گرچه مقامهای ترکیه بهطور رسمی دخالت در سقوط حکومت بشار اسد در سوریه را تکذیب کردهاند اما منافع پرشمار سیاسی و اقتصادی آنکارا در تحولات اخیر سوریه، نشان از اثرگذاری دولت رجب طیب اردوغان در رخدادهای اخیر دارد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در سخنرانی چهارشنبه ۲۱ آذر خود درباره تحولات سوریه تصریح کرد بر اساس قرائنی که دارد، «یک دولت همسایه سوریه» نقش آشکاری در تحولات سوریه ایفا کرده و میکند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت مسکو ارتباطات خود را با مسئولان سوری حفظ کرده و امیدوار است که وضعیت در آنجا به ثبات برسد.
او از اهمیت بالای تامین امنیت پایگاههای نظامی و ماموریتهای دیپلماتیک مسکو در سوریه خبر داد.
مسکو یک پایگاه هوایی بزرگ در استان لاذقیه و یک پایگاه دریایی در طرطوس دارد که تنها مرکز تعمیر و تامین لجستیک دریایی روسیه در مدیترانه است.
اخیرا تصاویری ماهوارهای منتشر شد که نشان میداد پس از سرنگونی بشار اسد، کشتیهای نیروی دریایی روسیه پایگاه خود در طرطوس سوریه را ترک کردهاند و برخی از آنها در فواصلی دورتر از ساحل، لنگر انداختهاند.
سخنگوی کرملین چهارشنبه به حملات اسرائیل به خاک سوریه اشاره کرد و گفت: «اقدامات آن در بلندیهای جولان و منطقه حائل به تثبیت وضعیت در سوریه کمکی نخواهند کرد.»
پسکوف در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا سقوط اسد باعث تضعیف نفوذ روسیه در خاورمیانه شده است، گفت که برای مسکو، عملیات نظامی در اوکراین اولویت دارد.
او گفت روسیه با تمام کشورهای خاورمیانه گفتوگو دارد و میخواهد این روند را ادامه دهد.
پسکوف همچنین در پاسخ به سوالی درباره دیپلماسی وزارت خارجه این کشور برای رساندن امن اسد به روسیه، گفت: «چیزی برای اضافه کردن به این موضوع ندارم.»
در حالی که تلاش امدادگران برای یافتن بازماندگان زیر آوار ساختمان درمانگاهی که در حمله موشکی روسیه به شهر زاپوریژیای اوکراین ویران شده، در روز چهارشنبه ادامه یافت، مقامات اوکراینی اعلام کردند شمار قربانیان این حمله به شش نفر رسید.
در گزارش قبلی مقامات اوکراین، کشته شدن چهار نفر اعلام شده بود اما وزارت کشور اوکراین چهارشنبه ۲۱ آذر در شبکههای اجتماعی اعلام کرد: «تعداد کشتهشدگان به شش نفر رسیده است.»
در بیانیه این وزارتخانه آمده است: «پلیس، نیروهای امدادی، داوطلبان و خدمات شهری به کار خود ادامه میدهند و ممکن است پنج نفر زیر آوار محبوس باشند.»
حملهای که سهشنبه یک کلینیک خصوصی و یک ساختمان اداری را ویران کرد، آخرین مورد از سری حملات فزاینده در جنوب اوکراین بود که ترس از حملههای جدید روسیه را در این منطقه تشدید کرده است.
به گفته وزارت کشور اوکراین که عکسی از یک آمبولانس پارک شده در کنار ساختمان ویران شده منتشر کرد، در این حمله ۲۲ نفر دیگر از جمله یک دختر پنج ساله زخمی شدند.
زاپوریژیا یکی از چهار منطقه اوکراین است که مسکو تاکید دارد در جریان تهاجم خود به اوکراین آن را ضمیمه خاک خود کرده اما هنوز کنترل کامل آن را در اختیار ندارد.
کارشناسان و نظامیان اوکراینی معتقدند ارتش روسیه میتواند یک حمله زمینی جدید را در جبهه جنوبی، به ویژه در منطقه زاپوریژیا، جایی که مواضع جنگی به طور کلی برای ماهها بدون تغییر باقی مانده بود، تدارک ببیند.
ارتش اوکراین در حال حاضر در جبهه شرقی مبارزه میکند و در منطقه مرزی روسیه در کورسک که بخش کوچکی از آن را اشغال کرده است، درگیر است.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، سهشنبه «حمله وحشیانه» روسیه را محکوم کرد و بار دیگر از غرب خواست سامانههای دفاع ضد هوایی بیشتری در اختیار اوکراین قرار دهد.
او گفت: «ما سیستمهای کافی برای محافظت از کشورمان در برابر موشکهای روسی نداریم اما شرکای ما این سامانهها را دارند.»
روسیه در هفتههای اخیر حملات خود را به جنوب اوکراین افزایش داده است.
حمله روسیه پیش از این و در ششم دسامبر، ۱۰ کشته در زاپوریژیا بر جای گذاشته بود.
همزمان با حملات روسیه، حملههای اوکراین نیز ادامه دارد.
ارتش اوکراین چهارشنبه اعلام کرد به یک انبار نفت در منطقه بریانسک روسیه حمله کرده است.
گرچه مقامهای ترکیه بهطور رسمی دخالت در سقوط حکومت بشار اسد در سوریه را تکذیب کردهاند اما منافع پرشمار سیاسی و اقتصادی آنکارا در تحولات اخیر سوریه، نشان از اثرگذاری دولت رجب طیب اردوغان در رخدادهای اخیر دارد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در سخنرانی چهارشنبه ۲۱ آذر خود درباره تحولات سوریه تصریح کرد بر اساس قرائنی که دارد، «یک دولت همسایه سوریه» نقش آشکاری در تحولات سوریه ایفا کرده و میکند.
اشاره تلویحی او به ترکیه بود.
از زمان آغاز حملات گروه «تحریر شام»، بسیاری از رسانهها و تحلیلگران تاکید کردند حملات به حکومت حزب بعث سوریه، «با پشتیبانی و چراغ سبز ترکیه» آغاز شده است.
بر اساس گزارشی از خبرگزاری رویترز، درگیری نظامی اسرائیل در لبنان علیه گروه حزبالله باعث شد جمهوری اسلامی به عنوان حامی رژیم اسد به شدت درگیر باشد و روسیه نیز حواسش از سوریه پرت شود. از سوی دیگر به دنبال شکست تلاش رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، برای تعامل با دولت سوریه، مخالفان اسد طرح خود را برای ساقط کردن او به آنکارا ارائه دادند و تاکید کردند: «نیازی نیست شما کاری انجام دهید. فقط مداخله نکنید.»
اگرچه مقامات ترکیه از جمله هاکان فیدان، وزیر امور خارجه این کشور که پیشتر برای مدت حدود هفت سال ریاست دستگاه امنیتی ترکیه را بر عهده داشت، تاکید کردهاند آنکارا در این سقوط نقشی نداشته، منافع سیاسی و اقتصادی ترکیه در سقوط حکومت سوریه به تردیدها درباره این سخنان دامن میزند.
فیدان پس از سقوط دولت اسد و به دنبال برگزاری نشست بررسی تحولات سوریه در دوحه گفت: «آنکارا از رویکرد سازنده روسیه و ایران در قبال بحران سوریه قدردانی میکند. سوریه نباید هیچ یک از همسایگان خود را تهدید کند.»
چند روز پیش از این اظهارات و در آخرین ساعات حکومت اسد، اردوغان گفت که امیدوار است در مسیر حرکت مخالفان سوری به سوی دمشق مشکلی پیش نیاید.
رسانهها دو دلیل سیاسی برای حمایت و پشتیبانی ترکیه از سقوط حکومت اسد در سوریه مطرح کردهاند: نخست آن که اردوغان به دلیل امتناع اسد از همکاری، به سمت گزینههای غیردیپلماتیک مایل شد.
دیگر این که اردوغان در تلاش است پیش از آغاز به کار رسمی دونالد ترامپ، رییسجمهوری منتخب ایالات متحده در بهمن ماه ۱۴۰۳، ابزاری برای چانهزنی در دست داشته باشد تا او از کُردهای سوریه که ترکیه آنها را «خطراتی بالقوه برای خود» میداند، حمایت نکند.
یگانهای «مدافع خلق کرد سوریه» که در شمال این کشور، در مجاورت مرزهای جنوبی ترکیه حضور دارند، از سوی آنکارا وابسته به گروه «پکک» (حزب کارگران کردستان) معرفی میشوند.
پکک از سوی ترکیه به عنوان گروه تروریستی شناخته میشود.
از سوی دیگر، آمارهای متفاوتی از تعداد پناهجویان سوری در ترکیه اعلام میشود.
بر اساس این آمارها، برآورد میشود بین دو تا هفت میلیون آواره سوری در ترکیه حضور داشته باشند.
اسفند ۱۴۰۲، امید اوزداغ، رهبر حزب ظفر، با بیان این که پنج میلیون سوری ثبتنام شده و دو میلیون سوری قاچاق در ترکیه زندگی میکنند، نرخ تولد سوریها را نسبت به ترکها بالاتر دانست و آن را «خطری برای آینده ترکیه» ارزیابی کرد.
علاوه بر این، جمعیت پناهجویان سوری در ترکیه، بر بازار و اقتصاد این کشور نیز تاثیراتی داشته است.
بازگشت سوریها به کشورشان برای دولت ترکیه که از سوی مخالفان تندرو به «مماشات با پناهجویان» متهم است، دستاورد مثبتی محسوب میشود.
از دیگر سو، ترکیه در صورت دسترسی به سرزمینهای شمال سوریه، میتواند از نظر اقتصادی زمینه اتصال آسیای مرکزی به شرق مدیترانه را فراهم کند.
پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیکهای جهان، در اولین اظهارات عمومی خود در مورد سوریه پس از پایان حکومت بشار اسد، از گروههای مذهبی مختلف این کشور خواست با هم در دوستی و احترام متقابل به نفع ملت قدم بردارند.
پاپ فرانسیس از رهبران کنونی سوریه خواست تا این کشور را به وضعیت ثبات رسانده و طوری حکومت کنند که وحدت ملی تقویت شود.
او اظهار امیدواری کرد مخالفان حاکم بر دمشق در همین راستا بتوانندراهحلهای سیاسی بیابند که بدون درگیریها و تفرقههای دیگر و به شکلی مسئولانه، ثبات و وحدت کشور را دوام ببخشد.
مسلمانان حدود ۹۰ درصد از جمعیت سوریه را تشکیل میدهند.
مسیحیان حضوری تاریخی در این کشور دارند، اما اقلیتی کوچک هستند.
واتیکان برآورد میکند که حدود ۳۰۰ هزار کاتولیک در جمعیت حدود ۲۵ میلیون نفری سوریه وجود داشته باشد.
اتحادیه کارگری ور.دی در آلمان از مقامات این کشور خواست درباره بازگرداندن پناهندگان سوری شتابزده عمل نکنند.
وزارت کشور آلمان درباره خروج نیروهای اسلامگرا از این کشور برای جنگ در سوریه هشدار داد.
پس از سقوط حکومت بشار اسد اکثر کشورهای اروپایی روند بررسی درخواستهای پناهندگی سوریها را متوقف کردند و در این کشورها بحث درباره بازگرداندن این پناهندگان آغاز شده است.
اتحادیه کارگری ور.دی اعلام کرد که بسیاری از سوریها در بازار کار آلمان ادغام شدهاند و درباره بازگرداندن «گسترده و شتابزده» شهروندان سوری از آلمان هشدار داد.
بر اساس گزارش وزارت کشور آلمان، بیش از ۹۷۴ هزار سوری در این کشور زندگی میکنند که حدود یکسوم آنها شغل دارند.
مشروح گزارش ایراناینترنشنال را در همین زمینه، اینجا بخوانید.
