یاسمین انصاری، عضو ایرانیتبار مجلس نمایندگان آمریکا، درباره گزارشها در مورد احتمال استفاده از نام «خلیج عربی» بهجای «خلیج فارس» از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت: «خلیج فارس قرنهاست که با همین نام شناخته میشود.»
این نماینده دموکرات در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اینکه دونالد ترامپ درست پس از آنکه دولت قطر پیشنهاد اهدای یک جت لوکس ۴۰۰ میلیون دلاری به او میدهد، در تلاش برای تغییر نام آن [خلیج فارس] است، تصادف جالبیست.»
انصاری این اقدام را «نمونهای تمامعیار از فساد در بالاترین سطح» توصیف کرد.
ترامپ پیشتر با اشاره به سفر خود به خاورمیانه گفت: «وقتی برسم، قرار است از من دربارهاش بپرسند و من باید تصمیم بگیرم.»
او افزود: «نمیخواهم احساسات کسی را جریحهدار کنم. نمیدانم آیا اصلا کسی ناراحت خواهد شد یا نه.»
دیوان عالی کشور دومین درخواست اعاده دادرسی حاتم اوزدمیر، شهروند ترکیه و زندانی سیاسی محکوم به اعدام در زندان ارومیه را رد کرد. همزمان حکم ۱۵ سال حبس رزگار بیگزاده بابامیری، از بازداشتشدگان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، از سوی دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی عینا تایید شد.
سایت حقوق بشری هرانا دوشنبه ۲۲ اردیبهشت گزارش داد درخواست اعاده دادرسی دوم اوزدمیر که از سوی وکیل او به دیوان عالی کشور ارائه شده بود، رد شده است.
عالیترین مرجع قضایی جمهوری اسلامی شهریور ۱۴۰۳ حکم اعدام اوزدمیر را تایید کرد و ۲۳ اسفند همان سال با درخواست نخست اعاده دادرسی این زندانی سیاسی محکوم به اعدام مخالفت کرد.
اوزدمیر، تابستان سال ۱۳۹۸ به دست نیروهای امنیتی در ماکو بازداشت و پس از دو ماه به بند سیاسی زندان ارومیه منتقل شد.
او ۲۷ شهریور همان سال به بازداشتگاه اداره اطلاعات ارومیه منتقل و چندی بعد مجددا به زندان مرکزی ارومیه بازگردانده شد.
شعبه اول دادگاه انقلاب شهرستان خوی اواخر زمستان ۱۴۰۰، اوزدمیر را به اتهام «بغی» به اعدام محکوم کرد.
پس از اعتراض این تبعه ترکیه، حکم اعدام او در یکی از شعب دیوان عالی کشور نقض و پرونده او برای بررسی مجدد به شعبه همعرض ارجاع داده شد.
به نوشته هرانا، این زندانی سیاسی پس از بررسی مجدد پرونده و برگزاری جلسه دادگاه در اردیبهشت ۱۴۰۳ بار دیگر از سوی شعبه سوم دادگاه انقلاب ارومیه به ریاست قاضی نجفزاده، به اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شد.
دادگاه تجدیدنظر رزگار بیگزاده بابامیری را به ۱۵ سال حبس محکوم کرد
ژینو بیگزاده بابامیری، دختر رزگار بیگزاده بابامیری، از بازداشتشدگان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در بوکان، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که حکم ۱۵ سال حبس پدرش از سوی دادگاه تجدیدنظر آذربایجان غربی عینا تایید شده است.
او با بیان اینکه این رای اخیرا از سوی شعبه اجرای احکام دادگستری ارومیه به پدرش در زندان ابلاغ شد، نوشت: «در این راستا همچنین امکان صدور رای در پرونده دیگر پدرم در دادگاه انقلاب به اتهام «بغی» وجود دارد.»
دختر این زندانی سیاسی کُرد با یادآوری اینکه پدرش «صرفا به دلیل کمک انساندوستانه به زخمهای آسیبدیدگان جنبش زن، زندگی، آزادی بازداشت شده و تحت وحشیانهترین شکنجههای جسمانی و روانی قرار گرفته است»، نوشت: «هیچیک از حقوق حداقلی یک متهم حتی بر اساس قوانین حداقلی جمهوری اسلامی رعایت نشده است.»
شرح شکنجهها و خطر صدور حکم اعدام
بابامیری پنجم اردیبهشت در نامهای از زندان ارومیه به شرح شکنجههای خود در بازداشتگاههای اداره اطلاعات در شهرهای بوکان و ارومیه پرداخت و تاکید کرد که تنها «جرم» خود کمک به همنوع در جریان خیزش «زن، زندگی، آزادی» بوده است.
بابامیری در این نامه نوشت که در ۱۳۰ روز بازداشت و بازجویی، تحت «شکنجههای تخصصی» شامل القای خفگی (با آب و کیسه روی سر)، اعدام صوری (دار زدن و تیرباران)، شوک الکتریکی به نقاط حساس بدن، و بیخوابی مستمر قرار گرفته است.
او ۲۸ فروردین ۱۴۰۲ به خاطر حضور در اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در شهر بوکان و تهیه دارو و امکانات درمانی برای مجروحان سرکوب اعتراضات پردامنه در این شهر بازداشت شد.
این کشاورز ۴۷ ساله که در روستایی نزدیک تیکانتپه بوکان زندگی میکرد، پدر سه فرزند است که کوچکترین آنها زمان بازداشت پدرش دو ساله بود.
بر اساس کیفرخواست صادره از شعبه ۱۰ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب ارومیه، بیگزاده بابامیری در پروندهای که ۱۳ متهم دیگر هم دارد به اتهاماتی از جمله محاربه، بغی، اجتماع و تبانی برای اقدام علیه امنیت ملی و استقلال کشور، تامین مالی تروریسم، تبلیغ علیه نظام، جاسوسی و همکاری با دول متخاصم متهم شده است.
این اتهامها که در دادگاه انقلاب ارومیه در حال رسیدگی است، میتواند منجر به صدور حکم اعدام برای او شود.
بیشتر بخوانید: رزگار بیگزاده بابامیری زندانی سیاسی کُرد در نامهای به شرح شکنجههای خود پرداخت
دولت دونالد ترامپ همزمان با سخنان او درباره مذاکرات تهران و واشینگتن، تحریمهای جدیدی علیه جمهوری اسلامی وضع کرد. دو فرد و یک شرکت فنآوری در ایران در فهرست تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا قرار گرفتند.
وزارت خزانهداری ایالات متحده دوشنبه ۲۲ اردیبهشت در تازهترین بهروزرسانی فهرست تحریمهای خود، دو فرد و یک شرکت ایرانی را بهدلیل «نقشآفرینی در برنامههای اشاعه تسلیحات کشتار جمعی و نقض تحریمهای ایران»، به این فهرست اضافه کرد.
بر اساس اطلاعیه رسمی دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا، این افراد و نهاد مورد نظر همچنین مشمول تحریمهای ثانویه شدهاند.
چه کسانی تحریم شدند؟
در فهرست جدید، نام سید محمدرضا صدیقی صابر، ۵۱ ساله و دارای تابعیت ایرانی، بهعنوان یکی از افراد تحریمشده دیده میشود.
فردی ۶۲ ساله به نام احمد حقیقتطلب، با نامهای مستعار «احمد صادق» و «احمد حقیقتطالب» نیز به این فهرست افزوده شده است.
در این اطلاعیه آمده است اطلاعات مربوط به محمدرضا مهدیپور، فردی که پیشتر در فهرست تحریمها قرار داشت، بهروزرسانی شده است. او ۵۰ ساله و اهل نایین است و با گروه صنعتی کریمی در ارتباط است.
مهدیپور با وجود عدم تغییر در محتوای تحریم همچنان تحت قوانین مرتبط با اشاعه تسلیحات کشتار جمعی و تحریمهای ایران قرار دارد.
در بخش حقوقی، شرکت «فناوران آینده نگر پویا پارس» با نامهای دیگر از جمله «ایدهال وکیوم» و «ایدهآل وکیوم استور» نیز به فهرست تحریمها اضافه شده است.
این تحریمها در ادامه تلاشهای ایالات متحده برای مقابله با برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی و شبکههای تامین تسلیحات آن وضع شدهاند.
مذاکره با چاشنی تحریم
چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت و همزمان با ادامه مذاکرات تهران و واشینگتن، آمریکا هفت شرکت در ایران، امارات متحده عربی و ترکیه را به دلیل دست داشتن در تجارت نفت و فرآوردههای پتروشیمی جمهوری اسلامی تحریم کرد.
نام دو نفتکش نیز در فهرست تحریمهای جدید ایالات متحده دیده میشود.
کمتر از دو هفته پس از آغاز دور دوم ریاستجمهوری ترامپ، کارزار تازهای از سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی به راه افتاد.
در ۱۰۰ روز نخست فعالیت، دولت ترامپ در مجموع ۱۷ دور تحریم مرتبط با جمهوری اسلامی اعمال کرد که طی آن ۴۰ شخص، ۱۱۷ شرکت و نهاد و ۷۷ نفتکش هدف قرار گرفتند.
تمامی اشخاص و نهادهایی که به این فهرست اضافه میشوند، از دسترسی به داراییها در ایالات متحده محروم شده و همکاری با آنها برای افراد و شرکتهای آمریکایی ممنوع میشود.
افزون بر آن، تحریمهای ثانویه به این معناست که اشخاص یا شرکتهای غیرآمریکایی نیز در صورت همکاری با این افراد و نهادها، ممکن است خود هدف تحریم قرار گیرند.
سخنگوی دولت مسعود پزشکیان اعلام کرد که تهران خود را برای سفر ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه به ایران آماده میکند.
خبرگزاری دولتی روسیه (ریا)، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت به نقل از فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت چهاردهم اعلام کرد تهران در حال تدارک سفر رییسجمهوری روسیه به ایران است.
به گفته مهاجرانی، سفر پوتین به تهران در دست بررسی است و مقدمات آن در حال انجام.
کرملین هنوز واکنشی به این خبر نشان نداده است.
جای خالی مقامهای ایرانی در مسکو
در حالی که نقش مسکو در مناسبات بینالمللی جمهوری اسلامی همواره پررنگ و تعیین کننده بوده است، به نظر میرسد در آن سو، مقامات کرملین علاقه چندانی به حضور مهمانان ایرانی در برنامههای رسمی و ملی خود ندارند.
در رویدادی تکراری همانند سالهای اخیر، امسال نیز مسکو از مقامهای جمهوری اسلامی برای حضور در مراسم «روز پیروزی» دعوت نکرد. مراسمی که در آن از رهبران چین و ونزوئلا گرفته تا فلسطین و بورکینافاسو حضور داشتند.
جمهوری اسلامی در این مراسم حتی در سطح مهمانان نظامی هم حضور نداشت.
این تناقض در رفتار کرملین با واکنشهایی در تهران نیز مواجه شد و روزنامه جمهوری اسلامی نوشت که پوتین «لاف دوستی» با ایران میزند.
مشورت با رییسجمهوری روسیه
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۹ فروردین و پیش از برگزاری دومین دور مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا، در جریان سفر خود به مسکو از سفر پوتین به ایران در سال جاری خبر داد.
او در دیدار با سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه گفت: «دیروز ملاقات بسیار خوب و طولانی با آقای پوتین داشتم و پیام کتبی رهبری را خدمت ایشان تسلیم کردم.»
به گفته عراقچی، پیام علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی هم به پوتین بود و هم به دنیا: «ایران، روسیه را شریک اصلی و راهبردی خود میداند و در مسائل مهم با مسکو مشورت میکند.»
همان روز سخنگوی کاخ کرملین اعلام کرد پوتین نیز پیامی برای خامنهای ارسال کرده است.
ملاقاتهای پوتین و خامنهای
پوتین هر بار که به تهران سفر کرده با رهبر جمهوری اسلامی دیدار کرده است.
نخستین سفر او در مهر ماه ۱۳۸۶ و در زمان ریاستجمهوری محمود احمدینژاد انجام شد؛ سفری که در بحبوحه توجه بیسابقه جهان به برنامه هستهای ایران صورت گرفت.
در این دیدار، خامنهای بر لزوم گسترش روابط همهجانبه با «روسیه مقتدر» تاکید کرد.
سفر بعدی در آذر ماه ۱۳۹۴ و اندکی پس از توافق برجام انجام شد؛ دیداری دو ساعته و غیرمعمول که طی آن رهبر جمهوری اسلامی از حضور روسیه در منطقه، بهویژه سوریه، تمجید کرد.
در آن دیدار، پوتین نسخهای از یک قرآن عتیقه (که بعدها اصالت آن زیر سوال رفت) را به خامنهای هدیه داد.
سومین سفر پوتین در آبان ۱۳۹۶ و در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ انجام شد.
در این سفر، خامنهای پیشنهاد داد از ظرفیت بندر چابهار برای اتصال حملونقل به بندر سنپترزبورگ استفاده شود؛ طرحی که اکنون بهصورت پروژه راهآهن رشت-آستارا در حال پیگیری است.
پوتین در شهریور ۱۳۹۷ نیز برای چهارمین بار به تهران سفر کرد و خامنهای در آن دیدار پیشنهاد همکاری ایران و روسیه برای «مهار آمریکا» را مطرح کرد.
آخرین سفر پوتین در تیر ماه ۱۴۰۱ و در دوران ریاستجمهوری ابراهیم رئیسی انجام شد که در آن رهبر جمهوری اسلامی خواستار نهایی شدن قراردادهای بلندمدت در حوزه انرژی با روسیه شد.
از نگاه تهران، سفرهای پوتین همواره نشانهای از «عمق راهبردی روابط دو کشور و همراهی با محور شرق» بوده است.
تقویت روابط دو کشور
روابط ایران و روسیه در سال جاری با امضای توافقنامه مشارکت راهبردی ۲۰ ساله تقویت شده، هرچند این توافق برخلاف برخی پیمانهای مشابه روسیه با سایر کشورها، شامل بند دفاع متقابل نمیشود.
مقامهای ایرانی گفتهاند مسکو اگرچه مواضع تندی در قبال غرب دارد اما نسبت به درگیر شدن مستقیم در جنگی گسترده در خاورمیانه محتاط است؛ با وجود آنکه در سال ۱۳۹۴ بهطور نظامی وارد سوریه شد.
روسیه در ماههای گذشته برای جنگ در اوکراین، سلاحهایی از ایران خریداری کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، در پی برگزاری دور چهارم گفتوگوهای جمهوری اسلامی و ایالات متحده گفت که ایران فهمیده که من جدی هستم و «هوشمندانه» مذاکره میکند. او افزود جمهوری اسلامی فعلا «خیلی معقول» رفتار کرده است.
رییسجمهور آمریکا اضافه کرد: «اتفاقات بسیار خوبی در مورد ایران در حال رخ دادن است.»
او افزود: «ما میخواهیم ایران کشوری ثروتمند، شاد، فوقالعاده و عالی باشد، اما نباید سلاح اتمی داشته باشد.»
ترامپ گفت: «خیلی ساده است. فکر میکنم آنها فهمیدهاند که من جدی هستم و تا اینجا رفتارشان منطقی بوده است.»
مقامهای اسرائیلی تلاش کردهاند خونسردی خود را در برابر تصمیم دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای نادیده گرفتن آنها در سفر این هفتهاش به خاورمیانه حفظ کنند اما این تصمیم، آخرین مورد از اقداماتی است که جایگاه اسرائیل را در اولویتهای واشینگتن زیر سوال برده است.
یکشنبه ۲۱ اردیبهشت و تنها چند روز پس از آنکه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از گسترش عملیات نظامی در غزه خبر داد، دفتر او اعلام کرد ایالات متحده از طریق مذاکراتی که بدون حضور نمایندگان اسرائیل با حماس انجام شده، توافقی برای آزادی ادان الکساندر، گروگان آمریکایی-اسرائیلی، بهدست آورده است.
ترامپ که قرار است به عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی سفر کند، هفته گذشته با اعلام ناگهانی توقف حملات هوایی علیه حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی در یمن، آن هم تنها چند روز پس از اصابت موشک حوثیها به نزدیکی فرودگاه اصلی اسرائیل، موجب نگرانی این کشور شد.
پیش از این گزارش شده بود که مقامهای اسرائیلی توقف یکباره حملات هوایی آمریکا به یمن را ضربهای به بازدارندگی علیه گروههای نیابتی تهران دانستهاند.
ایتامار آیشنر، خبرنگار دیپلماتیک رسانه واینت، در این باره نوشت: «پیام به منطقه روشن بود: اسرائیل دیگر اولویت اصلی آمریکا نیست.»
یکی از مقامهای اسرائیلی نیز گفت اعلام توقف عملیات علیه حوثیها «تا حدی مایه شرمساری» بود.
او افزود: «رییسجمهور [ترامپ] بنا به تصمیم خودش عمل میکند، هم در کارهای خوب و هم در کارهای بد.»
هرچند مقامهای اسرائیلی میگویند رایزنیهایشان با آمریکا درباره چشمانداز تحولات منطقهای پس از پایان مناقشه غزه ادامه دارد و روابط رسمی دو کشور همچنان قوی است، اما برخی از آنها اذعان دارند تصمیمهای ناگهانی ترامپ غافلگیرشان کرده است.
یکی از مقامهای بلندپایه نزدیک به نتانیاهو که خواست نامش فاش نشود، به خبرگزاری رویترز گفت: «در دولت ترامپ آشفتگی وجود دارد. همهچیز وابسته به تصمیم لحظهای رییسجمهور است. گاهی این به نفع اسرائیل است، گاهی نه.»
بیشتر بخوانید: اسرائیل هیوم: ترامپ از نتانیاهو ناامید شده و میخواهد سیاست خاورمیانه را بدون او ادامه دهد
مذاکرات تهران و واشینگتن و نگرانیهای اسرائیل
تصمیم در خصوص حوثیها که بدون مشورت قبلی با اسرائیل اتخاذ شد، بر نگرانیهای موجود در اسرائیل درباره مذاکرات آمریکا با جمهوری اسلامی بر سر برنامه هستهای تهران افزوده است؛ گفتوگوهایی که میتواند تهدید نظامی اسرائیل علیه دشمن دیرینهاش را تضعیف کند.
نگرانیها در اسرائیل زمانی بیشتر شد که رویترز گزارش داد ایالات متحده دیگر اصراری به عادیسازی روابط عربستان سعودی با اسرائیل ندارد و این پیششرط را مذاکرات هستهای غیرنظامی با ریاض حذف کرده است.
گیدون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، ۲۱ اردیبهشت گفت: «ما [با آمریکا] هماهنگی میکنیم، اما این به معنی توافق ۱۰۰ درصدی نیست. آمریکا یک کشور مستقل است و اسرائیل هم همینطور. در عین حال، معتقدم مواضع مشترک بسیاری با این دولت داریم؛ حتی بیش از گذشته.»
در ماه مارس، آدام بوهلر، مذاکرهکننده ویژه ترامپ درباره گروگانها، دیدارهایی با حماس برگزار کرد که به گفته این گروه، «بسیار مفید» بودند.
این گفتوگوها بدون حضور اسرائیل و با تمرکز بر آزادی الکساندر انجام شد.
با این حال، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، هفته گذشته گزارشها مبنی بر دور شدن ترامپ از اسرائیل را رد کرد.
او گفت روابط آمریکا و اسرائیل «همیشه آهنین توصیف شده و این واژه هنوز هم صادق است».
هاکبی افزود: «رییسجمهور [ترامپ] در حمایت و شراکت خود با اسرائیل ثابتقدم بوده و دلیلی وجود ندارد باور کنم که این رویه ادامه پیدا نخواهد کرد.»
وضعیت آشفته
در حالی که مردم اسرائیل در انتظار آزادی الکساندر بودند، نتانیاهو و دولتش ۲۲ اردیبهشت با انتقاداتی مواجه شدند، زیرا بسیاری از شهروندان این کشور تصور میکنند اولویتهای آمریکا و اسرائیل متفاوت از یکدیگر است.
جک گاتلیب، یک بازنشسته در تلآویو، به رویترز گفت: اکنون در اسرائیل «اصلا رهبری وجود ندارد».
او اضافه کرد: «هیچ تردیدی نیست که این توافق پشت سر نتانیاهو انجام شد و اولویتهای دو کشور متفاوت است. فعلا همه به فکر خودشان هستند.»
نتانیاهو چارهای جز پذیرش تصمیم ترامپ درباره حوثیها نداشت، چرا که آنها چند روز بعد موشک دیگری به سمت اسرائیل شلیک کردند و نشان دادند قصد متوقف کردن حملات خود را ندارند.
اسرائیل از زمان تاسیسش در سال ۱۹۴۸ همواره به حمایت نظامی و دیپلماتیک آمریکا تکیه کرده است. تضعیف این حمایت در شرایطی که اسرائیل با فشارهای بینالمللی در مورد جنگ غزه مواجه است، ضربهای جدی برای این کشور خواهد بود.
تصمیم ایالات متحده برای چشمپوشی از شرط عادیسازی روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل -در مقابل برخی اقدامات اسرائیل در مورد فلسطینیان- نشاندهنده عمق بحرانی بینالمللی است که اسرائیل با آن روبهروست.
عادیسازی روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل، در امتداد پیمان ابراهیم با امارات متحده عربی و بحرین در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، یکی از اهداف کلیدی نتانیاهو بود که اکنون بهنظر میرسد تا مدت نامعلومی به تعویق افتاده است.
جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا، از سوی راستگرایان اسرائیل بهشدت مورد انتقاد قرار گرفت، چرا که صادرات تسلیحات سنگین به اسرائیل را متوقف کرد و تحریمهایی علیه شهرکنشینان خشونتطلب در کرانه باختری اعمال کرد.
این در حالی بود که ترامپ در دوره اول ریاستجمهوریاش برخلاف اجماع جهانی، سفارت آمریکا را به اورشلیم منتقل کرد و همچنین حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان را به رسمیت شناخت؛ منطقهای در سوریه که در جنگ ششروزه سال ۱۹۶۷ اشغال شد.
مقامهای اسرائیلی پیشتر گفته بودند آگاه هستند که ریاستجمهوری «فردی غیرقابل پیشبینی» چون ترامپ میتواند برای اسرائیل پرخطر باشد؛ بهویژه که او بارها نشان داده در مقابل متحدان تاریخی آمریکا هم دست به چرخش زده است.
یکی از مقامهای اسرائیلی در این رابطه گفت: «ما چارهای نداریم.»