بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها: خلع سلاح هسته‌ای تهران تنها راه حفظ امنیت آمریکا و متحدانش است

در پاسخ وزارت خارجه آلمان که جمعه به ایران‌اینترنشنال ارسال شد، تاکید شده قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل به‌وضوح شرایطی را که در آن مکانیزم ماشه می‌تواند توسط کشورهای مشارکت‌کننده در برجام فعال شود، مشخص کرده است.

وزارت خارجه آلمان افزود سه کشور اروپایی و ایران در ماه‌های اخیر چندین بار دیدار داشته‌اند و همچنان به تعامل خود ادامه خواهند داد.

وزارت خارجه جمهوری اسلامی روز پنجشنبه اعلام کرد که در اعتراض به «سواستفاده» بریتانیا، فرانسه و آلمان با آمریکا از سازوکار شورای امنیت و برگزاری یک نشست درباره برنامه هسته‌ای ایران، سفرای این کشورها به وزارت خارجه احضار شدند.

شورای امنیت سازمان ملل شامگاه ۲۲ اسفند در جلسه‌ای غیرعلنی به موضوع افزایش میزان ذخایر اورانیوم غنی‌شده جمهوری اسلامی پرداخت.

در این نشست کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با هشدار درباره این‌که گسترش مستمر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی با تعهدات تهران در تناقض است، درخواست این اتحادیه برای حل و فصل مسئله هسته‌ای ایران از طریق دیپلماسی را تکرار کرد.

آلمان، بریتانیا و فرانسه تهدید کرده‌اند آماده‌اند در صورتی که جمهوری اسلامی نگرانی‌ها را در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای خود برطرف نکند، مکانیسم ماشه را در شورای امنیت سازمان ملل فعال کنند و تمامی تحریم‌های به‌حالت تعلیق درآمده علیه ایران را بازگردانند.

نمایندگی آمریکا در سازمان ملل متحد نیز پس از این نشست غیرعلنی در بیانیه‌ای تاکید کرد این شورا باید رفتار «گستاخانه» تهران در نقض تعهدات پادمانی‌اش را محکوم کند. هیات نمایندگی جمهوری اسلامی نیز تاکید کرده که تلاش‌های آمریکا شکست خواهد خورد.

در پیش‌نویس بیانیه پایانی گروه۷ در روز جمعه نیز اعلام شده که «ایران هرگز نباید اجازه ساخت و دستیابی به سلاح هسته‌ای را داشته باشد.»

سخنان مقامات ایران و روسیه درباره نشست سه جانبه در چین

همزمان با اظهارات مقامات غربی درباره برنامه اتمی ایران، معاونان وزارت خارجه جمهوری اسلامی، چین و روسیه، جمعه در نشستی در پکن درباره مساله هسته‌ای تهران گفت‌وگو کردند.

در همین حال وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که در این نشست اقداماتی برای کاهش تنش‌های تحمیلی بر برنامه هسته‌ای ایران هماهنگ شد و سه کشور «بر غیرقابل قبول بودن تهدیدها و استفاده از زور علیه تاسیسات هسته‌ای ایران تاکید کردند.»

وانگ یی، وزیر خارجه چین، با اشاره به آخرین تحولات درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی گفت: «اوضاع بار دیگر به یک مقطع حساس رسیده است.»

او برجام را «یک دستاورد مهم» خواند و تاکید کرد این توافق از طریق «مذاکره و گفت‌وگو» حاصل شده بود.

وانگ گفت مداخله «شتاب‌زده» شورای امنیت درباره پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی به ایجاد اعتماد کمکی نمی‌کند.

کاظم غریب‌آبادی، معاون بین‌الملل وزارت خارجه جمهوری اسلامی،نیز درباره نشست سه جانبه با چین و روسیه گفت که هرگونه مذاکرات و گفت‌وگوها با طرفین دیگر باید صرفا ناظر بر موضوع هسته‌ای و رفع تحریم‌ها باشد.

جمهوری اسلامی، چین و روسیه، در بیانیه‌ای مشترک پس از نشست سه‌جانبه معاونان وزیران خارجه‌شان در پکن، اعلام کردند که فعالیت فنی بی‌طرفانه آژانس، نباید تضعیف شود.

خبرگزاری رویترز جمعه به نقل از این چهار مقام ایرانی که نامشان فاش نشده، گزارش داد اگرچه بی‌اعتمادی عمیق جمهوری اسلامی به ایالات متحده، و به‌ویژه دونالد ترامپ رییس‌جمهور آمریکا وجود دارد، اما تهران به طور فزاینده‌ای نگران است که افزایش خشم عمومی نسبت به مشکلات اقتصادی به اعتراضات گسترده تبدیل شود.

این مقامات گفتند به همین دلیل است که با وجود موضع تسلیم‌ناپذیر و لفاظی‌های سرسختانه رهبران جمهوری اسلامی در انظار عمومی، تمایلی عمل‌گرایانه در دالان‌های قدرت تهران برای دستیابی به توافق با واشینگتن وجود دارد.

آنها افزودند که نگرانی‌های تهران با احیای سریع کارزار «فشار حداکثری» دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، برای به صفر رساندن صادرات نفت ایران و تحریم‌های بیشتر و به زانو درآوردن اقتصاد شکننده ایران، تشدید شده است.

مسعود پزشکیان رییس‌جمهور، بارها وخامت اوضاع اقتصادی ایران را برجسته‌تر و چالش‌برانگیزتر از وضعیت اقتصادی در دوران جنگ ایران و عراق دانسته و در ماه جاری به آخرین دور تحریم‌های آمریکا علیه نفتکش‌های حامل نفت ایران اشاره کرده است.

یکی از مقامات ایرانی که با رویترز صحبت کرده، گفت رهبران جمهوری اسلامی نگران این هستند که قطع همه راه‌های دیپلماتیک ممکن است نارضایتی داخلی علیه علی خامنه‌ای را افزایش دهد که تصمیم‌گیرنده نهایی در جمهوری اسلامی است.

شامگاه پنجشنبه، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد پس از «ارزیابی و بررسی‌های کامل» نامه دونالد ترامپ رییس‌جمهور آمریکا به خامنه‌ای، در خصوص نحوه واکنش جمهوری اسلامی به آن، تصمیم‌گیری خواهد شد.

دونالد ترامپ، ۱۷ اسفندماه در مصاحبه با شبکه خبری فاکس بیزنس از ارسال نامه‌ای به رهبر جمهوری اسلامی خبر داده بود.

در حالی که ترامپ گفته است برای مذاکره با تهران در زمینه توافق هسته‌ای آماده است، خامنه‌ای چهارشنبه در دیدار خود با جمعی از دانشجویان،با اشاره به ارسال نامه ترامپ، گفت این که رییس‌جمهور آمریکا می‌گوید ما آماده هستیم با ایران مذاکره کنیم و دعوت به مذاکره می‌کند، «فریب افکار عمومی» دنیاست.

اما عراقچی پنج‌شنبه ۲۳ اسفند در گفت‌وگو با روزنامه ایران تاکید کرد که شیوه مذاکره غیرمستقیم، بارها در طول تاریخ اتفاق افتاده است. او گفت مذاکرات با اروپایی‌ها و به موازات آن رایزنی‌های نزدیک با روسیه و چین ادامه دارد.

مقصر اصلی خامنه‌ای است

الکس وطن‌خواه، مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه، یک اندیشکده در واشینگتن به رویترز گفت که هیچ تردیدی وجود ندارد که فردی که از سال ۱۳۶۸ تاکنون مقام رهبری را برعهده داشته و بیشترین تصمیم‌گیری را در زمینه سیاست خارجی داشته، مقصر وضعیت جاری است.

100%

پیشتر، اقتصاد ضعیف ایران خامنه‌ای را وادار کرد تا از توافق هسته‌ای منعقد شده با قدرت‌های بزرگ در سال ۲۰۱۵ حمایت کند که منجر به لغو تحریم‌های غرب و بهبود شرایط اقتصادی شد.

اما خروج آمریکا از این توافق موسوم به «برجام»، در دوران ریاست‌جمهوری اول ترامپ، بار دیگر اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داد.

علیرضا یوسفی، یک معلم ۴۲ ساله اصفهانی به رویترز گفت: «وضعیت هر روز بدتر می‌شود. من نمی‌توانم اجاره خانه‌ام را بپردازم، قبض‌هایم را پرداخت کنم یا برای فرزندانم لباس بخرم و تحریم‌های بیشتر، بقا را غیرممکن می‌کند.»

یکی از مقامات بلندپایه ایرانی به رویترز گفت که چاره‌ای جز دستیابی به توافق وجود ندارد و این امکان وجود دارد، اگرچه با توجه به بی‌اعتمادی جمهوری اسلامی به ترامپ پس از کنار گذاشتن توافق برجام، راه پیش‌رو پردست‌انداز خواهد بود.

بیشتر بخوانید: حسن روحانی: خامنه‌ای ممکن است چند ماه دیگر موافق مذاکره شود

جمهوری اسلامی توانسته تا حد زیادی به دلیل خرید نفت ایران از سوی چین، از فروپاشی اقتصادی ایران جلوگیری کند.

بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده، صادرات نفت ایران پس از کنار گذاشتن آمریکا از توافق هسته‌ای کاهش یافت، اما در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن بهبود یافت.

ایران در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ بیش از ۵۰ میلیارد دلار درآمد نفتی داشته، زیرا راه‌هایی برای دور زدن تحریم‌ها پیدا کرده بود.

با این حال، اکنون عدم اطمینان در مورد پایداری صادرات نفت وجود دارد، زیرا سیاست فشار حداکثری ترامپ با هدف کاهش فروش نفت خام ایران با وضع تحریم‌های متعدد بر نفتکش‌ها و شرکت‌های درگیر در تجارت نفت همراه شده است.

مهدی مصلحی، کارشناس بازار نفت در مورد دور جدید تحریم‌های آمریکا علیه جمهوری اسلامی و تاثیر آن‌ها بر فروش نفت ایران به ایران‌اینترنشنال گفت که تقریبا جمهوری اسلامی دیگر هیچ مجرایی برای دور زدن ندارد و همین‌طور سیستم حمل و نقل دیگری برای انتقال نفت در دسترس ندارد.

جمهوری اسلامی همچنین با مجموعه‌ای از بحران‌های دیگر مانند کمبود انرژی و آب، سقوط ارز، شکست‌های نظامی در میان متحدان منطقه‌ای و نگرانی فزاینده از حمله اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران روبه‌رو است.

از زمان اعمال مجدد تحریم‌ها در سال ۲۰۱۸، ریال ایران بیش از ۹۰ درصد ارزش خود را در برابر دلار کاهش داده است.

روحانی که پنجشنبه در دیدار با جمعی از وزرا و معاونان پیشین خود صحبت می‌کرد، با تاکید بر این‌که مخالفت مطلق با مذاکره وجود ندارد، با طرح این پرسش که «مگر ما در مساله عراق، افغانستان و برجام، با آمریکا مذاکره نکردیم؟ » گفت: «با آمریکا مذاکره کردیم، رهبری هم شاهد بود. حتی رهبری در آن زمان که من دبیر شورای عالی امنیت ملی بودم، به من نوشت که فلان آقا که برای مذاکره با آمریکا راجع به عراق، این اصول را رعایت کند.»

این ادعای روحانی در حالی مطرح می‌شود که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری‌اسلامی پس از انتشار نامه دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی، در دیدار با کارگزاران نظام، که روحانی هم در آن حضور داشت و دیدار عمومی دیگری، تاکید کرد جمهوری اسلامی با آمریکا مذاکره نخواهد کرد.

خامنه‌ای پیش‌تر هم گفته بود اگر قرار باشد جمهوری اسلامی با آمریکا مذاکره‌ای هم داشته باشد، در دوران ریاست جمهوری ترامپ آن را انجام نخواهد داد.

روحانی در ادامه به خروج دونالد ترامپ از برجام در اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۷ اشاره و تصریح کرد از آن سال به بعد، جمهوری اسلامی هر سال بابت این خروج ۱۰۰ میلیارد دلار ضرر کرده است.

با این حساب، می‌توان گفت طی حدود شش‌ونیم سالی که از خروج ترامپ از برجام گذشته است، جمهوری اسلامی زیانی به اندازه ۶۵۰ میلیارد دلار تحمل کرده است. مجموع تولید ناخالص کل کشور در سال ۲۰۲۳ چیزی حدود ۴۰۰ میلیارد دلار ارزیابی شده است.

ضعف قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی

در ابتدای این دیدار، روحانی اوضاع کشور را «خطیر» توصیف کرد و با اشاره به ضعف قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی به موضوع مخالفت‌های داخلی با خرید سامانه دفاعی برای کشور پراخت.

او که از سال ۱۳۶۴ تا ۱۳۷۰، فرماندهی پدافند هوایی جمهوری اسلامی را بر عهده داشت، با اشاره به مذاکرات خرید سامانه پدافند اس ۳۰۰، گفت در آن زمان، برخی از فرماندهان بلندپایه نظامی جمهوری اسلامی خرید آن سامانه را خیانت به کشور می‌دانستند.

به گفته روحانی، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در تمام سفرهایی که سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ به روسیه داشته، تلاش کرده پوتین را مجاب کند توافق فروش اس ۳۰۰ به ایران را لغو کند.

رییس‌جمهور پیشین ایران، در صحبت‌هایش خرید این سامانه را از عوامل اصلی بازدارندگی جمهوری اسلامی ارزیابی کرد، این در حالی است که اسرائیل در دو نوبت حمله هوایی به جمهوری اسلامی، بنا بر گزارش‌ها، بخش بزرگی از این سامانه را هدف قرار داده است.

انستیتو واشنگتن، در مقاله‌ای که به تازگی منتشر کرده است، «حملات هوایی موفق اسرائیل» در آوریل و اکتبر ۲۰۲۴ به سامانه‌های دفاعی اس-۳۰۰ در ایران را مقدمه‌ای بر هدف قراردادن تاسیسات هسته‌ای جمهوری اسلامی ارزیابی کرده است.

به نوشته این مقاله، با از بین رفتن این سامانه، امکان انجام حملات بعدی به تاسیسات هسته‌ای فراهم شده است. سامانه‌هایی که اسرائیل پیش‌تر هدف قرار داد، از تاسیسات هسته‌ای اصفهان و نطنز محافظت می‌کرد.

از ترس جلیلی، مشارکت به ۵۰ درصد رسید

روحانی در بخش دیگری از گفته‌های خود با بیان اینکه مهم‌ترین مساله در حوزه امنیت ملی «داشتن ملت» است، به نرخ مشارکت رسمی ۴۰ درصد در انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری در تابستان ۱۴۰۳ اشاره کرد و گفت در دور دوم هم مردم به دلیل اینکه «گرفتار کس دیگری نشوند» رای دادند.

اشاره او به کشیده شدن انتخابات به دور دوم با حضور مسعود پزشکیان و سعید جلیلی بود.

گزارش‌ها نشان می‌دهد درباره نرخ مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری که از سوی وزارت کشور اعلام شده است، ابهامات جدی وجود دارد. اما همین نرخ اعلامی هم نشان دهنده پایین‌ترین نرخ مشارکت در انتخابات، در طول تاریخ جمهوری اسلامی است.

غریب‌آبادی که جمعه با صداوسیمای ایران صحبت کرد، با اشاره به این‌که طرفین تاکید کردند که به سیاست تهدید و تحریم پایان داده شود، گفت باید به «تحریم‌های یک‌جانبه غیرقانونی» پایان داده شود و «راه‌هکارهای دیپلماتیک برای حل مسائل فی‌مابین» مورد استفاده قرار گیرد.

معاون وزیر خارجه همچنین با اشاره به ضرورت توجه به آن‌چه دلایل ریشه‌ای وضعیت جاری خواند، گفت سه کشور توافق دارند که وضعیت فعلی که در آن صحبت از معضل می‌شود «ناشی از خروج یک جانبه آمریکا از برجام و عدم عمل سه کشور اروپایی به تعهدات‌شان ذیل برجام است.»

او در ادامه با اشاره به این‌که موضوع قطعنامه ۲۳۱ هم مورد بحث قرار گرفت و گفت هر سه کشور روسیه، ایران و چین تاکید دارند «با درنظرگرفتن زمان‌بندی درج شده در برجام، از مهر سال جاری باید وضعیت عادی شود و با توجه به این‌که در بیانیه سه کشور گفته شده زمان‌بندی‌ها باید مورد احترام قرار گیرد و اجرا شود، این یعنی در اکتبر/مهرماه ما نباید هیچ اسنپ‌بکی {اجرایی‌کردن مکانیسم ماشه} داشته باشیم.»

جمهوری اسلامی، چین و روسیه، در بیانیه‌ای مشترک پس از نشست سه‌جانبه معاونان وزیران خارجه‌شان در پکن، اعلام کردند که فعالیت فنی بی‌طرفانه آژانس، نباید تضعیف شود.

در این بیانیه که جمعه ۲۴ اسفند صادر شد، سه کشور تاکید کردند تعاملات دیپلماتیک و گفت‌وگوی مبتنی بر احترام متقابل، تنها گزینه عملی و معتبر در خصوص پرونده هسته‌ای ایران است.

جمهوری اسلامی، چین و روسیه، بر اهمیت «احترام به معاهده منع اشاعه تسلیحات هسته‌ای به عنوان سنگ‌بنای رژیم بین‌المللی منع اشاعه»، تاکید کردند.

این بیانیه از اعلام مجدد جمهوری اسلامی مبنی بر این‌که برنامه هسته‌ای‌اش منحصرا برای اهداف صلح‌آمیز است و نه برای تولید سلاح هسته‌ای، استقبال کرد.

وانگ یی، وزیر خارجه چین، در جریان کنفرانس خبری سه جانبه، با اشاره به آخرین تحولات درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی گفت: «اوضاع بار دیگر به یک مقطع حساس رسیده است.»

100%

او برجام را «یک دستاورد مهم» خواند و تاکید کرد این توافق از طریق «مذاکره و گفت‌وگو» حاصل شده بود.

وانگ گفت مداخله «شتاب‌زده» شورای امنیت درباره پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی به ایجاد اعتماد کمکی نمی‌کند.

کاظم غریب‌آبادی، معاون بین‌الملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز گفت که هرگونه مذاکرات و گفت‌وگوها با طرفین دیگر، «باید صرفا ناظر بر موضوع هسته‌ای و رفع تحریم‌ها» باشد.

او تاکید کرد: «سیاست اعمال تحریم‌ها، فشار و تهدید توسل به زور باید کنار گذاشته شود».

وزارت خارجه روسیه نیز اعلام کرد: «برای کاهش تنش‌های مصنوعی که از بیرون بر برنامه هسته‌ای ایران تحمیل شده، اقداماتی هماهنگ شده است.»

در بیانیه این وزارتخانه آمده است که در نشست پکن، بر «غیر‌قابل قبول بودن تهدیدها و استفاده از زور علیه تاسیسات هسته‌ای ایران» تاکید شد.

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین نیز با اشاره به مذاکرات پکن، در نشست خبری خود گفت: «تلاش‌های دیپلماتیک برای حل‌وفصل پرونده هسته‌ای ایران باید ادامه یابد.»

پشتیبانی پکن و مسکو از تهران

خبرگزاری رویترز در گزارشی درباره این نشست نوشت که چین و روسیه، پس از آن‌که ایالات متحده خواستار مذاکرات هسته‌ای با تهران شد، جمعه در کنار تهران ایستادند: «دیپلمات‌های ارشد چینی و روسی گفتند که گفت‌وگوها باید تنها بر اساس "احترام متقابل" از سر گرفته شود و همه تحریم‌ها باید لغو شوند.»

محسن بختیار، سفیر جمهوری اسلامی در چین، درباره این نشست در حساب خود در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «این نشست با موفقیت کامل برگزار شد و مسیر روشنی را برای مقابله با یکجانبه‌گرایی باخت-باخت آمریکا فراهم خواهد ساخت.»

معاونان وزارت خارجه جمهوری اسلامی، چین و روسیه، جمعه در نشستی در پکن درباره مساله هسته‌ای تهران گفت‌وگو کردند.

نشست پکن در میانه فعالیت‌های دیپلماتیک فشرده بر سر برنامه هسته‌ای ایران و همچنین ارسال نامه دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا به علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی برگزار شد.

از سوی دیگر شورای امنیت سازمان ملل متحد چهارشنبه ۲۲ اسفند نشستی غیرعلنی برای بررسی پیشرفت‌ برنامه غنی‌سازی اورانیوم جمهوری اسلامی تشکیل داد.

نمایندگی آمریکا در سازمان ملل متحد پس از این نشست، در بیانیه‌ای تاکید کرد شورای امنیت سازمان ملل باید «رفتار گستاخانه» تهران را در نقض تعهدات پادمانی‌اش محکوم کند.

هیات نمایندگی جمهوری اسلامی در مقابل تاکید کرد که تلاش‌های آمریکا شکست خواهد خورد.

در بیانیه نمایندگی آمریکا که ۲۲ اسفند منتشر شد، آمده است: «ایران همچنان با سرپیچی آشکار از شورای امنیت، تعهدات پادمانی خود را در برابر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نقض می‌کند و نگرانی‌های آشکار و مستمر شورای امنیت و جامعه بین‌المللی را نادیده می‌گیرد.»

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است که جمهوری اسلامی از زمان پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در ماه نوامبر تاکنون بر سرعت و شدت غنی‌سازی اورانیوم افزوده است.

از سوی دیگر سه کشور اروپایی آلمان، بریتانیا و فرانسه تهدید کرده‌اند آماده‌اند در صورتی که جمهوری اسلامی نگرانی‌ها را در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای خود برطرف نکند، مکانیسم ماشه را در شورای امنیت سازمان ملل فعال کنند و تمامی تحریم‌های به‌حالت تعلیق درآمده علیه ایران را بازگردانند.

ترامپ نیز گفته است که ایران نمی‌تواند به سلاح اتمی دست بیابد و این مساله «یا با توافق یا با اقدام نظامی» حل خواهد شد.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به نشست غیرعلنی شورای امنیت درباره برنامه هسته‌ای تهران و مواضع بریتانیا، فرانسه و آلمان، سفیران این سه کشور را به دلیل آن‌چه «همدستی با آمریکا در سوءاستفاده از ساز و کار شورای امنیت» خوانده شده، احضار کرد.

صادرات انرژی ایران به عراق از معدود راه‌های تامین مالی جمهوری اسلامی در دوران تحریم بود که با توجه به شرایط ویژه عراق، آمریکا این صادرات را از تحریم معاف کرده بود.

۲۳ اسفند ماه، وزارت برق عراق علی‌رغم اعلام معافیت آمریکا برای واردات گاز از ایران، خبر داد که به دنبال جایگزینی برای گاز ایران است و ممکن است واردات از قطر و عمان را در پیش گیرد.

این رویکرد حدود یک هفته پس از آن اتخاذ می‌شود که ۱۸ اسفند ماه، هم‌زمان با انقضای معافیت تحریمی عراق برای خرید برق از ایران، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که ایالات متحده این معافیت را تمدید نکرده است.

این وزارتخانه بر عزم واشینگتن برای جلوگیری از هرگونه کاهش فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی تاکید کرد.

صادرات برق ایران به عراق به خصوص در فصول گرم سال برای این کشور حیاتی است. از سوی دیگر، صادرات گاز ایران نیز برای عراق به ویژه به منظور تامین سوخت نیروگاه‌ها حیاتی است؛ به‌طوری که وزارت برق عراق اعلام کرده است منع احتمالی واردات گاز از ایران، تولید برق روزانه ۲۷ هزار مگاواتی عراق را به یک‌سوم کاهش می‌دهد.

از همین‌رو، با وجود وضع شدیدترین تحریم‌ها، تا پیش از این آمریکا همواره عراق را در این حوزه به‌خصوص، یعنی واردات گاز و برق از ایران، معاف می‌کرد.

اکنون و در دور جدید ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، فشار آمریکا شدیدتر شده است و آن‌طور که مقامات کاخ سفید تاکنون اعلام کرده‌اند، آمریکا اکنون یکی از آخرین منابع حیاتی تامین مالی جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است.

در این بین، عراق ناچار است برای تامین این نیاز حیاتی خود، دست‌به‌کار شود تا جایگزینی برای ایران بیابد؛ هر چند سه مقام ارشد عراقی در حوزه انرژی ۱۹ اسفند ماه اعلام کردند این کشور در حال حاضر گزینه‌ای برای «جایگزینی فوری» انرژی وارداتی از ایران ندارد.

با این‌ حال، شواهد نشان می‌دهند عراقی‌ها به‌طور جدی به دنبال جایگزین‌هایی برای انرژی وارداتی از ایران هستند.

وزارت برق عراق اعلام کرد مقامات این کشور، اراده سیاسی برای اتکا به چند منبع گاز به منظور رسیدن به خودکفایی دارند.

یک دیپلمات آمریکایی نیز در این ارتباط به خبرگزاری فرانسه گفت: «قطر بزرگ‌ترین تولید کننده گاز طبیعی است و آماده است با قیمت‌های ترجیحی به عراق کمک کند.»

اهمیت صادرات انرژی به عراق برای جمهوری اسلامی

عراق زیرساخت کافی برای تامین مستقل برق و تولید و انتقال گاز را در اختیار ندارد و اکنون سال‌هاست که ایران تامین‌کننده بخش بزرگی از انرژی مصرفی عراق است.

بر اساس توافقی که ماه مارس سال ۲۰۲۴ میلادی به امضا رسید، ایران متعهد شد روزانه ۵۰ میلیون مترمکعب گاز به عراق صادر کند؛ قراردادی که حدود شش میلیارد دلار در سال ارزش دارد.

علاوه بر این، عراق در ژوییه ۲۰۲۲ قراردادی پنج‌ساله برای خرید ۴۰۰ مگاوات برق از ایران امضا کرد.

برای جمهوری اسلامی که بابت آزادسازی شش میلیارد دلار از پول‌های بلوکه شده در کره جنوبی، پنج زندانی (گروگان) آمریکایی را آزاد کرد و مدت‌ها درباره آن مذاکره کرد، درآمد صادرات گاز به عراق اهمیتی ویژه دارد.

این اهمیت تا آنجاست که حتی در سال‌های اخیر، با وجود کسری شدید برق و گاز که جمهوری اسلامی آن را «ناترازی انرژی» می‌خواند، روند صادرات برق و گاز به عراق هرگز متوقف نشده است. با این‌که جمهوری اسلامی در داخل کشور، به بهانه کسری گاز، نیروگاه‌ها را وادار به مازوت‌سوزی یا تعطیلی می‌کند، صادرات گاز به عراق ادامه یافته است.