آغاز سفر رسمی بشار اسد به چین به منظور گفت‌وگو درباره نقش پکن در بازسازی سوریه

کیشیدا در این دیدار که روز چهارشنبه ۲۹ شهریور در حاشیه هفتاد و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک انجام شد، اعلام کرد کشورش همچنان از برجام که در سال ۱۳۹۴ بین ایران و کشورهای پنج به علاوه یک به امضا رسید، حمایت می‌کند.

رئیسی هم در این دیدار با تکرار مواضع قبلی جمهوری اسلامی مبنی بر پایبندی تهران به انجام تعهدات خود گفت جمهوری اسلامی منتظر «اقدام عملی آمریکا در عمل به تعهداتش در توافق هسته‌ای» است.

او در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل در روز سه‌شنبه ۲۸ شهریور نیز از واشینگتن خواسته بود برای نشان دادن «حسن نیتش»، به توافق هسته‌ای بازگردد.

این دومین دیدار رئیسی و کیشیدا است. این دو پیش از این در سپتامبر ۲۰۲۲ در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل نیز با یکدیگر دیدار کرده بودند.

درخواست نخست‌وزیر ژاپن از جمهوری اسلامی برای احیای برجام در حالی مطرح می‌شود که تهران روز ۲۶ شهریور مجوز فعالیت هشت بازرس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را با ملیت‌های فرانسوی و آلمانی در ایران لغو کرد.

رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال این اقدام تهران را «غیرسازنده» و «بی‌سابقه» خواند و آن را محکوم کرد.

گروسی تاکید کرد روند مذاکرات با جمهوری اسلامی بر سر مسایل هسته‌ای با سرعتی که باید به پیش نمی‌رود.

این در حالی است که ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی از اخراج بازرسان آژانس دفاع کرد و گفت کشورهای غربی «با زیاده‌خواهی»، از ساز و‌ کارهای آژانس برای «مقاصد سیاسی خود» استفاده می‌کنند.

پس از اقدام جمهوری اسلامی در لغو مجوز بازرسان آژانس، آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان با انتشار بیانیه‌ای مشترک از تهران خواستند از تصمیم خود صرف نظر کند.

در این بیانیه آمده است ایران باید فورا و به‌طور کامل با آژانس همکاری کند تا بازرسان بتوانند تضمین‌هایی ارائه دهند که برنامه اتمی ایران «صلح‌آمیز» است.

جو بایدن در پستی در اکس با اشاره به گفت‌وگوهای «سازنده و صریح» خود با نخست‌وزیر اسرائیل گفت در این دیدار درباره چندین موضوع از جمله مقابله با تهدید ایران، پیشبرد راه‌حل دو کشور فلسطین و اسرائیل و محافظت از ارزش‌های دموکراتیک صحبت کرده‌اند.

جو بایدن در دیدار با نتایاهو با تاکید بر این که ایران هیچ وقت نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند، گفت: «با همکاری هم می‌توانیم با نیروهایی که می‌خواهند جلوی این آینده روشن منطقه را بگیرند، و در راس آن‌ها ایران، مقابله کنیم.»

نتانیاهو نیز در این دیدار گفت: «هدف مشترک ما برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی می‌تواند با یک تهدید نظامی معتبر، تحریم‌های فلج کننده و حمایت از مردم شجاع ایران که علیه رژیم می‌جنگند، به بهترین شکل به دست آید.»

در همین حال، ابراهیم رئیسی در حاشیه نشست سازمان ملل در پاسخ به پرسش الیزابت هگدورن، خبرنگار المانیتور، درباره اینکه آیا ایران همچنان با هدف انتقام‌جویی برای کشتن مقام‌های پیشین آمریکا توطئه می‌کند، گفت: «اقدام‌های جنایت‌کارانه آمریکا قابل چشم‌پوشی و بخشش نیست. جنایتکاران باید مجازات جنایتشان را ببینند.»

رئیسی در پاسخ به پرسش المانیتور مبنی بر اینکه با توجه به سوابق ایران در گروگان‌گیری، چطور شهروندان خارجی می‌توانند به ایران سفر کنند، گفت کسانی که در ایران بازداشت شده‌اند، گروگان نیستند، بلکه افرادی هستند که مرتکب جرم شده‌اند.

تاکید نتانیاهو و بایدن بر مقابله با تهدید ایران در حالی صورت می‌گیرد که تلاش‌های دولت آمریکا برای حل و فصل دیپلماتیک تنش‌های موجود با جمهوری اسلامی بر سر مساله هسته‌ای ادامه دارد.

در حالی که دولت آمریکا تاکید کرده که ایران تنها می‌تواند از پول‌هایی که در ازای آزادی زندانیان آمریکایی آزاد شده، فقط برای مصارف انسان‌دوستانه استفاده کند، آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، چهارشنبه در گفت‌وگو با شبکه سی‌بی‌اس، پذیرفت که تضمینی قطعی برای چگونگی هزینه شدن این پول‌ها وجود ندارد.

وزیر خارجه آمریکا درباره امکان خرج کردن پول پرداختی برای اهداف نظامی از سوی جمهوری اسلامی و نظارت آمریکا بر آن گفت: «خوشمان بیاید یا نیاید، که ما خوشمان نمی‌آید، ایرانی‌ها همیشه راهی برای خرج کردن پولشان برای اهداف نظامی پیدا کرده‌اند.»

از سوی دیگر، وال استریت ژورنال چهارشنبه به نقل از مقام‌های کنونی و پیشین آمریکا گزارش داد در حالی که مذاکرات ایران و آمریکا به آزادی زندانیان آمریکایی منجر شده، ایالات متحده به عنوان بخشی از یک گام بزرگ‌تر در جهت کاهش تحریم‌های ایران، از برخی اقدام‌ها برای توقف صادرات نفت ایران خودداری کرده است.

با این حال و با وجود تلاش‌های دولت بایدن برای احیای برجام، جمهوری اسلامی روز یک‌شنبه ۲۶ شهریور، مجوز فعالیت هشت بازرس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با ملیت‌های «فرانسوی و آلمانی» را در ایران لغو کرد.

آبرام پیلی، معاون نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، روز چهارشنبه در دیدار با مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، با تاکید بر حمایت کامل واشینگتن از آژانس، از ایران خواست با این سازمان به صورت کامل همکاری کرده و تصمیم خود را در اخراج بازرسان آژانس لغو کند.

تلاش‌های آمریکا و اروپا برای احیای برجام در حالی صورت می‌گیرد که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز خواستار حضور خود در این فرایند شده‌اند. در همین حال تلاش‌های میانجی‌گرانه قطر و عمان در روند مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا نیز ادامه دارد.

رویترز چهارشنبه به نقل از منابع آگاه گزارش داد قطر روز‌های دوشنبه و سه‌شنبه در نیویورک درباره مساله هسته‌ای ایران و نگرانی‌های آمریکا درباره حمایت پهپادی جمهوری اسلامی از روسیه، دیدارهای جداگانه‌ای را با مقام‌های تهران و واشینگتن برگزار کرده و دیدارهای دیگری نیز این هفته برگزار خواهد شد.

حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز در حاشیه نشست سازمان ملل در نیویورک گفت ابتکار سلطان عمان برای بازگشت همه طرف‌ها به تعهدات برجامی روی میز است.

در حالی که مقام‌های غربی مدت‌هاست ابراز نگرانی می‌کنند که برنامه اتمی ایران می‌توانند به رقابت هسته‌ای در خاورمیانه منجر شود، محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، روز چهارشنبه به فاکس‌نیوز گفت که «اگر ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند، ما نیز باید سلاح هسته‌ای داشته باشیم.»

رئیسی که برای شرکت در هفتاد و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک به سر می‌برد، قرار بود سه‌شنبه ۲۸ شهریور در محل این شورا حضور یابد اما بنا بر گزارش‌ها، این برنامه به دلیل نگرانی از تجمع پرشمار معترضان، بدون اطلاع قبلی لغو و به زمان نامشخص دیگری موکول شده بود.

به گزارش خبرنگار ایران‌اینترنشنال، برگزار شدن نشست این شورا در هتل میلینیوم نیویورک که محل اقامت رئیسی و هیات همراه اوست، باعث می‌شود معترضان نتوانند در هنگام برگزاری سخنرانی رییس دولت جمهوری اسلامی در محل حضور یابند.

پیش‌ از این رویا حکاکیان و نازنین بنیادی، از اعضای شورای روابط خارجی، دعوت از رئیسی برای حضور در این اندیشکده را هدف انتقاد قرار داده بودند.

حکاکیان نتیجه این اقدام را تطهیر سیاسی چهره‌ای دانسته بود که مرتکب جنایت‌های بسیاری شده است: «ارائه تریبونی مهم در اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا به ابراهیم رئیسی تنها به او مشروعیت می‌بخشد و به منزله توهین به معترضانی است که برای دموکراسی جنگیده‌ و هدف زندان، تجاوز و اعدام قرار گرفته‌اند.»

سخنرانی رئیسی در روز سه‌شنبه ۲۸ شهریور در مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز خبرساز شد.

او در اظهاراتی کوییر ستیزانه، نهاد خانواده را صرفا حاصل «وصلت یک زن و یک مرد» دانست و هشدار داد «روایت‌های ساختگی از زوجیت و جنسیت» باعث «انقطاع نسل بشر» خواهد شد.

رئیسی همچنین با تهدید مجدد مقام‌های آمریکایی دخیل در کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، مدعی شد جمهوری اسلامی انتقام خود را از آنان خواهد گرفت.

پس از شروع سخنرانی رئیسی در مجمع عمومی، گیلاد اردان، نماینده اسرائیل در سازمان ملل متحد با بالا بردن تصویری از مهسا امینی در کنار جمله «زنان ایرانی هم اکنون شایسته آزادی هستند»، اعتراض خود را به حضور و سخنرانی رییس دولت جمهوری اسلامی ابراز کرد.

از سوی دیگر گزارش‌ها همچنان از تجمعات ایرانیان معترض در مقابل مقر سازمان ملل در نیویورک حکایت دارند.

در مقابل، هیات جمهوری اسلامی می‌کوشد با اقداماتی نامتعارف ضمن ایجاد مزاحمت، مانع پوشش خبری حضور این هیات در نیویورک از سوی خبرنگاران رسانه‌های مختلف از جمله ایران‌اینترنشنال شود.

طبق اعلام دفتر ریاست جمهوری سوریه، این دیدار به دعوت رسمی شی جین پینگ، رییس‌جمهوری چین انجام خواهد شد.

بشار اسد را در این سفر اسما اسد، همسرش و همچنین هیات‌هایی سیاسی و اقتصادی همراهی خواهند کرد.

او در طول اقامت خود با مقام‌های چینی در دو شهر پکن و هانگژو دیدار خواهد کرد.

روزنامه الوطن، نزدیک به حکومت سوریه، گزارش داد اسد قصد دارد در مراسم افتتاحیه بازی‌های آسیایی هانگژو که روز شنبه اول مهر برگزار می‌شود، شرکت کند.

اسد پیش از این یک بار در سال ۲۰۰۴ به چین سفر کرده بود.

چین در کنار ایران و روسیه از حامیان اصلی حکومت اسد در جریان جنگ ۱۲ ساله سوریه بوده و بارها از حق خود برای وتوی قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه حکومت سوریه استفاده کرده است.

تا کنون بیش از ۵۰۰ هزار نفر در جریان جنگ داخلی سوریه جان خود را از دست داده‌اند.

این سفر اما در حالی انجام می‌شود که هم اکنون اعتراضات‌ مردمی در برخی از مناطق تحت کنترل دولت در جنوب سوریه شدت گرفته است.

پیش از این وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در ژوییه سال ۲۰۲۱ برای دیدار با مقام‌های سوری، به دمشق، پایتخت سوریه سفر کرده بود.

ناظران این سفر اسد را در راستای تلاش چین به منظور افزایش نفوذ خود در منطقه خاورمیانه ارزیابی کرده‌اند.

شش ماه پیش پکن موفق شده بود با میانجی‌گری میان تهران و ریاض، شرایط را برای از سرگیری روابط دیپلماتیک بین این دو کشور فراهم کند.

بر اساس این گزارش، نیروهای جدایی‌طلب ارمنی در قره‌باغ گفتند در حالی ارتش آذربایجان خطوط دفاعی آنان را شکسته و تعدادی از ارتفاعات و تقاطع‌های راهبردی را تصرف کرده است که «جهان ایستاده بود و هیچ کاری انجام نمی‌داد».

جمهوری خودخوانده آرتساخ گفت که در چنین شرایطی «چاره‌ای جز توقف درگیری‌ها» از ساعت یک بعد‌از‌ظهر چهارشنبه به وقت محلی ندارد.

در این بیانیه آمده است: «مقامات جمهوری آرتساخ پیشنهاد فرماندهی نیروهای حافظ صلح روسیه را برای توقف آتش می‌پذیرند.»

وزارت امور خارجه ارمنستان روز گذشته در بیانیه‌ای اعلام کرد باکو به دلیل «احساس مصونیت از مجازات» آشکارا مسوولیت این تجاوز را بر عهده گرفته است.

ایروان همچنین پیشتر نیروهای حافظ صلح روسیه در قره‌باغ را به دلیل پرت شدن بیش از حد حواس مسکو به جنگ اوکراین، به «ناتوانی در انجام وظیفه» متهم کرده بود.

آذربایجان و ارمنستان پیش از این دو بار بر سر منطقه قره‌باغ وارد جنگ شده‌اند که نخستین مورد آن در سال‌های ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۴ رخ داد و جنگ اخیر دو کشور نیز در سال ۲۰۲۰ میلادی بود.

با این‌ حال تنش‌های بین دو کشور بر سر این منطقه از روز سه‌شنبه ۲۸ شهریور دوباره شدت گرفت.

پس از حدود یک شبانه‌روز از آغاز این حمله، با میانجی‌گری فرماندهی نیروهای حافظ صلح روسیه مستقر در قره‌باغ کوهستانی، طرفین بر توقف کامل درگیری‌ها از ساعت ۱۳ امروز به وقت محلی توافق کردند.

وزارت دفاع جمهوی آذربایجان نیز توافق آتش‌بس را بر اساس خواست ارامنه قره‌باغ تایید کرد.

الهام علی‌اف، رییس‌جمهوری آذربایجان با اشاره به این توافق خبر داد که روز پنج‌شنبه ۳۰ شهریور نشستی با ارامنه قره‌باغ برگزار می‌شود تا در مورد مسایل مربوط به ادغام مجدد این منطقه به آذربایجان، بر اساس قانون اساسی این کشور گفت‌گو کنند.

باکو پیش‌تر شرط پایان جنگ را «خلع سلاح و تضمین خروج نیروهای مسلح ارمنستان از سرزمین‌های ما و از بین بردن زیرساخت‌های نظامی ارمنی‌ها» اعلام کرده بود.

این کشور روز گذشته اعلام کرد یک کامیون در منطقه «خوجاوند» این کشور به دلیل انفجار مین کاشته شده از سوی ارمنستان منفجر شده است که در نتیجه آن چهار کارمند وزارت کشور کشته شدند.

وزارت دفاع این کشور همچنین بیانیه‌ای منتشر کرد و از شلیک توپخانه‌ای یگان‌های نیروهای مسلح ارمنستان به مواضع ارتش آذربایجان در منطقه «آغدام» خبر داد.

آغدام منطقه‌ای است که نیروهای «حافظ صلح روسیه» به‌طور موقت در آن مستقر هستند و به گفته باکو، هدف گلوله‌باران سیستماتیک نیروهای ارمنستان قرار گرفته است.

این بیانیه تاکید کرد جمهوری آذربایجان عملیاتی نظامی را با هدف «خلع سلاح و تضمین خروج نیروهای مسلح ارمنستان» از این منطقه انجام داده است.

وزارت دفاع ارمنستان اما در پاسخ اعلام کرد ادعای شلیک نیروهای این کشور که از سوی آذربایجان مطرح شده، با واقعیت مطابقت ندارد.

از سوی دیگر قره‌باغ کوهستانی در ۹ ماه گذشته در محاصره آذربایجان بود.

باکو خواهان برکناری مقام‌های سیاسی جدایی‌طلب در این منطقه، پیش از هر گونه گفت‌وگو درباره آینده قره‌باغ کوهستانی و ادغامش در جمهوری آذربایجان شده بود.

بر همین اساس آذربایجان روز دوشنبه ۲۷ شهریور نیز از ارمنستان خواسته بود فورا نیروهای مسلح خود را از خاک این کشور در قره‌باغ خارج و ساختار نظامی و اداری رژیم منطقه را لغو کند.

قره‌باغ کوهستانی اکنون تحت کنترل دولت جمهوری خودخوانده ارمنی است.

این منطقه با ۱۲۰ هزار نفر جمعیت، در سطح بین‌المللی به‌عنوان بخشی از آذربایجان شناخته شده است اما ارمنی‌های آن به‌عنوان اکثریت ساکن در قره‌باغ کوهستانی، محل زندگی‌شان را آرتساخ می‌نامند.

به گفته ساکنان ارمنی قره‌باغ کوهستانی، در جریان حمله اخیر آذربایجان به منطقه دست‌کم ۲۷ نفر کشته، ۲۰۰ نفر زخمی و شماری از روستاها تخلیه شده‌اند.

سه سال پیش آخرین نبرد باکو و ایروان بر سر این منطقه با میانجی‌گری روسیه پایان یافت اما در ماه‌های گذشته درگیری‌ها بر سر برگزاری «انتخابات ریاست‌جمهوری» در قره‌باغ کوهستانی و نیز تسلط جمهوری آذربایجان بر گذرگاه لاچین بوده است که تنها راه ارتباط زمینی این منطقه با ارمنستان به شمار می‌رود.

در پی تنش‌های تازه، تصاویری از گلوله‌باران مکرر استپاناکرت، پایتخت قره‌باغ که آذربایجان آن را خان‌کندی می‌نامند، در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و باکو گفت که روسیه و ترکیه را از عملیات نظامی خود در این منطقه مطلع کرده است.

در واکنش به این حمله، آمریکا، اتحادیه اروپا، فرانسه، ‌آلمان، روسیه و پاپ فرانسیس رهبر کاتولیک‌های جهان در بیانیه‌هایی خواهان پایان درگیری و خونریزی شدند.

در حالی که سازمان هواپیمایی کشوری در ایران اعلام کرده بود همه پروازها بین این کشور، جمهوری ارمنستان و جمهوری آذربایجان به دلیل درگیری میان آذربایجان و ارمنستان تا اطلاع ثانوی لغو شده است، جعفر یازرلو، سخنگوی این سازمان پس از انتشار خبر آتش‌بس میان ارمنستان و آذربایجان اعلام کرد پروازها از سر گرفته شده‌اند.