عراق میان آتش؛ نگرانی از تبدیل‌شدن به میدان جنگ نیابتی

فرزین ندیمی، تحلیل‌گر امور دفاعی و امنیتی در موسسه واشینگتن، به ایران‌اینترنشنال گفت: «توان موشکی جمهوری اسلامی، اصلی‌ترین ابزار نامتقارن تهران در برابر برتری مطلق هوایی اسرائیل است. ایران با تکیه بر قدرت موشکی در پی ایجاد نوعی تعادل نظامی با اسرائیل است، اما حمله کم‌سابقه و دقیق اخیر اسرائیل نشان داد که این تعادل چقدر شکننده است.»

اسرائیل با اتکا به توان هوایی، نفوذ اطلاعاتی، و عملیات نیروهای ویژه، موفق شد سیستم فرماندهی و پایگاه‌های موشکی ایران را در ساعات ابتدایی هدف قرار دهد. اما به‌گفته ندیمی، ادامه این عملیات، اسرائیل را با چالش‌های فزاینده لجستیکی، عملیاتی و سیاسی روبه‌رو خواهد کرد—به‌ویژه با توجه به محدودیت جنگنده‌های دوربرد و ذخایر مهمات دقیق.

او افزود: «در مقابل، جمهوری اسلامی به‌رغم آسیب اولیه، نشانه‌هایی از بازیابی توان پرتاب نشان داده و در حال شلیک موج‌های چندصد فروندی به سمت اهداف کلیدی در تل‌آویو است، از جمله تاسیسات وزارت دفاع و مراکز فرماندهی زیرزمینی. اگرچه بیشتر موشک‌ها ره‌گیری شده‌اند، اما اصابت برخی به مناطق پرجمعیت، فشار بر سیستم‌های پدافندی چون فلاخن داوود را افزایش داده است.

ندیمی هشدار داد که در صورت ادامه درگیری، توان هر دو طرف برای حفظ شدت حملات و دفاع پایدار، به عوامل بیرونی و سرعت تامین لجستیکی وابسته خواهد بود.

اسرائیل تا تحقق کامل اهداف نظامی خود، عملیات را متوقف نخواهد کرد

نوید طوبیان، پژوهشگر ایران ارشد در موسسه ممری، با اشاره به آمار پرتاب حدود ۲۰۰ موشک از سوی جمهوری اسلامی، گفت تنها ۹ فروند به زمین اصابت کرده‌اند؛ عددی که از موفقیت بیش از ۹۵ درصدی سامانه‌های دفاع هوایی اسرائیل حکایت دارد.

او این کارایی را نتیجه همکاری نزدیک تل‌آویو با شرکای بین‌المللی و بهره‌گیری از سامانه‌هایی چون «گنبد آهنین»، «فلاخن داوود» و «تاد» دانست؛ ترکیبی چندلایه که توانسته یکی از بی‌سابقه‌ترین رهگیری‌ها را رقم بزند.

او افزود که با این حال، رسانه‌ها و مقامات اسرائیلی هشدار می‌دهند که تهدید به‌طور کامل رفع نشده و فضای امنیتی همچنان متزلزل است.

طوبیان گفت که مقامات اسرائیلی، از جمله نخست‌وزیر، پیش‌تر هشدار داده بودند که واکنش جمهوری اسلامی محتمل است و حتی ممکن است شدید باشد، اما تل‌آویو تأکید کرده که تا تحقق کامل اهداف نظامی خود، عملیات را متوقف نخواهد کرد.

نوید طوبیان، پژوهشگر ارشد امور ایران در موسسه مِمری، در مصاحبه با ایران‌اینترنشنال، گفت از حدود ۲۰۰ موشک شلیک‌شده از سوی جمهوری اسلامی، تنها ۹ فروند در خاک اسرائیل فرود آمده‌اند.

به گفته او، این آمار نشان‌دهنده موفقیت بیش از ۹۵ درصدی سامانه‌های دفاع هوایی اسرائیل در رهگیری این حملات است.

طوبیان افزود این کارایی نتیجه همکاری نزدیک اسرائیل با شرکای بین‌المللی و بهره‌گیری از سامانه‌هایی چون «گنبد آهنین»، «فلاخن داوود» و «تاد» است، ترکیبی چندلایه که توانسته یکی از بی‌سابقه‌ترین رهگیری‌ها را رقم بزند.

آسیه امینی، تحلیل‌گر مسائل اجتماعی، در واکنش به تحولات اخیر به ایران‌اینترنشنال گفت: «الگوی رفتاری جمهوری اسلامی در مواجهه با تهدیدهای خارجی، همواره فشار بر مردم داخل بوده است.»

به گفته او، حمله به مراکز فرماندهی امنیتی و کشته شدن چندین چهره ارشد نظامی، نشانه‌ آغاز یک جنگ علنی است، اما حکومت به‌جای مواجهه با عامل خارجی، «بار دیگر گلوی مردم را می‌فشارد».

امینی به قطع اینترنت، اعزام نیروهای ضدشورش به شهرهایی چون تهران و اصفهان، و تشدید سانسور در شبکه‌های اجتماعی اشاره کرد و این اقدامات را نشانه‌ ترس و بی‌پشتوانه‌ بودن حکومت دانست.

امینی گفت توان سرکوب نیز فرسوده شده و حکومت حتی از ایجاد آرامش روانی برای مردم ناتوان است، در حالی که در چنین بحران‌هایی، اولویت باید تامین امنیت و اطلاع‌رسانی مسئولانه باشد.

شاهد علوی، خبرنگار ایران‌اینترنشنال، می‌گوید: «حکومت می‌داند که در میان مردم پایگاهی ندارد و تهدید مردم را جدی گرفته است. مردمی که آبان ۹۸، شهریور ۱۴۰۱ و سانحه هواپیمای اوکراینی را فراموش نکرده‌اند و اگر فرصتی بیابند، بساط حکومت را در هم خواهند پیچید.»

او افزود: «جمهوری اسلامی در وضعیتی کم‌سابقه قرار دارد؛ به‌گونه‌ای که بخشی از مردم نه‌تنها از بمباران مراکز نظامی توسط اسرائیل ناراحت نیستند، بلکه از کشته شدن فرماندهان سپاه ابراز خشنودی می‌کنند؛ چون آن‌ها را قاتلان فرزندان خود می‌دانند.»

مهدی مهدوی‌آزاد، عضو تحریریه ایران‌اینترنشنال، گفت: «۴۵ سال است که جمهوری اسلامی کشور را در وضعیت جنگی نگه داشته و ایران را درگیر جنگ‌هایی چون عراق، سوریه و لبنان کرده است. میلیاردها دلار از پول مردم خرج این مداخلات شده و در نتیجه، ایران تنها کشوری است که با وجود منابع غنی، رشد اقتصادی منفی داشته است.»

او افزود: «حالا با آغاز عملیات نظامی اسرائیل، جمهوری اسلامی مدعی است که با ۲۰۰ هواپیما و ۳۳۰ بمب مواجه شده، اما حتی یک سامانه پدافندی موثر برای پاسخ‌گویی نداشت. آن‌همه رجزخوانی فقط گوش دنیا را کر کرد. اگر چهار نفر را با تیر و کمان به کوه‌ها می‌فرستادند و به آن‌ها حقوق ریالی می‌دادند، شاید نتیجه بهتری حاصل می‌شد.»