قیمت طلا با تشدید تنشهای تجاری میان واشینگتن و پکن و افزایش انتظارات در مورد کاهش نرخ بهره فدرال رزرو آمریکا، چهار هزار و ۱۰۰ دلار را پشت سر گذاشت. بهای نقره نیز روند افزایشی یافته است.
قیمت طلا سهشنبه ۲۲ مهر با ۱.۳ درصد رشد به رکورد تاریخی چهار هزار و ۱۶۲ دلار و ۳۱ سنت در هر اونس رسید.
قراردادهای آتی طلای آمریکا برای تحویل در دسامبر نیز ۰.۹ درصد افزایش یافت و به چهار هزار و ۱۷۱ دلار رسید.
خبرگزاری رویترز گزارش داد طلا از ابتدای سال جاری ۵۸ درصد رشد کرده و نخستین بار دوشنبه ۲۱ مهر مرز چهار هزار و ۱۰۰ دلار را پشت سر گذاشت.
این فلز گرانبها در ماههای اخیر تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله بیثباتیهای سیاسی و اقتصادی، انتظارات کاهش نرخ بهره، خرید گسترده بانکهای مرکزی و ورود سرمایه به صندوقهای قابل معامله قرار داشته است.
تنشهای تجاری آمریکا و چین
تنشهای تجاری میان واشینگتن و پکن پس از تصمیم چین برای افزایش کنترل بر صادرات عناصر کمیاب در ۱۷ مهر آغاز شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در واکنش اعلام کرد از اول نوامبر تعرفه ۱۰۰ درصدی بر کالاهای چینی اعمال خواهد کرد.
تحلیلگران بانک آمریکا و سوسیته ژنرال انتظار دارند قیمت طلا تا سال ۲۰۲۶ به پنج هزار دلار در هر اونس برسد.
استاندارد چارترد نیز هدف قیمتی خود برای سال ۲۰۲۶ را به چهار هزار و ۴۴۸ دلار تغییر داد.
نقره نیز در روز جاری با ۱.۱ درصد رشد به بهای ۵۳ دلار و ۱۳ سنت رسید.
این فلز گرانبها پیشتر رکورد ۵۳ دلار و ۴۵ سنت را ثبت کرده بود.
نرخ بهره، محرک اصلی رشد
کلوین وانگ، تحلیلگر ارشد بازار از شرکت اوآندا، معتقد است تنشهای تجاری محرک اصلی رشد امروز طلا نیست.
وانگ توضیح داد افزایش انتظارها درباره ادامه روند کاهش نرخ بهره فدرال رزرو، طلا را نسبت به سایر سرمایهگذاریها جذابتر میکند.
آنا پالسون، رییس فدرال رزرو فیلادلفیا، ۲۱ مهر اعلام کرد افزایش خطرات در بازار کار، دلیل کافی برای ادامه کاهش نرخ بهره در آمریکا است.
معاملهگران احتمال کاهش ۲۵ واحدی نرخ بهره در اکتبر و دسامبر را به ترتیب ۹۷ و ۹۰ درصد برآورد میکنند.
در شرایط نرخ بهره پایین، سرمایهگذاری در طلا نسبت به سایر گزینهها عملکرد بهتری دارد.
سرمایهگذاران اکنون منتظر سخنرانی جروم پاول، رییس فدرال رزرو، در نشست سالانه انجمن ملی اقتصاددانان کسبوکار آمریکا (NABE) هستند تا از سیاست آتی بانک مرکزی آگاه شوند.
تعطیلی دولت فدرال آمریکا که وارد سیزدهمین روز خود شد، اکنون اقتصاد این کشور را تحت تاثیر قرار داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۲۱ مهر اعلام کرد ترامپ همچنان قرار است اواخر اکتبر در کره جنوبی با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، دیدار کند.
بر اساس این گزارش، این راهبرد دوگانه که عبارت است از «اتحاد در بالا و سرکوب در پایین»، برای خرید زمان طراحی شده است.
فارن پالیسی نوشت: «خامنهای سه سال باقیمانده از دولت ترامپ را سالهای سختی میبیند، اما محاسبهاش ساده است: اگر رژیم بتواند ثبات داخلی را حفظ و اعتراضات داخلی را مهار کند، میتواند فشار خارجی را تاب بیاورد تا زمینه ژئوپلیتیکی دستخوش تغییر شود.»
این گزارش به وخامت اوضاع اقتصادی ایران در پی فعال شدن مکانیسم ماشه پرداخت و افزود بازگشت تحریمهای سازمان ملل نهتنها «شکست دیپلماتیک بزرگی» برای تهران بود، بلکه «مشکلات اقتصادی ایران را نیز عمیقتر کرد».
با پایان مهلت ۳۰ روزه تعیینشده در مکانیسم ماشه، همه تحریمهای پیشین سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی از ششم مهر دوباره برقرار شد.
مقامهای حکومت ایران در هفتههای گذشته از «پاسخ سخت» به بازگشت این تحریمها خبر داده و تهدیدهایی مانند خروج از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) و ساخت بمب هستهای را مطرح کردهاند.
با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۱ مهر اعلام کرد تهران به انپیتی پایبند خواهد بود.
۱۵ مهر، بانک جهانی پیشبینی کرد رشد اقتصادی ایران در سال جاری میلادی نزدیک به دو درصد کاهش پیدا کند و این روند کوچک شدن اقتصاد در سال بعدی هم تداوم داشته باشد.
صبر جمهوری اسلامی، کهنترین راهبرد بقا
فارن پالیسی در ادامه گزارش خود نوشت با وجود تشدید تحریمها، بعید است تهران به تشدید تنش چشمگیر با غرب دست بزند.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی قصد دارد دوران باقیمانده از ریاستجمهوری ترامپ را پشت سر بگذارد و برای تحقق این هدف «احتمالا به کهنترین راهبرد بقای خود متوسل خواهد شد: صبر.»
فارن پالیسی افزود: «جمهوری اسلامی فضای داخلی خود را امنیتی خواهد کرد، قدرت نظامی خود را به رخ خواهد کشید و منتظر انتخابات [آتی] آمریکا خواهد ماند؛ با امید روی کار آمدن رییسجمهوری جدید و سازشپذیرتر در کاخ سفید.»
این نشریه ادامه داد: «برای خامنهای که اکنون ناتوانتر اما همچنان در قدرت است، خویشتنداری نه نشانه ضعف بلکه ضرورتی حیاتی است. او ترجیح میدهد تاریخ از او بهعنوان نماد ایستادگی و قهرمان ضدآمریکایی یاد کند، نه رهبری شکستخورده و تحقیرشده که تسلیم سیاست "تسلیم بیقید و شرط" [ترامپ] شد.»
اول مهر، خامنهای در سخنانی بار دیگر بر ادامه برنامه هستهای و غنیسازی اورانیوم در داخل ایران تاکید کرد و مذاکره با آمریکا را «ضرر محض» خواند.
فارن پالیسی در پایان چنین نتیجهگیری کرد: «در حالی که تحریمها ایران را در تنگنا نشان میدهند، از دید تهران، وحدت، سرکوب و صبر برای نگه داشتن جمهوری اسلامی در میان طوفان کافی است. از این منظر، خود تابآوردن نوعی پیروزی است.»
در این گزارش آمده است: «حزبالله لبنان، گروههای شبهنظامی شیعه عراق و تیپ فاطمیون افغانستان، همگی در سرکوب جنبشهای ضدحکومتی در درون ایران نقش ایفا کردهاند.»
لانگوار ژورنال سهشنبه ۲۲ مهر تاکید کرد: «نگرانی فزایندهای درباره استفاده از نیروهای خارجی مستقر در ایران در دورههای ناآرامی داخلی برای سرکوب اعتراضها وجود دارد؛ روشی که نخستینبار در جریان موج اعتراضهای سال ۸۸ گزارش شد.»
این نشریه نوشت که در آن زمان، حدود پنج هزار نیروی مسلح حزبالله لبنان برای کمک به سرکوبها به ایران اعزام شدند.
دانشجویان دانشگاه بوعلی همدان، ۱۴ مهر با همراهی گروهی از مردم در اعتراض به «حضور دانشجویان عراقی وابسته به حشد شعبی و مزاحمتهای آنان برای دختران دانشجو» تجمع کردند و خواستار اخراج آنان شدند.
چند روز بعد و در ۱۹ مهر نیز شماری از شهروندان در همدان قصد داشتند در اعتراض به اقدامات یک دانشجوی عراقی مقابل دانشگاه بوعلیسینا تجمع کنند که با واکنش ماموران حکومت مواجه شدند.
به گفته شهروندان، نیروهای امنیتی با استفاده از باتون و تهدید به بازداشت، مردم را متفرق کردند.
پیشتر سایت خبری الجبال عراق در گزارشی تایید کرده بود یک دانشجوی عراقی به نام «سیف صدام حسین»، به یک دانشجوی دختر ایرانی در دانشگاه همدان توهین کرده و او را آزار داده است.
در سالهای اخیر، شمار دانشجویان عراقی در ایران به دهها هزار تن رسیده است.
نیابتیها و حضورشان در سرکوبها در ایران
لانگوار ژورنال همچنین به استفاده از نیروهای نیابتی در دیگر اعتراضات ایران از جمله اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» اشاره کرده است.
بر اساس گزارش این نشریه، در جریان این اعتراضات، اعضای حزبالله و نیروهای شبهنظامی حشد شعبی عراق در سرکوب تظاهرات به نیروهای بسیج ایران کمک کردند و به گفته شاهدان عینی، «مردانی با لباس شخصی و لهجه عربی لبنانی» در چندین شهر به سرکوب معترضان پرداختند.
این اولین بار نیست که گزارشهایی از حضور نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در سرکوب اعتراضات ایران منتشر میشود.
پیشتر میدلایست فوروم در مقالهای نوشت: «نیروی قدس سپاه پاسداران مسئول مهمترین دستاورد سیاست خارجی جمهوری اسلامی، یعنی گروهای سیاسی-نظامی نیابتی در کشورهای همسایه است و در این زمینه از روشی منحصربهفرد در جنگ سیاسی نامتقارن استفاده میکند.»
بر اساس این مقاله، «سرکوب مخالفتهای داخلی به خشنترین شکل ممکن با استفاده از نیروهای بسیج و اعضای گروههای نیابتی عرب»، یکی از کارکردهای این نیروهای نیابتی است.
