تیم ملی فوتبال در دیداری تدارکاتی برای آمادهسازی پیش از جام جهانی ۲۰۲۶ آمریکا، با نتیجه دو بر یک برابر نیجریه شکست خورد. این مسابقه جمعه ۷ فروردین ۱۴۰۵، در روز بیستوهشتم جنگ جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، در آنتالیا ترکیه برگزار شد. تک گل تیم ملی را مهدی طارمی به ثمر رساند.
ملیپوشان در مراسم آغاز مسابقه، کولهپشتیهایی به یاد دانشآموزان کشتهشده در مدرسه ابتدایی میناب در دست داشتند.
تیم ملی در حالی خود را برای حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ آماده میکند که وزارت ورزش دولت جمهوری اسلامی، حضور تیمهای ملی و باشگاهی ایران در کشورهایی را که «متخاصم» خوانده، ممنوع اعلام کرده است.
امیر قلعهنویی، سرمربی تیم ملی در حالی بیشتر بازیکنان همیشگی خود را در اردوی ترکیه در اختیار دارد که سردار آزمون به دلیل مواضع انتقادیاش نسبت به جمهوری اسلامی از تیم ملی کنار گذاشته شده و قوه قضاییه نیز اعلام کرده اموال او را مصادره کرده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، پیشقراول حملات علیه آزمون بود. فارس و دیگر رسانههای حکومتی با برجسته کردن تصاویری از دیدار آزمون با حاکم دبی، زمینه اخراج او از تیم ملی و برخورد قضایی با او را فراهم کردند.
صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز با ادبیاتی تند، توسط مجریانی چون محمدحسین میثاقی، این ملیپوش را «بیعقل» خطاب کرد و او را فاقد صلاحیت برای پوشیدن پیراهن ملی دانست.
با این حال، مرور کنشگریهای آزمون نشان میدهد که موضوع اصلی نه انتشار یک عکس با حاکم دبی، بلکه همراهی او با مردم در بزنگاههای مختلف بوده است.
کارنامه ایستادگی: از حمایت از جنبش «زن، زندگی، آزادی» تا مخالفت با اعدام
آزمون در سالهای اخیر به یکی از صداهای معترضان در میادین ورزشی تبدیل شده است.
او از نخستین ملیپوشان فوتبال ایران بود که در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» سکوت را شکست و نوشت: «به خاطر قانون تیم ملی تا الان نتوانستیم چیزی بگوییم؛ اما دیگر طاقت نیاوردم، تهش خط خوردن از تیم ملی است که فدای یک تار موی زنان ایرانی. شرم بر شماها که آدمها را به راحتی میکشید.»
او در ادامه با تجلیل از مقاومت زنان ایران، آنها را قهرمانانی توصیف کرد که «در بدترین شرایط و تو بدترین جاها که بهتون توهین میشد، ولی با جان و دل برای مردمتون میجنگیدین.»
آزمون در مقاطع مختلف از چهرههای مورد انتقاد حکومت حمایت کرد؛ از انتشار عکس در کنار عارف غلامی، مدافع استقلال، تا حمایت از علی دایی در برابر حملات رسانههای دولتی که درباره او نوشت: «بمیرید هم نمیتوانید علی دایی را خراب کنید. این اسطوره از جنس همین مردم است.»
او همچنین با گذاشتن علامت پیروزی زیر پست حامد اسماعیلیون، از کمپین اخراج سفرای جمهوری اسلامی حمایت کرد.
در واکنشی دیگر، به گزارش صدا و سیما درباره تجمع ایرانیان در برلین پاسخ داد و نوشت: «خودم تو آلمان زندگی میکنم، یخرده اینجا زندگی کردن سخته. ولی فقط امیدوارم بنزین هر چه سریعتر بیاد پایین.»
این بازیکن همزمان با چهلم مهسا امینی و قطع اینترنت نوشت که «اینترنت ایران قطع شده اما صداها هنوز شنیده میشود».
آزمون همچنین از ورزشکارانی بود که به کارزار «#اعدام_نکنید» برای نجات امیر نصر آزادانی پیوست.
حمایت از آوارگان جنگ ۱۲ روزه
آزمون در پی جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل اعلام کرد که فضایی برای اسکان موقت خانوادهها در گنبد آماده کرده است: «در این شرایط حساس تلاش کردم فضایی برای اسکان موقت خانوادهها در گنبد آماده کنم. اولویت با خانوادههایی است که نوزاد، کودک یا افراد مسن دارند.»
او همچنین برای مسافرانی از شهرهای مختلف از جمله تهران، اصفهان، تبریز، کرمانشاه و شیراز، اقامت رایگان یکماهه در هتل در نظر گرفت.
اعتراضات اقتصادی و انقلاب ملی ایرانیان
آزمون در واکنش به اعتراضات و افزایش قیمت دلار نوشت: «حق ما مردم صبور و عزیز کشورم این نیست که از آرزوهاشون اینقدر دور شن.»
او همچنین تاکید کرد: «به عنوان یک ورزشکار، همیشه کنار مردم کشور میمانم.»
در واکنشی دیگر، تصویری از خالکوبی دست خود با عبارت «از خون جوانان وطن، لاله دمیده» منتشر کرد.
او همچنین با انتشار تصاویر کشتهشدگان نوشت: «اینها قصه نبودند، واقعی بودند. هیچوقت شما را از یاد نمیبریم.»
برخورد با چهرههای محبوب
برخورد قضایی با آزمون نشاندهنده چالش میان حکومت و چهرههای پرطرفدار است.
در سالهای اخیر، نقش اجتماعی ورزشکاران و میزان تاثیرگذاری آنها در افکار عمومی افزایش یافته و همین موضوع به یکی از محورهای تنش تبدیل شده است.
علیرضا نادعلی سهشنبه چهارم فروردین با طرح بهانه «شکایت مردم از سکوت چهرهها در شرایط جنگی»، در واقع اعتراف کرد که اتهام اصلی دایی، همراهی نکردن با روایتهای رسمی جمهوری اسلامی از درگیری با اسرائیل و آمریکاست.
این پروژه حذف که پیشتر با حملات تند حمید رسایی کلید خورده بود - که مدعی شد «علی دایی اسطوره ملت ایران نیست، اسطوره دشمنان ایران است» - حالا به مرحله اجرا رسیده است؛ غافل از آنکه نامی که همواره خرج مردم شده و در تالار افتخارات فیفا کنار لیونل مسی و کریستیانو رونالدو میدرخشد، با مصوبه شورای شهری که با رای حداقلی و سرسپردگی کامل در خیابان بهشت، برای اکثریت مردم تهران تصمیم میگیرد، از حافظه جمعی پاک نمیشود.
نگاهی به فشارهای سالهای اخیر نشاندهنده یک «جنگ فرسایشی» است که علیه دایی راه افتاده است.
از یک سو، وزیران و نمایندگان مجلس با ادبیاتی شعاری به ثروت او میتازند تا میان او و طبقه متوسط و فرودست شکاف ایجاد کنند و از سوی دیگر، هر کلام او درباره فقر، تورم ۸۰ درصدی و فساد آقازادههایی مانند «هکتور»، با سانسور حکومتی روبهرو میشود و حتی از روی خروجی خبرگزاریهایی که مصاحبه را انجام دادند، حذف میشود.
یادمان نرود کینه جمهوری اسلامی از محبوبیت «شهریار» تا جایی پیش رفت که حتی از بازگرداندن هواپیمای مسافربری حامل خانواده او از آسمان کشور خارجی ابایی نداشت؛ اقدامی که دایی در واکنش به آن پرسید: «آیا میخواستند تروریست بازداشت کنند؟»
پاسخهای کوبنده دایی و زبان صریح او، بیانگر درد دل مردمی است که به قول او «تخممرغ برایشان کالایی لوکس» شده است.
او در آخرین گفتوگوی خود با یادآوری «دکلهای نفتی گمشده»، نه تنها فساد ساختاری را نشانه رفت، بلکه به حاکمیت یادآوری کرد حافظه تاریخی ملت، بسیار دقیقتر از آرشیوهای سانسور شده صداوسیما و رسانههای حکومتی است.
دایی در تمام این سالها، از مصدومیت سنگین هیروشیما تا امروز، همواره بر لبه تیغ حرکت کرده است. او که پیشنهاد سرمربیگری تیم ملی در جامجهانی ۲۰۲۲ را بهدلیل شرایط اجتماعی نپذیرفت، مدتهاست به تکیهگاهی برای مردم به تنگآمده از حکومت تبدیل شده است.
حتی وقتی یکی از پاسداران سپاه قدس در صداوسیما مدعی شد او فقط به خاطر قد بلندش گل میزده و باید از کشور برود تا «تطهیر» شود، دایی با صلابت پاسخ داد: «کسی میرود که آمده باشد، نه کسی که ریشه در این خاک دارد.»
حقیقت آن است که حذف نام دایی، پیش از آنکه تنبیه او باشد، نشانه ترس از مرجعیت اوست.
حاکمیت با حمله به «شهریار»، تنها شکاف میان خود و جامعه را عمیقتر میکند. در نهایت، آنچه باقی میماند، اعتبار مردی است که حتی در روزگار «دلالها و قالتاقها»، شرافت را به معامله نفروخت.
نام او اگر بر تابلوی خیابانها نباشد، در قلب ملتی حک شده که او را به عنوان نماد غرور ملی و صدای بیصدایان میشناسد.
شبکه خبری فاکسنیوز در گزارشی ویژه، واکنشهای گسترده ورزشکاران المپیک به اعدام صالح محمدی، کشتیگیر ۱۹ ساله ایرانی، را بررسی کرد.
صالح محمدی متولد ۲۰ اسفند ۱۳۸۵ بود. او شهریور ۱۴۰۳ با دوبنده تیم ملی کشتی آزاد ایران، مدال برنز جام بینالمللی سایتییف را در کراسنویارسک روسیه به دست آورد.
یک فاجعه انسانی
برندون اسلی، قهرمان وزن ۷۴ کیلوگرم کشتی آزاد المپیک سیدنی، که در آن مسابقات بووایسار سایتییف را شکست داد، با ابراز تاسف عمیق به فاکسنیوز گفت: «من بهعنوان کسی که دو بار به ایران سفر کرده و از نزدیک شاهد عزت و قلب مهربان مردم این کشور بودهام، از شنیدن خبر اعدام این نوجوان کشتیگیر قلبم به درد آمد. تماشای اعدام یک ورزشکار نوجوان از سوی حکومت غیرقابلباور است. دعای من همراه خانواده صالح محمدی و تمام کسانی است که از این ظلم رنج میبرند.»
تایلر کلاری، قهرمان آمریکایی شنای ۲۰۰ متر کرال پشت المپیک ۲۰۱۲ لندن، این اقدام را نتیجه یک فرایند قضایی ناعادلانه خواند و افزود: «ما المپینها عمر خود را در کنار ورزشکارانی میگذرانیم که نماد نظم و آزادی هستند. اعدام یک کشتیگیر پس از یک دادگاه نمایشی، یادآور ماهیت خشونتبار این حکومت است. این لحظات نشان میدهد که چرا ایستادگی در برابر چنین رفتارهایی ضروری است.»
روزی سیاه برای جامعه ورزش
کیلی همفریز، قهرمان سه دوره المپیک زمستانی در رشته بابسلد، به فاکسنیوز گفت: «کشتن یک نوجوان تنها به جرم اعتراض، منزجرکننده است؛ اما کشتن نوجوانی که به دلیل قهرمان بودن و تبدیل شدن به نماد کشورش هدف قرار گرفته، فاجعهبارتر است. این روزی سیاه برای جامعه ورزش است و تفاوت میان آزادی ما در آمریکا و وضعیت ورزشکاران در ایران را نشان میدهد. من ممکن است در فضای مجازی با نظرات مخالف روبهرو شوم، اما هرگز بابت ابراز عقیده، نگران جانم نیستم.»
فراخوان بینالمللی برای پاسخگو کردن جمهوری اسلامی
کیتی اولاندر، از دیگر المپینهای حاضر در این گزارش، بر لزوم اقدام بینالمللی تاکید کرد. اولاندر گفت: «این ورزشکاران هیچ خطایی مرتکب نشدند. آنها نماینده کشورشان بودند، اما بهجای حمایت، در برابر سیستمی رها شدند که بویی از عدالت نبرده است. سکوت دیگر جایز نیست و نهادهای بینالمللی باید بابت این شکست در محافظت از جان ورزشکاران پاسخگو باشند.»
