پس از حدود ۱۴ ماه جنگ و درگیری در لبنان، از ساعت چهار صبح روز چهارشنبه هفتم آذر به وقت محلی، توافق آتشبس میان اسرائیل و حزبالله اجرایی شد.
شامگاه سهشنبه شش آذر کابینه امنیتی اسرائیل در شرایطی با این آتشبس موافقت کرد که تا ساعتی قبل از آن، حملات سنگین و گسترده اسرائیل به نقاط مختلف لبنان ادامه یافت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پس از تصویب این توافق در یک سخنرانی تلویزیونی گفت این آتشبس به اسرائیل امکان میدهد که بر تهدید جمهوری اسلامی تمرکز و فشار بر حماس را تشدید کند.
او در عین حال هشدار داد که اسرائیل آزادی عمل نظامی کامل خود را حفظ میکند و اگر حزبالله توافق را نقض کند یا تلاشی برای تسلیح مجدد داشته باشد، قاطعانه به آن حمله خواهد کرد.
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا نیز در سخنانی تاکید کرد در صورت نقض توافق، حق دفاع برای اسرائیل محفوظ است.
به موجب این توافق که با میانجیگری آمریکا و فرانسه و با هدف توقف دائمی خصومتها طراحی شده است، طی ۶۰ روز آینده، ارتش لبنان دوباره کنترل قلمرو خود را در دست خواهد گرفت.
قرار است بر اساس این توافق، ارتش اسرائیل به تدریج از لبنان عقبنشینی کند و آوارگان جنگی در مرز اسرائیل و لبنان به خانههای خود بازگردند.
بایدن و امانوئل مکرون، روسای جمهوری آمریکا و فرانسه، در بیانیهای مشترک در ارتباط با توافق آتشبس در لبنان، بر عزم خود به منظور کمک به اجرای کامل این توافق و جلوگیری از شکلگیری چرخهای جدید از خشونتها تاکید کردند.
حسن فضلالله، نماینده حزبالله در پارلمان لبنان، به خبرگزاری رویترز گفت که حزبالله پس از پایان جنگ با اسرائیل همچنان فعال خواهد ماند.
مشروح خبرهای مربوط به تحولات جنگ در غزه و لبنان و تنشهای منطقه را در روز ششم آذر در اینجا بخوانید.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، چهارشنبه هفتم آذر ضمن استقبال از توافق آتشبس لبنان، بر حمایت قاطع تهران از «دولت، ملت و مقاومت لبنان» تاکید کرد.
بقایی با اشاره به کشته و زخمی شدن دهها هزار نفر و آوارگی بیش از سه و نیم میلیون نفر در جنگ غزه و لبنان طی ۱۴ ماه گذشته، این وضعیت را نتیجه «حمایت همهجانبه آمریکا و برخی دولتهای اروپایی» از اسرائیل دانست.
وبسایت العربیه به نقل از یک مقام ارشد ایالات متحده آمریکا که نامش را اعلام نکرده، جزییات توافقنامه آتشبس بین اسرائیل و لبنان را منتشر کرده که طبق آن، در بندهای مختلف بر خلع سلاح حزبالله و از بین بردن پایگاههای نظامی و مراکز تسلیحاتی این گروه تاکید شده است.
خبرگزاریهای دیگر از جمله رویترز گزارش دادهاند که متن این توافقنامه را هنوز ندیدهاند، هرچند در گزارشهای خود به مواردی مشابه اشاره کردهاند که عمدتا به معنای تاکید بر اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد است.
براساس گزارش العربیه، در توافق ۱۳ بندی بین اسرائیل و لبنان که با میانجیگری آمریکا و فرانسه به دست آمده است، بیش از هر چیز بر خلع سلاح حزبالله لبنان تاکید و گفته شده است که تنها نیروهای امنیتی و ارتش رسمی لبنان اجازه حمل سلاح دارند و حزبالله و دیگر گروههای مسلح در خاک لبنان حق انجام هیچگونه اقدام تهاجمی علیه اسرائیل را ندارند.
حزبالله لبنان هنوز بهطور رسمی در مورد آتشبس اظهار نظر نکرده است، اما حسن فضل الله، مقام ارشد این گروه به تلویزیون الجدید لبنان گفت در حالی که این گروه از گسترش اقتدار دولت لبنان حمایت می کند، از جنگ قویتر بیرون خواهد آمد.
او گفت: «هزاران نفر به مقاومت خواهند پیوست... خلع سلاح مقاومت یک پیشنهاد اسرائیلی بود که به نتیجه نرسید.»
در حالی که بسیاری از رهبران جهان از توافق آتشبس بین لبنان و اسرائیل استقبال و حمایت کردهاند، جمهوری اسلامی، بهعنوان اصلیترین حامی حزبالله، هنوز واکنشی به این توافق نشان نداده است.
العربیه در گزارش خود ۱۳ بند توافق آتشبین بین اسرائیل و لبنان را به شرح زیر آورده است:
۱- حزبالله و تمام گروههای مسلح دیگر در خاک لبنان حق انجام هیچگونه اقدام تهاجمی علیه اسرائیل را نخواهند داشت.
۲ - در مقابل، اسرائیل نیز از انجام هرگونه عملیات نظامی تهاجمی علیه اهدافی در لبنان، در زمین، هوا یا دریا، خودداری خواهد کرد.
۳- اسرائیل و لبنان قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل را مهم میدانند و آن را بهرسمیت میشناسند.
۴- این تعهدات، حق ذاتی دفاع از خود را از اسرائیل یا لبنان سلب نمیکند.
۵- تنها نیروهای امنیتی و ارتش رسمی لبنان اجازه حمل سلاح دارند و میتوانند نیروهای نظامی را در جنوب لبنان به کار گیرند.
۶- خرید، فروش، تولید یا واردات تسلیحات و مواد مرتبط با تسلیحات در لبنان باید تحت نظارت دولت لبنان انجام شود.
۷- تمام تاسیسات غیرمجاز تولید تسلیحات و مواد مرتبط باید برچیده شود.
۸- تمامی زیرساختها و پایگاههای نظامی غیرمجاز باید تخریب و سلاحهای غیرمجاز مطابق با این تعهدات مصادره شوند.
۹- کمیتهای با موافقت اسرائیل و لبنان تشکیل خواهد شد تا بر اجرای این تعهدات نظارت و به عملی شدن آن کمک کند.
۱۰- اسرائیل و لبنان گزارش هرگونه نقض احتمالی این تعهدات را به کمیته و نیروهای موقت سازمان ملل در لبنان (یونیفل) ارائه خواهند داد.
۱۱- لبنان نیروهای امنیتی رسمی و ارتش خود را در امتداد تمام مرزها، گذرگاهها و خطوط مشخصشده در منطقه جنوبی، طبق طرح استقرار مستقر خواهد کرد.
۱۲- اسرائیل ظرف مدت ۶۰ روز بهتدریج از جنوب خط آبی عقبنشینی خواهد کرد.
۱۳- ایالات متحده مذاکرات غیرمستقیم بین اسرائیل و لبنان را برای دستیابی به مرزهای زمینی مورد توافق تسهیل خواهد کرد.
توافق آتشبس بین اسرائیل و لبنان از صبح روز چهارشنبه، هفت آذر، اجرایی شد و درگیریها در ساعت چهار بامداد به وقت محلی پایان یافت.
توافق آتشبس لبنان چهارشنبه هفتم آذر ساعت چهار صبح (به وقت محلی) به اجرا درآمد.
این توافق با میانجیگری آمریکا و فرانسه با هدف توقف دائمی خصومتها طراحی شده است.
رویترز گزارش داد با اجرایی شدن توافق آتشبس، حرکت گسترده خودروها به مناطق جنوبی لبنان آغاز شد.
به موجب این توافق، طی ۶۰ روز آینده، ارتش لبنان دوباره کنترل قلمرو خود را در دست خواهد گرفت.
قرار است بر اساس این توافق، ارتش اسرائیل به تدریج از لبنان عقبنشینی کند و آوارگان جنگی در مرز اسرائیل و لبنان به خانههای خود باز گردند.
ایراناینترنشنال به اطلاعاتی اختصاصی دست یافته که نشان میدهد پنج شهروند کُرد براساس اعتراف اجباری به دست آمده در شکنجه، به اتهام کمک در انتقال تجهیزات سلاح مورد استفاده در کشتن محسن فخریزاده، چهره برجسته هستهای نظامی جمهوری اسلامی، به اعدام و زندان طولانیمدت محکوم شدهاند.
دو منبع در شهر سردشت و یک فرد نزدیک به خانواده متهمان به ایراناینترنشنال گفتند که یک ماه پس از مرگ فخریزاده، نیروهای امنیتی، رحمان قنجه اهل روستای سورهچوم سردشت و خالد الیاسی اهل روستای قلعهرش سردشت را دستگیر کردند. رحمان که سه فرزند دارد، از قاچاق مشروبات الکلی امرار معاش میکرد و خالد، کولبری بود که بار ضمانتی از کردستان عراق به ایران میآورد.
به گفته این منابع، رحمان و خالد زیر شکنجه اعتراف کردند که بدون آنکه بدانند قطعات سلاح رباتیک استفاده شده در ترور فخریزاده را به ایران انتقال دادهاند.
هر دو آنها متهم ردیف هشتم پرونده ترور فخریزاده هستند که ابتدا به ده سال زندان محکوم شدند اما به گفته یک منبع مطلع، حکم آنها بعدا به هشت سال زندان کاهش پیدا کرد.
این در حالی است که وزیر اطلاعات پیشین جمهوری اسلامی، دوشنبه، فاش کرد که تمام عوامل اصلی مشارکتکننده در کشتن فخریزاده، همان موقع از کشور گریختند.
محمود علوی گفت نیروهای وزارت اطلاعات، نیم ساعت از نقشآفرینان ترور عقب ماندند. به گفته او ماموران امنیتی رد این افراد را از محل سکونتشان در غرب تهران، و بعد اراک و بعد همدان و پس از آن سنندج و سرانجام در سقز زدند، اما همهشان توانستند از کشور بگریزند.
به رغم این افشاگریی، دو هفته پیش، سخنگوی قوهقضایه خبر داد که سه نفر به اتهام انتقال تجهیزات کشتن محسن فخریزاده به اعدام محکوم شدهاند.
۱۴ آبان ماه دادگستری آذربایجان غربی، نام این افراد را فاش کرد؛ ادریس آلی و آزاد شجاعی، رسول احمد محمد، شهروند اهل شهر سلیمانیه اقلیم کردستان عراق.
دستگیری سه متهم دو سال پس از ترور فخریزاده، اعتراف زیر شکنجه
در حالی که قوه قضاییه مهرماه سال ۱۴۰۱ از صدور کیفرخواست متهمان پرونده ترور فخریزاده خبر داد، ماموران امنیتی آنطور که رسانه کردپا اعلام کرده، تیرماه ۱۴۰۲ ، یعنی بعد از برگزاری جلسات اولیه دادگاه، سه کولبر را به اتهام انتقال تجهیزات ترور دستگیر کردند.
یکیشان ادریس آلی نام دارد، فرزند صالح، متولد دهم دی ماه سال ۶۸ در روستای دولهگرم سردشت. به گفته یک منبع نزدیک به خانواده ادریس، او را که دو فرزند دختر دارد هشت ماه در بازداشتگاه وزارت اطلاعات نگهداری کردند و بعدا به زندان مرکزی ارومیه بردند.
نفر دوم، آزاد شجاعی نام دارد فرزند رحمان متولد پنجم مرداد ماه سال ۵۸ در سردشت. یک منبع محلی به ایراناینترنشنال گفت که آزاد و ادریس، کولبر بودند و مشروبات خارجی وارد میکردند. آنها در ملاقات با خانوادهشان گفتهاند که تحت شکنجه در اعتراف اجباری جلوی دوربین تلویزیون گفتهاند که تجهیزات سلاح رباتیک به کار رفته در ترور فخریزاده را وارد کشور کردهاند.
نفر سوم هم رسول احمد محمد نام دارد، اهل سلیمانیه عراق که ایراناینترنشنال برای اولین بار عکسی از او را منتشر میکند. به گفته یک منبع مطلع، این کاسبکار مرزی در قلادزه ساکن بود. ماموران امنیتی شماره تلفن او را روی گوشی ادریس پیدا کردند و یک هفته بعد او را دستگیر کردند، یعنی دو سال پس از مرگ فخریزاده.
پروندهسازی برای کولبران بیگناه تحت تاثیر اختلافات درونحزبی در کردستان عراق
انتشار یک خبر در رسانههای نیمهرسمی وابسته به سپاه پاسداران، پشت پرده پروندهسازی برای کولبران دو سال پس از ترور را فاش میکند. این رسانهها اژی امین، مسوول پیشین اداره زانیاری، واحد امنیتی حزب اتحادیه میهنی کردستان را عامل موساد و یکی از متهمان اصلی این پرونده معرفی میکنند. امین در دوره زمامداری لاهور طالبانی این مسوولیت را برعهده داشت و هر دوی اینها روابط خوبی با جمهوری اسلامی داشتند.
اما او از اردیبشهت ماه سال ۱۴۰۰، مغضوب جمهوری اسلامی شد، وقتی یاهونیوز به نقل از ۱۵ مقام پیشین و فعلی آمریکا فاش کرد که یک مامور واحد ضدتروریستی اقلیم کردستان در کشتن قاسم سلیمانی نقش داشته است.
اواخر تیرماه سال، در یک شبهکودتای خانوادگی، باقل و قباد، پسران جلال طالبانی، پسرعمویشان لاهور را از اریکه قدرت پایین کشیدند و اداره سلیمانیه را در دست گرفتند. آنها هم همچون سلفشان رابطه نزدیکی با جمهوری اسلامی دارند. دیری نگذشت که بافل طالبانی اژی امین و لاهور را اخراج کرد و آنها به اربیل پناه بردند.
دو منبع مطلع در کردستان عراق به ایراناینترنشنال گفتند بعد از این اتفاق، خط تخریب اژی امین تشدید شد، هم از طرف زمامداران جدید حزب اتحادیه میهنی کردستان و هم جمهوری اسلامی. تا جایی که ۲۵ دی ماه سال ۱۴۰۲ که سپاه با موشک به اربیل حمله کرد رسانههای نزدیک به سپاه خبر دادند یکی از اهداف حمله اژی امین بوده و او کشته شده. خبری که زود تکذیب شد.
تلاش ایراناینترنشنال برای مصاحبه با سه مقام فعلی و پیشین حزب اتحادیه میهنی کردستان بی نتیجه ماند. یک منبع مطلع در کردستان عراق گفت دستگیری و پروندهسازی برای ادریس و آزاد و رسول احمد محمد، در راستای تسویه حساب جمهوری اسلامی با اژی امین انجام شده.
عوامل اصلی ترور که بودند؟
محسن فخریزاده، ساعت ۱۴:۲۰ روز هفتم آذرماه سال ۱۳۹۹ در در تقاطع جاده فیروزکوه و آبسرد در ۹۱ کیلومتری تهران کشته شد. اگرچه در روایتهای اولیه از هجوم چند فرد مسلح به خودروی فخریزاده گزارش شده بود، اما پس از پنج روز خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران خبر داد که او با یک تیربار اتوماتیک کنترل از راه دور ترور شده است.
دی ماه همان سال شبکه ۱۳ تلویزیون اسرائیل با پخش تصاویر بازسازی شده، روایتی از ترور محسن فخریزاده ارائه کرد که در آن تیرباری که پشت نیسان جاسازی شده بود، از فاصله ۱۵۰ متری به فخریزاده شلیک کرد، با دستوری که از طریق هوش مصنوعی از خاک اسرائیل صادر شد.
دو روز بعد از این اتفاق، برخی رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران، و یک کانال تلگرامی وابسته به کارکنان ارتش، تصویر و مشخصات فردی به نام محسن کیانپور، ۳۱ ساله را به عنوان یکی از متهمان ترور فخریزاده منتشر کردند و از شهروندان خواستند در صورت مشاهده او به وزارت اطلاعات خبر بدهند.
پاییز دو سال پیش، یک افسر موساد به نام خگای ایتکین در مصاحبهای با شبکه ۱۲ اسرائیل، جزئیات بیشتری از عملیات ترور را فاش کرد. ایتکین در زمان ترور فخریزاده، مدیر بخش فنآوری موساد بود. این شبکه به نقل از این افسر موساد خبر داد فخریزاده با یک مسلسل رباتیک به وزن یک تن ترور شد، سلاحی که اسرائیل طی چند ماه به طور قاچاقی در قطعات کوچک به ایران فرستاد و در مقصد دوباره سرهمبندی شد.
به گفته این افسر موساد، دوربینهایی که از قبل در محل ترور نصب شده بود، زوایای دید را در جهتهای مختلف برای اپراتورهای اسرائیلی فراهم کرد و نرم افزار هوش مصنوعی فاصله زمانی لحظه ورود تصاویر به مرکز راه دور تا زمان بازگشت فرمان به میدان را محاسبه میکرد.
علاوه بر این، یک دوربین با نرمافزار تشخیص چهره قرار داده شد تا گلولهها فقط به فخریزاده برخورد کند و نه همسرش. عملیاتی که کلا سه دقیقه طول کشید و تنها نقصش این بود که قرار بود سلاح رباتیک بعد از ترور جوری منفجر شود که آثاری از آن باقی نماند. منفجر شد، اما تکههایی از آن باقی ماند.
۱۰ روز بعد از ترور فحزیزاده نیروهای سپاه پاسداران و نیروی انتظامی دستکم ۲۰ نفر را در شهر بانه بازداشت کردند. رسانه ههنگاو خبر داد ماموران در جریان تفتیش ده خانه، عکس محسن کیانپور را به شهروندان نشان میدادند. کیانپور عضو تیم حفاظت فخریزاده معرفی شد. ظاهرا ماموران به دنبال کسی بودند که نیسان آبی حاضر در صحنه ترور، به نام او ثبت شده بود.
همان موقع رادیو بینالمللی فرانسه به نقل از یک روزنامهنگار عرب ساکن لندن، خبر داد وزارت اطلاعات عکس و مشخصات سه نفر دیگر به نامهای حمید باقرپناهی، حسن کماندار و غلام سبزواری را برای شناسایی در هتلهای کشور توزیع کرده است.
حالا با اذعان وزیر پیشین اطلاعات مشخص شده عوامل اصلی مشارکتکننده در این ترور منتسب به موساد، از کشور گریختهاند و جمهوری اسلامی برای سرپوش گذاشتن بر شکست اطلاعاتی در این ترور، دستکم سه کولبر را براساس اعتراف اجباری متاثر از شکنجه شدید، به اعدام محکوم کرده است.
وزیران امور خارجه گروه هفت، روز سهشنبه در بیانیهای مفصل، مواضع هفت کشور صنعتی و دموکراتیک درباره رویدادهای جهانی را تشریح کردند و بخشی از آن را به اقدامات «بیثباتکننده» جمهوری اسلامی اختصاص دادند.
وزیران امور خارجه کشورهای عضو گروه هفت، در بیانیه خود بار دیگر حملات موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل را بهشدت محکوم کردند و این حملات را تهدیدی جدی برای ثبات منطقه دانستند.
در این بیانیه همچنین «اقدامات بیثباتکننده مداوم گروههای مسلح وابسته به جمهوری اسلامی، از جمله حماس، حزبالله، حوثیها و همچنین شبهنظامیان مسلح در عراق و سوریه» محکوم شده است.
وزیران امور خارجه کشورهای عضو گروه هفت، در بیانیه خود با تاکید بر اینکه «یک درگیری گستردهتر در منطقه به نفع هیچکس نیست»، افزودند: «ما به تلاش خود برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنشها ادامه خواهیم داد و از همه طرفها میخواهیم که از خود خویشتنداری نشان دهند.»
وزیران امور خارجه آمریکا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، ایتالیا، کانادا و ژاپن، کشورهای عضو گروه هفت، در ادامه بیانیه خود تاکید کردند که جمهوری اسلامی هرگز نباید به توسعه برنامه اتمی خود بپردازد و به سلاح هستهای دست یابد.
در این بیانیه گفته شده است: «ما به همکاری با یکدیگر و سایر شرکای بینالمللی برای رسیدگی به افزایش فعالیتهای هستهای ایران ادامه خواهیم داد.»
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز پنجشنبه، اول آذر، قطعنامهای علیه جمهوری اسلامی صادر کرد. پیشنویس این قطعنامه از سوی آلمان، بریتانیا و فرانسه به همراهی آمریکا ارائه شده بود.
در پی صدور این قطعنامه جمهوری اسلامی از افزایش سرعت و ابعاد غنیسازی اورانیوم خبر داد اما در عین حال تایید کرد که مذاکراتی در سطح معاونان وزیر امور خارجه بین جمهوری اسلامی با آلمان، بریتانیا و فرانسه برگزار خواهد شد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز یکشنبه، ۴ آذر، گفت که در روز ۹ آذر نشست معاونان وزیران امور خارجه این چهار کشور برای گفتوگو درباره«طیفی از مباحث و موضوعات دوجانبه، منطقهای و بینالمللی از جمله موضوع فلسطین و لبنان و نیز موضوع هستهای» در ژنو برگزار میشود.
آمریکا اعلام کرده است که در این مذاکرات حضور نخواهد داشت.
وزیران امور خارجه گروه هفت در بیانیه خود یک راهحل دیپلماتیک را همچنان بهترین راه برای حل و فصل پرونده هستهای جمهوری اسلامی دانستند و گفتند: «جمهوری اسلامی باید فعالیتهای هستهای را که توجیه غیرنظامی معتبری ندارند متوقف و معکوس کند و بدون تاخیر بیشتر، همکاریهای کامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را برای اجرای کامل توافقنامههای قانونی خود و تعهداتی را که تحت قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت پذیرفته، انجام دهد.»
در این بیانیه همچنین ارسال تسلیحات جمهوری اسلامی به روسیه بهشدت محکوم شده است.
وزیران امور خارجه گروه هفت در بیانیه خود گفتند: «ما قبلا با اقداماتی جدید و مهم به این مساله پاسخ دادهایم. جمهوری اسلامی باید فورا تمامی حمایتهای خود از جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین را متوقف کند و از انتقال موشکهای بالستیک، پهپادها و فناوریهای مرتبط با آن جلوگیری کند.»
اتحادیه اروپا و بریتانیا در واکنش به ارسال تسلیحات از سوی جمهوری اسلامی به روسیه، تحریمهای جدیدی از جمله علیه ایران ایر و کشتیرانی جمهوری اسلامی اعمال کردند.
آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین روز سهشنبه، شش آذر، گفت که در نشست وزیران امور خارجه گروه هفت خواستار ایستادگی آنها در برابر تجاوز و باجخواهی روسیه شده است.
او افزود: «ما به سامانههای پدافند هوایی، تجهیزات نظامی، تحریمهای شدیدتر علیه روسیه و اقدامات جدی برای مهار محور روسیه-ایران-کره شمالی نیاز داریم.»
وزیران امور خارجه گروه هفت در بیانیه خود همچنین به نقض گسترده حقوق بشر در ایران از سوی جمهوری اسلامی پرداختند و نوشتند: «ما نگرانی عمیق خود را نسبت به نقض حقوق بشر در ایران، بهویژه علیه زنان، دختران و اقلیتها، بار دیگر ابراز میکنیم.»
در این بیانیه «آزار و اذیت غیرقابل قبول شهروندان ایرانی» از سوی جمهوری اسلامی محکوم و افزوده شده است: «ما از رهبران جمهوری اسلامی میخواهیم که به تمامی بازداشتهای ناعادلانه و خودسرانه، از جمله بازداشت شهروندان دو تابعیتی و خارجی پایان دهند. ما همچنین از جمهوری اسلامی میخواهیم که به گزارشگران ویژه تعیین شده از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل اجازه دهد که به ایران سفر کنند.»