دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از نشست سازمان همکاری شانگهای به میزبانی پکن گفت هبه نظر میرسد ما هند و روسیه را در اعماق تاریک چین از دست دادهایم و این کشورها آینده خود را در کنار پکن تعریف میکنند.
به گزارش رویترز از واشینگتن، ترامپ جمعه ۱۴ شهریور با انتشار تصویری از شی جینپینگ، ولادیمیر پوتین و نارندرا مودی روسای جمهوری چین، روسیه و هند که در اجلاس چین در کنار هم ایستاده بودند، در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشیال، نوشت: «امیدوارم آیندهای طولانی و پررونق در کنار هم داشته باشند!»
سخنگوی وزارت امور خارجه هند در پاسخ به پرسش خبرنگاران در دهلینو گفت درباره این اظهارنظر نظری ندارد. نمایندگان چین و روسیه نیز بلافاصله پاسخی به درخواستها برای واکنش ندادند.
ترامپ ۱۲ شهریور و همزمان با برگزاری رژه پیروزی چین، در پستی در رسانه اجتماعی تروث سوشال که به نظر میرسد خطاب به رییسجمهوری چین نوشته شده، نوشت: «همزمان که علیه آمریکا تبانی میکنید، لطفا سلام گرم مرا به ولادیمیر پوتین و کیم جونگ اون برسانید.»
او گفت: «پرسش اصلی این است که آیا شی جین پینگ، رییسجمهوری چین، به میزان عظیم کمکها و خونی که آمریکا برای آزادی چین از اشغالگر خارجی پرداخت، اشاره خواهد کرد یا نه.»
ترامپ پیشتر همین هفته گفته بود از رفتار پوتین «بسیار ناامید» است اما درباره نزدیکی روسیه و چین نگرانی ندارد.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی کاخ کرملین، در واکنش به موضعگیری ترامپ مبنی بر توطئه پوتین با شی و کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی علیه آمریکا، گفت شاید رییسجمهوری آمریکا در این مورد شوخی کرده باشد.
اوشاکوف به تلویزیون دولتی روسیه گفت: «میخواهم بگویم هیچکس توطئهای نکرده و هیچ نقشهای در کار نیست. هیچ یک از این سه رهبر حتی چنین فکری هم نکردهاند.»
شی این هفته میزبان بیش از ۲۰ رهبر کشورهای غیرغربی در اجلاس سازمان همکاری شانگهای در بندر تیانجین بود. پوتین و مودی در این نشست در حال دست دادن دیده شدند و سپس در کنار شی جینپینگ ایستادند.
گرمی روابط مودی با پکن در حالی رخ میدهد که روابط واشینگتن و دهلینو زیر فشار اختلافات تجاری و سیاسی رو به سردی گذاشته است.
نگرانی غرب از اجلاس شانگهای
مارک روته، دبیرکل ناتو نجشنبه ۱۳ شهریور هشدار داد که روسیه، چین، کره شمالی و جمهوری اسلامی، در حال تقویت همکاریهای دفاعی خود «در سطحی بیسابقه» هستند و این روند نشانهای از آمادگی آنها برای یک رویارویی بلندمدت با غرب است.
او با اشاره به تصاویر رژه نظامی اخیر چین در پکن گفت: «برخی ممکن است نگران آغاز یک رقابت تسلیحاتی جدید باشند اما هدف ما تحریک نیست؛ هدف ناتو حفاظت است.»
به دنبال انتشار گسترده این نقل قول، خطیبزاده گفت که چنین جملهای را ذکر نکرده است.
ویدیوی این مصاحبه تلویزیونی در صفحات رسانههای اجتماعی الاخباریه منتشر شده است.
خطیبزاده در این گفتوگو، حکومت ایران را «یک بازیگر مسئول» در منطقه خواند و گفت که جمهوری اسلامی «تلاش کرده منطقه وارد جنگ دیگری نشود».
او گفت: «از آنجا که همه احتمالات مطرح است و برخی نشانههای اولیه وجود دارد، ما ارزیابیهای دقیقی انجام میدهیم و اطلاعات را با دقت، در منطقه و خارج از آن تبادل میکنیم.»
خطیبزاده در ادامه صحبتهایش گفت که اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه به اهدافش نرسید و پس از «تجاوز به حاکمیت ایران»، «پاسخ قوی از سوی ایران» دریافت کرد: «در جنگ اخیر بهدلیل ترور فرماندهان، با یک چالش امنیتی مواجه شدیم اما توانستیم پس از ساعتی، زمام امور را بهدست بگیریم.»
او گفت که ایران در روزهای اول جنگ، این امکان را داشته «تا هر مکانی را در سرزمینهای اشغالی»، هدف حمله خود قرار دهد.
به گفته خطیبزاده، احتمال وقوع جنگ میان ایران و اسرائیل، بالاست: «جنگی که علیه ایران صورت گرفت، حقیقت روی زمین را بهخصوص در موضوع هستهای تغییر داد و آژانس بینالمللی انرژی اتمی قادر به حمایت از تاسیسات هستهای ایران نبود.»
در هفتههای اخیر گمانهزنیها درباره احتمال رویارویی نظامی مجدد جمهوری اسلامی و اسرائیل بالا گرفته است.
ژاک نریا، مقام پیشین سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل، سوم شهریور هشدار داد دور دوم جنگ این کشور و جمهوری اسلامی در راه است.
یحیی رحیم صفوی، مشاور عالی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ۲۶ مرداد اعلام کرد که احتمالا دوباره میان حکومت ایران و اسرائیل جنگ رخ میدهد اما «پس از آن، ممکن است دیگر جنگی رخ ندهد».
۲۳ مرداد نیز دنیس سیترینوویچ، رییس پیشین بخش ایران در اداره اطلاعات ارتش اسرائیل، پیشبینی کرد جنگ جدید با ایران با شدت بالایی در خواهد گرفت.
تهران، اروپا و مذاکرات وین
از سوی دیگر، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی جمعه ۱۴ شهریور، یک روز پس از انتشار گزارش رسانههای خارجی درباره دیدار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، برگزاری این دیدار را تایید کرد.
این وزارتخانه اعلام کرد که عراقچی در این دیدار از کالاس خواسته است «در انجام مسئولیتهای خود برای خنثیسازی تحرکات علیه دیپلماسی، نقشآفرینی کند».
در بیانیه وزارت امور خارجه همچنین آمده است که دو طرف برای ادامه رایزنیها در روزها و هفتههای آینده به توافق رسیدند.
همزمان، لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، در حساب ایکس خود نوشت که هیاتی از ایران، جمعه برای مذاکرات با آژانس بینالمللی انرژی اتمی به وین خواهد رفت.
فرانسه، بریتانیا و آلمان ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران خبر دادند.
در پی این اقدام، مقامهای جمهوری اسلامی مواضعی دوگانه اتخاذ کردهاند؛ از یک سو احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را مطرح کرده و از سوی دیگر از آمادگی تهران برای تداوم مسیر دیپلماتیک خبر دادهاند.
یسرائیل کاتز جمعه ۱۴ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «میلههای دروازه جهنم در غزه گشوده شده است. وقتی این روند آغاز شود، دیگر متوقف نخواهد شد.»
او افزود: «عملیات ارتش اسرائیل تا زمانی ادامه خواهد یافت که قاتلان و متجاوزان حماس شرایط اسرائیل برای پایان جنگ، بهویژه آزادی همه گروگانها و خلع سلاح کامل را بپذیرند یا نابود شوند.»
دقایقی پس از این اعلامیه وزیر دفاع اسرائیل، ارتش این کشور یک برج بلندمرتبه در شهر غزه را هدف قرار داد و همزمان، برای یک ساختمان دیگر در شهر غزه نیز دستور تخلیه صادر کرد.
در روزهای اخیر، شدت گرفتن حملات ارتش اسرائیل در نوار غزه، بهویژه طرح تصرف شهر غزه، موجی از نگرانی را در میان فعالان و نهادهای حقوق بشری برانگیخته است.
با این حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بیاعتنا به انتقادات، بر ادامه کارزار نظامی در غزه تاکید کرده است.
نتانیاهو ۱۰ شهریور در نشست کابینه امنیتی اسرائیل گفت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از او خواسته است «با تمام قوا» به مواضع حماس حمله کند.
طرح اسرائیل برای حمله به ساختمانهای مرتفع در غزه
ارتش اسرائیل اعلام کرد در روزهای آینده تعدادی از ساختمانهای بلند در شهر غزه را که به زیرساختهای عملیاتی حماس تبدیل شدهاند، هدف قرار خواهد داد.
طبق بررسیهای اطلاعاتی ارتش اسرائیل، حماس از این ساختمانها برای نصب دوربینها، موضع گرفتن تکتیرانداز و استقرار تسلیحات ضدتانک، پستهای دیدهبانی و مراکز فرماندهی و کنترل استفاده میکند.
همچنین در نزدیکی این ساختمانها شبکههای زیرزمینی حماس مستقر هستند که با هدف کمین علیه نیروهای اسرائیلی و فراهمسازی مسیرهای فرار احتمالی مورد استفاده قرار میگیرند.
۱۰ شهریور، مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم گزارش داد حماس خود را برای نبردی سرنوشتساز در شهر غزه و اردوگاههای آوارگان آماده میکند و حاضر به تسلیم نیست.
به گفته این اندیشکده، حتی در صورت سقوط این پایگاهها، جنگ چریکی حماس از تونلهای غزه ادامه خواهد یافت.
مخالفت با تخلیه شهر غزه
ارتش اسرائیل با صدور اطلاعیهای به فلسطینیان ساکن شهر غزه و جبالیا دستور داد برای در امان ماندن از درگیریها، راهی جنوب این باریکه شوند.
همزمان منابع اسرائیلی گزارش دادند حماس با اعمال فشار بر شهروندان غزه، مانع خروج آنان از مناطق شمالی میشود.
این گروه در نامهای خطاب به کارمندان نهادهای محلی، «ترک محل خدمت» را ممنوع دانست و تاکید کرد: «مطابق دستورالعملهای اداره کل نیروی انسانی و برای تضمین ادامه خدمات اضطراری در شمال نوار غزه، لازم است کارمندان در منطقه باقی بمانند و با طرح دشمن صهیونیستی برای تخلیه منطقه مقابله کنند.»
ارتش اسرائیل شامگاه ۱۳ شهریور خبر داد نیروهای این کشور کنترل ۴۰ درصد شهر غزه را به دست گرفتهاند.
با این حال، شبکه کان اسرائیل به نقل از یک مقام ارتش این کشور گزارش داد تصرف شهر غزه لزوما حماس را به عقبنشینی از مواضعش وادار نمیکند.
این مقام اسرائیلی تاکید کرد شهر غزه «اهمیتی نمادین» دارد.
پیشتر برخی گزارشها از مخالفت ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، با طرح تصرف شهر غزه حکایت داشتند.
اعضای حماس هفتم اکتبر ۲۰۲۳ با حمله به جنوب اسرائیل، حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کشتند و بیش از ۲۵۰ تن را گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، تاکنون بیش از ۶۴ هزار کشته و ۱۶۱ هزار زخمی بر جای گذاشته است.
بر اساس آخرین برآوردهای مقامهای اسرائیلی، حدود ۲۰ گروگان دیگر در غزه در اسارت به سر میبرند و پیکر حدود ۳۰ گروگان نیز در اختیار حماس است.
ولادیمیر پوتین جمعه ۱۴ شهریور در سخنرانی خود در یک مجمع اقتصادی در ولادیوستوک در شرق روسیه گفت: «اگر نیروهایی در آنجا حاضر شوند، بهویژه اکنون در جریان عملیات نظامی، ما بر این مبنا حرکت میکنیم که آنها اهداف مشروع برای انهدام خواهند بود.»
پوتین افزود: «و اگر تصمیماتی اتخاذ شود که به صلح، به صلحی بلندمدت بینجامد، آنگاه من دیگر هیچ دلیلی برای حضور آنها [نیروهای غربی] در خاک اوکراین نمیبینم؛ تمام.»
این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، در پایان نشست حامیان کییف در پاریس اعلام کرد ۲۶ کشور متعهد شدهاند در ارائه تضمینهای امنیتی به اوکراین در صورت برقراری آتشبس دخیل باشند.
به گفته مکرون، هر کشور در یکی از حوزههای امنیتی مشارکت خواهد کرد؛ از آموزش و تجهیز نیروها گرفته تا حضور مستقیم در خاک اوکراین.
رییسجمهوری فرانسه همچنین خبر داد حضور آمریکا در این طرح طی روزهای آینده نهایی خواهد شد.
پوتین: عضویت در اتحادیه اروپا حق قانونی اوکراین است
پوتین در ادامه اظهارات خود در مجمع اقتصادی ولادیوستوک اعلام کرد از نظر روسیه، پیوستن احتمالی کییف به سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) «کاملا غیرقابل قبول» است اما عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا «حق قانونی» این کشور به شمار میرود.
او با اشاره به تمایل اوکراین برای مذاکره با روسیه بهمنظور حل و فصل اختلافات و خاتمه دادن به جنگ گفت: «کییف درخواست برقراری تماس کرده است و من نیز برای آن آمادگی دارم اما فایده چندانی در آن نمیبینم.»
پوتین افزود: «ما برای برگزاری نشست با اوکراین آمادهایم. لطفا به روسیه بیایید. ما امنیت [هیات اوکراینی] را تامین خواهیم کرد.»
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، شامگاه ۱۳ شهریور این شرط را رد کرد و گفت انتخاب چنین مکانی نشان میدهد که کرملین علاقهای به برگزاری مذاکرات صلح ندارد.
پوتین ۱۲ شهریور نیز شرط ملاقات خود با زلنسکی را سفر او به مسکو عنوان کرده بود.
پوتین و دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، ۲۴ مرداد در آلاسکا دیدار و در خصوص راههای پایان دادن به جنگ اوکراین گفتوگو کردند.
خبرگزاری رویترز ۳۱ مرداد به نقل از سه منبع نزدیک به کرملین گزارش داد پوتین در نشست آلاسکا، موافقت اوکراین با واگذاری منطقه دونباس به روسیه را یکی از شروط پایان جنگ عنوان کرده است.
با این حال، پوتین ۱۴ شهریور در سخنان خود در ولادیوستوک اذعان کرد برای تصمیمگیری در خصوص سرزمینهای اوکراینی، «موانع حقوقی» در این کشور وجود دارد.
زلنسکی پیشتر گفته بود اوکراین نمیتواند در مذاکرات احتمالی با روسیه بر سر مسائل سرزمینی، قانون اساسی خود را نقض کند.
شبکه انبیسی نیوز جمعه گزارش داد که ترامپ نسبت به امکان پایان جنگ روسیه و اوکراین بدبین شده است.
