دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شنبه ۱۶ اسفند با اشاره به پیام مسعود پزشکیان، رییس دولت و عضو شورای موقت رهبری جمهوری اسلامی، گفت: «ایران از همسایگان خود در خاورمیانه عذرخواهی کرده، در برابر آنها تسلیم شده و قول داده است دیگر به سویشان شلیک نکند.»
پزشکیان پیش از این در پیامی که صبح شنبه منتشر شد، ضمن اینکه گفت از طرف خودش بابت شلیک به همسایگان غذرخواهی میکند، تاکید کرد: «به نیروهای مسلح که "آتش به اختیار" بودند ابلاغ شد دیگر به همسایگان حمله نکنند؛ مگر کشورهایی که مبدا حمله به ما هستند.»
ترامپ پیش از انتشار این بخش از پیام خود، گفته بود که بهدلیل «رفتار بد ایران»، ایالات متحده اکنون بهطور جدی در حال بررسی هدف قرار دادن مناطق و گروههایی از افراد است که «تا این لحظه» اصلا در فهرست هدفها قرار نداشتند: «اقدامی که میتواند به نابودی کامل و مرگ حتمی منجر شود.»
پزشکیان شنبه ۱۶ اسفند اعلام کرد حملات نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به کشورهای همسایه «آتش به اختیار» بوده و شورای موقت رهبری روز گذشته (جمعه) تصمیم گرفته است چنین حملههایی دیگر انجام نشود. این سخنان در حالی مطرح شد که همزمان با انتشار آن، شهرهای دبی و ابوظبی در امارات متحده عربی صبح شنبه هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
همزمان ابوالفضل شکارچی، سخنگوی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، نیز اعلام کرد از ابتدای «تجاوز آمریکا و اسرائیل» اعلام شده بود هر نقطهای که مبدا حمله به ایران باشد، هدف مشروع نیروهای مسلح خواهد بود. او گفت تمامی پایگاههایی که از آنها علیه جمهوری اسلامی استفاده شده هدف قرار گرفتهاند و در عین حال تلاش شده به کشورهای همسایه آسیب وارد نشود. شکارچی همچنین تاکید کرد کشورهایی که اجازه استفاده از فضای خود برای حمله به ایران را ندادهاند هدف حمله قرار نگرفتهاند و «حاکمیت ملی کشورها مورد احترام است».
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیای سپاه نیز در بیانیهای اعلام کرد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی «منافع و حاکمیت ملی کشورهای همسایه را محترم میشمارند». در این بیانیه تاکید شده است که تاکنون تعرضی به این کشورها صورت نگرفته، اما در صورت ادامه حملات، پایگاهها و منافع آمریکا و اسرائیل در منطقه همچنان هدف عملیات نیروهای مسلح حکومت ایران قرار خواهند گرفت.
در واکنش به اظهارات پزشکیان، محمدمنان رئیسی، نماینده قم در مجلس، سخنان او را «ذلیلانه» توصیف کرد و گفت این موضعگیری نشان میدهد مجلس خبرگان باید هرچه سریعتر رهبر جدید جمهوری اسلامی را انتخاب کند. او خطاب به پزشکیان نوشت: «آیا غیر از این است که کشورهای همسایه خاک و داراییها و هتلهای خود را در اختیار دشمنان ما قرار دادند و آیا نیروهای نظامی ما نباید به این پایگاهها و داراییهای دشمن حمله میکردند که حالا اینطور ذلیلانه عذرخواهی میکنید؟»
در ادامه واکنشها به اظهارات پزشکیان درباره «آتش به اختیار» بودن حملات به کشورهای همسایه، ابراهیم عزیزی، نماینده مجلس و رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت همه پایگاههای آمریکا و اسرائیل در منطقه «هدف مشروع و قانونی» جمهوری اسلامی در جنگ جاری هستند. او در این پیام تاکید کرد جمهوری اسلامی «هیچ خط قرمزی در دفاع از منافع ملی ندارد» و افزود: «این نبرد ادامه دارد.»
در فضای سیاسی و رسانهای داخل کشور نیز واکنشهایی به سخنان پزشکیان منتشر شد. عزتالله ضرغامی، وزیر پیشین میراث فرهنگی و رییس سابق سازمان صداوسیما، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما که نفهمیدیم چه شد؛ ولی نه نیروهای مسلح آتش به اختیار عمل کردند و نه جنگ منطقهای که “امام شهید” گفتند قابل تفسیر و تاویل است.» او همچنین افزود که «قاتلان ملت و حامیان آنان را مجبور به عذرخواهی خواهیم کرد».
در همین حال میثم نیلی، فعال رسانهای نزدیک به جریان اصولگرا، نیز در واکنش به سخنان پزشکیان نوشت: «چرا در شرایطی که در آستانه تعیین رهبری جدید هستیم از راهبرد نظامی امام شهید عقبنشینی کردید؟ چرا دوباره پالس ضعف و شرمندگی به دشمن میدهید؟ والله هرگونه آتشبس خیانت است.»
همچنین جلال رشیدی کوچی، نماینده پیشین مجلس، در شبکه اجتماعی ایکس با انتقاد از پیام پزشکیان نوشت: «عذرخواهی زمانی انجام میشود که اشتباهی رخ داده باشد. ما هیچ اشتباهی نکردهایم. پیام شما هیچ نشانهای از اقتدار نداشت و ضعیف بود؛ چه در متن، چه در بیان و چه در زبان بدن.»
این واکنشها در حالی مطرح میشود که اظهارات پزشکیان درباره «آتش به اختیار» بودن حملات و توقف آنها و واکنشها به این موضع، در بحبوحه ادامه درگیریهای نظامی و حملات متقابل در منطقه بیان شده است و نشانهای است از بحران «رهبری» در جمهوری اسلامی.
