یک روز پس از ورود نیروهای امنیتی اسرائیل به مسجد الاقصی در شرق اورشلیم، ارتش اسرائیل اعلام کرد شبهنظامیان فلسطینی در نوار غزه، روز پنجشنبه ۱۷ فروردین، برای دومین روز متوالی به سمت اسرائیل راکت شلیک کردند.
بنا بر اعلام خبرگزاری رویترز، هنوز گزارشی از خسارات یا تلفات احتمالی این راکتپرانی از سوی نوار غزه گزارش نشده است.
نوار غزه در کنترل شبهنظامیان حماس است.
رویترز گزارش داد که اسرائیل با حملههای هوایی به حملات موشکی از سمت غزه واکنش نشان داده است.
نیروهای امنیتی اسرائیل شامگاه چهارشنبه ۱۶ فروردین با ورود به مسجد الاقصی، کسانی را که در این مسجد سنگر گرفته بودند، وادار به خروج کردند.
در این واقعه دهها نفر از فلسطینیان که برخی از آنها نقاب پوش بودند، با افروختن آتش و پرتاب سنگ و مواد آتشزا به سمت ماموران پلیس، با پلیس اسرائیل درگیر شدند.
پلیس اسرائیل از بازداشت بیش از ۳۵۰ فلسطینی در روزهای گذشته در شرق اورشلیم خبر داد.
همزمان تظاهرات و راهپیمایی در شهرها و روستاهای عربی از جمله ام الفهم، عرابا و حیفا نیز برگزار شد.
به دنبال این ناآرامیها در نوار غزه در نزدیکی حصار مرزی، انفجارهایی در مناطق اطراف شنیده شد.
اکنون حدود یک سال است که خشونتها میان اسرائیل و فلسطینیان نگرانیهای بینالمللی ایجاد کرده است.
وزارت امور خارجه تشکیلات خودگردان فلسطینی اعلام کرد شورای امنیت سازمان ملل متحد روز پنجشنبه در نشستی غیرعلنی درباره عملیات در مسجد الاقصی بحث خواهد کرد.
حسین امیرعبداللهیان و فیصل بن فرحان، وزیران خارجه جمهوری اسلامی و عربستان سعودی، در اولین دیدار خود پس از هفت سال که در پکن انجام شد، با امضای بیانیه مشترکی بر از سر گرفتن روابط دوجانبه و بازگشایی سفارتخانهها و سرکنسولگریها تاکید و درباره برخی موضوعات دوجانبه گفتوگو کردند.
بر اساس گزارشها در این دیدار، بیانیه مشترک میان ایران و عربستان سعودی با حضور وزیر امور خارجه چین، به امضای امیرعبداللهیان و بن فرحان رسید.
به گزارش ایرنا، در این بیانیه آمده است که دو طرف توافق کردند نمایندگیهای دو کشور طی زمان مورد توافق، بازگشایی شود و اقدامات لازم را برای گشایش سفارتخانههای دو کشور در ریاض و تهران و سرکنسولگریهای این دو کشور در جده و مشهد صورت دهند.
همچنین بر اساس این بیانیه، دو طرف توافق کردند هماهنگیهای لازم را میان هیاتهای فنی برای بررسی راههای گسترش همکاری میان دو کشور از جمله از سرگیری پروازها و سفرهای متقابل هیاتهای رسمی و بخش خصوصی و تسهیل اعطای روادید برای شهروندان دو کشور از جمله روادید عمره، ادامه دهند.
به دنبال امضای این بیانیه مشترک از سوی تهران و ریاض، ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد روابط رسمی ایران و عربستان سعودی آغاز شد.
کنعانی روز پنجشنبه ۱۷ فروردین ماه گفت: «در چارچوب مذاکرات وزیران امور خارجه ایران و عربستان سعودی، مقرر شد هیاتهای دولتی و خصوصی دو کشور با هم دیدار و زمینههای گسترش همکاریهای تجاری و اقتصادی و همکاری در زمینه سرمایهگذاری مشترک را فراهم کنند.»
او در ادامه گفت: «همچنین توافق شد با دیدار هیاتهای فنی، خطوط هوایی بین دو کشور برقرار شود. صدور روادید در حوزههای مختلف اقتصادی و تجاری و صدور روادید عمره تسهیل میشود. میتوانیم بگوییم روابط رسمی بین دو کشور فعال شده است.»
پیش از این و در روز جمعه ۱۹ اسفند، رسانههای ایران و عربستان سعودی از توافق دو کشور برای از سر گیری روابط دوجانبه خبر داده و نوشتند که این توافق در جریان سفر علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی به پکن به دست آمده است.
در پایان این مذاکرات، بیانیه سهجانبهای در پکن با امضای شمخانی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی و دبیر شورای عالی امنیت ملی، مساعد بنمحمد العیبان، وزیر مشاور و عضو شورای وزیران و مشاور امنیت ملی عربستان سعودی و وانگ ئی، عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست و رییس دفتر کمیسیون مرکزی امور خارجی حزب و عضو شورای دولتی جمهوری خلق چین صادر شد.
بر اساس متنی که رسانههای ایران و عربستان سعودی از این بیانیه منتشر کردند، تهران و ریاض توافق کردند «ظرف حداکثر دو ماه، روابط دیپلماتیک خود را از سر گرفته و سفارتخانهها و نمایندگیها را بازگشایی کنند».
همچنین بر اساس این توافق، «دو کشور با تاکید بر احترام به حاکمیت و عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر» در زمینه اجرای موافقتنامههای همکاریهای پیشین توافق کردند.
تهران و ریاض پس از حمله نیروهای بسیجی به مراکز دیپلماتیک عربستان سعودی در تهران و مشهد در حدود هفت سال پیش روابطشان را قطع کردند.
در آذر ماه ۱۴۰۱، آسوشیتدپرس به نقل از مقامهای عراقی اعلام کرد که مذاکرات دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی و عربستان سعودی که با میانجیگری بغداد در جریان بود، به دلیل ادعای تهران مبنی بر تحریک اعتراضات ضدحکومتی ایرانیان از سوی ریاض، متوقف شده بود.
در حالی که به تازگی طرح یک حمله تروریستی در یونان علیه اماکن اسرائیلی خنثی شده و رسانههای اسرائیلی جزییات جدیدی از آن را منتشر کردهاند، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران، مسوول ۹۵ درصد از تهدیدهای امنیتی علیه اسرائیل است.
نتانیاهو که در مراسمی با حضور رییس اداره امنیت داخلی اسرائیل به مناسبت یک عید یهودیان صحبت میکرد، در ادامه به جمهوری اسلامی هشدار داد: «آنهایی که میخواهند به اسرائیل آسیب برسانند بدانند که نهایتا خونشان گردن خودشان است.»
رونن بار، رییس اداره امنیت داخلی اسرائیل (شاباک) نیز در این مراسم گفت که از آغاز سال جاری میلادی تاکنون، نزدیک به ۲۰۰ تلاش برای حمله تروریستی بزرگ در اسرائیل خنثی شده است.
رییس شاباک گفت که این حملات از جمله شامل ۱۵۰ حمله با سلاح گرم، ۲۰ بمبگذاری و شماری حملات با خودرو یا سلاح سرد بودهاند.
به گفته رونن بار، در سال جاری میلادی گروهی ویژه که او آن را «آخرین واکنش» خواند، ۱۴ بار برای خنثی کردن حملات تروریستی در آخرین لحظه وارد عمل شده است.
همزمان الی کوهن، وزیر امور خارجه اسرائیل پس از دیدار با رییسجمهوری چک گفت: «او قول داد برای پیشبرد تحریمها علیه رژیم ایران اقدام کند.»
کوهن افزود: «جمهوری چک ریاست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بر عهده دارد و در نشست ماه آینده در وین برای اعمال تحریمها علیه جمهوری اسلامی اقدام خواهد کرد.»
از سوی دیگر کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل به نقل از منابع امنیتی در این کشور هویت فردی را که مسوول برنامهریزی حمله تروریستی خنثی شده در یونان علیه اهداف یهودی بود فاش کرد.
به گفته کانال ۱۲، محمد محسن رضا، شهروند پاکستانی ۶۵ ساله و ساکن ایران، مسوول برنامهریزی این حمله بوده است.
بر اساس گزارش این شبکه خبری اسرائیلی، رضا که در پاکستان به اتهام قتل تحت تعقیب است، شبکهای گسترده از افراد را در کشورهای مختلف در اختیار دارد و به جمهوری اسلامی در زمینه یافتن تروریست در این کشورها کمک میکند.
منابع امنیتی اسرائیلی به کانال ۱۲ تلویزیون این کشور گفتند ایران میکوشد حملات تروریستی در کشورهای دیگر را طوری ترتیب دهد که جای پایی بر جا نگذارد و بتواند از واکنشهای بینالمللی در امان بماند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، صبح روز چهارشنبه ۱۶ فروردین برای اولین بار به لهستان، یکی از مهمترین متحدان کییف در برابر تجاوز روسیه سفر کرد.
مارسین پرزیداچ، مشاور رییسجمهوری لهستان، روز چهارشنبه بدون اشاره به جزییات، به تلویزیون دولتی این کشور گفت که زلنسکی از مرز لهستان عبور کرده و در خاک لهستان است.
قرار است رهبران اوکراین و لهستان در یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک شرکت کنند.
سرگئی نیکیفوروف، سخنگوی رییسجمهوری اوکراین هم اعلام کرد سفر زلنسکی و همسرش برای انجام مذاکراتی شامل «گفتوگوهای ویژه با آندری دودا، رییسجمهوری لهستان، ماتئوش موراویتسکی، نخستوزیر این کشور و امضای اسناد دوجانبه» است.
به گفته او، رییسجمهوری اوکراین با نمایندگان شرکتهای لهستانی در یک مجمع تجاری اوکراین-لهستان، روسای پارلمان و سنای لهستان، داوطلبان و امدادگران و همچنین شهرداران شهرهای واقع در امتداد مرز با اوکراین دیدار خواهد کرد.
نیکیفوروف گفت که زلنسکی امشب برای لهستانیها و اوکراینیهای مقیم لهستان سخنرانی خواهد کرد.
در جریان تهاجم روسیه به اوکراین، لهستان اغلب به عنوان توقفگاه مقامات بینالمللی استفاده میشود تا از آنجا با قطار به اوکراین سفر کنند.
این مقام اوکراینی اما گفت: «بدیهی است که دفاع موضوع کلیدی این دیدار است. ما در مورد دفاع، اقتصاد، ترافیک فرامرزی از جمله خطوط ریلی و گسترش فرصتهای گذرگاه مرزی صحبت خواهیم کرد.»
مشاور رییسجمهوری لهستان نیز گفت سران کشورها همچنین به «مسایل تاریخی» حساس بین دو کشور که عمدتا مربوط به زمان جنگ جهانی دوم است خواهند پرداخت.
لهستان، یک کشور اتحادیه اروپا و ناتو و همسایه اوکراین است که به عنوان یک پلتفرم لجستیکی مهم برای ارسال کمکهای نظامی و بشردوستانه غرب عمل میکند.
در آغاز تهاجم روسیه، لهستانیها از پناهندگان اوکراینی که دستهدسته به این کشور میرسیدند، در خانههای خود پذیرایی کردند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، اندکی قبل از اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، برای یک سفر سه روزه وارد پکن شد. بحران اوکراین و روابط تجاری میان پکن و اتحادیه اروپا از موضوعات اصلی مذاکرات و گفتوگوها در این سفر اعلام شده است.
رسانهها روز چهارشنبه ۱۶ فروردین نوشتند که مکرون و فون در لاین امیدوارند با چین، یکی از شرکای اصلی اقتصادی اروپا دوباره مذاکره کنند و به مسایل حساسی مانند اوکراین نیز بپردازند.
سفر قبلی رییسجمهوری فرانسه به چین به چهار سال پیش باز میگردد.
از آن زمان، با توجه به اقدامات مرزی سختگیرانهای که پکن در مواجهه با همهگیری کرونا اعمال کرد، ارتباطات دیپلماتیک از راه دور و در پس زمینه وخامت روابط بین اتحادیه اروپا و چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی بزرگ جهان انجام شده است.
قرار است که مکرون، مانند فون در لاین، روز پنجشنبه ۱۷ فروردین با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین دیدار و او را به استفاده از نفوذ خود بر مسکو برای برقرار کردن صلح در اوکراین یا دستکم حمایت نکردن از متحد روس خود متقاعد کند.
این دو رهبر اروپایی همچنین قصد دارند تاکید کنند که اروپا نمیپذیرد چین به روسیه تسلیحات تحویل دهد.
انتظار میرود مکرون و فون در لاین از چینپینگ بخواهند با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، گفتوگو کند.
مشاور مکرون پیش از این سفر گفت که چین یکی از معدود کشورهایی است که میتواند تاثیر تعیینکنندهای بر درگیریها در اوکراین داشته باشد.
سفر مکرون به چین در حالی است که پیشتر سفر اولاف شولز، صدراعظم آلمان به چین در سال گذشته انتقادهایی را برانگیخته بود.
همچنین این سفر در شرایطی است که خشم معترضان در فرانسه علیه اصلاحات بازنشستگی مورد نظر مکرون همچنان در حال افزایش است.
با این حال این سفر به مکرون فرصتی برای کسب امتیاز در روابط اقتصادی با چین میدهد.
در مقابل، خبرنگاران میگویند پکن نگران تجارت است و به دنبال رویکرد سختگیرانه واشینگتن در رابطه با چین، مایل است با اتحادیه اروپا به توافقاتی دست یابد.
چین در ماههای اخیر با میانجیگری در روابط تهران و ریاض خود را بیش از گذشته به عنوان یک بازیگر مهم بینالمللی مطرح کرده است. با این حال آمریکا طرح چین را برای برقراری صلح در اوکراین رد کرده است.
نشریه پولیتیکو در آستانه انتخابات ریاستجمهوری در ترکیه به توصیف حال و هوای سیاسی در این کشور پرداخته است. به نظر میرسد رجب طیب اردوغان، صاحب طولانیترین مدت تصدی مقام ریاستجمهوری در ترکیه، برای رسیدن دوباره به این جایگاه، رقابت سختی پیش رو دارد.
به باور حزب جمهوری خلق ترکیه، حزب اصلی مخالف در این کشور، دوران رهبری اردوغان به سر رسیده است.
رفتن احتمالی اردوغان برای غرب خبر خوبی است چون غرب هم از دست این رهبر اسلامگرای پوپولیست که دنبال دردسر میگردد، خسته شده. فقط طی چند ماه گذشته ترکیه بیسروصدا و با دور زدن تحریمها با روسیه تجارت کرده، پیوستن سوئد به ناتو را وتو کرده و یونان را حریف طلبیده و برای این کشور شاخ و شانه نظامی کشیده است.
با وقوع بدترین زلزله ترکیه طی تقریبا یک قرن اخیر (که جان دستکم ۴۸ هزار تن را گرفت) و سالها بیکفایتی در مدیریت امور اقتصادی، به نظر میرسد تغییرات در سیاست ترکیه در راه است.
اردوغان، رهبر حزب حاکم عدالت و توسعه، دو دور در رقابتهای ریاستجمهوری برده، از سه رفراندوم اصلاح قانون اساسی جان به در برده و پیروز پنج انتخابات پارلمانی شده است اما حالا ورق برگشته و حتی حامیان او میدانند پس از دو دهه، قدرت اردوغان رو به افول است.
با این که اردوغان پیروز انتخابات ۲۰۱۸ بود اما برد بارز حزب جمهوری خلق در انتخابات مهم شهرداری در شهر بزرگ آنکارا، پایتخت و در استانبول و ازمیر در سال ۲۰۱۹، خود گویای آن بود که محبوبیت او رو به کاهش است.
گرچه به نظرسنجیها در ترکیه اعتماد چندانی نیست اما طبق نظرسنجیهای اخیر، حزب جمهوری خلق در محبوبیت از حزب عدالت و توسعه، بیش از ۱۰ امتیاز پیشتر است.
به نظر مخالفان اردوغان، انتخابات پیشرو در ترکیه همچنین آخرین فرصت برای نجات دموکراسی در این کشور است: مخالفان اردوغان بیمناک هستند که او درست پس از ۱۰۰ سال از بنای جمهوری سکولار به دست مصطفی کمال آتاتورک، ترکیه را به سمتوسویی مذهبی و محافظهکارتر ببرد.
اما حزب حاکم عدالت و توسعه ادعا کرده پیروزی اردوغان در خدمت ملت است و صرف رفاه و پروژههای ساختوساز خواهد شد و همین وعده و وعیدهاست که برای او حامیانی دست و پا کرده است.
ساز و کار انتخابات
گذشته از شوک زلزله اخیر ترکیه که ابعاد مصیبتبار آن تن میلیونها شهروند را لرزانده و مزید بر علت نارضایتی از اردوغان شده، ترکیه پیشتر هم با مشکلات اقتصادی مانند تورم گسترده و رکود بیسابقه در تجارت روبهرو بود.
اردوغان هم که به نظر میرسد سررشتهای از اقتصاد ندارد با کاهش نرخ بهره، آتشبیار معرکه افزایش قیمتها شده است.
اپوزیسیون متفرق ترکیه اما سرانجام بر سر یک نامزد انتخاباتی، کمال قلیچدار اوغلو، متفق شده است. قلیچدار اوغلو صاحب طولانیترین مدت رهبری حزب جمهوری خلق ترکیه است که حزبی سکولار است. دیگر این که حزب دموکراتیک خلق ترکیه، طرفدار کردها، هم اعلام کرده در حمایت از قلیچدار اوغلو، نامزدی به میدان رقابت با اردوغان نمیفرستد.
با وجود این که اپوزیسیون ترکیه وضعیت را خوب در اختیار گرفته است اما نظرسنجیهای حامیان اردوغان از داستان دیگری حکایت میکند: بنا بر گزارش حزب حاکم، هنگامی که از مردم درباره برنده انتخابات پرسیده میشود، اردوغان بیش از ۵۰ درصد شانس پیروزی دارد.
مساله دیگر برگزاری انتخابات در مناطق زلزلهزده است که با توجه به این که در فاصلهای اندک پس از وقوع زلزله برگزار میشود، نیازمند فرمان اضطراری از سمت اردوغان است و همین، چالش لجستیکی عظیم و تهدیدی برای برگزاری انتخاباتی شفاف و عادلانه در ترکیه است.
وضعیت اسفبار مناطق زلزلهزده و سرگردانی مردم آن مناطق که کی و کجا باید پای صندوق رای بروند و به چه کسی رای بدهند هم احتمالا برای اردوغان نفع دارد.
بنا بر تخمین مخالفان اردوغان، حزب او میتواند پنج درصد آرا را به نفع او دستکاری کند و در شرایط فعلی و وقوع زلزله این وضعیت محتملتر است؛ اگرچه حزب حاکم همواره ایندست حدس و گمانها را رد کرده است.
یک پژوهشگر سیاسی که خواست نام او افشا نشود، در گفتوگو با پولیتیکو، صیانت آرا را مساله اصلی انتخابات در ترکیه دانست.
او گفت که قلیچدار اوغلو تنها با اردوغان در رقابت نیست بلکه در برابر نیروهای امنیتی، قوه قضاییه و دم و دستگاه او قرار گرفته است.
بازیگر منطقهای
وضعیت رقابت در انتخابات روشن است: اردوغان خواهد گفت کشور را از مصیبت (زلزله) عبور داده و مخالفان او هم او را مسبب تمامی کموکاستیهای فعلی در ترکیه خواهند دانست.
در صورت پیروزی اردوغان، وضعیت ترکیه، دستکم برای چندین سال پس از برد او، روشن است: زلزله و بازسازی مناطق زلزلهزده سر خط اخبار خواهد بود و مخالفان او هم همچنان او را به تنگ کردن فضای مباحثه سیاسی متهم خواهند کرد.
برای جهان، مساله انتخابات ترکیه معطوف به سیاست خارجی این کشور خواهد بود. جنگ اوکراین همچنان باعث تمرکز بر نقش استراتژیک ترکیه، بهویژه در میانجیگری آنکارا بین کییف و مسکو خواهد شد.
البته ترکیه در طی سالهای گذشته به نقش خود به عنوان یک بازیگر مستقل در منطقه باور داشته و بر آن تاکید کرده است.
حزب حاکم تاکید کرده فارغ از نتیجه انتخابات ریاستجمهوری آتی، ترکیه به نقش خود به عنوان یک بازیگر مستقل منطقه و تصمیمگیرنده ادامه خواهد داد که بیشتر آن «میراث اردوغان» خواهد بود.
در حالی که اردوغان برای انتخابات ریاستجمهوری در ترکیه آماده میشود، به همان اندازه که او وضعیت کشور را دگرگون کرده، حدس و گمان درباره دست و پا زدن او برای بقا وجود دارد.
سکه به بالا پرتاب شده و همه منتظرند ببیند شیر میآید یا خط. جدال، جدال سختی است و گرچه مهارتهای سیاسی اردوغان طی دو دهه گذشته آزموده و نخنما شده، دستکم حزب عدالت و توسعه هنوز به پیروزی او ایمان دارد.