جواد سامانی ۵۵ ساله شامگاه ۱۹ دی با شلیک گلوله به ناحیه سر در خمینیشهر اصفهان کشته شد. جواد روز قبل از آن هم در اعتراضات هدف گلوله ساچمهای قرار گرفته بود، اما باز به خیابان رفت. نزدیکانش، جواد را راننده کامیونی «شاد، عاشق محمدرضا شاه، دوستدار عکاسی و طبیعت» توصیف کردند.
نزدیکان جواد سامانی به ایراناینترنشنال گفتند او «۱۸ دی ساچمه خورد، اما روز بعد شجاعتر از قبل به خیابان رفت، از دوستهایش جدا شد و در خط مقدم ایستاد. اما در حین فرار از ماموران، در یک کوچه همراه با ۹ معترض دیگر گیر افتاد.»
بر اساس این روایتها، هفت نفر توانستند فرار کنند اما دو نفر دیگر از جمله جواد سامانی، هدف گلوله قرار گرفتند و کشته شدند. یکی از ساکنان کوچه میخواست پیکرها را جابهجا کند، اما ماموران زودتر رسیدند و جسدها را با خود بردند.
برای تحویل پیکر مبلع یک و نیم میلیارد تومان پول گلوله خواستند. اما به دلیل مخالف خانواده، پیکر را چهار روز بعد با شراط «برگزاری خاکسپاری ۱۰ دقیقهای با تعداد محدود» تحویل دادند.
جواد پدر دو فرزند بود. عاشق کوهنوردی و عکاسی از حیوانات بود و هر کجا برای طبیعتگردی میرفت، زبالهها را جمعآوری میکرد. دوستان زیادی داشت، با همه مهربان بود و هیچکس خاطره بدی از او نداشت.
به گفته نزدیکانش، جواد دوستدار محمدرضا شاه و شهبانو فرح پهلوی بود، همیشه از آنها حرف میزد و عکسشان را نگه میداشت.
مقامهای آمریکایی پنجشنبه ۳۰ بهمن همچنین اعلام کردند بمبافکنهای بی-۲ آمریکا که پیشتر برای حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی استفاده شدند، همراه دیگر بمبافکنهای دوربرد مستقر در خاک ایالات متحده، در وضعیت آمادهباش بالاتری قرار گرفتهاند.
بر اساس دادههای ردیابی پرواز و اظهارات مقامهای آمریکایی، استقرار نیروهای ایالات متحده شامل دهها جنگنده اف-۳۵، اف-۲۲ و اف-۱۶ نیز میشود که در روزهای اخیر از آمریکا به اروپا و سپس به خاورمیانه منتقل شدهاند.
یک مقام نظامی به نیویورک تایمز گفت: «ارتش آمریکا اکنون دستکم در چارچوب یک کارزار کوتاهمدت، میتواند از نیروها، متحدان و داراییهای خود در برابر هرگونه اقدام تلافیجویانه ایران در واکنش به حملات آمریکا به اهداف هستهای و نظامی این کشور، دفاع کند.»
با این حال، او افزود این پرسش همچنان مطرح است که آیا ارتش آمریکا برای یک جنگ طولانیتر و گستردهتر آمادگی دارد یا نه.
از سوی دیگر، روزنامه معاریو ۳۰ بهمن در گزارشی درباره نحوه اعلام آمادهباش اسرائیل به شهروندان خود پس از حمله احتمالی آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی، نوشت که ارتش این کشور و دستگاههای امنیتی، برآورد کردهاند واشینگتن مدت کوتاهی پیش از آغاز حمله، اسرائیل را در جریان خواهد گذاشت.
با این حال، حتی در صورت دریافت هشدار زودهنگام، اطلاعات بهصورت عمومی منتشر نخواهد شد تا از افشای جزییات و به خطر افتادن عملیات جلوگیری شود.
معاریو به نقل از منابع امنیتی گزارش داد اطلاعرسانی به افکار عمومی همزمان با موج نخست حملات انجام خواهد شد و بر اساس ارزیابیهای بهروز درباره گستره حمله آمریکا، اهداف و توان واکنش ایران، تنظیم میشود.
بر اساس این گزارش، نهادهای امنیتی اسرائیل بر این باورند که روند اطلاعرسانی ممکن است با روند پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه متفاوت باشد، زیرا در سناریوی کنونی، اسرائیل آغازگر اصلی حمله نخواهد بود.
پیش از این وبسایت خبری اکسیوس در گزارشی نوشت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به جنگی بزرگ با ایران نزدیک میشود.
منابع آگاه به این رسانه گفتند حمله احتمالی آمریکا به جمهوری اسلامی و وقوع یک جنگ گسترده، میتواند «زودتر و در ابعادی بسیار فراتر از آنچه تصور میشود»، آغاز شود.
بر اساس این گزارش که ۲۹ بهمن منتشر شد، دو مقام اسرائیلی به اکسیوس گفتهاند دولت اسرائیل که خواهان «سناریویی حداکثری شامل تغییر حکومت» و هدف قرار دادن برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی است، خود را برای احتمال وقوع جنگ «ظرف چند روز آینده» آماده میکند.
به نوشته معاریو، در فاصله هشدار تا آغاز حمله، ارتش اسرائیل میتواند اقدامهای عملیاتی را بدون جلب توجه عمومی اجرا کند.
در این چارچوب، ممکن است حلقههای محرمانه افزایش یابد و شمار محدودی از مسئولان در شرکتهای هواپیمایی یا بخش انرژی برای خروج هواپیماهای غیرنظامی یا حفاظت از زیرساختهای حیاتی، آماده شوند.
همچنین احتمال دارد پیش از آغاز حمله، برخی یگانها از جمله گردانهای امداد فرماندهی جبهه داخلی جابهجا شوند و سطح آمادهباش در مرزها، بهویژه در مرزهای شمالی، افزایش یابد.
گراهام پنجشنبه ۳۰ بهمن در ادامه گفتوگوی خود تاکید کرد که پروژه مشترک آمریکا و اسرائیل برای تضعیف توانایی جمهوری اسلامی در کشتن مردم خود، خبر خوبی خواهد بود.
این سناتور جمهوریخواه گفت: «این لحظات تاریخی است و اگر در ۳۰ روز آینده درباره پرونده ایران به راهحلی نرسیم، این فرصت از دست خواهد رفت.»
از سوی دیگر، روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی نوشت ایالات متحده در حال استقرار شمار قابل توجهی از جنگندهها و هواپیماهای پشتیبانی در خاورمیانه است و بدین ترتیب در حال شکل دادن بزرگترین تمرکز توان هوایی خود در منطقه از زمان حمله سال ۲۰۰۳ به عراق است.
آرایشی که به نوشته بسیاری از رسانهها از جمله والاستریت ژورنال، واشینگتن را برای گزینه حمله احتمالی به ایران آماده میکند؛ هرچند دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هنوز تصمیم نهایی را برای صدور دستور حمله نگرفته است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، ۳۰ بهمن اعلام کرد تنشها در ارتباط با ایران به شکلی بیسابقه در حال افزایش است.
پسکوف از تهران و «دیگر طرفها» خواست احتیاط و خویشتنداری پیشه کنند.
او تاکید کرد: «... همچنان انتظار داریم ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک و مذاکرات در مسیر دستیابی به راهحل، غالب باشند.»
سخنگوی کاخ کرملین در گفتوگو با خبرنگاران با اشاره به رزمایشهای مشترک روسیه و جمهوری اسلامی نیز گفت: «این رزمایشها از پیش برنامهریزی شده و هماهنگ شدهاند. مسکو به توسعه روابط با ایران ادامه میدهد و در عین حال از دوستان ایرانی خود و همه طرفها در منطقه میخواهد خویشتنداری و احتیاط را رعایت کنند و حل هرگونه مشکل را از طریق سیاسی و دیپلماتیک در اولویت قرار دهند.»
گراهام ۲۷ بهمن در سفر به اسرائیل گفت تصمیم واشینگتن درباره «اقدام علیه ایران» ظرف چند هفته گرفته میشود.
او تاکید کرد ناو هواپیمابر جرالد فورد برای نمایش قدرت یا هواخوری به منطقه اعزام نشده است.
روزنامه نیویورک تایمز ۳۰ بهمن به نقل از مقامهای نظامی گزارش داد که این ناو همراه با سه ناوشکن اسکورتکننده آن، احتمالا در مرحله نخست در نزدیکی اسرائیل مستقر خواهد شد تا از شهرهای این کشور دفاع کند.
به گفته این مقامها، این ناو ممکن است تا اوایل هفته آینده به دریای مدیترانه برسد.
رسانه اسرائیلی آی۲۴ پیش از این از قول گراهام نوشت که او با اطمینان از توان آمریکا و اسرائیل برای وارد کردن ضربه قاطع به رژیم ایران، اسرائیل را ترک میکند.
این سناتور آمریکایی که حمایت چشمگیر و قابل توجهی از انقلاب ملی ایرانیان کرده است و در تجمع عظیم «روز جهانی اقدام» در مونیخ نیز حضور داشت، گفت: «رژیم ایران در ضعیفترین نقطه تاریخ خود قرار دارد و بین ترامپ و نخستوزیر اسرائیل در مورد ایران اختلافی وجود ندارد.»
گراهام تاکید کرد که رییسجمهوری آمریکا، «تغییر حکومت» در ایران را «بهترین گزینه» دانسته است.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۳۰ بهمن گزارش داد دادستانها در این پرونده که در فضایی از شکاف عمیق سیاسی دنبال میشد، خواستار مجازات اعدام بودند.
دادگاه اعلام کرد یون بهدلیل سوءاستفاده از اختیارات و هدایت اقداماتی که مصداق شورش تلقی شده، مسئول بحران سیاسیای است که با اعلام حکومت نظامی آغاز شد و یکی از جدیترین آزمونهای دموکراتیک کره جنوبی در دهههای اخیر را رقم زد.
درخواست اعدام؛ صدور حکم حبس ابد
دادستانها ماه گذشته گفته بودند که «حکومت نظامی اضطراریِ غیرقانونی و مغایر قانون اساسی» اعلام شده از سوی رییسجمهوری مخلوع کره جنوبی، «عملکرد مجلس ملی و کمیسیون انتخابات را تضعیف کرد ... و نظم قانون اساسی دموکراسی لیبرال را در عمل نابود ساخت.»
بر اساس قوانین کره جنوبی، «طراحی و رهبری شورش» میتواند با مجازات اعدام یا حبس ابد همراه باشد.
دادستانها با استناد به همین قانون، خواستار صدور حکم اعدام برای یون شده بودند.
کره جنوبی آخرین بار در سال ۲۰۱۶ حکم اعدام صادر کرد، اما از سال ۱۹۹۷ تاکنون هیچ اعدامی در این کشور اجرا نشده است.
حضور گسترده نیروهای پلیس در برابر ساختمان دادگاه مرکزی منطقه سئول که رسیدگی به این پرونده را بر عهده داشت، دیده میشد و اتوبوسهای پلیس با ایجاد کمربند امنیتی، اطراف ساختمان را محاصره کرده بودند.
دادگاه همچنین درباره اتهام سوءاستفاده از اختیارات ریاستجمهوری علیه یون تصمیم گرفت؛ از جمله اینکه او به نیروهای نظامی دستور داده بود به پارلمان یورش ببرند، مخالفانش را بیرون بکشند و بازداشت کنند، و نیز نیروهای نظامی و پلیس را برای مسدود کردن، بازرسی و کنترل دسترسی به مراکزی از جمله ساختمان حزب مخالف اعزام کرده بود.
یون ۶۵ ساله این اتهامها را رد کرده و استدلال کرده است که اختیار اعلام حکومت نظامی را داشته و هدفش هشدار دادن درباره آنچه «کارشکنی احزاب مخالف در امور دولت» میخواند، بوده است.
روند قضایی ادامه دارد؛ احتمال تجدیدنظر
رییسجمهوری برکنارشده که در مرکز بازداشت سئول نگهداری میشود، صرفنظر از رای صادرشده احتمالا در همانجا باقی خواهد ماند.
در صورت تایید محکومیت، انتظار میرود او به حکم اعتراض کند و میتواند رای دادگاه تجدیدنظر را نیز در دیوان عالی به چالش بکشد.
بر اساس دستورالعملهای قضایی کره جنوبی، رسیدگی در دادگاه بدوی باید ظرف شش ماه پایان یابد و کل روند، شامل مراحل تجدیدنظر، طی دو سال تکمیل شود؛ هرچند در عمل بسیاری از محاکمات فراتر از این بازه زمانی ادامه مییابند.
حتی اگر دادگاه منطقهای سئول او را تبرئه کند، مشکلات حقوقی یون پایان نخواهد یافت.
او که با هشت روند قضایی روبهروست، ماه گذشته میلادی در پروندهای جداگانه به پنج سال حبس محکوم شد؛ از جمله به اتهام جلوگیری از تلاش مقامها برای بازداشت او پس از اعلام حکومت نظامی.
او به آن حکم اعتراض کرده است.
ماجرا چه بود و عاقبت چه شد؟
تلاش یون برای اعمال حکومت نظامی تنها حدود شش ساعت دوام آورد و با اعتراضهای گسترده خیابانی و رای منفی پارلمان متوقف شد، اما همین اقدام، شوکی سیاسی را در کره جنوبی - چهارمین اقتصاد بزرگ آسیا و متحد کلیدی امنیتی ایالات متحده - ایجاد کرد. در کشوری که سالها یکی از مقاومترین دموکراسیهای جهان قلمداد میشد.
لی جائهمیونگ، رییسجمهوری کنونی کره جنوبی که ۱۴ خرداد، پس از برکناری یون در انتخابات زودهنگام پیروز شد، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از اقدام مردم برای ناکام گذاشتن تلاش یون بهمنظور اعمال حکومت نظامی تمجید کرد.
او نوشت: «این ممکن شد، چون اینجا جمهوری کره است.»
لی افزود مردم کره جنوبی الگویی برای تاریخ بشریت خواهند بود.
پیام او به گزارشی رسانهای پیوست شده بود که در آن برخی دانشگاهیان پیشنهاد داده بودند مردم کره جنوبی بهدلیل ایستادگی بدون خشونت در برابر نیروهای نظامی و پلیس برای جلوگیری از اجرای حکومت نظامی، نامزد دریافت جایزه صلح نوبل شوند.
