رییس هیات نروژی کمیته نوبل صلح روز شنبه ۱۵ مهر در مراسم گرامیداشت نرگس محمدی در اسلو گفت که او از زندان تبدیل به رهبری الهامبخش شد. از سوی دیگر بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، ۲۲ زندانی سیاسی همبند این فعال حقوق بشر، جایزه او را گامی به سوی روشنایی بیشتر دانستند.
متن نامه ۲۲ تن از زندانیان سیاسی همبند نرگس محمدی از زندان اوین به دست ایراناینترنشنال رسیده است که در آن جایزه نوبل صلح او را «ارج نهادن به سالها فعالیتش برای تحقق آزادی و برابری و رساندن صدای دادخواهی و حقطلبی جامعه ایران» خواندند.
امضاکنندگان این نامه تاکید کردند شاهد سالها تلاش مستمر و سختجانی نرگس محمدی در مسیر مبارزه برای آزادی و برابری بودهاند.
به گفته آنها اگرچه نام نرگس محمدی و حضور سیاسی-اجتماعی او و هر مبارز دیگری را در راه آزادی و برابری نمیتوان در یک جایزه خلاصه کرد، اما «نوبل صلح گامی به سوی روشنایی بیشتر» خواهد بود.
همبندیهای نرگس محمدی خاطرنشان کردند که او همت بیدریغ خود را صرف «برملا کردن نقض سیستماتیک حقوق انسانی در ایران» کرده است و اکنون «مسوولیتی بس خطیر» بر عهده دارد. مسوولیتی که به گفته آنان، متضمن حفاظت از حقوق بشر اما «نه تنها برای امروز که در مسیر پیش رو برای ایجاد تفسیر در جامعه ایران» خواهد بود.
در پایان این نامه این ۲۲ زندانی سیاسی با اشاره به اهدای این جایزه در یکسالگی «جنبش ژینا»، یادآوری کردند: «نرگس محمدی به جایزه نوبل صلح رنگ داد؛ رنگ سرخ خونهای ریخته شده که داغ مادران دادخواه را بر نشان جایزه نوبل صلح ۲۰۲۳ حک کرده است.»
ناهید تقوی، سپیده قلیان، گلرخ ایرایی، سپیده کاشانی، زهرا توحیدی، هدی توحیدی، فائزه هاشمی، بهاره هدایت، مهوش ثابت، فریبا کمالآبادی، زهره سرو، شکیلا منفرد، محبوبه رضایی، نیلوفر حامدی، نسرین جوادی، آنیشا اسداللهی، نیلوفر بیانی، الهه محمدی، سپیده کشاورز، مریم حاجیحسینی، سروناز احمدی و مهوش عدالتی امضاکنندگان این نامه هستند.
ریس اندرسن: نوبل صلح نرگس محمدی، جایزهای به تمام زنان مبارز جهان است
روز شنبه ۱۵ مهر در اسلو، پایتخت نروژ، مراسمی برای گرامیداشت نرگس محمدی برگزار شد که علاوه بر بریت ریس اندرسن، رییس هیات نروژی کمیته نوبل صلح، محمود فرهمند، عضو پارلمان نروژ، مولود حاجیزاده، روزنامهنگار و از دوستان محمدی، آسیه امینی، تحلیلگر مسایل اجتماعی و حمیدرضا محمدی، برادر این فعال حقوق بشر زندانی نیز در آن سخنرانی کردند.
ریس اندرسن در این مراسم گفت که فعالیتهای ۳۰ سال گذشته نرگس محمدی از جمله تلاش برای لغو مجازات اعدام مرتبط با حقوق بشر بوده اما نکته دیگری که او را برنده جایزه صلح نوبل کرده مربوط به اعتراضات پس از مرگ مهسا ژینا امینی است.
او همچنین به استقبال مادر مهسا از اعطای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی اشاره کرد و گفت مرگ این دختر جوان در شهریور سال گذشته، جرقهای را در میان افراد همسن او زد.
روز جمعه ۱۴ مهر مژگان افتخاری، مادر مهسا ژینا امینی، به شبکه خبری انآرکی نروژ گفت: «به نرگس محمدی افتخار میکنم. ما در ایران هزاران زن مانند نرگس داریم که صدایشان شنیده نمیشود.»
به گفته رییس هیات نروژی کمیته نوبل صلح، نرگس محمدی از زندان تبدیل به «یک رهبر و الهامبخش» شد.
ریس اندرسن یادآوری کرد که جنبش «زن، زندگی، آزادی» از جنبههای مختلفی «فوقالعاده» است و این سه کلمه یک بیانیه سیاسی به شمار میرود که نشان میدهد زنان در ایران دچار تبعیض سیستماتیک هستند.
او همچنین تاکید کرد پس از انقلاب سال ۵۷ در ایران، همواره تبعیض سیستماتیک و در عین حال اعتراضات به آن وجود داشته است.
ریس اندرسن در ادامه گفت: «۲۰ سال پیش شیرین عبادی برنده جایزه نوبل صلح شد. من در آن زمان جوانتر بودم و تحت تاثیر فعالیتهای او قرار گرفتم.»
بخشی دیگر از سخنان او به موارد مطرح شده درباره اهدای این جایزه اختصاص داشت.
ریس اندرسن اشاره کرد که برخی میگویند چرا با اینکه وضعیت افغانستان اکنون بدتر از ایران است، نوبل صلح را به کاندیدای مطرح شده از آن کشور ندادید؟
او در پاسخ به این شبهه، توضیح داد: «وظیفه ما شناسایی کشورهایی با وضعیت بدتر نیست بلکه ما باید افرادی را شناسایی کنیم که برای حقوق بشر مبارزه کردهاند.»
فرد مورد اشاره اندرسن، محبوبه سراج، کنشگر افغانستانی است که پیشتر موسسه تحقیقات صلح اسلو در فهرست نامزدهای دریافت جایزه نوبل از او نام برده بود.
از سوی دیگر، به گفته ریس اندرسن آنها در کمیته نوبل صلح نامهای از ۱۰ همبند نرگس محمدی دریافت کرده بودند که درخواست اهدای جایزه را به او داشتند.
رییس هیات نروژی کمیته نوبل صلح تصریح کرد: «جایزه نوبل صلح برای نرگس محمدی، جایزه به همه زنانی است که در جهان مبارزه میکنند.»
در بخشی دیگر از این مراسم، حمیدرضا محمدی، برادر نرگس محمدی گفت که اعطای جایزه نوبل صلح به خواهرش باعث برجستهتر شدن حقوق بشر و توجه بیشتر مردم به آن میشود.
او یادآور شد: «اعتراضات سال گذشته نشان داد مردم میتوانند خیابان و جامعه را در دست بگیرند.»
نرگس محمدی روز جمعه ۱۴ مهر به دلیل مبارزهاش با ظلم بر زنان ایرانی و تلاش برای ارتقای وضعیت حقوق بشر و آزادی برای همه، شایسته دریافت جایزه نوبل صلح ۲۰۲۳ شناخته شد.
او طی سالهای گذشته بارها با عناوین اتهامی مختلف به دلیل فعالیتهای حقوق بشریاش بازداشت، محاکمه و زندانی شده است.
محمدی آخرین بار در آبان ۱۴۰۰ بازداشت شد و از آن زمان تاکنون در زندان اوین محبوس است.
سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر با وجود محبوس بودن، دست از فعالیتهای خود برنداشته و بارها با انتشار نامههایی از زندان به وضعیت زنان زندانی به ویژه زندانیان سیاسی، شکنجه شدنشان، وضعیت نامناسب زندانها و آزار و اذیت بهائیان اعتراض کرده است.
او همچنین بارها به «تعرض و اذیت و آزار جنسی زنان» در بازداشتگاهها و حتی در محل و هنگام بازداشت واکنش نشان داده، اعتراض کرده و در این باره نامهای هم خطاب به جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران نوشته است.
نرگس محمدی دومین ایرانی برنده جایزه نوبل صلح پس از شیرین عبادی و نوزدهمین زنی است که این جایزه را از آنِ خود میکند.
جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد سه کشور اروپایی عضو برجام قصد دارند تحریمهای موشکی جمهوری اسلامی را که بر اساس این توافق ۲۶ مهر ماه لغو میشوند، حفظ کنند.
بورل روز جمعه ۱۴ مهر در بیانیهای گفت بر اساس اعلام سه کشور فرانسه، آلمان و بریتانیا، ایران از سال ۲۰۱۹ به تعهدات خود در قالب برجام پایبند نبوده است.
توافق برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) شامل یک سری از لغو محدودیتها موسوم به بندهای غروب است که بر اساس آن، قرار است محدودیتها علیه جمهوری اسلامی کاهش یابد.
این در حالی است که جمهوری اسلامی این توافق را به طور گسترده نقض کرده است.
جمهوری اسلامی میزان مجاز ۳/۶۷ درصدی غنیسازی مندرج در برجام را رعایت نکرده و اکنون در حال غنیسازی اورانیوم با غلظت ۶۰ درصد است.
بورل همچنین افزود وزیران امور خارجه این سه کشور تصمیم دولتهای متبوع خود را برای ادامه تحریمهای تهران در نامهای در روز ۲۳ شهریور سال جاری به او اطلاع دادهاند.
او بار دیگر همه طرفهای برجام را به یافتن راهحلی دیپلماتیک برای مناقشه هستهای جمهوری اسلامی فراخواند.
مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تاکید کرد به تلاشهای خود برای اجرای دوباره مفاد برجام از سوی همه طرفها ادامه خواهد داد.
تحریمهای اتحادیه اروپا علیه جمهوری اسلامی بر اساس قطعنامه سازمان ملل متحد که توافق برجام را تایید کرده بود، قرار بود در ۲۶ مهر سال جاری منقضی شود.
این تحریمها برای آن وضع شده که تهران فعالیتی در راستای توسعه موشکهای بالیستیک دارای قابلیت حمل کلاهک هستهای انجام ندهد.
همچنین این تحریمها جمهوری اسلامی را از خرید و فروش یا انتقال پهپادها و اجزای آن که قادر به پرواز بیش از ۳۰۰ کیلومتر هستند، منع کردهاند.
در همین راستا وزارت امور خارجه آلمان روز ۱۲ مهر به اقدام جمهوری اسلامی در پرتاب ماهواره نور-۳ با پرتابگری که از فنآوری سیستمهای موشک بالیستیک دوربرد استفاده میکند واکنش نشان داد و اعلام کرد فعالیتهای موشکی تهران تهدیدی برای امنیت بینالمللی است.
برلین تاکید کرد جمهوری اسلامی بدون توجه به محدودیتهای بینالمللی این ماهواره را پرتاب کرده است.
وزارت امور خارجه بریتانیا نیز در بیانیهای اقدام جمهوری اسلامی در پرتاب ماهواره نور-۳ را نشانه بیاحترامی تهران به محدودیتهای بینالمللی دانست.
در حالی که واکنشها به شرایط و بیهوش ماندن آرمیتا گراوند ادامه دارد و شهروندان حمایت خود را از این دختر نوجوان با دیوارنویسی و نصب بنر اعتراضی نشان میدهند، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد اعلام کرد کمیته حقیقتیاب «حمله گزارش شده به او» را بررسی میکند.
مادر محمدحسن ترکمان، معترض کشتهشده در خیزش انقلابی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، روز شنبه ۱۵ مهر با انتشار عکسی از آرمیتا گراوند نوشت: «عزیز دلم به زندگی برگرد و بمان. بمان و با تمام قدرت و شجاعت برای حقات بجنگ. بمان و انسانیت را به زیبایی به تصویر بکش ... بمان و بجنگ، بمان و برای بودنت مقتدر باش، بمان، تو فقط بمان.»
از سوی دیگر شهروندان تهرانی بنری در حمایت از این دختر ۱۶ ساله که گفته میشود به دلیل ضربوجرح برای رعایت نکردن حجاب اجباری به کما رفته است، آویزان کردند که رویش نوشته شده: «تهران در کما».
ویدیویی نیز از ایذه منتشر شده که نشان میدهد دانشآموزان مدرسهای نام آرمیتا را روی صندلیهای خود نوشتهاند.
ادامه واکنشها و حمایتها از آرمیتا گراوند در شرایطی است که اطلاعات جدیدی درباره وضعیت او در بیمارستان وجود ندارد.
سایت ههنگاو ظهر روز شنبه گزارش داد که مقامهای امنیتی به صورت مستمر دوربینهای مداربسته بیمارستان نظامی فجر را که پیشتر تحت اختیار رکن حفاظت ارتش بوده کنترل و در انتهای روز حافظه دوربینها را پاک میکنند.
آرمیتا صبح روز یکشنبه نهم مهر و پس از بیهوش شدن در ایستگاه متروی شهدای تهران به بیمارستان فجر که وابسته به نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی است منتقل شد و از آن زمان تاکنون محل نگهداری او در محاصره نیروهای امنیتی قرار دارد.
برخی شاهدان عینی در روزهای گذشته تاکید کردهاند او بر اثر خشونت فیزیکی یک زن چادری که برخی او را «آتش به اختیار وابسته به حکومت» و برخی دیگر «مامور حجاببان» معرفی کردهاند، بیهوش شده و به کما رفته است.
واکنش کمیته حقیقتیاب سازمان ملل و سازمان عفو بینالملل
شورای حقوق بشر سازمان ملل در همین زمینه به نقل از کمیته مستقل حقیقتیاب در مورد ایران نوشت: «در حال بررسی حمله گزارششده به آرمیتا گراوند ۱۶ ساله به اتهام رعایت نکردن قوانین حجاب اجباری، یک سال پس از مرگ در بازداشت ژینا مهسا امینی هستیم. حق برابری زنان باید رعایت شود.»
سازمان عفو بینالملل نیز اعلام کرد جامعه جهانی باید از مقامهای ایران بخواهد اجازه دهند یک هیات بینالمللی مستقل شامل کارشناسان سازمان ملل برای بررسی شرایطی که منجر به بیهوشی و بستری شدن آرمیتا گراوند شده (در پی گزارشها درباره حمله به او از سوی ماموران حجاب اجباری)، وارد ایران شوند.
دیانا الطحاوی، معاون مدیر منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در سازمان عفو بینالملل گفت: «مقامات ایرانی برای سرپوش گذاشتن بر حقیقت در مورد شرایطی که منجر به بیهوشی آرمیتا گراوند شد، یک کارزار هماهنگ انکار و تحریف به راه انداختهاند.»
او یادآور شد که این ماجرا به طرز وحشتناکی یادآور روایتهای جعلی و توضیحات غیرقابل قبول آنها از بستری شدن مهسا ژینا امینی در بیمارستان در حدود یک سال پیش است.
جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در پاسخ به سوال خبرنگار ایراناینترنشنال در برلین گفت: «از گزارشها درباره وخامت حال آرمیتا گراوند که در یکی از بیمارستانهای تهران بستری است اطلاع داریم و پیگیر این پرونده نگرانکننده هستیم.»
مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پاسخ به سوال خبرنگار ایراناینترنشنال گفت گزارشها از این حکایت دارد که وضعیت پیش آمده برای آرمیتا گرواند نتیجه درگیری با ماموران کنترل حجاب بوده است.
او تاکید کرد در صورت تایید نهایی، این امر غیرقابل قبول و غیرقابل توجیه خواهد بود.
از سوی دیگر بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، شهین احمدی، مادر آرمیتا گراوند، پیش از ظهر روز جمعه ۱۴ مهر به شرط سکوت و صحبت نکردن با افراد و رسانهها، از بازداشت خارج شده است.
پدر و مادر این دختر نوجوان آخرین بار ظهر چهارشنبه ۱۲ مهر موفق شده بودند برای دقایقی در حضور ماموران امنیتی او را از پشت شیشه ببینند و بعد از آن دیگر حتی اجازه همین شکل از ملاقات را هم پیدا نکردند.
شهین احمدی به دلیل اعتراض به همین موضوع بازداشت شده بود.
او پس از ممانعت ماموران از حضورش در اتاقی که دخترش در آن بستری است، به فریاد و اعتراض پرداخته و ماموران امنیتی مستقر در بیمارستان او را بازداشت کردند.
مرکز اطلاعرسانی قوه قضاییه و خبرگزاری امنیتی تسنیم این خبر را تکذیب کردند اما همچنان و با وجود کسب خبر آزادی او از منابع معتبر، امکان دسترسی منابع مستقل به مادر آرمیتا گراوند وجود ندارد.
از سوی دیگر اطلاعات اختصاصی رسیده به ایراناینترنشنال درباره وضعیت آرمیتا حاکی از آن است که در تمامی مراحل درمان و ویزیت او ماموران امنیتی حضور دارند و پزشک و پرستارانی که برای رسیدگی به اتاق او میروند، بهطور مداوم بازرسی بدنی میشوند تا موبایل یا دوربین همراه خود نداشته باشند.
همچنین بر اساس اطلاعات به دست آمده، ماموران امنیتی گفتهاند پزشک و پرستاران آرمیتا باید افرادی ثابت و بیتغییر باشند تا احتمال «نشت خبر از وضعیت او» پایین بیاید.
دوربینهای مداربسته اتاق محل بستری این دختر نوجوان نیز به دلیل جلوگیری از هک یا درز تصاویر به بیرون قطع شده و او یک «مراقب دائمی» دارد.
اما سایت دیدهبان ایران گزارش داد که سایت بیمارستان فجر، متعلق به نیروی هوایی که محل بستری آرمیتا گرواند است، دسترسی مراجعهکنندگان به دو لینک «بخشهای بیمارستان» و «آشنایی با بیمارستان» را از دسترس خارج کرده است.
دیدهبان ایران برای بررسی این که چرا در دو روز گذشته دسترسی به لینک بخشهای بیمارستان محدود شده، با بیمارستان فجر تماس گرفته اما پاسخی دریافت نکرده است.
حضور گسترده ماموران امنیتی در بیمارستان و محوطه اطراف آن همچنان پابرجاست و در عین حال از عصر روز پنجشنبه ۱۳ مهر، تعداد زیادی نیروی ضد شورش با «آمبولانس» وارد بیمارستان فجر شدهاند.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال درباره وضعیت سلامتی آرمیتا نیز حکایت از آن دارد که او بدون وجود نشانههایی از بهبود، کماکان در کماست و نگرانی از شرایطش ادامه دارد.
روز پنجشنبه گاردین در گزارشی به نقل از شاهدی عینی نوشت که یکی از زنان مامور حجاببان، آرمیتا را پس از ورود به واگن مترو به دلیل بر سر نداشتن حجاب اجباری «محکم هل داده» است.
یکی از شاهدان عینی هم به گاردین گفته است اندکی پس از ورود آرمیتا به واگن مترو در روز نهم مهر، یک زن چادری و مجری طرح حجاب اجباری با او به دلیل نپوشاندن موهایش شروع به مشاجره کرد.
بر اساس این گزارش، زن با فریاد از آرمیتا پرسیده است چرا روسری (مقنعه) بر سر ندارد و این دختر نوجوان پاسخ داده: «مگر من از تو میخواهم که چادرت را برداری؟»
در ادامه، بحث آن دو به خشونت کشیده و زن حجاببان با حمله فیزیکی به آرمیتا، او را به شدت هل داده است.
شاهد عینی دیگری به گاردین گفت که آرمیتا وقتی روی زمین افتاد «هنوز هوشیار بود».
گاردین همچنین به صحبتهای اپوزیسیون مخالف جمهوری اسلامی درباره دروغ و پروپاگاندای حکومت در مورد آرمیتا و اتفاقاتی پرداخت که در مترو برایش رخ داده است.
این گزارش با اشاره به خبرهای منتشر شده درباره بازداشت شهین احمدی، مادر آرمیتا و تکذیب آن از سوی رسانههای وابسته به سپاه پاسداران و حکومت نوشت که این دستگیری نشان میدهد مقامهای جمهوری اسلامی میترسند او روایت رسمی را درباره اتفاقی که برای دخترش افتاده باور نکرده باشد.
پیشتر اطلاعاتی به ایراناینترنشنال رسیده بود که نشان میداد مادر آرمیتا گراوند از عصر چهارشنبه در بازداشت است.
پنج روز پس از به کما رفتن آرمیتا گراوند در روز نهم مهر، واکنشها در ایران و جهان به احتمال ضرب و جرح او از سوی ماموران موسوم به حجاببان ادامه دارد. ویدیوهای منتشر شده از ایران نشان میدهند شهروندان نام آرمیتا را بر دیوارها نوشته و سرنوشت او را با مهسا ژینا امینی مقایسه میکنند.
یکی از این ویدیوها مربوط به شامگاه ۱۲ مهر است از بنری اعتراضی در کرج که روی آن نوشته شده: «آرمیتا گراوند، مهسای دیگری است.»
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی هم در نامهای رفتار حکومت در مواجهه با مساله این دختر نوجوان را نشان از «تلاش سراسیمه» برای «ممانعت از آشکار شدن حقیقت» دانست.
به گفته او، بازداشت روزنامهنگار پیگیر این ماجرا، مصاحبه پر ابهام ایرنا با پدر و مادر آرمیتا، تحت فشار قرار گرفتن دوستان همراه این دختر نوجوان و محاصره بیمارستان از سوی نیروهای امنیتی مصداق رفتارهای متناقض و به شدت امنیتی و تحت کنترل حکومت است.
سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر در ادامه از تمام جهانیان خواست «به حکم انسان بودن» در برابر این اتفاق سکوت نکنند.
در مقابل واکنشهای حمایتی متعددی که از این دختر نوجوان شکل گرفته، رسانهها و چهرههای وابسته به حکومت هم در حال پروندهسازی جدید برای خبرنگارانی هستند که درباره ماجرای بیهوش شدن آرمیتا اطلاعرسانی کردند.
یکی از کاربران موسوم به «ارزشی» در شبکه اجتماعی ایکس مدعی شد فعالیت «جاسوس-خبرنگاران داخلی در تولید اغتشاشات» الگویی مشخص دارد.
او با اتهام زدن به مریم لطفی، خبرنگار شرق در بیمارستان فجر و مصاحبهاش با مادر آرمیتا، آن را با پوشش اخبار مربوط به قتل حکومتی مهسا ژینا امینی از سوی نیلوفر حامدی و الهه محمدی مقایسه کرد و بار دیگر آنها را «جاسوس-خبرنگار» نامید.
بیخبری از وضعیت آرمیتا و حذف مصاحبه پدر او
از وضعیت آرمیتا گراوند در بیمارستان اطلاعات دقیقی در دسترس نیست و به نظر میرسد خانواده او هم از حال و اوضاعش در بیمارستان نظامی فجر متعلق به نیروی هوایی بیخبرند.
روزنامه اینترنتی فراز مصاحبهای با احمد گراوند، پدر آرمیتا منتشر کرد که خیلی زود از خروجی این رسانه حذف و برداشته شد.
مازیار خسروی، سردبیر این روزنامه اینترنتی در شبکه اجتماعی ایکس در توضیح حذف این گزارش نوشت: «در خبری که به نقل از پدر آرمیتا گراوند منتشر شد، اشتباهی بزرگ رخ داد و منجر به اطلاعرسانی غلط شد.»
پدر آرمیتا در این مصاحبه گفته بود: «حقیقتا من اطلاع چندانی از وضعیت آرمیتا ندارم. در بیمارستان نیستم. سر کارم. چند روزی است که از آرمیتا خبری ندارم. من در جریان نیستم. تا جایی که خبر دارم در کماست. فقط همین را میدانم.»
آرمیتا در بیمارستان نظامی فجر متعلق به نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی و در محاصره نیروهای امنیتی بستری است.
هر چند که این بیمارستان به محل بیهوش شدن آرمیتا در ایستگاه متروی میدان شهدا نسبتا نزدیک است اما جز این بیمارستان، دستکم دو بیمارستان نزدیکتر (شفا یحیاییان و معیری) نیز به محل حادثه وجود داشتند.
خبرگزاریهای حکومتی در ایران به نقل از اسماعیل فراهانی، معاون عملیات اورژانس استان تهران درباره دلیل انتقال آرمیتا به بیمارستان فجر نوشتند: «مناسبترین مرکز درمانی، نزدیکترین بیمارستان نیست.»
فراهانی مدعی شد بیمارستان فجر چون دارای بخشهای جراحی عمومی و جراحی مغز و اعصاب است، برای آرمیتا گزینه مناسبتری بود.
ابهام در ویدیوهای منتسب به آرمیتا در داخل ایستگاه مترو
ابهام و تردید درباره ماجرای آرمیتا گراوند تنها به محل بستری شدن او خلاصه نمیشود.
روز چهارشنبه ویدیویی از حضور این نوجوان در متروی تهران منتشر شد که بنا بر ادعای حکومت مربوط به تمام لحظات ورود او به ایستگاه شهدا تا ورودش به داخل واگن است.
در این ویدیو اما خبری از تصاویر داخل واگن و اتفاقاتی که ممکن است آنجا رخ داده باشد، نیست.
علاوه بر این کاربران شبکههای اجتماعی به تقطیع و حذف دقایقی از این ویدیوها اشاره کردند و حتی این احتمال را به میان آوردند که دختر در ویدیوها میتواند آرمیتا نباشد.
برخی کاربران نیز یادآور شدند ایستگاه مترو شهدا مسیر همیشگی آرمیتا برای رفتن به مدرسه است و احتمال دارد ویدیوی منتشر شده مربوط به روز دیگری باشد؛ کما اینکه به نظر میرسد جزییاتی در پوشش و لباسهای این دختر نوجوان با لحظه بیهوش شدنش مطابقت ندارد.
گزارشهای منتشر شده درباره تهدید و اعمال فشار به دوستان، همکلاسیهای آرمیتا و نیز خانواده این دختر نوجوان، به ابهامها درباره روایت مشکوک حکومت در مورد این ماجرا دامن زده است.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران خبر داد رییس حراست وزارت آموزش و پرورش روز ۱۲ مهر در دبیرستان «عروهالوثقی» که محل تحصیل آرمیتا گراوند است حاضر شده و معلمان و همکلاسیهای او را تهدید کرده است.
بر اساس این گزارش به آنها گفته شده است انتشار هر گونه خبر یا حتی عکسی از آرمیتا در صفحات مجازی، جریمه سنگینی خواهد داشت و خاطی، اخراج خواهد شد.
واکنش تهران به نگرانی کشورهای غربی درباره آرمیتا
در روزهای گذشته مقامهای شماری از کشورهای غربی مانند آمریکا، بریتانیا، آلمان و استرالیا درباره آرمیتا گراوند و ضرب و جرح او به دلیل حجاب اجباری اظهارنظر و ابراز نگرانی کردند.
در واکنش، ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز پنجشنبه ۱۳ مهر ابراز نگرانی کشورهای غربی درباره وضعیت زنان ایرانی را «مداخلهجویانه، مغرضانه و غیرصادقانه» خواند.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بهتر است نگران پرسنل بهداشتی و درمانی آمریکا، آلمان و بریتانیا و بیماران باشید و به وضعیت آنها رسیدگی کنید.»
یکی از این اظهارنظرها اما از سوی میشل تیلور، سفیر آمریکا در شورای حقوق بشر سازمان ملل بود که به حمایت کشورش از بیانیه گروهی از کشورها در نشست این شورا علیه تصویب قانون «حجاب و عفاف» در مجلس ایران اشاره کرد.
او با تاکید بر اینکه این قانون شرایط سخت کنونی زنان ایران را وخیمتر میکند، خاطرنشان کرد: «تحمیل مجازات سنگین و محاصره اقتصادی علیه زنانی که حجاب اجباری را رعایت نمیکنند قابل پذیرش نیست.»
تیلور از جمهوری اسلامی خواست به خواستههای مشروع معترضان توجه کرده و به تعهدات بینالمللی خود پایبند باشد.
پیش از او نیز آبرام پیلی، قائم مقام نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، گزارشهای منتشر شده درباره آرمیتا گراوند را «شوکهکننده» خوانده و ضمن ابراز نگرانی گفته بود واشینگتن خبرها درباره وضعیت آرمیتا را دنبال میکند.
واکنش رسانههای جهان به تراژدی آرمیتا
علاوه بر مقامهای سیاسی، به کما رفتن آرمیتا گراوند بر اثر برخورد احتمالی ماموران حکومتی در ایران، طی روزهای گذشته بازتابی گسترده در رسانههای جهان داشته است.
سیانان روز پنجشنبه در گزارشی به این موضوع پرداخت و نوشت که فعالان حقوق بشر ایرانی، جمهوری اسلامی را مقصر بیهوش شدن این دختر نوجوان به دلیل رعایت نکردن حجاب اجباری میدانند.
این خبرگزاری مصاحبه شهین احمدی، مادر و احمد گراوند، پدر آرمیتا با خبرگزاری دولتی ایرنا را نیز با همان لکنت و آشفتگی موجود در ویدیو، بازنشر و احتمال «اجباری» بودن این مصاحبه را یادآوری کرد.
در ویدیویی که روز ۱۱ مهر منتشر شد، مادر آرمیتا گفت: «فکر کنم افتاده ... فکر کنم گفتند فشارش افتاده، خورده زمین، سرش به لبه مترو خورده و دوستانش او را بیرون آوردند ....»
سیانان در بخشی دیگر از گزارش خود به فشار جمهوری اسلامی بر خانوادههای معترضان کشتهشده برای اعتراف اجباری و حمایت از روایت مورد نظر حکومت اشاره کرده است.
فرانس ۲۴ نیز روز ۱۳ مهر با انتشار گزارشی نوشت که به کما رفتن آرمیتا گراوند، ایران را تکان داد.
این خبرگزاری با پوشش اخبار مرتبط با بیهوش شدن این دختر نوجوان، یادآور شد که مجموعههای حقوق بشری انگشت اتهام را به سوی جمهوری اسلامی و مامورانش نشانه گرفتهاند.
پیش از آن هم مجله فرانسوی لو پوين در گزارشی ضمن اشاره به عجله رسانههای ایران در تکذیب درگیری در مترو، نوشته بود که بازداشت روزنامهنگار در بیمارستان نشانگر «حساسیت فوقالعاده» این موضوع است.
اشاره این مجله به بازداشت چند ساعته مریم لطفی، خبرنگار روزنامه شرق در روز دهم مهر و هنگام مصاحبه با مادر آرمیتا در بیمارستان است.
لو پوین در گزارش خود افزود: «مقامها برای جلوگیری از اعتراضات در صورت مرگ او در حالت آمادهباش هستند.»
علاوه بر اروپا، در آسیا نیز رسانهها در کشورهای تایوان، مالزی، اندونزی، سنگاپور و تایلند، موضوع بیهوش شدن آرمیتا گراوند و اعمال خشونت دولتی علیه او را به دلیل نداشتن حجاب اجباری بازتاب دادند.
در رسانههای کره جنوبی هم این موضوع به شکلی نسبتا گسترده از خبرگزاری دولتی یونهاپ و روزنامه هانکیوره تا شبکه تلویزیونی کیبیاس پوشش داده شد.
این رسانهها اغلب به گزارش رسانههای حقوق بشری و بیاعتمادی مردم ایران به اظهاریههای رسمی جمهوری اسلامی درباره علت به کما رفتن آرمیتا گراوند پرداختند.
آنها همچنین این پرسش را مطرح کردند که آیا این اتفاق به شکلگیری اعتراضات دیگری مانند آنچه بعد از کشته شدن مهسا ژینا امینی رخ داد، منجر خواهد شد؟
آرمیتا که گفته میشود دانشآموزی «عاشق نقاشی و تکواندوکار حرفهای» است روز ۹ مهر در یک واگن مترو در ایستگاه شهدای تهران بیهوش و با حضور نیروهای اورژانس به بیمارستان نظامی فجر منتقل شد.
بر اساس برخی گزارشها، این دختر نوجوان به دلیل خونریزی مغزی اکنون در کما به سر میبرد.
۲۲ تن از زندانیان سیاسی همبند نرگس محمدی در نامهای از زندان اوین، جایزه نوبل صلح نرگس محمدی را «ارج نهادن به سالها فعالیتش برای تحقق آزادی و برابری و رساندن صدای دادخواهی و حقطلبی جامعه ایران» خوانده و آن را گامی به سوی روشنایی بیشتر دانستهاند.
در این نامه آمده «افتخار میکنیم به خواهر و همرزممان نرگس، که در یکسالگی جنبش ژینا (مهسا امینی) به جایزه نوبل صلح رنگ داد. رنگ سرخ خونهای ریخته شده که داغ مادران دادخواه را بر نشان جایزه نوبل صلح ۲۰۲۳ حک نموده است.»
گلرخ ایرایی، بهاره هدایت، نیلوفر حامدی، الهه محمدی، فائزه هاشمی، سپیده قلیان، شکیلا منفرد، مهوش ثابت، فریبا کمال آبادی و نیلوفر بیانی از جمله امضاکنندگان این بیانیهاند.
روزنامه اعتماد روز شنبه ۱۵ مهر در گزارشی به پشت پرده تعطیلی کافههای اطراف قدیمیترین دانشگاه ایران پرداخت و نوشت محمد مقیمی، رییس دانشگاه تهران با هدف جلوگیری از پاتوق شدن این اماکن برای جوانان و دانشجویان و شکلگیری اعتراضاتی دیگر، دست به «خالصسازی» زده است.
اوایل مهر ماه نامهای از سوی محمد مقیمی خطاب به رییس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی منتشر شد که تاریخ آن مربوط به اول شهریور امسال بود.
در این نامه مقیمی از تعطیلی «کلیه کافههای اطراف دانشگاه» در طول یک سالونیم گذشته با هدف «جلوگیری از اشاعه فرهنگ غیرخودی» خبر داده بود.
تعطیلی مختص کافههای «غیرخودی» است
طبق آنچه مقیمی گفته بود، کافههایی مانند «پنجره، ایما، باراکا، سکو» و ... که مالکیت ساختمانهایشان در اختیار دانشگاه تهران بوده به خواست و دستور این دانشگاه تعطیل شدهاند.
با این حال به گفته اعتماد این تعطیلی شامل «همه» کافههایی نشده که دانشگاه تهران مالکشان است و قضیه به «خودیها و غیرخودیها» تبدیل شده است؛ بهطوری که دستکم دو کافه «کارسو» و «گلدون» همچنان باز هستند: اولی پر از کتابهای آیینی و مذهبی و مربوط به «دفاع مقدس» و البته کافهای کاملا خلوت است و دومی پر از المانهای جنگ هشت ساله مانند فانوس و چفیه تا کتابهای مرتبط و عکسهایی از آن دوران.
تلاش برای از بین بردن پاتوقهای جوانان و دانشجویان در اطراف دانشگاه
سختگیریها و «گیر دادنها» به کافههایی که حتی چند ۱۰۰ متر دورتر از دانشگاه تهران و در محدوده میدان ولیعصر تا خیابان کارگر تهران قرار دارند در یک سال گذشته و با شکلگیری خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی بیشتر شده است.
اعتماد به نقل از یک «منبع موثق» نوشت که کافهها محل تجمع جوانان و دانشجویان هستند و میتوانند نقاطی برای شکلگیری دوباره اعتراضات باشند. برای همین «طبیعی است» که دانشگاه تهران بخواهد کافههای اطرافش را تعطیل یا کم کند و در این میان، آنهایی که مالکیتشان با خود دانشگاه است، آسانترین گزینه برای اجرای این طرح هستند.
این روزنامه به نقل از یک کافهدار هم نوشت که «نمیخواهند» جوانان در این پاتوقها دور هم جمع شوند و دنبال این هستند که شبکهای از کافههای همفکر و همطیف خود را باقی بگذارند و بقیه را ببندند، چون هنوز تعدادی از کافههای همفکر که مالکشان نیز خود دانشگاه است، بازند.
او یادآور شد که ماموران تلویحا تایید کردند که این کافهها، «باید» تعطیل شوند؛ حالا چه بهانهای بهتر از «بدحجابی»؟
انتشار نامه رییس دانشگاه تهران اما که به نظر میرسد به دلیل هک شدن سرورها و سایتهای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در روز نخست مهر از سوی گروه قیام تا سرنگونی باشد، واکنشهای متعددی را در پی داشته است.
طرحی که پیشینهاش به یک سال قبل برمیگردد
اعتماد در بخشی از گزارش خود، به نقل از یک منبع «موثق» دیگر مدعی شد نامه مورد اشاره «جعلی و تقلبی» است.
چه این نامه جعلی باشد و چه درست، این کافهها تعطیل شدند و به نظر میرسد جرقه آن از تابستان سال گذشته با مصاحبه محسن منصوری، استاندار وقت تهران زده شد.
منصوری از برنامهریزی برای تعطیلی اماکنی گفت که در شهر تهران «ساختارشکنی» میکنند و در این زمینه از برخی کافهها و رستورانها مثال زده بود که به گفته او «با اهدافی خاص در اطراف دانشگاهها شکل گرفتهاند» و «ارتباطشان با ساختارهای بیگانه رصد شده است».
یک سال پس از آن وعده، رییس دانشگاه تهران با افتخار از حذف و جمعآوری کافههای اطراف تهران به دلیل «جلوگیری از اشاعه فرهنگ غیرخودی»، «صیانت از فرهنگ اصیل ایرانی-اسلامی» و «جهاد علمی برای تحقیق دانشگاه کارآفرین» گفت.
اعتماد در گزارش خود به این بخش از نامه مقیمی اشاره کرد که او حتی فعالیتهای کافههایی که مالکیت آن با دانشگاه نیست را هم زیر سوال برده و اعلام کرد «همکاران و نیروهای مامور، وظایف خود را با جدیت پیگیری میکنند».
این روزنامه در ادامه به نقل از مجید نصیرایی، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس درباره بیاطلاعیاش از چنین اقدامی و «عجیب» خواندن این نامه، نوشت: «دلیل این دانشگاه برای پلمب این کافهها چیست؟ مگر دانشگاه اداره تعزیرات است؟»
این واکنش در شرایطی است که پیشتر حسن نوروزی، عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس با دفاع از تعطیل کردن کافهها گفته بود اطراف دانشگاه باید دارای محیط امنی برای تحصیل باشد نه برای کسب و کارها.
نوروزی درباره این موضوع که تمامی این کافهها دارای مجوز قانونی فعالیت بودهاند هم تاکید کرد: «۱۰ بار دیگر هم بپرسید میگویم اطراف دانشگاه باید محل تحصیل علم و دانش باشد.»
وزارت علوم یا دانشگاه تهران تاکنون درباره این نامه اظهارنظری نکردهاند اما مدیر روابط عمومی دانشگاه تهران تعطیلی این کافهها را به «طرح توسعه دانشگاه» نسب داد و گفت کاربران شبکههای اجتماعی که «حتی جسارت ندارند هویتشان را افشا کنند» میخواهند «ریشهدارترین بنیاد علمی» ایران را «تحت آماج» قرار دهند.
با اینحال هفته گذشته خبرگزاری دفاع مقدس، وابسته به ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با حمایت از تعطیلی کافهها مدعی شد آنها از طرف «سفارتخانههای اروپایی» حمایت مالی میشدند.
اهدای نوبل صلح به نرگس محمدی در روز جمعه ۱۴ مهر واکنشهای متعددی را از سوی چهرههای سیاسی و فعالان مدنی و اجتماعی در سراسر جهان به دنبال داشت. خود این فعال حقوق بشر در پیامی از زندان اوین که در روزهای گذشته آماده شده است، تاکید کرد: «هرچه بیشتر ما را محدود کنید، قویتر میشویم.»
بر اساس متنی که در صفحه اینستاگرام نرگس محمدی منتشر شده، زندانیان زن سیاسی در اوین طی روزهای پنجشنبه و جمعه امکان برقرار کردن تماس تلفنی ندارند و محمدی به همین دلیل نتوانسته پس از دریافت جایزه نوبل صلح با خانواده و دوستانش صحبت کند.
با این حال بیانیهای از جانب سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر به نیویورک تایمز ارسال شده که به نظر میرسد تاریخ نوشته شدنش پیش از دریافت این جایزه باشد.
در این بیانیه محمدی تاکید کرد حمایت جهانی و به رسمیت شناختن فعالیتهایش، او را «مصممتر، مسوولیتپذیرتر، پرشورتر و امیدوارتر» میکند.
به گفته محمدی، همچنین این اتفاق میتواند ایرانیانی را که برای تغییر اعتراض میکنند، قویتر و سازمانیافتهتر کند چرا که «پیروزی نزدیک است».
این فعال حقوق بشر در این پیام با تاکید بر اینکه «زنان تسلیم نخواهند شد»، گفت: «ما از اراده خود برای بقا تغذیه میشویم؛ چه در زندان باشیم و چه بیرون.»
بر اساس اعلام کمیته نوبل صلح در روز ۱۴ مهر، نرگس محمدی به دلیل مبارزهاش با ظلم بر زنان ایرانی و تلاش برای ارتقای حقوق بشر و آزادی برای همه، شایسته دریافت این جایزه شناخته شد.
نرگس محمدی همچنین در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه و طی پاسخهای کتبی، با اشاره به اعتراضات در ایران گفت حکومت نتوانست اعتراضات مردم ایران را بشکند و او معتقد است جامعه به چیزهایی دست یافته که پایههای حکومت استبدادی دینی را سست کرده است.
محمدی با اشاره به اینکه ایران حتی قبل از کشته شدن مهسا ژینا امینی هم شاهد اعتراضات مکرر بوده، افزود: «در سالهای اخیر شاهد چرخههایی از اعتراضات بودهایم و این نشاندهنده ماهیت غیرقابل برگشت وضعیت و دامنه گسترش اعتراضات است.»
نرگس محمدی با انتقاد از آنچه «مماشات» غرب با مقامات ایران خواند، گفت دولتهای خارجی «نیروها و رهبران مترقی در ایران را به رسمیت نشناختهاند و سیاستهایی را با هدف تداوم نظام استبدادی دینی در ایران دنبال کردهاند.»
بریت رایس اندرسون، رییس کمیته نروژی نوبل، در گفتوگو با ایراناینترنشنال نرگس محمدی را «رهبر بلامنازع مبارزه برای حقوق زنان در ایران» خواند و گفت: جایزه صلح نوبل اهدا شده به نرگس محمدی همچنین متعلق به صدها هزار مردم ایران بوده که بیش از یک سال است با شعار «زن، زندگی، آزادی» اعتراض میکنند. این همان خلاصه برنامه آنهاست که بر حقوق بشر تمرکز یافته است.
واکنشهای بینالمللی
اهدای جایزه نوبل صلح به نرگس محمدی با واکنشهای فراوانی از سوی نهادها، سازمانها، سیاستمداران و کنشگران کشورهای مختلف مواجه شد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، اعطای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی را ادای احترام به تمام زنانی خواند که با وجود به خطر افتادن سلامتی و حتی جانشان، برای حقوق خود مبارزه میکنند.
او گفت: جایزه صلح نوبل نرگس محمدی یادآوری مهمی از سرکوب حقوق زنان و دختران در ایران و جاهای دیگر است.
جو بایدن در بیانیهای ضمن تبریک به نرگس محمدی برای دریافت جایزه صلح نوبل، نوشت: «او دستگیریها، آزار و شکنجههای مکرر توسط رژیم ایران را تحمل کرده، اما حمایت و ارادهاش تنها قویتر شده است.»
او افزود: هنوز هم جهان صدای زلال نرگس محمدی را میشنود که خواهان آزادی و برابری است.
جو بایدن در بیانیه خود برای تبریک به نرگس محمدی، به موضوع آرمیتا گراوند نیز اشاره کرد و افزود «گزارشهای هولناکی» مبنی بر حمله پلیس امنیت اخلاقی به آرمیتا گراوند ۱۶ ساله به دلیل نداشتن حجاب منتشر شد.
رییسجمهوری آمریکا گفت: مردم ایران در حالی که برای آیندهای آزاد و دموکراتیک برای ملت خود مبارزه میکنند، از ساکت شدن یا ارعاب خودداری میکنند و جنبش مسالمتآمیز آنها، «زن، زندگی، آزادی»، خواستار احترام به حقوق انسانی است و امید را برای مردم جهان به ارمغان آورده است.
بایدن تاکید کرد: ما همچنان رشادتهای تمامی مدافعان حقوق بشر و همچنین یاد و خاطره مهسا امینی و تمام کسانی را که توسط رژیم کشته، مجروح و یا زندانی شدهاند، گرامی خواهیم داشت.
آبرام پیلی، قائم مقام نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، نیز با تبریک به نرگس محمدی برای دریافت جایزه صلح نوبل نوشت: «نرگس محمدی برای بسیاری در ایران و جهان قهرمان است. امروز، تمام جهان در به رسمیت شناختن شجاعت او متحد شده است.»
میشل تیلور، سفیر آمریکا در شورای حقوق بشر سازمان ملل، نیز در حساب ایکس خود با تبریک اهدای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی گفت: «اگرچه رژیم ایران نرگس را غیرمنصفانه زندانی کرده، او همچنان الهامبخش زنان سراسر جهان است. ما با اتحاد در مقابل ظلم رژیم ایران میایستیم.»
اتحادیه اروپا نیز در بیانیهای با استقبال از اعطای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی به دلیل «مبارزه با ستم به زنان در ایران و ارتقای حقوق بشر و آزادی برای همه» نوشت او همواره برای حقوق زنان، لغو مجازات اعدام و بهبود شرایط زندان در داخل ایران تلاش کرده است.
امانوئل مکرون، رییسجمهور فرانسه، در صفحه ایکس خود نوشت که مبارزه او برای حقوق زنان در ایران و حقوق بشر امری بنیادین و جهانشمول است. او افزود زندانی بودن برنده جایزه صلح نوبل یک نماد و تلنگر است.
وزارت خارجه فرانسه نیز اعطای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی را تبریک گفت و افزود این جایزه تعهد خستگیناپذیر او را برای ارتقای حقوق بشر و به ویژه حقوق زنان در ایران به رسمیت میشناسد.
وزارت خارجه فرانسه با اشاره به اینکه نرگس محمدی در بسیاری از موارد با فعالیتهای خود در جهت لغو مجازات اعدام و مبارزه با خشونت علیه زنان، شجاعت بسیار زیاد خود را نشان داده، خاطرنشان کرد فرانسه خواستار آزادی فوری اوست.
طارق احمد، معاون وزیر خارجه بریتانیا در امور خاورمیانه، در پیامی خطاب به نرگس محمدی بابت دریافت جایزه صلح نوبل نوشت: شجاعت شما در برابر ظلم، الهامبخش همه ما است؛ بریتانیا در کنار شما و همه زنان ایران که خواستار آزادیهای اساسیاند، میایستد.
سناتور پنى وانگ، وزير خارجه استراليا، در پیامی با تبریک اهدای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدى، خواستار آزادی او و همه ایرانیانی شد که به صورت خودسرانه بازداشت شدهاند. او خطاب به محمدی گفت: شما در مبارزه با سرکوب زنان در ایران، شجاعتی باورنکردنی از خود نشان دادهاید.
گیلا گاملیل، وزیر اطلاعات اسرائیل، ضمن ابراز خرسندی از اعطای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی، در پیامی به زبان فارس نوشت: «نرگس سمبل نبرد بیوقفه مردم ایران بر علیه رژیم خونخوار که دشمن کشور اسرائیل، مردم خودش و همه جهان نیز است، میباشد. با هم پیروزیم، زن، زندگی، آزادی»
جیم ریش، سناتور جمهوریخواه آمریکا، نرگس محمدی را به دلیل تلاشهایش برای مبارزه با ظلم شایسته دریافت جایزه صلح نوبل دانست و افزود: «به خاطر زنان شجاعی چون محمدی است که امید به آیندهای بهتر برای زنان ایران وجود دارد.»
تام کمیک، نماینده حزب محافظهکار مجلس عوام کانادا، در سخنانی در صحن این مجلس گفت اهدای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی، به منزله سیلی به صورت خامنهای و رژیم اوست که نرگس دارد شجاعانه با آن مبارزه میکند.
تام کمیک با اشاره به اینکه آرمیتا گراوند به دلیل حجاب نداشتن مورد ضربوشتم قرار گرفته و به کما رفته، وضعیت این نوجوان را یادآور کشته شدن مهسا امینی به دست گشت ارشاد دانست.
او از دولت لیبرال کانادا خواست برای مقابله با رژیم ایران اقدامهای بیشتری انجام دهد و از جمهوری اسلامی مشروعیتزدایی کند.
کمیک تاکید کرد رژیم ایران نباید در نشستهای بینالمللی و رویدادهای ورزشی حاضر شود و سپاه باید در فهرست تروریسم قرار گیرد. او در پایان به زبانهای کردی و فارسی شعار زن، زندگی، آزادی را تکرار کرد.
جمعی از کارشناسان سازمان ملل با استقبال از اعطای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی از حکومت ایران خواستند تمام کسانی را برای حمایت از پیشبرد حقوق بشر زنان و حقوق زنان و دختران در ایران زندانی هستند را آزاد کند.
کارشناسان سازمان ملل، از جمله جاوید رحمان، در بیانیه خود افزودند مدافعان حقوق بشر زنان که از حقوق بشر در داخل و خارج از ایران حمایت میکنند باید برای مقاومت و شجاعتشان مورد تقدیر و تشویق قرار گرفته و از جانب جامعه بینالملل پشتیبانی شوند.
دیدهبان حقوق بشر نیز اعطای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی را قدردانی از شجاعت و از خودگذشتی او و دیگر فعالان حقوق بشر ایرانی دانست.
مری لاولر، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر، در توییتی به زبان فارسی نوشت: «حتی ۱۳ بار زندان و پنج محکومیت به مجموعا ۳۱ سال حبس، نتوانست او را از دفاع از حقوق بشر، به ویژه حقوق زنان باز دارد.»
سازمان عفو بینالملل نیز خواستار «آزادی فوری و بدون قید و شرط» نرگس محمدی شد.
این سازمان یادآوری کرد: «اعطای جایزه نوبل صلح به محمدی، پیام روشنی به مقامهای ایرانی است که سرکوب منتقدان صلحطلب و مدافعان حقوق بشر بدون چالش نخواهد بود.»
سازمان گزارشگران بدون مرز هم ضمن استقبال از اهدای جایزه نوبل صلح به نرگس محمدی، از جمهوری اسلامی خواست او را که سال گذشته نیز برنده جایزه شجاعت این سازمان شده بود، آزاد کند.
انجمن قلم آمریکا (پن) ضمن انتشار گزارشی از زندانهای متعدد این فعال حقوق بشر، او را زنی الهامبخش خواند.
این انجمن امسال نیز جایزه «آزادی نگارش پن باربی» را به محمدی اهدا کرده بود.
شورای دمکراسی هنگکنگ مستقر در واشینگتن هم در پیامی نوشت: «ما در کنار نرگس محمدی و همه ایرانیانی ایستادهایم که برای آزادی، دمکراسی و حقوق بشر مبارزه میکنند.»
روز جمعه همچنین آلین برست، رییسجمهوری سوئیس در شبکه اجتماعی ایکس از قرار گرفتن حقوق بشر و دموکراسی تحت «فشاری فزاینده» نوشت و یادآور شد در ایران و سراسر جهان، زنان شجاعی چون نرگس محمدی برای شنیده شدن صدایشان و رعایت حقوقشان مبارزه میکنند.
به گفته او جایزه صلح نوبل پیامی است آشکار برای پاسداشت تعهد به چنین پیکاری.
روبرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا هم در پیامی خاطرنشان کرد نرگس محمدی از زندان همراه با دیگر زنان و مردان مصمم و شجاع، به دفاع از آزادی، دموکراسی و برابری ادامه میدهد.
او با اشاره به سخنان تقی رحمانی، همسر نرگس محمدی ادامه داد: «ما در کنار مردم ایران خواهیم ماند.»
اورزولا فن در لاین، رییس کمیسیون اروپا نیز اعطای این جایزه را به محمدی نشانگر به رسمیت شناختن «مبارزه شجاعانه و شرافتمندانه زنان ایرانی» دانست که «در معرض ظلم و ستم» هستند.
او یادآور شد: «آنها الهامبخش زنان در سراسر جهان برای آزادی و حقوق خود هستند. ما در کنار شما ایستادهایم.»
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «۱۳ بار دستگیر شد، مجموعا به ۳۱ سال زندان محکوم شد ... ادای احترام من به برنده جایزه صلح نوبل امسال به خاطر شجاعت و مبارزه او برای حقوق زنان ایرانی: نرگس محمدی.»
شارل میشل، رییس شورای اروپا از نرگس محمدی با عنوان «چراغ امیدی برای همه زنان تحت ستم» یاد کرد.
میشل نوشت که مبارزه او برای حقوق بشر و آزادی، الهامبخش همه است.
او یادآوری کرد: «وقتی زنان در امنیت باشند، همه در امان خواهند بود.»
آنالنا بربوک، وزیر امور خارجه آلمان در پستی نوشت که اهدای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی و زنان ایران، نشانگر قدرت زنان برای آزادی است و به همه کسانی که برای حقوق بشر فعالیت میکنند «قدرت میبخشد».
بربوک پیامی نیز با همین مضمون به زبان فارسی منتشر کرد: «صدای شجاعانه نرگس محمدی حبس شدنی نیست. آینده ایران، زنانش هستند.»
آنیکن هویتفلد، وزیر امور خارجه نروژ در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که نرگس محمدی به مبارزه شجاعانه و استوار خود برای حقوق زنان، حتی به قیمت از دست دادن آزادی خویش ادامه میدهد.
صفحه ایکس وزارت امور خارجه اتریش نیز در پیامی اهدای جایزه نوبل صلح به این فعال حقوق بشر زندانی را نشانه مهم حمایت از او و بسیاری دیگر دانست که در برابر تبعیض علیه زنان در ایران و برای ترویج حقوق بشر و آزادی ایستادهاند.
علیرضا آخوندی، نماینده ایرانیتبار پارلمان سوئد هم روز چهاردهم مهر اعطای جایزه نوبل صلح به نرگس محمدی را به او و همه مردم «شجاع» ایران تبریک گفت.
دریا صفایی، نماینده ایرانیتبار پارلمان بلژیک هم گفت جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی و همه زنان ایرانی اعطا شد. زنان شجاعی که به گفته او، با دست خالی با «هیولاهای آیتالله میجنگند»، با شجاعت خود جهان را متحیر میکنند و تا پیروزی ادامه خواهند داد.
در پیامی دیگر، عبیر السحلانی، نماینده پارلمان اروپا، انتخاب نرگس محمدی را به عنوان برنده جایزه نوبل صلح «یک انتخاب خوب» خواند و نوشت: «خشم ما بزرگتر از ستمگران خواهد بود.»
او در پست خود از هشتگهای «زن، زندگی، آزادی» و «سپاه پاسداران تروریست» استفاده کرد.
هانا نویمن، عضو پارلمان اروپا نیز در نخستین دقایق پس از اعلام جایزه نرگس محمدی، اهدای نوبل صلح را به او نشانهای قوی در حمایت از جنبش «زن، زندگی، آزادی» خواند و گفت همه باید در سراسر جهان برای مبارزه با سرکوب کنار هم بایستند.
او همچنین با تبریک به نرگس محمدی بهعنوان «دوست عزیز» خود، متن نامه او را به خودش منتشر کرد که در آن حمایتهای نویمن از مبارزان ایرانی و تلاشش برای آگاهسازی جامعه جهانی از جنایات جمهوری اسلامی را ستوده است.
نویمن گفت او از جمله حامیان نامزدی نرگس محمدی برای دریافت جایزه نوبل صلح بوده است.
در میان دیگر سیاستمداران، تام توگنهات، معاون امنیتی وزیر کشور بریتانیا هم نرگس محمدی را «فانوس شجاعت» خواند.
توگنهات گفت: «ظالمان ایران در خانه میکشند و شکنجه میکنند و نفرت و بدبختی گسترش میدهند. کسانی که با شجاعت در برابر آنها ایستادگی میکنند، شایسته ستایش هستند.»
آنتون گراشچنکو، مشاور وزیر کشور اوکراین هم در پیامی نرگس محمدی را منبعی الهامبخش برای همگان خواند تا به مبارزه علیه همه نابرابریها برای هدفی که با تمام وجود به آن اعتقاد دارند، ادامه دهند.
بازخورد جایزه نوبل در میان ایرانیان
در میان ایرانیان هم علاوه بر کاربران شبکههای اجتماعی، شماری از چهرههای سیاسی، کنشگران اجتماعی، حقوق بشری و مدنی و نیز هنرمندان و بازیگران به دریافت جایزه نوبل صلح نرگس محمدی واکنش نشان دادند.
شیرین عبادی که خود دو دهه پیش برنده جایزه نوبل صلح شده بود، گفت نرگس محمدی بهدرستی سزاوار دریافت این جایزه بود.
به گفته عبادی، او سالها عمر و زندگی خود را برای مبارزه در راه آزادیخواهی، برابریطلبی و پاسداری از حقوق بشر صرف کرد و امروز به جای این که بتواند دستاوردهای مبارزهاش را ببیند، پشت میلههای زندان است.
شهبانو فرح پهلوی در پیامی در اینستاگرام اهدای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی را «شادباش» گفت و افزود: این رویداد، نمودی از اهمیت مبارزات آزادیخواهانه زنان ایرانی در نگاه جهانیان است.
در این پیام آمده است: «زنان ایرانی در این چهار دهه و از همان آغاز فتنه ۵۷، زیر بیشترین فشارها و ستم ها زیستهاند. با وجود این، در همهی این سالها در کنار مردان آزادیخواه ایرانی، برای باز پس گرفتن حقوق از دست رفته خود مبارزه کردهاند و نشان دادهاند که شایسته بهترینها هستند.»
شهبانو فرح پهلوی با ابراز امیدواری برای آزادی هرچه سریعتر نرگس محمدی و سایر زندانیان سیاسی-عقیدتی گفت: «امیدوارم این جایزه موجب توجه و کمک بیشتر جامعه جهانی به مبارزات ملت ایران برای پایانبخشی به این شب دراز شود؛ که نور همیشه بر تاریکی پیروز است. زن، زندگی، آزادی»
مژگان افتخاری، مادر مهسا ژینا امینی، به شبکه خبری انآرکی نروژ گفت: «به نرگس محمدی افتخار میکنم، ما در ایران هزاران زن مانند نرگس داریم که صدایشان شنیده نمیشود»
عبدالله مهتدی، دبیرکل حزب کومله کردستان ایران، در پیامی نوشت: «استقامت جواب خواهد داد، ایستادگی و پیگیری و شهامت جواب خواهد داد، امید بیهوده نیست، تحمل سختیها در مسیر رسیدن به آزادی ارزشش را دارد، جهان صدای فریادهای ما را خواهد شنید.»
عبدالله مهتدی خطاب به نرگس محمدی گفت: «اما این جایزە تنها پاداش زحمات و تلاشهای فردی تو نیست، بلکە نمادی از پیروزی آزادی بر استبداد، پیروزی برابری و عدالت بر تبعیض و بیحقوقی، پیروزی زن بر زن ستیزی است.»
شاهزاده رضا پهلوی نیز در پیامی نوشت: «ایرانیان ۴۴ سال است برای رهایی از چنگال دیکتاتوری وحشیانه جمهوری اسلامی میجنگند. از همان روز اول این رژیم، به ویژه تلاش کرده زنان ایرانی را تحت سلطه، کنترل و تحقیر قرار دهد. اعطای جایزه صلح امسال کمیته نروژی نوبل به نرگس محمدی، به رسمیت شناختن جنبش زن، زندگی، آزادی و این مبارزه ملی برای آزادی است.»
شاهزاده رضا پهلوی ابراز امیدواری کرد این جایزه مشوق تغییر سیاست غرب به سمت ارائه ابزارهای ملموس برای حمایت حداکثری از مردم ایران و انقلاب ملی آنها باشد و صرفا به عنوان یک حرکت نمادین برای منحرف کردن توجه از مماشات با این رژیم جنایتکار عمل نکند.
او تاکید کرد: «مبارزه آزادیخواهان و زندانیان سیاسی چون خانم محمدی، فاطمه سپهری، منوچهر بختیاری، توماج صالحی، ناهید شیرپیشه و بسیاری دیگر تا آزادی ایران ادامه خواهد داشت.»
تعدادی از زندانیان سیاسی نیز در بیانیهای مشترک اعطای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی را «سرمایهای ملی و حاصل صبر، مقاومت، پایداری و مبارزه برای رفع هرگونه تبعیض و نابرابری و نقض حقوق شهروندی» خواندند
مصطفی تاجزاده، امیرسالار داوودی، حسین رزاق، آرش کیخسروی، مهدی محمودیان، سعید مدنی، نوید میهندوست و محمد نجفی این بیانیه را امضا کردهاند.
این زندانیان سیاسی در بیانیه خود نوشتند: «امید داریم این رخداد، فرصتی نو برای تداوم تلاشهای آزادیخواهانه به سوی کسب حق تعیین سرنوشت و تحقق آرمانهای جنبش زن، زندگی،، آزادی و ارتقای حقوق شهروندی و تعهد به حقوق بشر در راستای منافع ملی را فراهم آورد.»
جعفر پناهی و محمد رسولاف، سینماگران سرشناس، در پیامی نوشتند: «اکنون یک چشممان خندان است از این سرور و چشم دیگرمان گریان از جفایی که بر دختران و زنان سرزمینمان میرود.»
این دو سینماگر گفتند: «امید که گوشهای آرمیتا این سرود شادی را بشنود وفردا او و همه آزادی خواهان ایران آن را فریاد کنیم.»
حامد اسماعیلیون، فعال مدنی و از خانوادههای دادخواه هواپیمای اوکراینی که با شلیک سپاه ساقط شد، در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به محمدی نوشت: «آنچه از شما میتوان آموخت پیگیری و استقامت در مبارزه است. حاکمان تاریکاندیش کشور ما نتوانستند و نمیتوانند مبارزه شما را برای حقوق بشر به ویژه حقوق زنان، برای آزادی و عدالت و شأن و کرامت آدمی، با درفش و زندان متوقف کنند.»
به گفته اسماعیلیون، حاکمان ایران نمیتوانند فعالیتهای او را علیه تبعیض با سرکوب و سانسور متوقف کنند چرا که امروز صدای محمدی رساتر از گذشته در ایران و در سراسر دنیا شنیده میشود.
اسماعیلیون در ادامه گفت: «افکار عمومی خواهان آزادی نرگس محمدی و تمام زندانیان سیاسی و عقیدتی است و وظیفه همه دولتهای دموکراتیک است که با فشار سیاسی به جمهوری اسلامی، آزادی محمدی را از زندان ممکن کنند تا امکان حضور او برای دریافت جایزه فراهم شود.»
مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال سیاسی نیز با اشاره به فعالیتهای نرگس محمدی نوشت: «اگر اهدای جایزه صلح نوبل به یک زن ایرانی به معنای به رسمیت شناختن رنج و مبارزه زنان در مقابل یک حکومت ضد زن است، باید به جهان گفت جایزه اصلی برای مردم ایران، به رسمیت نشناختن جمهوری آپارتایدی توسط کشورهای دموکراتیک است.»
شماری از هنرمندان مانند ترانه علیدوستی، کتایون ریاحی و هنگامه قاضیانی که طی خیزش انقلابی ایرانیان به دلیل همراهی با اعتراضات مردمی و از سر بر داشتن حجاب اجباری بازداشت و زندانی شدند و تحت تعقیب قضایی قرار گرفتند نیز در پیامهایی دریافت جایزه نوبل صلح را به محمدی تبریک گفتند.
گلشیفته فراهانی، بازیگر سینما نیز در اینستاگرام خود نوشت: «جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی، یکی از شجاعترین زنان ایران و جهان که امروز آن را به دست آورد، مبارک باشد.»
نازنین بنیادی، بازیگر و فعال حقوق بشر هم ضمن تبریک به نرگس محمدی، او را «یک مدافع سرسخت و مصر حقوق بشر در ایران» خواند که در حال حاضر به دلیل کار شجاعانهاش در زندان محبوس است.
نرگس محمدی دومین ایرانی برنده این جایزه پس از شیرین عبادی است که در سال ۲۰۰۳ نوبل صلح را از آن خود کرد.
ظهر جمعه ۱۴ مهر، بریت ریس اندرسن، رییس کمیته نوبل صلح، پیش از نام بردن از نرگس محمدی به عنوان برنده جایزه امسال نوبل صلح، سخنان خود را با شعار «زن، زندگی، آزادی» به زبان فارسی آغاز کرد.
او در ادامه به قدردانی از صدها هزار شهروند ایرانی پرداخت که در جریان خیزش انقلابی دست به تظاهراتی گسترده علیه سیاستهای تبعیضآمیز و ظالمانه جمهوری اسلامی علیه زنان زدند.
ریس اندرسن از نرگس محمدی به عنوان «مبارز آزادی» یاد کرد که نبرد شجاعانهاش هزینههای شخصی بسیاری برای او به همراه داشته است.
با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی اهدای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی را محکوم کردند. حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، در واکنش به اعطای این جایزه، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که قاسم سلیمانی «لایقترین نماد صلح جهانی» بود.
پیشتر نیز ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به اعطای جایزه نوبل صلح به نرگس محمدی گفت: «کمیته صلح نوبل اقدام به اعطای جایزه صلح به شخصی کرده است که به دلیل نقض مکرر قوانین و ارتکاب اعمال مجرمانه محکوم شده است. این اقدام را حرکتی مغرضانه و سیاسیکاری دانسته و محکوم می کنیم.»
کاظم غریبآبادی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضاییه، نیز اعطای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی را محکوم کرد و او را «یک مجرم و قانونشکن به ظاهر مدافع حقوق بشر» خواند. او کسانی چون «قربانیان تروریسم و تحریم» و «مادران شهدا» را «برندگان اصلی» جایزه دانست.
نرگس محمدی طی سالهای گذشته بارها با عناوین اتهامی مختلف به دلیل فعالیتهای حقوق بشریاش بازداشت، محاکمه و زندانی شده است.
محمدی آخرین بار در آبان ۱۴۰۰ بازداشت شد و از آن زمان تاکنون در زندان اوین محبوس است.