رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هشدار داد که جمهوری اسلامی همچنان توانایی پیشبرد برنامه تسلیحات هستهای خود را پس از حملات هوایی اسرائیل و آمریکا در جنگ ۱۲ روزه حفظ کرده است.
گروسی گفت دولت ایران هنوز امکانات لازم برای ساخت سانتریفیوژهای موردنیاز جهت غنیسازی اورانیوم ذخیرهشدهاش را در اختیار دارد. به گفته او، هنوز تهران دسترسی به ذخایر اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد را نداده است.
او افزود: «به نظر میرسد آنها خیلی از این ذخایر محافظت میکنند. معتقدند که این مواد همچنان میتواند هدف حملات بیشتری قرار گیرد.»
گروسی توضیح داد که رساندن این ذخایر به غنای ۹۰ درصد (موردنیاز برای تسلیحات هستهای) تنها «چند هفته و نه ماهها یا سالها» زمان میبرد.
حسین زارع کمالی، فرمانده سپاه «انصارالحسین» استان همدان، دوشنبه ۳۱ شهریور گفت: «در اولین روز هفته دفاع مقدس هر سال توفیقات داشتیم رژه نیروهای مسلح را برگزار کنیم. امسال به دلیل تهدیداتی که ایجاد شد، مقرر گردید از تجمعات گسترده پرهیز شود.»
او افزود در پی لغو این مراسم، «آمادگیها برای دفاع از کشور» معطوف خواهد شد.
۳۰ شهریور جمشید رضایی، فرمانده سپاه «بیتالمقدس» کردستان، نیز از لغو رژه سالانه نیروهای مسلح در این استان خبر داد.
رضایی گفت: «امسال رژهای در سنندج و سایر شهرستانهای استان کردستان نخواهیم داشت.»
او درباره علت اتخاذ این تصمیم توضیحی ارائه نداد.
این در حالی است که رییس پلیس راهنمایی و رانندگی استان کردستان پیشتر اعلام کرده بود بهدلیل برگزاری رژه نیروهای مسلح، محدودیتهای ترافیکی در سنندج اعمال خواهد شد.
با وجود سکوت فرماندهان سپاه درباره دلایل روشن لغو رژه، این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که در هفتههای اخیر گمانهزنیها درباره احتمال آغاز مجدد درگیری نظامی میان جمهوری اسلامی و اسرائیل شدت گرفته است.
فرماندهان نظامی و مقامهای سیاسی حکومت ایران طی این مدت بر ضرورت حفظ آمادگی بهمنظور مقابله با «تهدیدات دشمن» تاکید کردهاند.
ادامه لفاظیها در دیدار فرماندهان سپاه و ارتش
محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، ۳۱ شهریور با حضور در ستاد فرماندهی ارتش جمهوری اسلامی، با امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش، دیدار کرد.
حاتمی در این دیدار با تکرار مواضع اخیر مقامهای جمهوری اسلامی تهدید کرد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به «کوچکترین تعرض»، پاسخی «واحد، سریع، هوشمندانه و قوی» خواهند داد.
او افزود: «اگر مجددا مرتکب اشتباهی شوند، پاسخ محکم و پشیمانکننده دریافت خواهند کرد.»
فرمانده سپاه نیز از «درایت» علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در «مدیریت جنگ تا روز پایان» تمجید کرد و گفت: «توانستیم دشمنی را که آمده بود نظام را به زانو درآورد، به زانو دربیاوریم، به طوری که خود آنان و آمریکاییها در نهایت درخواست آتشبس کردند.»
این در حالی است که خامنهای در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل و مدتی پس از آن در پناهگاهی زیرزمینی مخفی شده و از انظار عمومی دور مانده بود.
هرچند جمهوری اسلامی در جریان نبرد با اسرائیل متحمل شکستهای گسترده اطلاعاتی و نظامی شد و شمار قابل توجهی از فرماندهان ارشد خود را از دست داد، در ماههای اخیر کوشیده است با ارائه روایتی متفاوت از این رخداد، خود را «پیروز» میدان نبرد معرفی کند.
کوهن یکشنبه ۳۰ شهریور در گفتوگویی با فرید زکریا در شبکه سیانان گفت: «ممکن است حکومت [ایران] ظاهری مذهبی داشته باشد یا برخی از رهبران آن مذهبی باشند، اما مردم دیگر نمیخواهند زندگیشان زیر فرمان یک دیکتاتوری اداره شود.»
این اولین بار نیست که کوهن از «تغییر رژیم» در ایران سخن میگوید.
در تیرماه گذشته و در جریان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، او در مصاحبه با کانال ۱۲ اسرائیل خواستار سرنگونی کامل رژیم ایران شد و گفت: «به نخستوزیر [اسرائیل] و جهان روشنفکر توصیه میکنم از این فرصت استثنایی برای فروپاشی کامل رژیم استفاده کنند. بهنظرم اطلاعات لازم برای این هدف در دسترس است.»
رییس پیشین موساد درباره این اظهاراتش در مصاحبهای با کانال ۱۲ گفت: «من گفتم پس از حمله ترکیبی بسیار موفق اسرائیل و آمریکا که با بی-۲ دنبال شد باید تا ته قضیه پیش رفت. من گفتم باید جلو برویم و همین حالا رژیم را ساقط کنیم. به نظر من آن لحظه احتمالا ضعیفترین نقطه رژیم ایران در سالهای اخیر بود.»
در جریان جنگ، نخستوزیر، رییسجمهوری و وزیر خارجه اسرائیل اعلام کردند که تغییر رژیم بخشی از برنامههای رسمی اسرائیل نیست، هرچند چنین نتیجهای مطلوب است.
دونالد ترامپ، ريیسجمهور یآمریکا نیز اول تیر، از تغییر حکومت در ایران حمایت کرد و گفت چنین تغییری میتواند به توسعه این کشور منجر شود.
کشندگی ترکیب اطلاعات انسانی با فناوری
یوسی کوهن در گفتوگوی یکشنبه ۳۰ شهریور خود با سیانان در مورد نفوذ اسرائیل در جمهوری اسلامی و استفاده همزمان از فنآوری و نیروی انسانی در این زمینه گفت: «اطلاعات انسانی نفوذپذیرترین عنصری است که میتوان به دست آورد. ترکیب اطلاعات انسانی با فناوری تاثیر و کشندگی بسیار بیشتری دارد.»
کوهن افزود: «اگر منبعی از درون داشته باشید که کاملا جذب شده و دقیقا میداند شما چه میخواهید او میتواند با رییس ستاد یا هر رهبر یا فرمانده نظامی یا عضو سپاه پاسداران کار کند و درهای بسیاری را بگشاید.»
او تاکید کرد: «شدت و ابزارهایی که بر اساس چنین منبعی و فناوری میتوان به کار گرفت بسیار فراتر از کارایی هر یک بهتنهایی است. فکر میکنم اقدامی که موساد انجام داده و همچنان ادامه میدهد ایجاد همین نوع ترکیب است.»
شروع برقآسای جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی که با حمله ناگهانی به فرماندهان عالیرتبه سپاه و رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح جمهوری اسلامی صورت گرفت، میزان نفوذپذیری اطلاعاتی جمهوری اسلامی را به نمایش گذاشت.
پیشتر رسانهها گزارش دادند که جنگ ۱۲ روزه بزرگترین عملیات تاریخ موساد بود و این سازمان ۱۰۰ مامور خود را به داخل ایران اعزام کرد تا سکوهای پرتاب موشک و پدافند جمهوری اسلامی را نابود کنند.
کوهن گفت: «ما تاکنون نتوانستهایم همه اهداف خود را بهطور کامل محقق کنیم. خود رژیم و متحدانش مانند گروههای انقلابی و نهادهای مذهبی نفوذ و قدرت عظیمی در نیروی انتظامی و سپاه پاسداران دارند و از این قدرت برای سرکوب شهروندان خود استفاده میکنند.»
او با این حال تاکید کرد که «رژیم شکننده است و در واکنش تلاش میکند سرکوب را افزایش دهد تا خود را قویتر نگه دارد.»
جمهوری اسلامی پس از جنگ اخیر با اسرائیل، سرکوبها در ایران را شدت بخشیده و تعدادی از شهروندان را به اتهام «جاسوسی» برای اسرائیل اعدام کرده است.
در آخرین مورد، بابک شهبازی، زندانی سیاسی در زندان قزلحصار کرج ۲۶ شهریور با اتهام «افساد فیالارض از طریق محاربه و جاسوسی برای اسرائیل» اعدام شد.
با پخش مستند کامل کانال ۱۳ اسرائیل از جزییات عملیات «طلوع شیران» که پیشتر بخش کوتاهی از آن منتشر شده بود، روشن شد جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی بزرگترین عملیات تاریخ موساد بوده است.
بر اساس این گزارش، ماموران آموزشدیده موساد سامانههای موشکی سنگینی را که مخفیانه به ایران منتقل شده بود، مستقر کردند و از این طریق، سکوهای پرتاب موشکهای بالستیک و سامانههای ضد هوایی ایران را هدف گرفتند.
این عملیات از نظر گستردگی (حضور بیسابقه این تعداد مامور در یک ماموریت) و از نظر پیچیدگی، اقدامی بیهمتا توصیف شده؛ چرا که کنترل تسلیحات پیشرفته به افراد غیراسرائیلی سپرده شده بود.
«حمله میکنیم، حتی اگر آمریکا مخالف باشد»
در گزارش شبکه ۱۳ مصاحبههایی با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، گیدئون سعار، وزیر خارجه و تساحی هنگبی، مشاور امنیت ملی اسرائیل، پخش شد که درباره جزییات حملات شبانه ۲۳ خرداد به شخصیتها و مراکز جمهوری اسلامی در خاک ایران سخن گفتند.
در بخشی از این مستند، نتانیاهو گفت: «به مجموعه امنیتی اسرائیل گفتم ما پروژه هستهای جمهوری اسلامی را تا جایی که بتوانیم نابود میکنیم. منتظر چراغ سبز آمریکا نمیمانیم و حتی اگر مخالفت هم بکنند، برای ما اهمیتی ندارد.»
جمعبندی این مصاحبهها نشان میدهد امید به دخالت آمریکا برای نابودی تاسیسات زیرزمینی فردو، تلاش برای یافتن فرصتی جهت کشتن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بهعنوان هدف ثانویه، بیثبات کردن حکومت در تهران و نیز کوشش برای واداشتن ساکنان تهران به ترک پایتخت، از اهداف جنگ ۱۲ روزه بوده است.
سطح محرمانگی
سطح محرمانگی عملیات از لابهلای مصاحبهها پیداست. در قسمتی از مستند، وزیر خارجه اسرائیل گفت: «دوستی داشتم که دخترش قرار بود همان هفته ازدواج کند. من درباره مراسم عروسی صحبت میکردم در حالی که میدانستم دیگر برگزار نخواهد شد.»
حتی نتانیاهو نیز خانواده خود را در جریان حمله قرار نداده بود. او با اشاره به اینکه پسرش قرار بود چند روز بعد از آغاز جنگ ازدواج کند، گفت: «البته همسرم میدانست که اقدامات امنیتی ضروری در پیش است. او میتوانست حدس بزند، اما هیچکس چیزی نمیدانست.»
به گزارش کانال ۱۳، در تابستان سال ۲۰۲۳ و پیش از حمله هفتم اکتبر حماس، نیروی هوایی اسرائیل واحد اطلاعاتی تازهای تاسیس کرد تا تهدید جمهوری اسلامی را جدیتر دنبال کند.
امنیت خلبانان اسرائیلی
گیلاد کینان، رییس عملیات نیروی هوایی اسرائیل، درباره امنیت خلبانان این کشور در جنگ ۱۲ روزه گفت طبیعی بود که نگرانیهایی درباره کشته شدن یا سرنگونی خلبانان وجود داشته باشد.
او ادامه داد: «ما مطمئن بودیم که اگر خلبان یا ناوبر سرنگون شود، میدانیم چطور به او دسترسی پیدا کنیم. مساله این بود که آیا میتوانیم آنها را بیرون بکشیم یا نه.»
جمهوری اسلامی پیشتر اعلام کرده بود یک جنگنده اسرائیلی را سرنگون و خلبان آن را که در رسانههای رسمی بر «زن» بودن او تاکید میشد، به اسارت گرفته است؛ ادعایی که هیچگاه به اثبات نرسید.
کینان افزود جمهوری اسلامی جتهایش را در جنگ ۱۲ روزه به پرواز درنیاورد، زیرا بیم داشت هواپیماهای خودی با موشکهای زمینبههوا منهدم شوند.
رییس عملیات نیروی هوایی اسرائیل همچنین تایید کرد سربازانی هم «جایی» روی زمین درگیر عملیات بودند، اما توضیحات بیشتری در این خصوص ارائه نداد.
یک افسر دیگر که مسئول برنامهریزی این عملیات بود، گفت نیروهایی در «خاورمیانه» حضور داشتند، اما تایید نکرد که این حضور در داخل خاک ایران بوده یا در کشوری دیگر.
اشتباه محاسباتی دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی
گزارش شبکه ۱۳ همچنین شامل صورتجلسات نشستهای کابینه پیش و در طول جنگ است.
چند ساعت قبل از آغاز جنگ، یک مقام ارشد امنیتی به وزیران کابینه گفت دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی متوجه نشانههای حمله احتمالی اسرائیل شده، اما گمان میکند آمریکا اسرائیل را برای آغاز مذاکرات جدید هستهای مهار خواهد کرد.
تساحی هنگبی، مشاور امنیت ملی اسرائیل گفت نگرانیهایی وجود داشت که توییت ساعت ۲ بامداد مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، مقامهای حکومت ایران را از عملیات آگاه کند.
او نوشته بود: «در سفارت آمریکا در اورشلیم هستیم و اوضاع را از نزدیک دنبال میکنیم. تمام شب اینجا خواهیم ماند. برای صلح اورشلیم دعا کنید.»
کمی بعد ترامپ هم در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت ارتش آمریکا «در روزهای آینده بر شکوه خواهد افزود».
«عروسی خونین»
وقتی فرماندهان نیروی هوایی جمهوری اسلامی بهتدریج متوجه شدند که عملیات بزرگی در جریان است، در مراکز فرماندهی گرد آمدند.
یکی از مقامهای اسرائیلی این وضعیت را «عروسی خونین» توصیف کرد؛ عبارتی برگرفته از مجموعه «بازی تاج و تخت» برای اشاره به قتلعام.
پیشتر یک مقام امنیتی اسرائیل در مصاحبه با فاکسنیوز گفت اسرائیل با عملیات فریب، فرماندهان ارشد نیروی هوافضای سپاه پاسداران، از جمله امیرعلی حاجیزاده، را به حضور در یک جلسه مخفی در پناهگاه زیرزمینی ترغیب کرد و سپس با حملهای دقیق آنها را هدف قرار داد.
ارتش اسرائیل تایید کرد این جلسه برای هماهنگی در خصوص حمله احتمالی به اسرائیل برگزار شده بود.
یک مقام نیروی هوایی اسرائیل گفت: «ما ظرف ۴۸ ساعت فهمیدیم که آسمان تهران در اختیار ماست.»
«باید ترامپ را تحت تاثیر قرار دهیم»
بر اساس مستند شبکه ۱۳، هنگامی که جمهوری اسلامی ضد حمله را آغاز کرد، برخی وزیران نگران بودند ترامپ تصاویر ویرانی در برخی شهرهای اسرائیل را ببیند.
آریه دری، رهبر حزب «شاس»، در دومین روز جنگ گفت: «ترامپ نباید این انفجارها را در اسرائیل ببیند. ممکن است اوضاع بدتر شود.»
اما ران درمر، وزیر امور راهبردی، پاسخ داد: «برعکس، من فکر میکنم این تصاویر به نفع ماست. اگر آسیبی دیده نشود، او چگونه برای افکار عمومی توضیح دهد که چرا سوخترسان اعزام میکند و چرا چند روز بعد دستور خواهد داد ارتش آمریکا وارد عمل شود؟»
نتانیاهو با این سخنان موافق بود و به وزیران گفت: «نمایش آتش و رنگ مهمتر از چیزهای دیگر است. باید امشب مخازن سوخت، یک مرکز بسیج و موارد دیگر را بزنیم. این همان چیزی است که ترامپ را تحت تاثیر قرار میدهد و وادارش میکند وارد عمل شود.»
یکشنبه ۲۵ خرداد مخازن سوخت تهران از جمله انبار نفت شهران و تاسیسات گازی سواحل جنوبی ایران هدف حملات اسرائیل قرار گرفت.
گزارشهای متعددی نیز از حملات به پایگاههای بسیج در نقاط مختلف کشور منتشر شد.
خامنهای هدف اولیه عملیات نبود، اما به هدف بدل شد
وزیر دفاع اسرائیل در این مستند گفت رهبران این کشور درباره هدف قراردادن خامنهای صحبت کردند، گرچه این اقدام جزو اهداف رسمی جنگ نبود.
کاتز افزود: «اگر فرصتی پیش میآمد، او را هم میزدیم. اما او به عمق زمین رفت و دسترسی به او ممکن نبود.»
وقتی از نتانیاهو پرسیده شد آیا خامنهای بهطور مشخص هدف این عملیات بود، پاسخ داد: «رژیم او میخواهد ما را نابود کند. دلیلی نمیبینم که او مصون باشد.»
اسرائیل میگوید حملات همهجانبهاش علیه فرماندهان ارشد نظامی، دانشمندان هستهای، سایتهای غنیسازی اورانیوم و برنامه موشکی بالستیک حکومت ایران برای جلوگیری از تحقق نقشه جمهوری اسلامی جهت نابودی اسرائیل ضروری بود.
جمهوری اسلامی هنوز مواد هستهای دارد
مسئول عملیات ارتش اسرائیل در مصاحبه با شبکه ۱۳ اعلام کرد بسیاری از سایتهای هستهای جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه هدف قرار گرفت، اما تنها «بخشی» از ذخایر هستهای تهران آسیب دید.
بسیاری از کارشناسان و سیاستمداران پیش از جنگ ۱۲ روزه هشدار داده بودند تهران به اندازه کافی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد که برای ساخت دستکم ۱۰ بمب هستهای کافی باشد.
