محمد بن عبدالرحمن الثانی وزیر خارجه قطر پنجشنبه در کنفرانس خبری مشترک با هاکان فیدان وزیر خارجه ترکیه در دوحه گفت: «سفر وزیر خارجه ترکیه در زمانی انجام میشود که منطقه با تنشهایی بیسابقه روبهرو است و حملات مستمر ایران به کشورهای همسایه ادامه دارد.»
او افزود: «در پرتو درگیریهای جاری میان ایران، ایالات متحده و اسرائیل، و تلاشهای مداوم ایران برای کشاندن کل منطقه به این رویارویی، ما در دیدار خود بر اهمیت همکاری مشترک میان کشورهایمان تأکید کردیم.»
وزیر خارجه قطر گفت: «ما این تجاوز را بهشدت محکوم میکنیم و خواستار توقف فوری آن هستیم. همچنین بر ضرورت اجرای کامل قطعنامههای مربوطه شورای امنیت سازمان ملل تأکید داریم که بهصراحت از ایران میخواهند این حملات و رویکرد گسترش درگیری در منطقه را متوقف کند.»
وزیر خارجه قطر تاکید کرد: «همچنین به شدت، حملات به ترکیه را محکوم میکنیم و تأکید میکنیم که این هدفگیریهای مداوم و گسترش درگیری، به نفع امنیت و ثبات منطقه نخواهد بود.»
او گفت: «اقداماتی که ایران انجام داده، تنها به بیثبات کردن کل منطقه و همه کشورهای آن انجامیده است. دیروز گرد هم آمدیم و با صدایی واحد اعلام کردیم که این حمله را محکوم میکنیم و این حملات باید متوقف شود. همچنین دیپلماسی باید بر پایه احترام متقابل و پرهیز از تجاوز استوار باشد و لازم است اعتماد از نو بازسازی شود؛ اعتمادی که متأسفانه با این اقدامات تجاوزکارانه از بین رفته است.»
گرگ رومان، مدیر اجرایی اندیشکده «انجمن خاورمیانه»، در گفتوگو با برنامه «واشینگتن واچ» به تشریح آخرین وضعیت میدانی در خاک ایران و راهکارهای پنتاگون برای مقابله با مسدودسازی تنگه هرمز پرداخت.
او در این مصاحبه تاکید کرد که از آغاز عملیات «خشم حماسی»، آرایش سیاسی و نظامی در تهران بهکلی تغییر کرده است.
رومان با اشاره به حذف فیزیکی بیش از ۴۰ مقام ارشد نظامی و امنیتی، خاطرنشان کرد که «نیمکت ذخیره» جمهوری اسلامی برای جایگزینی نیروهای وفادار و ایدئولوژیک، اکنون بسیار خالیتر از گذشته است.
گزارشهای میدانی حاکی از آن است که نیروهای میانی، از جمله فرماندهان استانی و اعضای بسیج، برای حفظ بقای خود به تاکتیکهای پنهانکاری روی آوردهاند.
استفاده از لباس شخصی و خودروهای غیرنظامی به جای گشتهای رسمی، نشاندهنده هراس جدی از شورشهای احتمالی و حملات هدفمند است.
همچنین، نشانههایی از تمایل مقامها در بخشهای غیرنظامی مانند وزارتخانههای نفت و کشاورزی برای جدایی از بدنه قدرت و همکاری با نیروهای بینالمللی دیده میشود.
پنج گزینه روی میز برای بازگشایی تنگه هرمز
با توجه به تلاطم در بازار جهانی انرژی و جهش بیسابقه قیمت نفت، رومان پنج راهبرد کلیدی را که در اسناد اخیر ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) و نیروی دریایی آمریکا برای شکستن بنبست تنگه هرمز تدوین شده، تشریح کرد:
نخست، حمایت همهجانبه از قیامهای داخلی با تمرکز ویژه بر استانهای عربنشین و مناطق پیرامونی تنگه هرمز که دههها تحت فشارهای ساختاری بودهاند.
این مناطق میتوانند به عنوان نقاط فشار استراتژیک علیه سپاه پاسداران عمل کنند.
دوم ، قرا گرفتن استفاده از اهرم فشار علیه چین در دستور کار ؛ چرا که تا زمانی که پکن فشار دیپلماتیک و اقتصادی ناشی از اختلال در تامین انرژی را حس نکند، انگیزهای برای واداشتن تهران به عقبنشینی نخواهد داشت.
سوم، فعالسازی فوری مسیرهای جایگزین زمینی برای انتقال نفت؛ چنین کاری اجازه میدهد تا با بهرهگیری از مسیرهای غربی و انتقال سوخت از طریق خاک عراق به سمت ترکیه و دریای سرخ، خلیج فارس بهطور کامل دور زده شود.
چهارم، اعمال مجازاتهای مستقیم و هدفمند علیه عاملان انسداد؛ این اقدام شامل هدف قرار دادن مستقیم آن دسته از مقامها و فرماندهانی میشود که مسئولیت عملیاتی بستن تنگه هرمز را بر عهده دارند.
در نهایت، اجرای عملیات گسترده اسکورت با بازگشت به الگوهای تاریخی موفق، مشابه عملیات «آخوندک» (Praying Mantis) در پایان جنگ ایران و عراق، برای تضمین امنیت تردد کشتیهای تجاری و ثبات در بازارهای جهانی پیشبینی شده است.
چشمانداز نبرد؛ تداوم درگیریهای فرسایشی
اگرچه برخی ناظران امیدوار به پایان سریع درگیریها هستند، اما مدیر اجرایی اندیشکده انجمن خاورمیانه پیشبینی میکند که جنگ تمامعیار ممکن است هفتهها طول بکشد.
به گفته او، حتی پس از فروکش کردن نبردهای سنگین، احتمالا دورهای طولانی از عملیاتهای با شدت کم، مشابه دوران منطقه پرواز ممنوع در عراق، برای ماهها ادامه خواهد داشت تا ثبات کامل به منطقه بازگردد.
