۲۱ مهر ۱۴۰۴ و پس از امضای قرارداد صلح در جنگ غزه، باقیمانده گروگانهای اسرائیلی زنده اسیر حماس آزاد شدند. حماس تعهد کرده است پیکرهای ۲۸ گروگان باقی مانده در غزه را هم به اسرائیل تحویل دهد. پایان بیش از ۲ سال جنگی که در آن از کودکان چندماهه، تا کهنسالان در هر دو طرف کشته شدند.
حماس ۲۵۱ نفر را در حملات ۱۵ مهر ۱۴۰۲، از اسرائیل ربود و به غزه منتقل کرد. کمی پس از حمله، تلاشها برای بازگرداندن گروگانها آغاز شد. علاوه بر گروگانهای اسرائیلی، اتباع سایر کشورها نیز در بین گروگانها حضور داشتند.
بیشترین گروگانها از کدام مناطق ربوده شدند؟
فستیوال موسیقی نوا، در نزدیکی منطقه رئیم بزرگترین محل ربایش غیرنظامیان؛ شامل نوآ آگرامانی و هِرش گلدبرگ-پولین بود.
بیشترین تعداد ربایش از یک دهکده، مربوط به دهکده نیر عوز بود، ۷۶ نفر شامل خانواده بیباس (شِری، آریل، کیفر) و آریه زالمانوویتز از این دهکده ربوده شدند.
اعضای حماس در دهکده بئِری ۳۲ نفر شامل درور اور و فرزندانش را به گروگان گرفتند و دستکم ۱۰ نفر را کشتند. سایر موارد در نقشه قابل مشاهده است.
اعضای حماس در دهکده بئِری ۳۲ نفر شامل درور اور و فرزندانش را به گروگان گرفتند و دستکم ۱۰ نفر را کشتند. سایر موارد در نقشه قابل مشاهده است.
جنسیت گروگانها
اکثر گروگانها مرد بودند. با این حال ۵۱ زن نیز در بین گروگان ها حضور داشتند. تصاویر زنانی که ۷ اکتبر به دست حماس ربوده شدند با دستان بسته و لباسهای خونین، مورد توجه رسانهها قرار گرفت.
سن گروگانها در زمان گروگانگیری
کیفر، نوزاد خانواده بیباس که از خانه شان در نیر عوز ربوده شد ۶ ماه سن داشت، برادرش آریل نیز ۴ ساله بود. شرکت کنندگان فستیوال موسیقی عمدتا بین ۲۰ تا ۳۰ سال سن داشتند.
شغل و وضعیت گروگانها
حماس تنها ۱۱ گروگان نظامی را ربود که سرباز بودند. همچنین ۱۰۰ نفر از گروگانها اتباع سایر کشورها بودند که برای شرکت در جشنواره موسیقی به آنجا رفته بودند یا به عنوان کارگر در اسرائیل اقامت داشتند.
وضعیت گروگانها
۲۱ مهر ۱۴۰۴، دیگر هیچ گروگان زندهای در غزه حضور نداشت. تمامی گروگان های زنده تحویل داده شدند.
در مجموع ۸۳ گروگان در جریان ربایش و انتقال به غزه و یا در زمان اسارت در غزه کشته شدند.
وضعیت پیکر گروگانها
تا ۲۱ مهر ۱۴۰۴، از مجموع گروگانهای کشته، پیکر ۵۵ نفر تحویل داده شده بود. حماس تعهد داده پیکر ۲۸ گروگان کشته شده را در روزهای آتی تحویل دهد.
جنسیت کشتهها
رسانهها گزارش دادهاند که جسد کیفر نوزاد و آریل خردسال به همراه مادرشان شیری بیباس تحویل داده شده است، و شناسایی ژنتیکی انجام شده است.
شلومو مانتور، با ۸۵ یا ۸۶ سال سن، پیرترین گروگان اسرائیلی در دست حماس بود. رسانهها اعلام کردند او در همان روز ۷ اکتبر به دست حماس کشته شده، اما پیکر او به عنوان گروگان به غزه انتقال داده شده است.
دونالد ترامپ دوشنبه ۲۱ مهر در سخنرانی خود در کنست اسرائیل با اشاره به جنگ ۱۲ روزه گفت «بسیاری از تروریستهای ارشد ایران» از جمله فرماندهان و چهرههای دخیل در برنامه هستهای جمهوری اسلامی کشته شدند.
او توضیح داد که آمریکا در عملیات «چکش نیمهشب»، هفت بمبافکن بی–۲ را به ایران اعزام کرد و «صدها هواپیمای سوخترسان» این عملیات را پشتیبانی کردند.
ترامپ گفت: «میدانستم هواپیماهای بسیار زیبایی هستند اما نمیدانستم چه قابلیتهایی دارند.»
او افزود که جنگندههای اف–۳۲ و اف–۱۶ نیز در این عملیات مشارکت داشتند و «۳۷ ساعت پیوسته پرواز کردند».
همزمان با سخنرانی ترامپ، محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، برای شرکت در اجلاس صلح غزه وارد شهر شرمالشیخ در مصر شد.
این اجلاس بینالمللی به میزبانی عبدالفتاح سیسی، رییسجمهوری مصر و با رهبری رییسجمهوری آمریکا برگزار میشود و عباس به همراه دیگر رهبران منطقهای و جهانی، در آن حاضر خواهد بود.
ترامپ، جمهوری اسلامی، غزه
رییسجمهوری آمریکا در کنست تاکید کرد حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای شد.
او گفت: «اگر جمهوری اسلامی سلاح اتمی داشت، کشورهای عربی با توافق کنونی آتشبس غزه احساس آسودگی نمیکردند.»
به گفته ترامپ، تهران تنها «دو ماه با سلاح هستهای فاصله داشت» اما حمله آمریکا و اسرائیل «ابر بزرگی را از فراز خاورمیانه کنار زد».
رییسجمهوری آمریکا با بیان اینکه جمهوری اسلامی خواهان توافق است، تاکید کرد: «نه آمریکا و نه اسرائیل، خصومتی با مردم ایران ندارند.»
او همچنین گفت باید ابتدا بر پایان جنگ اوکراین تمرکز کرد و سپس «استیون ویتکاف و جرد کوشنر میتوانند روی توافق با جمهوری اسلامی نیز کار کنند».
ترامپ در حالی این سخنان را مطرح کرد که وزارت خزانهداری آمریکا به تازگی تحریمهای گسترده بیشتری علیه جمهوری اسلامی وضع کرد.
رییسجمهوری آمریکا در عین حال ۱۳ مهر هشدار داد اگر جمهوری اسلامی برای از سر گرفتن برنامه هستهای خود تلاش کند، آمریکا «دوباره با آن برخورد خواهد کرد».
او از رهبران حکومت ایران خواست از حمایت از «گروههای نیابتی و تروریسم» دست بردارند و «حق اسرائیل برای وجود و بقا» را به رسمیت بشناسند: «ما به ایران میگوییم آماده هستیم؛ وقتی شما آماده باشید و این اتفاق خواهد افتاد. ایرانیان مردم سختکوشی هستند و نمیخواهند شاهد این وضعیت باشند.»
ترامپ: نتانیاهو را عفو کنید!
رییسجمهوری آمریکا در سخنرانی خود در پارلمان اسرائیل به مسائل داخلی این کشور نیز واکنش نشان داد.
او گفت: «آقای رییسجمهور [هرتزوگ]، چرا به نتانیاهو عفو نمیدهید؟ بیایید او را عفو کنید.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از سال ۲۰۲۰ به اتهام رشوهخواری، تقلب و سوءاستفاده از اعتماد عمومی، در سه پرونده جداگانه محاکمه میشود.
او این اتهامها را رد کرده است.
ترامپ که در میان تشویق ایستاده نمایندگان سخن میگفت، جنگ غزه را «پایان یک کابوس طولانی و دردناک» توصیف کرد و گفت: «گروگانها بازگشتند و این احساس خوبی است.»
او افزود که کمکهای نظامی آمریکا، اسرائیل را «قویتر و قدرتمندتر» کرد و همین امر در نهایت به صلح انجامید.
ترامپ در ادامه حضور خود در کنست گفت: «دستاوردی بیسابقه است که تقریبا تمام منطقه با طرح خلع سلاح فوری غزه و خلع سلاح حماس موافقت کردهاند و امنیت اسرائیل دیگر تهدید نخواهد شد.»
ترامپ افزود: «اکنون زمان آن است که پیروزیهای نظامی علیه تروریستها را به جایزه نهایی یعنی صلح و شکوفایی در سراسر خاورمیانه تبدیل کنیم.»
در جریان سخنرانی ترامپ، ایمن عوده، یک نماینده چپگرای کنست، با بالا بردن پلاکاردی با عبارت «فلسطین را به رسمیت بشناسید»، سخنرانی او را قطع کرد و بلافاصله از تالار بیرون برده شد.
ترامپ در واکنش گفت: «این اقدام خیلی سریع و کارآمد بود.»
رییسجمهوری آمریکا گفت: «این فرصت فلسطینیهاست که برای همیشه از مسیر جنگ و نفرت جدا شوند. زمان آن است که نیروهای شر را از میان خود بیرون کنند و از مسیر افراطیگری فاصله بگیرند.»
ترامپ با تشکر از کشورهای عربی و اسلامی برای تعهدشان به بازسازی غزه گفت: «کشورهای ثروتمند عرب مبالغ هنگفتی برای بازسازی غزه اختصاص دادهاند و من هم قصد دارم در این بازسازی مشارکت کنم.»
او با اشاره به توافق آتشبس گفت: «من به بیبی [نتانیاهو] گفتم، تو به خاطر این تصمیم بیشتر از ادامه جنگ به یاد خواهی ماند. حالا میتوانی کمی مهربانتر باشی، بیبی، چون دیگر در جنگ نیستی!»
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به بنبستهای سیاسی در اسرائیل، نتانیاهو را «مردی نه چندان آسان اما بزرگ» توصیف کرد و گفت: «همین ویژگیها او را رهبر خوبی کرده است.»
ترامپ در پایان سخنانش گفت قصد دارد پس از کنست به مصر برود تا در نشست صلح شرمالشیخ شرکت کند و بعد به شوخی گفت: «نتانیاهو با سخنرانی طولانیاش باعث شد که من دیرم بشود. فکر میکردم سریع میآیم و میروم، ولی نشد.»
بهگزارش آسوشیتدپرس، این توافق که با فشار ایالات متحده، کشورهای عربی و ترکیه حاصل شده، در نخستین مرحله به آزادی گروگانهای باقیمانده از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ اختصاص دارد؛ حملهای که با یورش نیروهای تحت رهبری حماس به خاک اسرائیل آغاز شد و به کشته شدن نزدیک به ۱۲۰۰ نفر و گروگانگیری ۲۵۱ نفر منجر شد.
اسرائیل نیز متعهد شده در مقابل آزادی گروگانها، حدود ۲ هزار زندانی فلسطینی را آزاد کند؛ از جمله صدها نفر که در جریان جنگ بازداشت شده یا حکم قطعی دارند.
بر اساس مفاد توافق، آتشبس از ظهر جمعه اجرایی شده و ارتش اسرائیل بخشی از نیروهای خود را از مناطق پرتنش همچون غزهسیتی و خانیونس خارج کرده است، هرچند نظامیان این کشور همچنان در شهر رفح، شمال نوار غزه و نوار مرزی با اسرائیل حضور دارند.
همزمان، دهها هزار آواره فلسطینی به خانههای خود بازمیگردند و بر اساس اعلام منابع سازمان ملل، اسرائیل از روز یکشنبه اجازه ارسال گسترده کمکهای انسانی به غزه را صادر کرده است.
بهنوشته آسوشیتدپرس، مرحله بعدی توافق شامل آغاز مذاکرات برای خروج کامل نیروهای اسرائیلی از غزه، خلع سلاح حماس، و تعیین نهاد جایگزین برای اداره این منطقه است.
هرچند جرارد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، روز شنبه در تلآویو وعده داد که روز دوشنبه «جشن آزادی» برگزار خواهد شد، اما مقامهای فلسطینی و ناظران منطقهای با دیده تردید به آینده نگاه میکنند.
به نوشته آسوشیتدپرس، حماس که پیشتر اعلام کرده بود آزادی آخرین گروگانها را منوط به خروج کامل ارتش اسرائیل میداند، اکنون با تکیه بر تضمینهای ترامپ این شرط را به تعویق انداخته و در انتظار تحقق وعدههاست.
طرح ۲۰ مادهای ترامپ خواستار حفظ یک منطقه حائل باریک در داخل خاک غزه توسط اسرائیل و کنترل «راهرو فیلادلفیا» در مرز غزه و مصر شده است؛ موضوعی که میتواند مانعی جدی در برابر دستیابی به صلح کامل باشد.
در همین حال، یکی از حساسترین محورهای توافق، موضوع خلع سلاح حماس است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بارها تاکید کرده تا زمانی که توان نظامی حماس از جمله شبکه تونلها نابود نشود، عملیات پایان نخواهد یافت.
با این حال، بهگزارش آسوشیتدپرس به نقل از منابع عربی مطلع از مذاکرات، احتمال دارد حماس با تحویل سلاحهای تهاجمی به یک کمیته مشترک فلسطینی-مصری موافقت کند.
در مورد ساختار حکومت پساجنگ نیز اختلافنظر جدی وجود دارد. اسرائیل خواهان حذف کامل نفوذ حماس در غزه است، اما همزمان با نقش یافتن تشکیلات خودگردان یا مسیر تشکیل دولت فلسطینی مخالفت میکند.
حماس نیز اعلام کرده حاضر است قدرت را به تکنوکراتهای فلسطینی واگذار کند، اما با حضور یک نهاد بینالمللی به رهبری تونی بلر – که در طرح ترامپ پیشبینی شده – مخالفت کرده و خواستار تصمیمگیری درونفلسطینی شده است.
آسوشیتدپرس مینویسد که برای مردم اسرائیل، آزادی گروگانها اولویت اصلی است، و برای فلسطینیها در غزه، توقف بمباران و رسیدن کمکها حیاتی است.
با این حال، بسیاری از ساکنان غزه نگرانند که هرگونه بنبست در مذاکرات بهانهای برای آغاز مجدد حملات اسرائیل شود؛ بهویژه آنکه نتانیاهو و متحدانش همچنان از تداوم کنترل امنیتی بلندمدت بر غزه و حتی خروج «داوطلبانه» جمعیت فلسطینی سخن میگویند.
در پایان، آسوشیتدپرس هشدار داده که در صورت شکست مذاکرات یا طولانیشدن آن، غزه ممکن است وارد وضعیت بلاتکلیفی شود؛ با نیروهای اسرائیلی در بخشهایی از آن، حماس همچنان فعال، و مردمی که در پناهگاهها و چادرها بدون چشمانداز بازسازی بهسر میبرند.
این سند با عنوان «مراحل اجرای طرح رئیسجمهوری ترامپ برای پایان جامع جنگ غزه» تنظیم شده و جزئیات مراحل اجرای توافق را توضیح میدهد. بر اساس متن توافق، نخستین گام با اعلام رسمی رئیسجمهوری ایالات متحده درباره پایان جنگ و تعهد طرفین به اجرای مفاد آن آغاز میشود.
در مرحله دوم، جنگ بلافاصله پس از تصویب توافق در دولت اسرائیل متوقف خواهد شد و تمامی عملیات نظامی خاتمه مییابد. جلسه کابینه اسرائیل برای رأیگیری درباره این طرح شامگاه پنجشنبه برگزار شد.
مرحله سوم شامل آغاز فوری ورود کامل کمکهای بشردوستانه و امدادی به نوار غزه است و در مرحله چهارم آمده که نیروهای ارتش اسرائیل طبق نقشه ضمیمهشده، ظرف ۲۴ ساعت پس از تصویب توافق در دولت و اعلام رسمی رئیسجمهوری آمریکا از مناطق مشخصشده عقبنشینی خواهند کرد. طبق این سند، تا زمانی که حماس بهطور کامل تعهدات خود را اجرا کند، نیروهای اسرائیلی اجازه بازگشت به این مناطق را نخواهند داشت.
در مرحله پنجم تصریح شده است که حداکثر تا ۷۲ ساعت پس از عقبنشینی ارتش اسرائیل، تمام گروگانهای اسرائیلی، چه زنده و چه جانباخته، آزاد خواهند شد. در یکی از بندهای فرعی این مرحله نیز به ایجاد سازوکاری برای تبادل اطلاعات درباره گروگانهای کشتهشده یا اجساد فلسطینیان در اختیار اسرائیل اشاره شده است. این سازوکار موظف است انتقال و تحویل امن بقایای تمام گروگانها را تضمین کند.
همچنین طبق بند دیگری، آزادی گروگانها از سوی حماس همزمان با آزادی زندانیان فلسطینی از سوی اسرائیل و بر اساس فهرستهای ضمیمه انجام خواهد شد. مبادله زندانیان و گروگانها با هماهنگی میانجیها و صلیب سرخ بینالمللی، بدون هیچگونه مراسم رسمی یا پوشش رسانهای، صورت میگیرد.
در آخرین بخش توافق، تشکیل یک کارگروه مشترک از نمایندگان آمریکا، قطر، مصر، ترکیه و سایر کشورهایی که به توافق طرفین میرسند پیشبینی شده تا اجرای مفاد توافق را پیگیری و میان دو طرف هماهنگی ایجاد کند.
به گزارش شبکه کان، این توافق ضمائمی نیز دارد که جزئیات بیشتری درباره مراحل اجرایی و زمانبندی آن ارائه میدهد.
متن جزییات سند منتشر شده:
مراحل اجرای طرح رئیسجمهوری ترامپ برای «پایان جامع جنگ غزه»
مراحل اجرا:
۱. رئیسجمهوری ترامپ پایان جنگ در نوار غزه را اعلام میکند و طرفها توافق میکنند که گامهای لازم برای تحقق آن را اجرا کنند.
۲. جنگ بلافاصله پس از تصویب دولت اسرائیل متوقف خواهد شد. تمام عملیات نظامی، از جمله حملات هوایی و توپخانهای و عملیات هدفگیری، تعلیق میشود. در طول دوره ۷۲ ساعته، پروازهای شناسایی بر فراز مناطقی که نیروهای ارتش اسرائیل (IDF) از آن عقبنشینی کردهاند نیز متوقف خواهد شد.
۳. ورود کامل و فوری کمکهای بشردوستانه و امدادی طبق مفاد این طرح و دستکم بر اساس توافق ۱۹ ژانویه ۲۰۲۵ درباره کمکهای بشردوستانه آغاز خواهد شد. جزئیات اجرای این مرحله در پیوست آمده است.
۴. نیروهای ارتش اسرائیل طبق نقشه ضمیمهشده (نقشه X) از مناطق تعیینشده عقبنشینی خواهند کرد. این روند پس از اعلام رسمی رئیسجمهوری ترامپ و حداکثر ظرف ۲۴ ساعت پس از تصویب دولت اسرائیل تکمیل میشود. تا زمانی که حماس بهطور کامل مفاد توافق را اجرا کند، ارتش اسرائیل به مناطقی که از آنها عقبنشینی کرده بازنخواهد گشت.
۵. ظرف ۷۲ ساعت پس از عقبنشینی نیروهای اسرائیلی، تمام گروگانهای اسرائیلی – زنده یا کشتهشده – که در غزه نگهداری میشوند، آزاد خواهند شد (فهرست پیوست شده است).
الف. بهمحض تکمیل عقبنشینی ارتش اسرائیل، حماس بررسی وضعیت گروگانها و جمعآوری اطلاعات مربوط به آنان را آغاز میکند و یافتههای خود را از طریق سازوکار تبادل اطلاعات مندرج در بند (ث) به طرف مقابل ارائه میدهد. اسرائیل نیز اطلاعات مربوط به زندانیان و بازداشتشدگان فلسطینی از نوار غزه را که در اسرائیل نگهداری میشوند ارائه خواهد کرد.
ب. ظرف ۷۲ ساعت، حماس تمام گروگانهای زنده از جمله آنهایی را که در اختیار گروههای فلسطینی در غزه هستند آزاد خواهد کرد.
پ. ظرف ۷۲ ساعت، حماس اجساد گروگانهای کشتهشده در اختیار خود و دیگر گروههای فلسطینی را تحویل خواهد داد.
ت. حماس ظرف ۷۲ ساعت تمام اطلاعات مربوط به گروگانهای کشتهشدهای را که هنوز تحویل داده نشدهاند از طریق سازوکار تبادل اطلاعات در بند (ه) به اشتراک خواهد گذاشت. اسرائیل نیز اطلاعات مربوط به اجساد شهروندان غزه را که در اختیار دارد ارائه خواهد کرد.
ث. سازوکاری برای تبادل اطلاعات میان دو طرف از طریق میانجیها و صلیب سرخ بینالمللی ایجاد میشود تا اطلاعات مربوط به گروگانهای کشتهشدهای که ظرف ۷۲ ساعت تحویل داده نشدهاند و همچنین بقایای اجساد شهروندان غزه در اختیار اسرائیل مبادله شود. این سازوکار باید اطمینان دهد که تمامی بقایای گروگانها بهطور کامل و ایمن شناسایی، خارج و تحویل داده شوند. حماس باید نهایت تلاش خود را برای اجرای سریع این تعهدات انجام دهد.
ج. همزمان با آزادی تمامی گروگانها از سوی حماس، اسرائیل نیز به همان تعداد زندانی فلسطینی را مطابق فهرستهای پیوست آزاد خواهد کرد.
چ. تبادل گروگانها و زندانیان بر اساس سازوکار مورد توافق از طریق میانجیها و صلیب سرخ بینالمللی و بدون برگزاری مراسم عمومی یا پوشش رسانهای انجام خواهد شد.
۶. کارگروهی متشکل از نمایندگان ایالات متحده، قطر، مصر، ترکیه و سایر کشورهایی که با توافق طرفین تعیین میشوند، برای پیگیری اجرای توافق و هماهنگی میان دو طرف تشکیل خواهد شد.
امضای دو طرف و میانجیها
