین الگوی سرکوب فرامرزی مخالفان توسط جمهوری اسلامی میپردازد. شورای حقوق بشر در ژانویه ۲۰۲۶ ماموریت این هیات را برای ادامه تحقیقات و مستندسازی نقضهای حقوق بشر در ایران تا سال ۲۰۲۸ تمدید کرده است.
در این گزارش آمده است که اعتراضات سراسری که از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ در پی بحران اقتصادی آغاز شد، به سرعت به مطالبات گسترده سیاسی تبدیل شد و به تمام ۳۱ استان ایران گسترش یافت.
هیات با استناد به دادههای سازمانهای حقوق بشری گزارش میدهد که در جریان سرکوب این اعتراضات بیش از ۷۰۰۰ نفر کشته شدهاند که حدود ۶۵۰۰ نفر از آنها معترضان بودهاند. در میان قربانیان بیش از ۲۳۰ کودک نیز دیده میشود و حدود ۲۰۰ نفر از نیروهای امنیتی نیز در جریان درگیریها جان خود را از دست دادهاند.
هیات حقیقتیاب در گزارش خود تاکید میکند که نیروهای امنیتی حکومت ایران از سلاحهای مرگبار علیه معترضان استفاده کردهاند. به گفته این گزارش، نیروهای امنیتی در موارد متعدد از کلاشینکف، مسلسلهای سنگین و تکتیراندازها برای هدف قرار دادن معترضان استفاده کردهاند و همچنین شلیک گسترده گلولههای ساچمهای فلزی باعث جراحات شدید، از جمله نابینایی، در میان معترضان شده است. در یکی از بیمارستانهای اصفهان صدها نفر از معترضان به دلیل جراحات شدید چشمی تحت درمان قرار گرفتهاند.
گزارش همچنین به قطع گسترده اینترنت و ارتباطات در ایران اشاره میکند. بر اساس یافتههای هیات، در ۸ ژانویه ۲۰۲۶ دسترسی به اینترنت و ارتباطات تلفن همراه در بخشهای وسیعی از کشور قطع شد؛ اقدامی که به گفته هیات با هدف جلوگیری از انتشار اطلاعات درباره سرکوب اعتراضات انجام شده است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که بیش از ۵۰ هزار نفر در جریان اعتراضات بازداشت شدهاند و هزاران پرونده قضایی علیه معترضان تشکیل شده است. هیات موارد متعددی از شکنجه، خشونت جنسی در بازداشتگاهها، اعترافات اجباری و محاکمههای شتابزده را مستند کرده است. در همین حال، گزارش به افزایش چشمگیر اعدامها در ایران اشاره میکند و میگوید در سال ۲۰۲۵ دستکم ۱۶۳۹ مورد اعدام ثبت شده که نسبت به سال پیش از آن افزایش قابل توجهی داشته است.
هیات همچنین به تغییرات قانونی اشاره کرده است که میتواند زمینه افزایش مجازاتهای شدید، از جمله اعدام، را فراهم کند. در سال ۲۰۲۵ قانونی تصویب شده که همکاری با کشورهای متخاصم را بهطور خودکار در چارچوب اتهام «افساد فیالارض» قرار میدهد و مجازات آن میتواند اعدام باشد. بر اساس این قانون، اقداماتی مانند ارسال تصاویر یا اطلاعات به رسانههای خارجی یا استفاده از اینترنت ماهوارهای نیز میتواند در قالب این اتهام مورد پیگرد قرار گیرد.
در گزارش همچنین آمده است که خانوادههای قربانیان سرکوب اعتراضات با فشارهای گسترده مواجه شدهاند. هیات مواردی را ثبت کرده که در آن خانوادهها از برگزاری مراسم عزاداری منع شدهاند یا برای تحویل گرفتن پیکر عزیزان خود تحت فشار قرار گرفتهاند. در برخی موارد نیز از خانوادهها خواسته شده روایت رسمی حکومت درباره نحوه مرگ قربانیان را بپذیرند.
بخش دیگری از گزارش به تبعیض ساختاری علیه زنان در ایران اختصاص دارد. هیات نتیجه گرفته است که قوانین و سیاستهای رسمی جمهوری اسلامی تبعیض سیستماتیک علیه زنان ایجاد میکند و اجرای قوانین مرتبط با حجاب اجباری با فشارهای گسترده امنیتی همراه است. در همین چارچوب، دهها هزار نیروی داوطلب برای نظارت بر اجرای قوانین حجاب سازماندهی شدهاند.
این گزارش همچنین به سرکوب اقلیتهای قومی و مذهبی اشاره میکند و میگوید در جریان اعتراضات و پس از آن، بازداشتهای گستردهای در میان اقلیتهای قومی از جمله در استانهای خوزستان، کرمانشاه و سیستان و بلوچستان صورت گرفته است. هیات همچنین از فشارهای گسترده علیه اقلیتهای مذهبی، از جمله بهاییان، مسیحیان و یهودیان، خبر داده است.
یکی از بخشهای مهم این گزارش به آنچه هیات «سرکوب فرامرزی» مینامد اختصاص دارد. بر اساس یافتههای هیات، جمهوری اسلامی مخالفان خود را در دستکم ۱۴ کشور هدف قرار داده است. این اقدامات شامل تهدید و ارعاب مخالفان، فشار بر خانوادههای آنان در داخل ایران، تلاش برای ربودن یا ترور مخالفان و سایر اقدامات برای خاموش کردن صدای منتقدان در خارج از کشور بوده است. هیات تاکید میکند که این اقدامات نشاندهنده گسترش الگوی سرکوب حکومت ایران از داخل کشور به خارج از مرزهای آن است.
هیات حقیقتیاب در جمعبندی گزارش خود اعلام کرده است که الگوی نقض حقوق بشر در ایران، از جمله قتل معترضان، بازداشتهای گسترده، شکنجه، ناپدیدسازی اجباری، آزار جنسیتی و سرکوب اقلیتها، میتواند در چارچوب حقوق بینالملل مصداق «جنایت علیه بشریت» تلقی شود.
به گفته این هیات، این اقدامات نشاندهنده الگوی سازمانیافته و گسترده نقض حقوق بشر توسط نهادهای حکومتی است و مستندسازی این موارد میتواند مبنایی برای پیگردهای قضایی در آینده قرار گیرد.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد یک هواپیمای سوخترسان KC-135 آمریکا در عراق «از دست رفته است». در بیانیه سنتکام آمده است: «این حادثه در حریم هوایی دوستانه و در جریان عملیات «خشم حماسی» رخ داد و عملیات جستوجو و نجات همچنان ادامه دارد.
به گفته سنتکام، دو هواپیما در این حادثه دخیل بودهاند. یکی از هواپیماها در غرب عراق سقوط کرده و هواپیمای دوم بهطور ایمن فرود آمده است.
این بیانیه تاکید میکند که این حادثه ناشی از «آتش دشمن یا آتش نیروهای خودی» نبوده است.
وزارت خزانهداری ایالات متحده اعلام کرد که چهار موسسه «بهظاهر» خیریه در ترکیه و اندونزی را که «بهطور مستقیم در تامین مالی شاخه نظامی حماس و فعالیتهای تروریستی» این گروه وابسته به جمهوری اسلامی نقش داشتند، به فهرست تحریمهای آمریکا اضافه کرد.
این وزارتخانه پنجشنبه ۲۱ اسفند با انتشار بیانیهای اعلام کرد که سه نهاد غیرانتفاعی مستقر در ترکیه به نامهای «غازی دستک درنهگی» (Ghazi Destek Dernegi – GDD)، «حیات یولو» (Hayat Yolu) و «انجمن کمک و همبستگی دستان سفید فلسطین» (Palestinian White Hands Assistance and Solidarity Association) به دلیل حمایتهای مادی قابلتوجهشان از حماس و فعالیت در تامین مالی بینالمللی این گروه تحریم شدند. به نقل از این بیانیه، فعالیتهای این سه نهاد به حماس امکان میدهد که درآمدهای خارجی را بهطور مستقیم برای حمایت از شاخه نظامی خود بهکار گیرد.
نهاد دیگر تحریم شده، «کمیته ملی برای مردم فلسطین» (Komite Nasional Untuk Rakyat Palestina – KNRP) مستقر در اندونزی است که طبق اعلام وزارت خزانهداری آمریکا و با تکیه بر اسناد داخلی شاخه نظامی حماس که به دست این وزارتخانه رسیده، در تامین مالی پروژههایی مشارکت داشته که حماس به طور مستقیم از آنها بهره برده است.
همزمان با ادامه حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع نظامی و نهادهای سرکوبگر جمهوری اسلامی، موج تازهای از بازداشت شهروندان در ایران آغاز شده است. طی دو هفته گذشته صدها نفر در شهرهای مختلف بازداشت شدهاند، اما هنوز اطلاعاتی از هویت، محل نگهداری و سرنوشت بسیاری از آنها در دست نیست.
بررسیهای ایراناینترنشنال و گزارشهای منتشرشده نشان میدهد بازداشت گسترده شهروندان در نقاط مختلف ایران، از جمله در استانهای آذربایجان شرقی و غربی، البرز، اصفهان، تهران، خوزستان، کردستان، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، گیلان، لرستان و یزد ادامه دارد.
این بازداشتها با اتهامهایی چون «تشویش اذهان عمومی»، «تبلیغ علیه نظام»، «فعالیت در فضای مجازی»، «برهم زدن امنیت عمومی»، «جمعآوری اطلاعات برای کشورهای خارجی»، «همکاری با دشمن» و «جاسوسی» انجام شدهاند.
همزمان، صداوسیمای جمهوری اسلامی و رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی اقدام به پخش اعترافات اجباری شماری از بازداشتشدگان کردهاند؛ موضوعی که نگرانیها درباره سرنوشت این افراد و احتمال پروندهسازی علیه آنان را افزایش داده است.
جمهوری اسلامی در سالهای گذشته بارها با ضبط و پخش اعترافات اجباری، بازداشتشدگان را وادار کرده است علیه خود شهادت دهند. این رویه در موارد متعددی مبنای صدور کیفرخواست و حکم در دستگاه قضایی قرار گرفته است. سازمانهای حقوق بشری این روش را نقض آشکار اصول دادرسی عادلانه میدانند.
همزمان با موج بازداشتها، مقامهای جمهوری اسلامی نیز با تهدیدهای علنی علیه شهروندان و مخالفان حکومت بر تشدید فضای ارعاب و سرکوب در داخل ایران تاکید کردهاند.
احمدرضا رادان، فرمانده کل انتظامی جمهوری اسلامی اعلام کرد بیش از ۸۰ نفر از افرادی که به گفته او در فضای مجازی اقدام به «تشویش اذهان عمومی» کرده بودند بازداشت شدهاند و برای آنان پرونده قضایی تشکیل شده است.
رادان همچنین گفت در روزهای اخیر برای «چندین هزار نفر» که به گفته او مطالبی «تشویشکننده» در فضای مجازی منتشر کرده بودند پیامک هشدار ارسال شده است.
او همچنین با اشاره به احتمال اعتراضهای آینده گفت در صورت حضور مردم در خیابانها، ماموران انتظامی «دست به ماشه» خواهند بود.
همزمان، ویدیویی از برنامهای در صداوسیما منتشر شده که در آن یکی از مجریان خطاب به مخالفان جمهوری اسلامی گفت: «ایستادیم، غبار فتنه که خوابید یقهتان را خواهیم گرفت. مصادره اموال که چیزی نیست، ننهتان را به عزایتان مینشانیم؛ چه خارج باشید چه داخل.»
در ادامه این فضای تهدید، روابط عمومی سپاه پاسداران از بازداشت شش شهروند و کشته شدن یک نفر در استان کردستان خبر داد.
خبرگزاری فارس نیز گزارش داد نیروهای اطلاعات سپاه در استان کهگیلویه و بویراحمد ۵۰ نفر را بازداشت کردهاند.
وزارت اطلاعات هم از بازداشت دستکم ۳۰ نفر دیگر به اتهام «جاسوسی برای آمریکا و اسرائیل» خبر داد.
همزمان، وزارت اطلاعات شهروندانی را که از محل حملات فیلم یا تصویر تهیه کنند «ستون پنجم دشمن» خواند. سازمان اطلاعات سپاه نیز اعلام کرد شماری از افرادی که تصاویر حملات را برای رسانهها ارسال کردهاند بازداشت شدهاند.
مجموعه این اطلاعیهها، در کنار گزارشهای حقوق بشری و روایتهای منتشرشده در روزهای اخیر، نشان میدهد بازداشتها در نقاط مختلف کشور ادامه داشته و برآوردها درباره بازداشت صدها شهروند در حدود دو هفته گذشته را تقویت میکند.
همزمان با موج بازداشتها و تهدیدهای مقامهای جمهوری اسلامی، قطع اینترنت نیز دسترسی شهروندان به اطلاعات و اخبار را بیش از پیش محدود کرده است.
وبسایت نتبلاکس، نهاد رصدکننده اختلالهای اینترنتی در جهان، صبح پنجشنبه ۲۱ اسفند اعلام کرد دادههایش نشان میدهد خاموشی اینترنت در ایران وارد سیزدهمین روز خود شده و مدت آن از ۲۸۸ ساعت گذشته است.
نتبلاکس تاکید کرد این اقدام حکومت خطری مستقیم برای ایمنی، سلامت و امنیت غیرنظامیان ایجاد میکند؛ شهروندانی که حق دارند به اطلاعات ضروری برای بقا دسترسی داشته باشند.
در چنین شرایطی، قطع ارتباطات باعث شده در بسیاری از شهرها اطلاع دقیقی از وضعیت بازداشتشدگان در دست نباشد.
از برخی شهرها و حتی از زندانها و بازداشتگاهها نیز خبر مستقلی منتشر نشده و در مواردی خانوادهها و نزدیکان بازداشتشدگان از محل نگهداری آنان بیاطلاع ماندهاند.
در کنار بازداشتها، گزارشهایی نیز از ارسال گسترده پیامکهای تهدیدآمیز برای شهروندان منتشر شده است. در این پیامها افراد به «همکاری با دشمن» متهم شده و به آنان هشدار داده شده فعالیتهایشان تحت نظارت نهادهای امنیتی قرار دارد.
دفتر دادستانی کل جمهوری اسلامی نیز با انتشار بیانیهای شهروندان ایرانی خارج از کشور را تهدید کرد که در صورت آنچه «همکاری با دشمن» خوانده شده، اموال و داراییهایشان مصادره خواهد شد و ممکن است با مجازاتهایی از جمله اعدام روبهرو شوند.
در این بیانیه، «همکاری با دشمن» بهطور گسترده شامل هرگونه «فعالیت اطلاعاتی یا جاسوسی برای اسرائیل، ایالات متحده یا سایر کشورهای متخاصم» تعریف شده است.
دادستانی کل جمهوری اسلامی همچنین اعلام کرد برخورد قضایی با آن دسته از ایرانیان خارج از کشور که به گفته این نهاد در «جبهه دشمن» فعالیت میکنند وارد «فاز عملیاتی» شده و این روند شامل تعقیب قضایی، شناسایی اموال، توقیف و مصادره داراییهاست.
در سوی دیگر، طی روزهای اخیر گزارشهای متعددی از حضور گسترده نیروهای امنیتی و برپایی ایستهای بازرسی از سوی سپاه و بسیج در شهرهای مختلف منتشر شده است.
یک شهروند ساکن تهران به ایراناینترنشنال گفت در طول هفته گذشته با یکی از ایستهای بازرسی در میدان هفتتیر مواجه شده و ماموران با او برخوردی بسیار خشن داشتهاند. به گفته او، ماموران با زور و تهدید، محتوای تلفن همراهش، از جمله تماسها، تصاویر و ویدیوهایش را بررسی کردهاند.
شهروند دیگری در اصفهان نیز از تهدید خود و خانوادهاش با اسلحه از سوی ماموران بسیج در یکی از میدانهای شلوغ این شهر خبر داد.
او به ایراناینترنشنال گفت برخورد ماموران و توهینها و فحاشیهای آنان به او و دیگر شهروندان بهقدری شدید بود که احساس میکردند دشمن ماموران نه آمریکا و اسرائیل، بلکه «ما» شهروندان ایران هستند.
در برخی مناطق نیز مسیرهای منتهی به پایگاههای بسیج یا مراکز امنیتی تحت کنترل نیروهای مسلح قرار گرفته است.
بر اساس گزارش و ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال، بامداد ۲۰ اسفند در مهرشهر کرج دو مامور بسیج پس از متوقف کردن یک خودروی پراید، دو سرنشین آن را با تهدید سلاح پیاده کردند.
همزمان، ویدیوهایی از حمله پهپادی به ایستهای بازرسی و تجهیزات بسیج در تهران منتشر شده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد در حملات شامگاه چهارشنبه ۲۰ اسفند به نقاط مختلف تهران، دستکم ۱۰ مامور امنیتی و بسیج مستقر در ایستهای بازرسی کشته شدند. گزارشهایی نیز از حمله به ایستهای بازرسی در شهرهای دیگر منتشر شده است.
پس از آن، ارتش اسرائیل گفت نیروی هوایی این کشور ایستهای بازرسی و نیروهای واحد بسیج در تهران را هدف قرار داده و تاکید کرد این نیروها بخشی از سازوکارهای امنیتی جمهوری اسلامی و از عوامل اجرای عملیاتهای «تروریستی» بودهاند.
یک سخنگوی ارتش اسرائیل نیز گفت این حملات با هدف تضعیف سازوکارهای سرکوب جمهوری اسلامی انجام شده است.
دادههای گروه «مکانیابی و دادههای رویدادهای درگیری مسلحانه» مستقر در آمریکا، تنها در ۲۰ اسفند دستکم ۱۸ مورد حمله اسرائیل به ایستهای بازرسی نیروهای بسیج، عمدتا در تهران، ثبت شده است.
موج تازه بازداشتها و فشار بر شهروندان در خیابانها در حالی رخ میدهد که زندانهای ایران پیشتر نیز با بحران شدید تراکم زندانیان روبهرو بودهاند.
پس از اعتراضات خونین دیماه، دهها هزار نفر بازداشت شدند و بسیاری از زندانها با کمبود جدی فضا و شرایط نامناسب تغذیه و بهداشت مواجه شدند.
همزمان گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد برخی بازداشتگاهها، مقرهای اطلاعاتی و ساختمانهای امنیتی در جریان حملات هوایی آسیب دیدهاند.
با وجود این شرایط هنوز مشخص نیست بازداشتشدگان جدید به کدام مراکز منتقل شدهاند؛ موضوعی که نگرانی خانوادهها و فعالان حقوق بشر را افزایش داده است.
گزارشهای حقوق بشری همچنین حاکی از آن است که در جریان حملات هوایی، مناطقی در نزدیکی برخی زندانها و بازداشتگاهها هدف حمله قرار گرفتهاند.
این موضوع نگرانیها درباره امنیت زندانیان را افزایش داده و خانوادهها خواستار آزادی موقت، اعطای مرخصی یا انتقال زندانیان به مکانهایی امن شدهاند؛ اقدامی که در بسیاری از کشورها در شرایط جنگی برای حفاظت از جان زندانیان انجام میشود.
در مجموع، همزمان با ادامه حملات نظامی به ایران، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی تمرکز گستردهای بر کنترل فضای داخلی، بهویژه فضای مجازی و انتشار اطلاعات درباره حملات گذاشتهاند.
بازداشت شهروندان با اتهامهایی سنگین و مبهم، در کنار تهدید گسترده شهروندان و حتی ایرانیان خارج از کشور، نشانهای از تشدید سرکوب داخلی در یکی از بحرانیترین مقاطع سیاسی و نظامی سالهای اخیر در ایران است.
در شرایطی که بسیاری از بازداشتها بدون اعلام هویت یا محل نگهداری افراد انجام شده و برخی بازداشتگاهها و مراکز امنیتی نیز آسیب دیدهاند، نگرانیها درباره سرنوشت صدها شهروند بازداشتشده در روزهای اخیر همچنان ادامه دارد.
روزنامه تلگراف، پنجشنبه ۲۱ اسفند گزارش داد تنها چند هفته پس ازقتل عام دهها هزار از شهروندان ایرانی بهدست جمهوری اسلامی، شماری از کارکنان وزارت امور خارجه بریتانیا در مهمانی سفارت جمهوری اسلامی در لندن شرکت کردند تا سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی را جشن بگیرند.
بهنوشته تلگراف، در این مراسم که در لندن برگزار شد، مهمانانی از جمله کارمندان دولت بریتانیا، با لباسهای رسمی حضور داشتند. تصاویر ویدیویی نشان میدهد حاضران در سکوت هنگام پخش سرود جمهوری اسلامی ایستادهاند.
در همان روزی که این مراسم برگزار شد، سازمان حقوق بشری هرانا گزارش داد که دستکم ۲۱۹ کودک نیز در کشتار بزرگ روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ماه کشته شدهاند.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال، پیشتر در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای کشته شدهاند.
گزارشهای متعددی نیز در رسانههای غربی و از جمله بریتانیا منتشر شده که از کشته شدن مجروحان در بیمارستانها حکایت دارند.
با این حال بهنوشته تلگراف در همان زمان در لندن، سید علی موسوی، سفیر جمهوری اسلامی در بریتانیا، در سخنرانی خود در حضور ماموران وزارت امور خارجه بریتانیا از جمهوری اسلامی تمجید کرد و تحریمهای غرب علیه تهران را مورد حمله قرار داد.
