گزارش سالانه عفو بین‌الملل: اعدام‌های علنی و در ملاء عام در ایران از سر گرفته شده است

نوروز با سر رسیدن بهار و رقص و مهمانی و دیدوبازدید، باید زمان و فرصتی برای امید و امیدبخشی باشد اما در نوروز این سال‌ها در ایران، چنین ویژگی‌ای کم‌رنگ و کم‌رنگ‌تر شده است.

هنگامه، یکی از کسانی است که از قیمت‌های گزاف اجناس نوروز امسال بسیار ضربه خورده. او که تکنیسین دامپزشکی است به المشارق گفته خوشی نوروز امسال از او و خانواده‌اش گرفته شده است و فشار اقتصادی هرگز تا این اندازه برای او کمرشکن نبوده است.

هنگامه اضافه کرده که او و همسرش هر دو تمام‌وقت کار می‌کنند اما امسال همه‌جوره کم آورده‌اند و او مجبور شده با دختر هشت ساله‌اش سر این که چه می‌تواند برای او بخرد، حرف بزند و در نهایت قرار شده برای او هدیه‌هایی بگیرند که در لیستی که خود بچه می‌خواسته، نبوده‌اند.

بنا بر آمار رسمی ارائه شده از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی، نرخ تورم از یک اسفند به رقم ۴۷/۷ درصد رسیده است و نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه هم ۵۳/۴ درصد است.

بازنشستگان و کارگران هم طی سال گذشته در اعتراض به وضعیت معیشتی خود بارها تجمع کرده‌اند.

فریبرز، مهندس بازنشسته ۷۵ ساله و همسر بازنشسته‌ او تصمیم گرفته‌اند به نوه‌هایشان بگویند نوروز ۱۴۰۲ نمی‌توانند برایشان هدیه بخرند.

فریبرز از احساس شرمندگی و عمق دردناک بودن چنین تصمیمی گفته و اشاره کرده که آن‌ها از عهده خرج و مخارج خودشان هم برنمی‌آیند چون «همه‌چیز حتی از نوروز ۱۴۰۱ هم گران‌تر است» و سال قبل خودش (از نظر اقتصادی) سال سختی بود.

قشر متوسط، رو به خاکستر شدن

احساس بی‌پولی قشر متوسط را گرفتار کرده است.

یک اقتصاددان ساکن ایران به المشارق گفته است که این قشر رفته‌رفته در حال محو شدن است: «این روزها طبقه متوسط به زحمت می‌تواند اجاره خانه‌اش را بپردازد و برای خودش طبق سنت نوروزی، کفش و لباس بخرد.»

100%

به گفته این اقتصاددان، خود سر و کله زدن روزمره با افزایش قیمت حال و هوای نوروز را خراب می‌کند چون نوروز، تعطیلی و آغاز سال نوست و طبیعتا باید خرج آن کرد.

او گفته که دید و بازدید دو هفته‌ای با خانواده، دوستان و خویشاوندان، خرید اجناس نوروزی و آجیل و شیرینی و لباس و کفش نو، رفتن به آرایشگاه و پیرایشگاه و ...، دیگر برای خیلی از ایرانی‌ها ممکن نیست.

سفر هم برای این قشر به رویایی دوردست تبدیل شده است و با وجود تبلیغات آژانس‌های مسافرتی و اشاره به تخفیف سفرها، مردم با توجه به بودجه کمشان سفر نمی‌کنند.

در سال‌های گذشته بعضی خانواده‌ها و بیشتر خانواده‌های جوان، نوروزشان را به ترکیه و دوبی می‌رفتند چون جوان‌ها دوست دارند به بار و کلاب یا به کنسرت خواننده‌های «لس‌آنجلسی» در این کشورها بروند که در ایران این گزینه را در اختیار ندارند.

امسال اما مردم کمتری مسافرت کرده و می‌کنند چون ارزش ریال حتی نسبت به سال قبل به شدت پایین آمده و در اسفند ماه سقوط آزاد داشته است.

پیش‌بینی می‌شد با توافق از سرگیری روابط میان تهران و ریاض با پادرمیانی پکن، وضعیت اقتصادی بهتر شود اما قیمت اجناس و خدمات همچنان بالا مانده است.

100%

چهارشنبه‌سوری

چهارشنبه‌سوری ۱۴۰۱ هم به مجال اعتراضی گسترده علیه حکومت تبدیل شد. جمهوری اسلامی همیشه در تلاش برای خاموش کردن آتش این جشن بوده و البته هر سال در آن ناکام مانده است.

چهارشنبه‌سوری ۱۴۰۱ اما فرصتی برای شعار سر دادن و شعارنویسی شد و سوخت آتش‌های برپاشده در این شب هم بعضا روسری بود.

ادامه اعتراضات در ایران گواه عمق نارضایتی و مخالفت شهروندان با جمهوری اسلامی است.

یک جامعه‌شناس ساکن ایران به المشارق گفته است دیگر به ضرب و زور بازداشت هم کاری از دست جمهوری اسلامی برای ساکت کردن مردم بر نخواهد آمد.

امیرعبداللهیان در گفت‌وگو با شبکه خبری الجزیره متعلق به قطر، از قصد جمهوری اسلامی برای دعوت از ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی برای سفر به تهران خبر داد.

این اظهارات چند هفته پس از توافق از سرگیری روابط تهران و ریاض با میانجی‌گری چین صورت گرفته و پیشتر جمهوری اسلامی از دعوت ریاض برای سفر ابراهیم رئیسی به عربستان سعودی خبر داده است.

دولت عربستان سعودی به این اظهارات واکنشی نشان نداده اما در صورت سفر ملک سلمان به ایران، این اولین سفر او به این کشور خواهد بود.

پیشتر اعلام شد که قرار است وزیران امور خارجه جمهوری اسلامی و عربستان سعودی در ماه رمضان با یکدیگر دیدار کنند.

وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز بار دیگر گفت: «پادشاه سعودی برای رییس‌جمهوری ایران دعوت‌نامه‌ای برای سفر به ریاض فرستاده است. ما نیز دعوت‌نامه مشابهی را برای وی ارسال خواهیم کرد.»

امیرعبداللهیان همچنین درباره مذاکرات هسته‌ای ایران و قدرت‌های جهانی گفت: «طرحی در مجلس ارائه شده که [برای روند] مذاکرات هسته‌ای، سقف تعیین می‌کند.»

او جزییات بیشتری از این طرح ارائه نکرد اما ماه‌هاست که از توقف گفت‌وگوهای هسته‌ای قدرت‌های جهانی با تهران می‌گذرد.

میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در مذاکرات احیای برجام به تازگی اعلام کرد که این مذاکرات «همچنان در بن‌بست هستند، اما شرکای غربی از اعلام مرگ آن خودداری می‌کنند».

اولیانوف در گفت‌وگو با ایزوستیا در این باره اضافه کرد: «به نظر می‌رسد امروز شانس تکمیل روند مذاکرات همچنان پابرجاست هر چند که بسیار اندک است.»

در حالی که مذاکرات احیای برجام پیش از آغاز خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی متوقف شده بود، سرکوب این خیزش موجب شد آمریکا اعلام کند که این مذاکرات از اولویت کاخ سفید خارج شده است.

همچنین در ماه‌های اخیر کشورهای غربی با وضع تحریم‌هایی علیه جمهوری اسلامی به دلیل نقش تهران در جنگ اوکراین از طریق ارسال تسلیحات به روسیه و نیز سرکوب خیزش سراسری، فشار بر جمهوری اسلامی را افزایش دادند.

با وجود تلاش‌ها برای عادی‌سازی‌ روابط تهران و ریاض در روزهای اخیر، جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، درباره تاثیر توافق تهران و ریاض بر برجام گفت که روابط خوب دو کشور «برای همه چیز خوب است اما برجام ساز و کار خودش را دارد».

پیشتر عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای منطقه از برجام به دلیل ناتوانی‌اش در کاهش مداخلات جمهوری اسلامی در منطقه انتقاد کرده‌ بودند.

توقف مذاکرات هسته‌ای با ایران برای احیای برجام در حالی است که در ماه‌های اخیر تنش‌ها میان تهران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم افزایش یافته و حتی آثاری از اورانیوم غنی‌شده با غلظت نزدیک به غلظت تسلیحاتی در تاسیسات اتمی ایران پیدا شده است.

با این حال امیرعبداللهیان به الجزیره گفت: «ما متعهد به همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هستیم.»

آتش شاکرمی با انتشار عکسی از نیکا که در پس زمینه آن نمای یک ساختمان قدیمی دیده می‌شود، نوشت: «بعدها به ما گفتند نیکا از این ساختمان پرت شده داخل حیاط ساختمان بغلی. به ظاهر آن دقیق شوید. آیا آن‌طور که در به اصطلاح پرونده نیکا منتشر شده، این ساختمان نیمه‌کاره است؟»

او با اشاره به این که این عکس‌های قدیمی نیکا به تازگی به دستش رسیده است، به توضیح وقایع پس از کشف پیکر خواهرزاده‌اش پرداخت و نوشت: «روز ِپس از شناسایی پیکر نیکا در سردخانه کهریزک، همراه وکیل پرونده و برادرم به این لوکیشن رفتیم و قابل توضیح نیست وقتی وکیل، آدرس را برایم فرستاد چه حالی شدم. لوکیشن در کوچه پشتی خانه‌ام بود و گرچه هیچ‌وقت از آن کوچه رد نشده بودم اما از سر کوچه زیاد رد شده بودم.»

به گفته آتش شاکرمی، او و برادرش همان روز به داخل ساختمان و پشت‌بام رفته و شب بعد هم دستگیر شده‌اند اما «هیچ‌گاه هیچ تصویری از آن لوکیشن در هیچ‌کجا منتشر نشد».

خاله نیکا همچنین با اشاره به علاقه این نوجوان کشته شده به ارتفاع، کایت‌سواری و «تفریحاتی از این دست در ارتفاع و آسمان» نوشت: «چطور ممکن است بچه کوهستان باشی و عشق به ارتفاع نداشته باشی؟ اما آیا این علاقه طبیعی بشر به بلندی دلیل بر خودکشی‌ست؟ آن هم در حالی‌ که طبق برگه گواهی فوت و برگه پزشکی قانونی حکومتی‌تان، علت مرگ ضربات متعدد جسم سخت به سر و صورت عنوان شد؟»

آتش شاکرمی همچنین تاکید کرد بر خلاف «کامنت‌های سایبری‌های وابسته به حکومت» نه او و نه برادرش در دستگیری و اعتراف اجباری تلویزیونی، هرگز «علیه نیکا» اعتراف نکرده و نگفته‌اند که خواهرزاده‌شان خودکشی کرده است.

پیش از این مقام‌های قضایی و صداوسیمای جمهوری اسلامی بارها کوشیده بودند تا علت مرگ نیکا شاکرمی را خودکشی اعلام کنند.

مراجع قضایی و رسانه‌های وابسته به حکومت نیز مدعی شده بودند نیکا بر اثر سقوط از ارتفاع کشته و پیکرش در «ساختمانی نیمه کاره» پیدا شده است.

در حالی‌ که نسرین شاکرمی، مادر نیکا نیز پیش از این تایید کرده بود دخترش در اعتراضات سراسری روز ۲۹ شهریور کشته شده است.

به گفته او، خانواده‌اش زیر تهدید و فشار امنیتی قرار داشته و دارد تا روایت حکومت را درباره کشته‌ شدن دخترش تکرار کند و خواهرش (آتش شاکرمی) نیز مجبور به اعتراف تلویزیونی شده است.

نیکا نوجوان ۱۶ ساله‌ای بود که در جریان اعتراضات سراسری، از سوی نیروهای امنیتی در بلوار کشاورز تهران ربوده شد و به قتل رسید.

دو ماه پس از قتل او، شبکه سی‌ان‌ان در گزارشی با تجزیه و تحلیل ۵۰ ویدیو و انتشار ویدیوهای جدیدی از حضور نیکا شاکرمی در اعتراضات سراسری و مصاحبه با شاهدان عینی، اعلام کرد او بازداشت شده بوده و ادعای مقام‌های جمهوری اسلامی درباره خودکشی‌اش صحت ندارد.

بر اساس این گزارش، نیروهای سرکوب در شب ۳۰ شهریور ماه به دنبال نیکا بودند و به گفته شاهدان در نهایت چند لباس‌شخصی درشت‌اندام او را دستگیر کردند و در ماشینی انداختند.

پیکر این نوجوان اما پس از ۱۰ شب بی‌خبری خانواده، هفتم مهر ماه پیدا شد.

بر اساس گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری در جریان خیزش انقلابی شهروندان علیه جمهوری اسلامی، ده‌ها کودک و نوجوان با شلیک یا بر اثر ضرب و جرح نیروهای حکومتی کشته شدند که تاکنون هویت ۷۰ تن از آن‌ها شناسایی شده است.

این کارشناس مامایی در استوری اینستاگرام خود نوشت: «دیشب بعد شش ماه رفتم لوکیشنی که به چشمم تیر زدن ... حس عجیبی بود. تک‌تک لحظه‌ها پنیک شدن و جیغ‌هام و سوالم از دور و بریام که چی شده ...، صورتم چی شده اومد جلوی چشمم.»

آقایی همچنین خطاب به کسی که به او شلیک کرده، نوشت: «تو که دیدی من غرق خون توی این خاک افتادم، چرا یه‌دونه دیگه به شکمم زدی؟»

به گفته او، رد زخم این گلوله روی پوستش مانند «هلال ماه» باقی مانده است.

100%

نیلوفر آقایی روز چهارم فروردین و در ششمین ماه از هدف قرار گرفتن چشم چپش در جریان تجمع کادر درمان مقابل ساختمان نظام پزشکی تهران، از احساس خود برای «سفارش و خرید چشم» نوشته و گفته بود در این شش ماه سمت راست را «بهتر و قشنگ‌تر» می‌بیند و آرزو کرد «همه دلتنگی‌ها، غصه‌ها، خبرهای بد، از دست رفتن‌ها، فقر و گرانی‌ها» به سمت چپ بروند که او به آن دید ندارد.

این کارشناس ارشد مامایی ۳۲ساله، یکی از ده‌ها معترضی بود که نیروهای سرکوب‌گر در جریان خیزش انقلابی به چشمشان شلیک کردند.

در روزهای گذشته الهه توکلیان، شهروند معترض دیگری که چشم او هم هدف شلیک گلوله نیروهای حکومتی قرار گرفته بود در شهر میلان ایتالیا تحت عمل جراحی قرار گرفت.

او در ویدیویی که پیش از جراحی از خود منتشر کرد، گفت: «امروز قرار است این مهمان ناخوانده را از چشمم دربیاورند؛ مهمانی که خیلی خشن بود، مهمانی که خیلی ظالم بود و ظلم را با خودش آورد. [اما] من زنده هستم تا این اتفاقات را به تصویر بکشم و این خیانت را نشان دهم.»

بهمن ماه سال گذشته، سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی نوشت با توجه به کثرت گزارش‌های مرتبط با شلیک هدفمند ماموران جمهوری اسلامی به سر و صورت معترضان که منجر به نابینا شدن تعداد بسیاری از شهروندان شده است، ارزیابی می‌کند این اقدام نهادهای امنیتی در سرکوب اعتراضات مردم «امری سیستماتیک» بوده است.

سازمان حقوق بشر ایران در انتهای این گزارش مشخصات ۲۲ نفر از معترضان را منتشر کرد که بر اثر شلیک نیروهای امنیتی بینایی یک یا هر دو چشم خود را از دست داده‌اند.

پیش از آن هم ۱۴۰ چشم‌پزشک با امضای بیانیه‌ای از مراجعه شمار قابل توجهی از معترضان به مراکز درمانی خبر داده بودند که از زمان آغاز خیزش انقلابی، چشمانشان هدف اصابت گلوله‌های ساچمه‌ای و پینت‌بال قرار گرفته و تعداد زیادی از آن‌ها بینایی یک یا دو چشم خود را بر اثر این شلیک‌ها از دست داده‌اند.

همان زمان روزنامه نیویورک‌تایمز نیز گزارشی منتشر کرد از شلیک هدفمند ماموران حکومتی به چشم و صورت معترضان و خبر داد چشم دست‌کم ۵۸۰ نفر از آنان تا زمان تنظیم گزارش یعنی دوم آذر ماه، آسیب دیده است.

گاردین هم در گزارشی تحقیقی نوشت که نیروهای جمهوری‌ اسلامی عمدا به صورت، سینه و اندام تناسلی زنان در اعتراضات شلیک می‌کنند تا به گمان خود «زیبایی» آن‌ها را از بین ببرند.

بر اساس این گزارش، رایج‌ترین جراحتی که زنان، مردان و کودکان به صورت یکسان با آن مواجه بودند، جراحت چشم با ساچمه بوده است.

■ در همین زمینه: شلیک رژیم دروغ به چشم بینندگان حقیقت‌؛ صدها معترض با ساچمه فلزی و پلاستیکی نابینا شده‌اند

بر اساس این گزارش سالانه، جمعیت ایرانیان در ترکیه در سال ۲۰۲۱ نسبت به سال ۲۰۱۴ میلادی، بیش از پنج برابر رشد کرده و به ۱۵۵ هزار نفر رسیده است.

ترکیه از سال ۲۰۱۹ میلادی به مقصد مورد علاقه مهاجران ایرانی تبدیل شده است تا جایی که جمعیت ایرانیان در ترکیه در بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ میلادی، بیشتر از جمعیت ایرانیان در اتحادیه اروپا، بریتانیا و استرالیا شده است.

طبق بررسی‌های سالنامه مهاجرتی ۱۴۰۱، از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۱ میلادی، در اروپا و آمریکا به‌طور متوسط سالانه حدود ۸۶ هزار ویزا یا اجازه اقامت غیرتوریستی برای ایرانیان صادر شده. بر این اساس، بدون احتساب کشور ترکیه، جریان مهاجران ایرانی به این مقاصد سالانه در حدود ۶۵ هزار نفر بوده است.

طی همین مدت جمعیت ایرانیان در مقاصد زیر، به این ترتیب رشد کرده است: آمریکا ۱۱/۵ درصد، کانادا ۷۷ درصد و بریتانیا ۲/۵ درصد.

این سالنامه از سوی رصدخانه مهاجرت ایران، یک نهاد پژوهشی در زمینه تحلیل داده‌های مهاجرتی منتشر شده است.

این نهاد پژوهشی از سال ۱۳۹۷ با همکاری دانشگاه شریف چنین تحقیقاتی را انجام می‌دهد.

به‌ گزارش سالنامه مهاجرت ایران و بر اساس تجمیع داده‌های بین‌المللی و منابع آماری کشورهای مقصد از سال ۲۰۱۸ تا سال ۲۰۲۱ میلادی، امارات، آمریکا، کانادا، آلمان، ترکیه، بریتانیا، سوئد، استرالیا، اسرائیل و کویت ۱۰ کشور اول میزبان بیشترین جمعیت مهاجران ایرانی هستند.

همچنین در میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۱ میلادی، چهار کشور آلمان، سوئد، هلند و فرانسه، میزبان بیشترین تعداد مهاجران ایرانی بوده‌اند و آلمان اولین مقصد ایرانی‌ها برای مهاجرت به اروپا محسوب می‌شود.

همچون سال ۲۰۲۰ میلادی، کشورهای ترکیه، آلمان، بریتانیا و ایرلند شمالی، عراق و آمریکا، پنج مقصد اصلی اتباع ایرانی در وضعیت پناهجویی در سال ۲۰۲۱ میلادی بوده‌اند. منظور از وضعیت پناهجویی فردی است که درخواست پناهندگی داده اما این درخواست هنوز قبول نشده است.

در شاخص پناهندگی نیز در سال ۲۰۲۱ میلادی، آلمان، بریتانیا و ایرلند شمالی، استرالیا، سوئد و اتریش، پنج مقصد اول میزبان اتباع ایرانی در وضعیت پناهندگی بودند. منظور از پناهنده فردی است که با درخواست پناهندگی وی موافقت شده است.

همچنین بر اساس اعلام سالنامه مهاجرت ۱۴۰۱، عمده‌ترین دلایل مهاجرت ایرانیان به ترتیب: شیوه حکمرانی، وجود فساد نهادینه‌شده در کشور، دست‌یابی به رفاه و امنیت بیشتر، وجود تبعیض‌های حرفه‌ای و اجتماعی، کیفیت زندگی بهتر در خارج از کشور، نوسان قیمت ارز، تورم و شرایط اقتصادی، شرایط تحریم، سطح حقوق و دستمزد و بی‌ثباتی اقتصادی کشور است.

طبق بررسی‌های کارشناسان سالنامه مهاجرت ایران ۱۴۰۱، الگوهای مهاجرت ایرانی‌ها در آینده شاهد تغییرات گسترده‌ای خواهد بود و کشورهای منطقه‌ خاورمیانه به‌ دلیل نزدیکی جغرافیایی و تا حدودی فرهنگی، یکی از قطب‌های اصلی جذب‌کننده مهاجران ایرانی خواهند بود.

در این بین عربستان سعودی و امارات متحده عربی به‌ عنوان قطب‌های جدید علم و فن‌آوری، دو گزینه اصلی برای جذب نیروی انسانی کشور خواهند بود.

این کشورها برای تحقق اهداف توسعه شهری خود، نیازمند جذب متخصصان و مستعدان مختلف از سراسر جهان هستند و با ارائه تسهیلات جذاب، سعی در جذب نیروهای مستعد، نوآور و خلاق دارند.