بنا بر گزارش صنف مستقل بهشتی، دانشجویان بیش از ۳۰ دانشگاه و دانشکده در اعتراض به سرکوب و کشتار معترضان، امتحانات را تحریم کردند.
دانشگاههای بهشتی، علوم پزشکی اصفهان، علوم پزشکی کردستان، یزد، مشهد، لرستان، البرز، قم، سمنان، کاشان، گرگان، مازندران، بابل و زاهدان از جمله این دانشگاهها هستند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس جمعه ۱۰ بهمن، بر اساس تصاویر ماهوارهای شرکت «پلنت لبز» نوشت جمهوری اسلامی در سایتهای هستهای نطنز و اصفهان اقدام به احداث سقف بر روی ساختمانهای آسیبدیده کرده است. این ساختمانها در جریان جنگ ۱۲روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی هدف حملات هوایی اسرائیل و سپس آمریکا قرار گرفتند.
به گزارش آسوشیتدپرس این نخستین نشانه فعالیت عمده در این مراکز از زمان آن حملات است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، پنجشنبه شب در مراسم نمایش مستندی درباره همسرش ملانیا به خبرنگاران گفت در دوره نخست ریاستجمهوری خود ارتش آمریکا را تقویت کرده و اکنون «گروهی از نیروهای ایالات متحده» به سمت ایران اعزام شدهاند. او ابراز امیدواری کرد که نیازی به استفاده از این نیروها نباشد.
ترامپ همچنین افزود آمریکا در حال حاضر «ناوگان بزرگ و قدرتمندی» را به سوی ایران اعزام کرده است و تاکید کرد: «اگر مجبور به استفاده از آنها نباشیم، عالی خواهد بود.»
تلاش برای پنهانسازی فعالیتها
سقفهای جدید امکان مشاهده مستقیم آنچه در داخل این ساختمانها میگذرد را از ماهوارهها سلب میکند؛ موضوعی که در شرایط فعلی تنها ابزار نظارتی جامعه بینالمللی بر وضعیت تاسیسات هستهای ایران به شمار میرود.
جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه اجازه دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سه سایت فردو، نطنز و اصفهان را نداده است.
کارشناسانی که این تصاویر را بررسی کردهاند، بازسازی کامل تاسیسات را محتمل نمیدانند. به گفته آندریا استریکر، پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسیها در واشینگتن، این اقدامات احتمالا با هدف «بررسی این موضوع است که آیا داراییهای کلیدی، از جمله ذخایر محدود اورانیوم با غنای بالا، از حملات جان سالم به در بردهاند یا نه.»
استریکر افزود تهران میکوشد بدون آنکه اسرائیل یا آمریکا متوجه شوند، به هر آنچه از این مواد باقی مانده دسترسی پیدا کند.
اهمیت نطنز و اصفهان در برنامه هستهای
پیش از آغاز جنگ خرداد ماه، ایران دستکم سه سایت اصلی هستهای داشت. نطنز در حدود ۲۲۰ کیلومتری جنوب تهران قرار دارد و مرکز اصلی غنیسازی اورانیوم به شمار میرود.
بر اساس اعلام آژانس بینالمللی انرژی اتمی جمهوری اسلامی در این مرکز اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنیسازی میکند؛ سطحی که فاصله فنی اندکی با غنای ۹۰ درصدی مورد نیاز برای سلاح هستهای دارد.
تاسیسات اصفهان نیز بیشتر محل تولید گاز اورانیوم برای تزریق به سانتریفیوژهاست. سومین سایت، فردو، در ۹۵ کیلومتری جنوب غربی پایتخت در زیر کوه قرار دارد و در جریان حملات نیز هدف بمبافکنهای سنگرشکن بی۲ ایالات متحده قرار گرفت.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیشتر اعلام کرده بود در سایت نطنز ساختمان اصلی در سطح زمین که با عنوان «کارخانه غنیسازی سوخت آزمایشی» شناخته میشد، در جریان حمله ۲۳ خرداد اسرائیل «از نظر عملیاتی» از کار افتاده و به سالنهای زیرزمینی محل استقرار آبشارهای سانتریفیوژ نیز «خسارت جدی» وارد آمده است.
تصاویر جدید نشان میدهد جمهوری اسلامی از آذر ماه ساخت سقف بر این ساختمان را آغاز و تا پایان همان ماه آن را تکمیل کرده است.
در اصفهان نیز ساخت سقفی مشابه در نزدیکی بخش شمالشرقی سایت در اوایل دی ماه پایان یافت. همزمان، تصاویر ماهوارهای نشان میدهد برخی تونلهای منتهی به کوه در نزدیکی این سایت با خاک پر شدهاند. اقدامی که به گفته کارشناسان برای کاهش آسیبپذیری در برابر حملات موشکی انجام میشود.
بر پایه تصاویر ماهوارهای، ایران به عملیات حفاری در منطقه «کوه کلنگ گزلا» در چند صد متری جنوب حصار پیرامونی مجتمع نطنز ادامه داده است؛ پروژهای که از سال ۲۰۲۳ آغاز شد. افزایش تودههای خاک ناشی از این حفاریها نشان میدهد این فعالیتها همچنان جریان دارد و ارزیابیها حاکی از آن است که تهران در حال احداث یک تاسیسات هستهای زیرزمینی جدید در این محل است.
بازسازی همزمان برنامه موشکی
گزارش آسوشیتدپرس همچنین به فعالیتهای تازه در مجتمع نظامی پارچین اشاره میکند؛ جایی که سایت موسوم به «طالقان ۲» پس از تخریب در حمله هوایی اسرائیل در مهر ۱۴۰۳ در حال بازسازی است.
به گفته موسسه علوم و امنیت بینالمللی، این مرکز پیشتر محل آزمایشهای انفجاری مرتبط با تحقیقات تسلیحات هستهای بوده است.
این موسسه سوم بهمن از ساخت یک «پوسته ضخیم بتنی» عظیم پیرامون تاسیسات طالقان ۲ در مجموعه نظامی پارچین خبر داد.
لوئیس اسمارت، تحلیلگر موسسه جینز، میگوید بازسازی در سایت طالقان ۲ «با سرعت بسیار بالا» در حال انجام است و هدف آن افزایش مقاومت در برابر نفوذ و بمباران است.
گزارشها از فعالیتهای پنهانی موشکی و هستهای جمهوری اسلامی در حالی منتشر میشود که مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۳۰ دی نسبت به نامعلوم بودن سرنوشت حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد متعلق به جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرد هشدار داد ادامه این وضعیت در بلندمدت قابل پذیرش نیست.
آمریکا پیشتر با تکرار شروط سهگانه خود تاکید کرده بود جمهوری اسلامی باید برنامه هستهای و غنیسازی اورانیوم را بهطور کامل کنار بگذارد، نیروهای نیابتی خود را منحل کند و محدود شدن برنامه موشکیاش را بپذیرد.
به گفته این منبع که بهدلیل حساسیت موضوع و نداشتن اجازه نخواست نامش فاش شود، اکنون پرسش اصلی در جلسات این نیست که آیا حمله انجام میشود یا نه، بلکه این است که چه زمانی پنجره مناسب عملیاتی و سیاسی فراهم خواهد شد؛ پنجرهای که ممکن است طی چند روز آینده باز شود یا در بازهای چند هفتهای شکل بگیرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه ۱۰ بهمن بار دیگر اعلام کرد: «ناوگان عظیمی از نیروهای دریایی آمریکا بهسوی ایران در حال حرکت است و این ناوگان بزرگتر از ناوگانی است که برای ونزوئلا فرستاده شده بود.»
او افزود: «امیدواریم که با ایران به یک توافق برسیم. اگر به توافق برسیم، خوب است. اگر به توافق نرسیم، خواهیم دید چه میشود. اما شرایط هیجانانگیز خواهد بود.»
با این حال، این منبع غربی در گفتوگو با ایراناینترنشنال تاکید کرد که برخلاف دورههای قبل، منطق مطرحشده در این مرحله، دیگر بر «رسیدن به توافقی جدید با جمهوری اسلامی» استوار نیست.
همزمان با افزایش احتمال حمله آمریکا به ایران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در سفر به ترکیه اعلام کرد تهران «هرگز» بر سر برنامه موشکی خود مذاکره نمیکند. برنامه موشکی حکومت ایران از موارد مورد نظر رییسجمهوری آمریکا برای مذاکره با تهران است.
عراقچی جمعه ۱۰ بهمن در نشست خبری مشترک با هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در استانبول گفت «توانمندیهای دفاعی و قدرت موشکی» جمهوری اسلامی «ارکان صیانت از امنیت ملی» هستند و «به هیچ وجه موضوع مذاکره یا مصالحه نخواهند بود».
او از آمادگی حکومت ایران برای حضور در مذاکراتی «عادلانه و منصفانه» خبر داد و در عین حال افزود «گفتوگو در سایه تهدید از نظر ما مذاکره محسوب نمیشود» و جمهوری اسلامی در «مذاکرهای که نتایج آن پیش از آغاز دیکته شده باشد»، مشارکت نخواهد کرد.
عراقچی ادامه داد: «اگرچه تجربههای گذشته گویای فقدان صداقت و حسن نیت آمریکا در مذاکرات بوده، اما تهران همچنان آماده بازگشت به میز مذاکرات هستهای است.»
به گفته وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، هنوز برنامهای برای دیدار و مذاکره با مقامات ایالات متحده در نظر گرفته نشده است.
آمریکا پیشتر با تکرار شروط سهگانه خود تاکید کرده بود جمهوری اسلامی باید برنامه هستهای و غنیسازی اورانیوم را بهطور کامل کنار بگذارد، نیروهای نیابتی خود را منحل کند و محدود شدن برنامه موشکیاش را بپذیرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هشتم بهمن هشدار داد اگر جمهوری اسلامی حاضر به مذاکره و دستیابی به توافق نباشد، حمله بعدی به ایران «بسیار بدتر» از عملیات «چکش نیمهشب» در جنگ ۱۲ روزه خواهد بود.
به گفته این منبع غربی که با ایراناینترنشنال گفتوگو میکرد، در ارزیابیهای اخیر هدف اصلی وارد کردن ضربهای تعیینکننده برای تضعیف حداکثری و در نهایت فروپاشی ساختار حاکمیت در ایران عنوان شده است؛ سناریویی که به گفته او با آنچه ایران تاکنون تجربه کرده از نظر مقیاس و شدت قابل مقایسه نیست.
این منبع عملیات پیش رو را «بیسابقه» خواند و گفت: «این بار با حملهای روبهرو خواهیم بود که نمونهاش پیش از این وجود نداشته و دیده نشده است.»
به گفته این منبع، در گفتوگوهای مشترک آمریکا و اسرائیل این جمعبندی نیز مطرح شده که شرایط کنونی برای اقدام، متفاوت از گذشته است.
او گفت: «تصمیمگیران معتقدند وضعیت فعلی یک فرصت تکرارنشدنی ایجاد کرده و به همین دلیل، سطح آمادگی برای پذیرش ریسک، در قیاس با جنگ ۱۲ روزه، به شکل محسوسی افزایش یافته است.
این منبع افزود در جنگ ۱۲ روزه، هم واشینگتن و هم تلآویو از ورود به ریسکهای بزرگتر پرهیز کردند، اما اکنون نگاه غالب این است که باید از موقعیت موجود استفاده کرد.
این منبع همچنین گفت نقش اسرائیل میتواند ابعاد سناریو پیش رو را تغییر دهد. به گفته او، در صورت ورود مستقیم اسرائیل دامنه عملیات گستردهتر خواهد شد و در آن صورت، جنگ ۱۲ روزه در مقایسه با طرحهایی که اکنون روی میز قرار دارد، «بسیار کوچک» به نظر خواهد رسید.
او تاکید کرد که برنامهریزیهایی برای مشارکت مستقیم اسرائیل در حمله به جمهوری اسلامی انجام گرفته است.
بهگفته این منبع اسرائیل اکنون در وضعیت آمادهباش کامل قرار دارد و یکی از سناریوهای مورد نظر، استفاده از یک «جرقه» برای آغاز مرحله جدید است؛ از جمله لحظهای که جمهوری اسلامی حتی تلاش کند نخستین موشک را به سمت اسرائیل شلیک کند.
این منبع مطلع غربی افزود چنین اقدامی میتواند بهانه لازم برای شروع مرحلهای بسیار گستردهتر و ویرانگرتر از درگیری را فراهم کند.
او در پایان گفتوگو با ایراناینترنشنال تاکید کرد: «تصمیم گرفته شده است. این اتفاق خواهد افتاد. تنها مساله، زمان آن است.»
