رییس‌جمهوری فرانسه: سرانجام دولت وحشی اسد سقوط کرد

نیروهای کُرد سوری مورد حمایت آمریکا (ی‌پ‌گ) عصر یک‌شنبه اعلام کردند که همچنان در حال نبرد با گروه‌های مسلح مورد حمایت ترکیه در شهر منبج در شمال سوریه هستند.

ساعاتی پیش یک منبع امنیتی ترکیه به رویترز گفت که نیروهای مخالف حاکم بر دمشق، حدود ۸۰ درصد از منطقه منبج را تصرف کرده‌اند.

به گفته این منبع، نیروهای مخالف به پیروزی بر نیروهای کُرد نزدیک شده‌اند.

صبحروز جاری، مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (ی‌پ‌گ) سقوط «رژیم دیکتاتوری و سرکوبگر اسد» را ستود و آن را فرصتی برای ساختن سوریه‌ای جدید بر اساس دموکراسی و عدالت خواند.

هم‌زمان با بیانیه عبدی، ائتلاف مخالفان حاکم بر دمشق، از نیروهای کُرد خواست هرگونه ارتباط خود را با سازمان‌های خارجی قطع کنند.

ی‌پ‌گ گروهی متشکل از کُردهای تحت حمایت آمریکا و مخالف دولت اسد است که اعضا و حامیانش حضور چشم‌گیری در شمال شرقی سوریه دارند.

طی هفته گذشته و با شدت گرفتن حملات گروه‌های مسلح مخالف دولت اسد، درگیری‌هایی میان ی‌پ‌گ و ارتش ملی سوریه، از گروه‌های مسلح مورد حمایت ترکیه، شکل گرفته بود.

100%

العربیه به نقل از منابع آگاه خبر داد ارتش اسرائیل در پی عقب‌نشینی ارتش سوریه، کنترل یک پایگاه نظامی را در کوه حرمون به‌دست گرفته است.

کوه حرمون یا جبل الشیخ، در جنوب غربی سوریه و منطقه حائل با اسرائیل قرار دارد.

ساعاتی پیش یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل گفت که او و نتانیاهو به ارتش اسرائیل دستور داده‌اند تا با کنترل منطقه حائل و نقاط استراتژیک در مرز سوریه، از برقراری امنیت در شهرک‌های اسرائیلی اطمینان حاصل کند.

از سوی دیگر، ارتش لبنان اعلام کرد که با سقوط اسد، نیروهای تقویتی خود را در مرزهای شمالی و شرقی و در مجاورت سوریه مستقر کرده است.

مایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در حساب ایکس خود «پایان دیکتاتوری اسد» را «یک تحول مثبت و مورد انتظار» خواند.

کالاس همچنین سقوط اسد را بیان‌گر ضعیف شدن روسیه و جمهوری اسلامی، به عنوان حامیان او دانست.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تاکید کرد که این اتحادیه با «همه شرکای سازنده در سوریه و منطقه کار خواهد کرد».

مخالفان حاکم بر دمشق نخستین بخش خبری خود را از تلویزیون دولتی پخش کردند و اعلام کردند به هدف خود رسیده و «رژیم جنایتکار اسد را سرنگون کرده‌اند».

ائتلاف مخالفان حاکم بر دمشق اعلام کرد در حال تلاش برای تشکیل یک دولت انتقالی با اختیارات کامل اجرایی است.

این ائتلاف گفت هدفش ایجاد مشارکت‌های استراتژیک در سطح منطقه‌ای و جهانی است.

سرنگونی حکومت بشار اسد نقطه عطفی برای سوریه به شمار می‌رود. او پس از مرگ پدرش، حافظ اسد، قدرت را سال ۲۰۰۰ در سوریه به دست گرفت و همانند پدرش، با «مشت آهنین» حکومت کرد.

بشار اسد جوان یک ساختار سیاسی به‌شدت کنترل‌شده و سرکوبگر را از پدرش به ارث برد که در آن مخالفت تحمل نمی‌شد.

حافظ اسد ۲۹ سال در راس قدرت بود و پس از آنکه حکومت به بشار واگذار شد، امید می‌رفت او از سرکوب بکاهد و فضایی بازتر به وجود آورد، اما این امیدها پس از مدت کوتاهی نقش بر آب شد.

بشار اسد در طول دوران ریاست‌جمهوری‌اش اعتراضات مسالمت‌آمیز مردم سوریه را با خشونت سرکوب کرد و با اقدامات خود، یک جنگ داخلی در این کشور به راه انداخت.

جنگ داخلی سوریه که با تظاهرات مسالمت‌آمیز مردم این کشور علیه حکومت اسد در سال ۲۰۱۱ آغاز شد، بیش از ۵۰۰ هزار کشته و شش میلیون آواره بر جای گذاشت.

ورود داعش از یک سو و نیروهای حامی حکومت اسد، نظیر سپاه پاسداران، روسیه و حزب‌الله از سوی دیگر به مناقشه سوریه، علاوه بر تلفات جانی، اقتصاد این کشور را به ویرانی کشاند و زیرساخت‌های آن را به شکل گسترده‌ای تخریب کرد.

بی‌بی‎‌سی در تحلیلی پس از سقوط اسد نوشت متحدان اسد در مقطع کنونی درگیر مسائل مختلفی بودند و «عملا او را رها کردند». بدون حمایت این متحدان، نیروهای وابسته به حکومت سوریه نتوانستند – و در برخی نقاط نخواستند – مخالفان را متوقف کنند.

تغییر چهره خاورمیانه پس از سقوط اسد

پایان پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه توازن قدرت در خاورمیانه را تغییر خواهد داد.

جمهوری اسلامی بار دیگر شاهد ضربه‌ای به نفوذ منطقه‌ای خود بود زیرا حکومت اسد نقشی محوری در ارتباط تهران و حزب‌الله لبنان ایفا می‎‌کرد و در انتقال تسلیحات و مهمات به این گروه دست داشت.

حزب‌الله نیز پس از بیش از یک سال نبرد با اسرائیل، به‌شدت تضعیف شده است و سرنوشتی نامشخص دارد. حوثی‌های یمن، دیگر گروه نیابتی جمهوری اسلامی، اوضاع بهتری ندارند و در ماه‌های گذشته، مکررا هدف حملات هوایی قرار گرفته‌اند.

با در نظر گرفتن وضعیت سایر گروه‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی در منطقه، مانند شبه‌نظامیان عراقی و حماس در غزه، می‌توان گفت آنچه مقام‌های حکومت ایران «محور مقاومت» می‌خوانند، در تحولات اخیر به‌شدت آسیب دیده است.

اسرائیل همواره جمهوری اسلامی را تهدیدی وجودی قلمداد کرده است و به همین دلیل، از تغییر چهره خاورمیانه پس از تضعیف «محور مقاومت» استقبال خواهد کرد.

ترکیه چه رویکردی در قبال تحولات سوریه خواهد داشت؟

در همین حال، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد پس از سرنگونی بشار اسد، پناهنده‌های سوری در برخی مناطق ترکیه به جشن و پایکوبی پرداختند و بسیاری از آن‌ها از احتمال بازگشت به وطن خود ابراز خرسندی کردند.

این رسانه افزود ترکیه ۹۱۱ کیلومتر مرز مشترک با سوریه دارد و از زمان آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱، یکی از حامیان اصلی گروه‌های مخالف اسد بوده است.

در حالی که مقام‌های ترکیه هرگونه دخالت در تحولات اخیر سوریه را به‌شدت رد کرده‌اند، ناظران بر این باورند رخدادهای سوریه، که به نظر می‌رسد با اهداف دیرینه ترکیه در منطقه هماهنگ است، بدون رضایت آنکارا نمی‌توانست به قوع بپیوندد.

به دنبال رویدادهای سوریه، ترکیه قادر است از طریق «ارتش ملی سوریه»، نیروهای کُرد وابسته به حزب کارگر کردستان (پ‌ک‌ک) را به عقب براند.

ترکیه همواره حمایت خود را از تمامیت ارضی سوریه اعلام کرده است. به گزارش آسوشیتدپرس، «آخرین چیزی که ترکیه می‌خواهد، یک منطقه خودمختار تحت کنترل کردها در مرزهایش یا موج جدیدی از پناهجویان ناشی از بی‌ثباتی است».

این بدان معناست که سقوط حکومت سوریه می‌تواند خطراتی نیز برای ترکیه به همراه داشته باشد که از آن جمله می‌توان به احتمال بروز هرج و مرج، و در پی آن، موج جدید مهاجرت به این کشور اشاره کرد.

سینان اولگن، مدیر مرکز مطالعات اقتصاد و سیاست خارجی مستقر در استانبول، در همین رابطه گفت: «نخستین و مهم‌ترین خواسته ترکیه، یک سوریه باثبات است.»

او افزود بزرگ‌ترین خطری که ترکیه تمام تلاش خود را برای جلوگیری از وقوع آن به کار خواهد گرفت، تجزیه سوریه است زیرا در صورت محقق شدن چنین سناریویی، ساختارهای گوناگون قدرت برای به ‌دست آوردن خودمختاری در سوریه رقابت خواهند کرد و این مساله به مذاق آنکارا خوش نخواهد آمد.

به گفته این تحلیل‌گر، ایجاد یک دوره انتقالی پایدار در سوریه این امکان را به ترکیه خواهد داد تا کمک‌های اقتصادی خود را در اختیار سوریه قرار دهد و شرایط را برای بازگشت پناهجویان به کشورشان فراهم کند.