اظهارات اخیر علیاکبر صالحی، رییس بنیاد ایرانشناسی، درباره «تعلق» نشان شیر و خورشید به جمهوری اسلامی موجی از واکنشها و انتقادها را در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی برانگیخت.
روزنامه سازندگی، وابسته به حزب کارگزاران، دوشنبه ۲۰ بهمن عکس صفحه نخست خود را به نشان شیر و خورشید اختصاص داد و در مطلبی با عنوان «هم ملی، هم مذهبی»، به ریشههای این نماد در تاریخ و فرهنگ ایران پرداخت.
بر اساس این گزارش، نشان شیر و خورشید پیشینهای کهن در تاریخ تمدن ایران و خاورمیانه دارد و قدیمیترین شواهد مکتوب و قابل استناد از حضور این نماد بر روی پرچم ایران به «اواسط قرن پانزدهم میلادی» بازمیگردد.
در سوی دیگر، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت روحالله خمینی، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، شیر و خورشید را نمادی «شاهنشاهی و طاغوتی» میدانست و بر «حذف کامل» آن از ساختار رسمی حاکمیت تاکید داشت.
به گزارش فارس، خمینی اسفند ۱۳۵۷ گفت: «از همه وزارتخانهها، از همه ادارات، باید این شیر و خورشید منحوس قطع بشود. عَلَم اسلام باید باشد. آثار طاغوت باید برود.»
رویکرد خصمانه مقامهای حکومت نسبت به نمادهای ملی در سراسر دوران حاکمیت جمهوری اسلامی طی دهههای گذشته ادامه داشته است.
با این حال، از آغاز انقلاب ملی ایرانیان در دیماه ۱۴۰۴، نشانهای هویت ملی مانند پرچم شیر و خورشید به نمادهایی برجسته در میان معترضان بدل شدهاند و شمار زیادی از شهروندان در داخل و خارج کشور آنها را در تجمعها و اعتراضات ضدحکومتی به همراه دارند.
۱۹ بهمن، صالحی که پیشتر بین سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۲ وزیر خارجه بود، شیر و خورشید را «متعلق به جمهوری اسلامی» دانست و گفت این نماد «ریشه در هویت ایرانی-اسلامی دارد»، اما «دیگران از آن استفاده میکنند».
کاربران شبکههای اجتماعی: رویکرد فریبکارانه حکومت ناکام خواهد ماند
در پی سخنان صالحی، کاربران شبکههای اجتماعی جمهوری اسلامی را به تلاش برای «مصادره» نمادهای ملی متهم کردند و گفتند رویکرد فریبکارانه حکومت راه به جایی نخواهد برد.
کاربری در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شما هرگز نخواهید توانست شیر و خورشید را مصادره کنید؛ چرا که شیر ایرانی و شمشیر ایرانی و پیوند این دو قدمتی بیشتر از موجودیت ننگین شما دارد.»
کاربر دیگری خطاب به مقامهای حکومت نوشت: «هماکنون شاهد سقوط جمهوری اسلامی هستید. همیشه به این فکر میکردم که روزی میرسد که از ترس، دست به [دامان] ملیگرایی و استفاده از نمادهای ملی شوید. حالا هم که ادعای مالکیت بر شیر و خورشید میکنید.»
یک کاربر با نام «سعید» گفت: «به چنان دریوزگی افتادهاند که برای تخریب سمبل کهن شیر و خورشید رسما پروژه مصادره آن را راه انداختهاند. خودشان بهتر از هر کسی میدانند جمهوری اسلامی تا چه سطحی منفور است، برای همین تلاش میکنند این نماد باستانی را در ناخودآگاه ذهن جمعی به سیستم فاسد و متعفن خودشان سنجاق کنند.»
او افزود: «خیال میکنند با آلودن یک سمبل میتوانند تاریخ راستین ایرانزمین را همچون حکومتشان لجنمال کنند... شما میگذرید و نابود میشوید، اما هویت ایرانی پاینده خواهد ماند.»
برخلاف رویکرد همیشگی جمهوری اسلامی در مخالفت با نمادهای ملی، رویکرد حکومت در جریان جنگ ۱۲ روزه و زیر آتش حملات اسرائیل ناگهان تغییر کرد و مقامات و حامیان جمهوریاسلامی پای مفاهیم و نمادهای ملی و میهنی را وسط کشیدند.
این در حالی است که در سرود رسمی جمهوری اسلامی حتی یک بار نام ایران برده نشده و در قانون اساسی نیز نام ایران زیر سایه اسلام قرار دارد.
پیشتر ۳۴۰ تن از ایرانیان زرتشتی در بیانیهای ضمن حمایت از شاهزاده رضا پهلوی و انقلاب ملی، درفش شیر و خورشید را «نماد تداوم تاریخی، حاکمیت ملی و پیوند ایران امروز با ایران کهن و ایران آینده» دانستند و خواستار همبستگی حول آن شدند.
