رییسجمهوری آمریکا سه مطلب منتشرشده در شبکه فاکسنیوز درباره ایران را در شبکه اجتماعی تروث سوشال بازنشر کرد. در یکی از این مطالب، مجری یک برنامه فاکسنیوز گفت که تنها با اقدام قاطع نظامی میشود مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای و ادامه سرکوب گسترده مردم شد.
دونالد ترامپ دوشنبه ۱۳ بهمنماه یک مطلب مربوط به برنامه «لایف، لیبرتی و لوین» را منتشر کرد.
مارک لوین، مجری شبکه فاکسنیوز، در این برنامه با هشدار درباره وضعیت ایران گفت جمهوری اسلامی در حال تبدیل شدن به «کره شمالی خاورمیانه» است و تنها با اقدام نظامی قاطع میتوان مانع دستیابی این حکومت به سلاح هستهای و ادامه سرکوب گسترده مردم شد.
او گفت جمهوری اسلامی «یک حکومت پلیسی» است که با تکیه بر نیروهای امنیتی و نظامی برای حفظ قدرت، شهروندان خود را سرکوب میکند.
لوین افزود این حکومت «زندانهایی برای شکنجه و اردوگاههای مرگ و قتل سازمانیافته» دارد و وضعیت حقوق بشر در ایران «هر روز بدتر میشود».
بنیاد نرگس ۱۳ بهمن با انتشار بیانیهای اعلام کرد پس از سرکوب خونین اعتراضات دیماه در ایران و بازداشت و ناپدیدسازی گسترده معترضان، جمهوری اسلامی با تشدید فضای خفقان تلاش کرده صدای آزادیخواهی را خاموش کند.
همزمان شاهدان عینی، منابع آگاه و نهادهای حقوق بشری گفتند در بازداشتگاههای جمهوری اسلامی بهطور اجباری به بازداشتشدگان اعتراضهای اخیر مواد ناشناخته تزریق میشود. موضوعی که به باور این منابع، ممکن است با الگوی رو به افزایش مرگ زندانیان فعلی و سابق مرتبط باشد.
لوین در ادامه با مقایسه ایران و کره شمالی افزود: «رژیم همه جنبههای زندگی، فرهنگ، ارتباطات و حتی برق و انرژی کشور را کنترل میکند و ایران به یک اردوگاه کار اجباری سراسری تبدیل شده است.»
دیپلماسی با تهران جواب نمیدهد
این مجری فاکسنیوز با رد دیپلماسی با جمهوری اسلامی گفت تجربه کره شمالی نشان داده توافقهای هستهای «همگی شکست خوردهاند» و نتیجه «مماشات» تنها دستیابی پیونگیانگ به بمب اتمی و سپس بمب هیدروژنی بوده است.
او هشدار داد جمهوری اسلامی نیز با وجود توافقها، «در نهایت به سلاح هستهای دست خواهد یافت».
این در حالی است که اکسیوس به نقل از یک مقام اسرائیلی گزارش داد استیو ویتکاف، نماینده ویژه کاخ سفید، قرار است دوشنبه به اسرائیل سفر کند و سهشنبه با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دیدار داشته باشد.
بر اساس این گزارش، ویتکاف همچنین با ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل دیدار خواهد کرد.
اکسیوس افزود ویتکاف سپس برای شرکت در گفتوگوهای سهجانبه صلح میان روسیه و اوکراین، روزهای چهارشنبه و پنجشنبه به ابوظبی سفر میکند و پس از آن، برای گفتوگو با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، راهی ترکیه خواهد شد.
لوین گفت: «حکومتی که حاضر است دهها هزار نفر از مردم خودش را بکشد، در استفاده از موشکهای هستهای علیه شهرهای ما تردید نخواهد کرد.»
او با اشاره به وضعیت اقتصادی ایران، از «سقوط تاریخی ریال، تورم بالای ۴۰ درصد، گرانی شدید مواد غذایی، بیکاری گسترده و فروپاشی نظام بانکی» سخن گفت و افزود ایران اکنون «ضعیفتر از هر زمان دیگری» است.
لوین تاکید کرد: «اگر اکنون اقدام نشود، این فرصت از دست میرود.»
او خواستار «اقدام نظامی سریع، قاطع و گسترده علیه راس حاکمیت جمهوری اسلامی» شد و گفت هدف باید «متوقف کردن برنامه هستهای، پایان دادن به سرکوب داخلی و جلوگیری از تبدیل ایران به یک کره شمالی دیگر» باشد.
ترامپ چه مطالب دیگری را بازنشر کرد؟
ترامپ همچنین برنامه «ساندی نایت این امریکا» را بازنشر کرد که در آن تامی پیگات، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده، گفته بود رییسجمهوری در پیامهای خود به جمهوری اسلامی «بسیار شفاف» بوده و دولت آمریکا تحولات ایران و اعتراضات جاری را بهدقت زیر نظر دارد.
دومین مطلب بازنشر شده، مربوط به برنامه «آمریکن نیوزروم» است.
در این برنامه، دن هافمن، رییس پیشین یکی از ایستگاههای سازمان سیا، درباره این موضوع صحبت کرد که آیا درخواست اخیر تهران برای مذاکرات هستهای یک گشایش واقعی دیپلماتیک است یا تلاشی برای خرید زمان؛ در حالی که آمریکا همزمان حضور نظامی خود را در خاورمیانه تقویت میکند.
بازنشر این مطالب از سوی رییسجمهوری آمریکا در شرایطی انجام شد که تنشها میان تهران و واشینگتن افزایش یافته و همزمان، بحثها درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات هستهای و گزینههای پیش روی واشینگتن ادامه دارد.
پس از پخش یک برنامه از شبکه افق صداوسیما که در آن یکی از مجریان وابسته به سپاه پاسداران با لحنی طعنهآمیز و در قالب یک سوال چهارگزینهای درباره نحوه نگهداری پیکر معترضان کشتهشده در جریان انقلاب ملی ایرانیان سخن گفت، موجی از خشم و اعتراض فضای مجازی را فرا گرفت.
این برنامه با عنوان «خط خطی» از شبکه افق پخش شد و محمدحسین محبی، مجری آن، در سوالی از مخاطبان پرسید: «به نظر شما جمهوری اسلامی ایران، جنازهها را در کدام یخچال نگهداری میکند؟»
او چهار گزینه برای پاسخ ارائه کرده بود: «یک: یخچال سایدبایساید، دو: دستگاه بستنیساز، سه: فریزر سوپرمارکتی و چهارم: یخفروش هستم، کاسبی ما را به هم نزنید.»
محبی در پاسخ به انتقادها گفت این سوال را در واکنش به سخنان ارژنگ امیرفضلی، بازیگر و کارگردان، مطرح کرده است.
امیرفضلی که در حال حاضر خارج از ایران است، گفته بود جمهوری اسلامی جسد شماری از جانباختگان اعتراضات دیماه را نگه داشته تا در صورت حمله آمریکا یا اسرائیل، آن اجساد را به عنوان کشتهشدگان این حمله معرفی کند.
امیرفضلی پس از برکناری مدیر شبکه افق نیز در اینستاگرام خود اظهار داشت این عزل نه بهدلیل اهانت به جاویدنامان و خانوادههای داغدیده آنان، بلکه به علت افشای موضوع پنهانسازی پیکرها رخ داده و مجری قصد داشته با «خوشمزگی» به نفع جمهوری اسلامی عمل کند، اما نتیجه معکوس داده است.
بسیاری از کاربران، صحبتهای محبی را نمونهای از «توهین آشکار، عادیسازی مرگ و نمایش رنج انسان» در رسانه رسمی حکومت دانستهاند.
سیامک نعمتی، بازیکن پیشین پرسپولیس، با انتشار یک استوری نوشت: «تو اصلا ایرانی نیستی. شرم بر ما که با زبان مادری ما بر زخم شرحهشرحه مادران ما نمک میپاشی. پشت هر جنازه، یک زندگی، یک خانواده و یک آینده بود.»
حامد لک، دروازهبان تیم فوتبال فولاد خوزستان، نیز در واکنش به این برنامه نوشت: «چطور میشود این اندازه بیشرف بود؟ با چه خوراکی؟»
او با برشمردن مراحل تولید و پخش یک برنامه تلویزیونی تاکید کرد این نوع محتوا حاصل تصمیم یک نفر نیست.
رضا علیپور، قهرمان پیشین سنگنوردی جهان، با انتشار یک استوری نوشت: «شعور تریبون ندارید. با خون جوان مردم شوخی میکنید؟ آخر به تو میگویند آدم؟ بیوجود، غلط میکنی.»
او در بخش دیگری از همان استوری افزود: «تریبون دستت است، شعور تریبون نداری. فهم و درک نداری … با خون جوان مردم شوخی میکنی؛ یخچال چهار گزینه میآوری؟ آخر به تو میگویند آدم؟»
واکنش کاربران
یکی از کاربران اینستاگرام نوشت: «مگر نمیگفتید داعش کشته و اسرائیل دخالت داشته؛ پس این خندهها و شوخیهای زشت با کشتهشدگان چیست؟»
او افزود: «شما هیچ تفاوتی با داعش ندارید و داعش امروز در استودیوهای شیشهای صداوسیما نشسته است؛ با نور و دکور و لبخند.»
این کاربر، بیحرمتی به پیکر کشتهشدگان، خندیدن به مرگ و تبدیل رنج انسان به نمایش را «ویژگی مشترک داعش و این برنامه تلویزیونی» توصیف کرد.
در پی پخش این برنامه توهینآمیز، مدیر شبکه افق صداوسیمای جمهوری اسلامی از سمت خود برکنار شد.
دادستانی تهران علیه مدیر وقت این شبکه و عوامل و مجری برنامه اعلام جرم کرد و از تشکیل پرونده قضایی و احضار متهمان خبر داد.
با این حال، بسیاری از کاربران نوشتهاند واکنشهای رسمی تنها پس از فشار افکار عمومی صورت گرفته و این مجری به سوژهای کمهزینه برای چهرههایی تبدیل شده که در جریان کشتار معترضان سکوت کرده بودند و قطع اینترنت را بهانه خاموشی خود قرار داده بودند.
توجیه کشتار با ارجاع به دین
همزمان با ادامه این واکنشها، ویدیویی از سخنرانی حسامالدین حائریزاده، مدرس مذهبی حکومتی و از سخنرانان دستچینشده علی خامنهای، دیکتاتور تهران، در شبکههای اجتماعی دستبهدست شد.
ویدیویی که کاربران، آن را بازتابدهنده ریشههای فکری توجیه خشونت و کشتار معترضان دانستند.
کاربران شبکههای اجتماعی نوشتند این نوع آموزههای مذهبی همان بنیان فکریای است که نیروهای سرکوب را برای کشتار معترضان تجهیز کرده است. آموزههایی که کشتن را مجاز میدانند اما توصیه میکنند به پیکر کشتهشدگان بیاحترامی نشود.
در بخشهایی از این سخنرانی، حائریزاده با ارجاع به مفاهیم دینی از «برخورد قاطع، محکم، سنگین و خشن» سخن گفته و همزمان تاکید کرده نیروهای سرکوب باید مراقب قلب خود باشند تا دچار شرک نشوند.
او کشتار را نه کنشی با مسئولیت انسانی، بلکه امری منتسب به اراده الهی توصیف کرده و عملا مسئولیت اخلاقی قتل را از عاملان آن سلب کرده است.
به باور کاربران، این روایت با زدودن مسئولیت از نیروهای سرکوب، قتل را به امری مقدس تبدیل میکند و راه را برای تداوم سرکوب هموار میسازد.
برخی نوشتهاند این سخنان نه تنها توجیه خشونت، بلکه آموزش مستقیم به نیروهای سرکوب برای کشتار معترضان است.
کاربری به نام کیوان نوشت که جرم چنین افرادی از همه سنگینتر است؛ «آخوند کتوشلواری که تخصصش شستوشوی مغزی است».
او افزود حائری با از میان بردن نیروی تعقل، در واقع نیروی سرکوب را میکشد و نیروی سرکوب معترضان را.
همزمان اما انتشار فایل صوتی احمد قدیری ابیانه، فرزند دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی، نیز واکنشهای گستردهای برانگیخت.
او در این فایل صوتی گفته است اگر معترضان در خیابان کشته میشدند و شمار کشتهها به چند هزار نفر بیشتر میرسید، هزینه آن برای نظام کمتر از بازداشت، اعدام و تشکیل پروندههای قضایی و فشارهای حقوق بشری بود.
کاربران شبکههای اجتماعی این سخنان را ادامه همان منطق حاکم دانستند. منطقی که در آن جان انسانها نه مسئله اخلاق، بلکه موضوع محاسبه هزینه و فایده سیاسی است. منطقی که از تریبون مذهبی تا رسانه رسمی و محاسبات امنیتی، قتل را توجیه و عادیسازی میکند.
به باور بسیاری از کاربران، آنچه در روزهای اخیر دیده شد، نه لغزش فردی یا خطای رسانهای، بلکه تصویری فشرده از یک منطق مسلط است. منطقی که از تریبون مذهبی تا استودیوی تلویزیونی و محاسبات امنیتی، خشونت را عادی، قتل را قابل توجیه و مسئولیت را از انسان به «ارادهای بالاتر» منتقل میکند.
منطقی که جامعه آزادیخواه ایران سالهاست هزینه آن را با جان، رنج و سوگ پرداخته است.
وزارت خارجه بریتانیا دوشنبه ۱۳ بهمن اعلام کرد این تحریمها در چارچوب «مقررات تحریمهای ایران ۲۰۲۳» اعمال شده و شامل مسدودسازی داراییها و ممنوعیت سفر میشود.
در میان افراد تحریمشده، نام اسکندر مومنی، وزیر کشور و جانشین فرمانده کل نیروهای مسلح در فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی، در کنار بابک زنجانی، تاجر نزدیک به ساختار قدرت در حکومت ایران، دیده میشود.
دولت بریتانیا اعلام کرده است که او بهدلیل نقش مستقیم در سرکوب خشونتبار معترضان در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ و نقض جدی حقوق بشر، مشمول تحریم شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز ۱۰ بهمن خبر داد مجموعهای از تحریمهای تازه را علیه مقامهای جمهوری اسلامی، فرماندهان سپاه پاسداران و برای نخستین بار، دو صرافی دارایی دیجیتال اعمال کرده است.
اتحادیه اروپا هم ۹ بهمن در دو بسته جداگانه در مجموع ۳۱ فرد و نهاد جمهوری اسلامی را به علت نقض جدی حقوق بشر در ایران و همچنین توسعه و تولید پهپادها در چارچوب ادامه «حمایت نظامی ایران از جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین» تحریم کرد.
تحریم فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی
علاوه بر افراد، «فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران» نیز بهعنوان یک نهاد، بهدلیل نقش مستقیم در سرکوب مرگبار اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و نقض حق آزادی تجمعات مسالمتآمیز، تحت تحریم قرار گرفته است.
بریتانیا همچنین محمدرضا هاشمیفر، فرمانده انتظامی استان لرستان را بهدلیل نقش در نقض حق آزادی بیان و تجمعات مسالمتآمیز، و احمد امینی، فرمانده انتظامی نور را بهدلیل نظارت بر اجرای خشونتآمیز حجاب اجباری، در فهرست تحریمها قرار داد.
بریتانیا اعلام کرد محمد قنبری، با درجه سرتیپی، بهدلیل نقش در «اعمال شکنجه، خشونت جنسی و سرکوب خشن معترضان» تحریم شده است.
در این فهرست همچنین نام محمد زمانی، از مقامهای ارشد سپاه پاسداران، دیده میشود که بهگفته دولت بریتانیا در قتل یک معترض نقش داشته و بهطور مستقیم با سپاه پاسداران، بهعنوان نهادی متهم به نقض گسترده حقوق بشر، مرتبط است.
افزون بر این، احمد درویش گفتار و مهدی رساخی، از قضات دادگاه انقلاب رشت، بهدلیل مشارکت در نقض جدی حقوق بشر از طریق صدور احکام قضایی علیه معترضان، هدف تحریم قرار گرفتهاند.
سیدمجید فیض جعفری و یدالله بوعلی نیز بهدلیل نقش در نقض حقوق بنیادین شهروندان، از جمله حق حیات و حق آزادی بیان و تجمع، در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند.
بر اساس این اطلاعیه، تمامی داراییها و منابع اقتصادی افراد و نهادهای تحریمشده در حوزه قضایی بریتانیا مسدود میشود و هرگونه معامله یا ارائه خدمات مالی به آنها بدون مجوز رسمی، جرم محسوب خواهد شد.
دولت بریتانیا تاکید کرد این اقدامات در پاسخ به «سرکوب مرگبار معترضان و نقض سیستماتیک حقوق بشر در ایران» انجام شده و لندن همچنان از ابزار تحریم برای پاسخگو کردن عاملان این اقدامات استفاده خواهد کرد.
این تحولات پس از آن رخ میدهد که اتحادیه اروپا، ۹ بهمن سپاه پاسداران را در کنار گروههایی مانند القاعده، حماس و داعش در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد. اقدامی که با واکنش تند تهران همراه شد و وزیر امور خارجه حکومت ایران آن را «نمایشی» و «اشتباهی راهبردی» خواند.
روزنامه تایمز ۱۰ بهمن در گزارشی نوشت دولت بریتانیا در پی تصمیم اخیر اتحادیه اروپا برای قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی، در حال آمادهسازی یک قانون جدید و «سرنوشتساز» است که امکان ممنوع کردن این نهاد نظامی-امنیتی را فراهم میکند.
