گروهی از کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل در بیانیهای ضمن محکومیت شدید اقدام جمهوری اسلامی در صدور حکم اعدام علیه زهرا صدیقی همدانی و الهام چوبدار، دو کنشگر کوییر، اقلیتهای جنسی و جنسیتی، خواستار لغو فوری احکام این دو نفر شدند
این کارشناسان تاکید کردند که جمهوری اسلامی طبق وظایف بینالمللی خود باید اطمینان حاصل کند که همه مدافعان حقوق بشر به ویژه افرادی که در حوزههای حساسی مانند گرایش جنسی و هویت جنسیتی فعال هستند، بتوانند بدون ترس از آزار و تنبیه به فعالیتهای خود ادامه دهند.»
این بیانیه خواستار لغو قانون اعدام در ایران و یا دستکم محدود شدن آن به جنایتهای بسیار جدی شدند.
دادگاه انقلاب ارومیه این دو کنشگر را به اتهام «افساد فی الارض از طریق ترویج همجنسگرایی» به اعدام محکوم کرده است.
زهرا صدیقی همدانی که با نام «ساره» نیز شناخته میشود، در ۲۶ دی ماه سال گذشته توسط شعبه ششم دادسرای عمومی و انقلاب ارومیه به «افساد فیالارض» از جمله از طریق «ترویج همجنسگرایی»، «ارتباط با رسانههای معاند جمهوری اسلامی» و «ترویج مسیحیت» متهم شد.
در آن زمان، سازمان عفو بینالملل در بیانیهای نوشت که این مدافع حقوق اقلیتهای جنسیتی در دوران بازداشت مورد شکنجه و سایر رفتارهای بیرحمانه قرار گرفته است.
در ۲۸ تیر ماه سازمان اطلاعات سپاه پاسداران بازداشت زهرا صدیقی را تایید کرد اما او را «زهرا منصوری همدانی» معرفی کرد. سپاه پاسداران مدعی شد که او «سرکرده بزرگترین قاچاق زنان و دختران ایرانى به اربیل عراق» بوده است.
تعدادی از اعضای جمهوریخواه و دموکرات سنای آمریکا در گفتوگو با ایران اینترنشنال ضمن ابراز همبستگی با معترضان ایران، بر لزوم حمایت دولت بایدن از اعتراضات مردم این کشور تاکید کردند.
باب منندز، سناتور دموکرات، به آرش علایی خبرنگار ایران اینترنشنال گفت: «فکر نمیکنم آمریکا آماده [سقوط جمهوری اسلامی] باشد. امیدوارم آماده شویم و طرحهای جایگزین و تعاملات مورد نظر خود را آماده داشته باشیم، زیرا در انقلاب سبز باختیم، و اکنون باید برای این وضعیت آماده باشیم.»
میت رامنی، سناتور جمهوریخواه، نیز به ایران اینترنشنال گفت: «قطعا از اعتراضات مردمی در ایران حمایت میکنم. فکر نمیکنم مذاکره با ایران برای توافق هستهای ایده خوبی باشد. ایران یک بازیگر بد است و ارائه منابع بیشتر به آنها و کاهش تحریمها اشتباه بزرگی خواهد بود.»
مایک راوندز، سناتور جمهوریخواه، در مصاحبهای اختصاصی گفت: «ایرانیها قبلا نیز قیام کرده و حکومت خود را تغییر دادهاند. این یکی از معدود راههای ایجاد تغییر واقعی است. اگر مردم بخواهند رژیم را عوض کنند، آمریکا از تصمیم آنها استقبال خواهد کرد، اما ایرانیها تصمیمگیرنده نهایی هستند.»
تام تیلیس، سناتور جمهوریخواه آمریکا، نیز در گفتوگو با ایران اینترنشنال با اشاره به تلاش دولت بایدن برای احیای برجام گفت: «اصلا چرا آنها فکر میکنند که عاقلانه است به جای ایستادن کنار مردم ایران که خواهان تغییر هستند، کاری انجام دهند که باعث تقویت رهبری [جمهوری اسلامی] شود؟»
تامی تابرویل، سناتور جمهوریخواه، نیز در مصاحبهای اختصاصی گفت: «از این که رژیم ایران در حال سرکوب معترضان این کشور است تعجب نمیکنم، زیرا آنها دیکتاتور هستند. ما نیاز نداریم به مذاکره با ایران بازگردیم. آنها اکنون مشکلات خود را دارند و باید آنها را حل کنند.»
پت تومی، سناتور جمهوریخواه، به ایران اینترنشنال گفت: «دولت بایدن باید با قدرت تمام و به وضوح از معترضان ایران که تنها به دنبال حقوق انسانی اولیه خود هستند حمایت کند. فکر نمیکنم بتوان با این رژیم به یک توافق هستهای قابل انجام رسید. با تلاشهای دولت بایدن در این مورد موافق نیستم.»
کریس ون هولن، سناتور دمکرات، نیز در یک گفتوگوی اختصاصی با استقبال از هر گونه اقدام دولت بایدن برای اعمال تحریم علیه عواملی که در سرکوب اعتراضهای مسالمتآمیز دست دارند گفت: «سرکوب وحشیانه جمهوریاسلامی علیه معترضان نقض فاحش حقوق زنان و حقوق بشر است.»
همزمان با ادامه حمایتهای جهانی از اعتراضات مردم ایران، دبیرکل سازمان ملل تاکید کرد یک نهاد مستقل باید فورا درباره جان باختن مهسا امینی تحقیق کند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در توییتی نوشت: «باید یک نهاد صالح مستقل یک تحقیق و تفحص فوری، بیطرفانه و کارآمد درباره جان باختن مهسا امینی انجام دهد. حقوق بشر، از جمله آزادی بیان، برگزاری اجتماعات و نهادهای مسالمتآمیز باید مورد احترام قرار گیرد.»
پنی وانگ، وزیر خارجه استرالیا، نیز با حمایت از درخواست دبیرکل سازمان ملل برای تحقیق و تفحص فوری و مستقل درباره جان باختن مهسا امینی گفت: «عوامل مسئول باید پاسخگو شوند. با زنان و دختران ایران در تلاششان برای برابری همراهی میکنیم.»
در همین حال، اداره حقوق بشر وزارت خارجه آلمان نیز در بیانیهای با ابراز نگرانی از احتمال استفاده جمهوری اسلامی از «ابزارهای وحشیانه تر» در سرکوب اعتراضات ایران، از تلاشهای آلمان در سطح اتحادیه اروپا برای تحریم افراد مسئول در سرکوب معترضان ایران خبر داد.
این بیانیه افزود: «جامعه بین المللی باید به صراحت صدای خود را بلند و سرکوب و خشونت اعمال شده توسط نیروهای امنیتی را محکوم کند. دولت فدرال آلمان به فشار ادامه خواهد داد.»
از سوی دیگر، گروهی از ایرانیان کانادا در نامهای خطاب به نخستوزیر و رهبران احزاب سیاسی این کشور تاکید کردند که کانادا باید از مردم ایران در مقابل «زورگویان رژیم اسلامی» حمایت کند. آنها در این نامه مجموعهای از خواستهها از جمله قرار گرفتن سپاه در لیست گروههای تروریستی را مطرح کردهاند.
همچنین گروهی از دانشگاهیان، نویسندگان و روزنامهنگاران ایرانی نیز در نامهای به دیدار امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، با ابراهیم رئیسی اعتراض کردند و خطاب به رییس جمهور فرانسه نوشتند: «آیا بهتر نبود به جای آن، سرکوب جنبش دادخواهی مردم ایران در شهرهای کشور را محکوم میکردید؟»
در همین حال، تلاشها برای کمک به دسترسی مردم ایران به جریان آزاد اطلاعات در اینترنت نیز ادامه دارد. اپلیکیشن پیامرسان سیگنال چهارشنبه اعلام کرد پشتیبانی از پروکسی را برای گوشیهای آیفون اضافه کرده است تا ایرانیان و دیگران بتوانند از طریق پروکسی به سیگنال متصل شوند.
بر اساستوییتی از سیگنال، برای اتصال از طریق پروکسی باید آخرین نسخه سیگنال برای iOS، نسخه ۵/۵۵، اجرا شود.
حمایتهای جهانی نیز از اعتراضات زنان ایران ادامه دارد. زنان سینماگر ترکیه با راهاندازی صفحهای در اینستاگرام از اعتراضها به قتل مهسا امینی حمایت کردند. زیر یکی از پستهای این صفحه نوشته شده: «ما سینماگران زن ترکیه در کنار زنان و مردم ایران ایستادهایم و با آنها اعلام همبستگی میکنیم و صریحا آزادی و برابری را فریاد میکشیم.»
آنجلینا جولی، بازیگر آمریکایی، در پستی اینستاگرامی نوشت: «به زنان شجاع، مقاوم و بیپروای ایران ادای احترام میکنم؛ به همه کسانی که بازمانده چند دهه مقاومت هستند، به همه کسانی که به خیابانها آمدهاند، به مهسا امینی و به همه جوانان ایرانی مثل او. ای زنان ایران، ما شما را میبینیم.»
جیسون موموآ، بازیگر آمریکایی، نیز در استوری اینستاگرامی خود در حمایت از معترضان ایران، پوستر تجمع ایرانیان لسآنجلس در روز شنبه را بازنشر کرد.
در همین حال، موج بازداشت و سرکوب در داخل ایران ادامه دارد. بنا به اطلاعاتی که به دست ایران اینترنشنال رسیده، دوشنبه شب ماموران در نبود کتایون ریاحی، بازیگر، به خانه او رفته و وسایل شخصی او شامل کامپیوتر و لپ تاپش را مصادره کردهاند. منابع ایران اینترنشنال میگویند ماموران حکم جلب کتایون ریاحی را داشتهاند.
ریاحی پیشتر در گفتوگو با ایران اینترنشنال با محکوم کردن حجاب اجباری، از اعتراضات ایران حمایت کرده بود.
فایننشال تایمز درباره تاثیر خیزش سراسری مردم بر مساله حجاب تا به این نقطه از اعتراضات تحلیلی ارائه کرده است که بخشهایی از آن را در ادامه میخوانید.
ونهای سبز و سفید «گشت ارشاد» که پلیس امنیت اخلاقی ایران از آنها برای زیر نظر گرفتن و دستگیری زنانی استفاده میکند که دستورالعمل پوشش اسلامی را رعایت نمیکنند، از خیابانهای تهران ناپدید شدهاند.
دیگر ردی از این ونها که نماد یک دهه سرکوب زنان به شمار میرود، حتی خارج از مرکز پلیس امنیت اخلاقی در مرکز تهران هم پیدا نیست.
همان ونهایی که مهسا امینی ۲۲ساله، داخل یکی از آنها چپانده شد و کمی بعد در بازداشت جان سپرد و قتل او، بزرگترین اعتراضات خیابانی در سراسر کشور از سال ۲۰۱۹ (آبان ۹۸) را رقم زد.
سعید لیلاز، تحلیلگر اصلاحطلب، میگوید که گشت ارشاد به احتمال زیاد از خیابانها برچیده میشود و جمهوری اسلامی چارهای جز دادن آزادی اجتماعی بیشتر به جوانان ندارد.
بیش از یک هفته است معترضان جوان حدودا همسن و سال مهسا، به خیابانهای شهرهای بزرگ و کوچک سرازیر شدهاند و شعارهای ضدحکومتی همچون «جمهوری اسلامی نمیخوایم، نمیخوایم» و «مرگ بر دیکتاتور» سر میدهند.
برای جوانانی که با مشکلات اقتصادی عظیم، فقر و نابرابری دست و پنجه نرم میکنند، ونهای گشت ارشاد به نوعی «رسانا» در بروز خشم تبدیل شدند.
عماد افروغ، جامعهشناس، به خبرگزاری دولتی ایرنا گفت که گشت ارشاد جوری راهاندازی شده که «هیچ توجیه انسانی، اخلاقی، منطقی و حتی قانونی ندارد.»
او گفت: «جوری که یک پلیس مرد یک زن را داخل ون میاندازد غیرانسانی و غیراسلامی است.»
البته که رعایت حجاب یکی از جلوههای بارز حکومت دینی است.
جلال رشیدی کوچی، یک نماینده مجلس گفته بود که گشت ارشاد به پلیس آسیب زده است و هیچ نتیجهای جز شکست برای کشور نداشته است.
مشخص نیست چه تعداد پلیس در گشت ارشاد کار میکنند اما حضور آنها در پارکها، میدانها، خیابانها، بیرون ایستگاههای مترو و ...، به زنان احساس ناامنی میدهد.
این که پیامد اعتراضات به مرگ مهسا امینی چه خواهد شد مشخص نیست اما از جمهوری اسلامی بعید است قانون حجاب را لغو کند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، تاکنون به اعتراضات کنونی واکنشی نشان نداده است اما دو ماه پیش، از اجبار «پوشش و حجاب اسلامی» دفاع کرد.
استدلال او این بود که زنان نیمی از دانشجویان کشور را تشکیل میدهند؛ پس حجاب مانع پیشرفت زنان نیست.
اصلاحطلبان اما همواره خواهان پایان دادن به نقش پلیس در اعمال قوانین مربوط به حجاب شده بودند.
در سوی دیگر، مقامهای ستاد امر به معروف و نهی از منکر هم نقش پلیس در نظارت بر پوشش زنان را زیر سوال برده بودند.
غلامرضا نوری قزلجه، یک نماینده اصلاحطلب مجلس به روزنامه شرق گفته بود باورهای مذهبی با «باتوم، دستگیری و گشت ارشاد» ایجاد نمیشود و نمیتوان مردم را «به زور به بهشت برد».
او تعیین جریمه مالی برای پوشش زنان را هم رد کرده و گفته بود مثل این است که کسی با پول برای بهشت و جهنم تصمیم بگیرد.
در پی اخطار کارگران پیمانی نفت، کارگران رسمی شاغل در بخشهای عملیاتی صنعت نفت ایران نیز با انتشار بیانیهای به حکومت هشدار دادند اگر به تلاش برای سرکوب ادامه دهد و همه دستگیر شدگان آزاد نشوند، دست از کار خواهند کشید و همراه با خانوادههایشان، تجمع اعتراضی برگزار میکنند.
در بیانیه کارگران رسمی شاغل در بخشهای عملیاتی صنعت نفت ایران آمده است: «قتل مهسا امینی را که حقیقتا هشداری به همه ما مردم بود و با هیچ دلیلی قابل توجیه نیست، شدیدا محکوم میکنیم. چنین جنایت و جنایاتی قلب همه ما را به درد آورده است.»
در ادامه این بیانیه آمده است: «ما حمایت قاطع خود را از اعتراضات مردمی در کف خیابان اعلام میکنیم و خود بخشی از همین مردم هستیم که بیش از ۴۰ سال است زندگی و کرامت انسانیمان به دست حاکمیت مستبد و ضد بشر پایمال شده است. از جمله همین امروز وضع معیشت به جایی رسیده است که هیچ تامین و شرایط قابل تحملی برای ما مردم نمانده است.»
کارگران بخشهای عملیاتی صنعت نفت ایران تاکید کردهاند که «دیگر به ادامه این شرایط بردهوار زندگی و کار» تن نمیدهند و اولتیماتوم دادهاند که اگر به خواستههایشان پاسخ داده نشود، با خانوادههایشان به خیابان خواهند آمد.
آنان تاکید کردند: «حالا نه فقط مطالباتمان جواب نگرفته بلکه حاکمان دارند اعتراضات ما مردم را با سرکوب و گلوله پاسخ میدهند.»
صادر کنندگان این بیانیه برای آخرین بار اخطار دادند که: «اگر سرکوبگریها ادامه یابد، اگر همه دستگیرشدگان آزاد نشوند، اگر به فضای پادگانی در خیابانها و در شهرها و در محیطهای کارمان پایان داده نشود و اگر معیشت و کرامت ما به ما برنگردد، همانطور که قبلا نیز اعلام کردیم دست از کار خواهیم کشید و این بار با خانوادههایمان و همراه مردم تجمع خواهیم کرد.»
دو روز پیش نیز کارگران پیمانی و پروژهای نفت همصدا با همه مردم در ایران اخطار داده بودند که اگر به بازداشتها، کشتار مردم و سرکوبگریها و اذیت و آزار زنان به خاطر حجاب پایان داده نشود و سرکوب مردم پایان نیابد، ساکت نخواهند ماند و همصدا با همه مردم، دست به اعتراض خواهند زد و کار را تعطیل خواهند کرد.
این در حالی است که دانشجویان در سراسر ایران اعتصاب خود را از روز دوشنبه آغاز کردهاند و روز به روز به تعداد دانشگاههایی که به این اعتصاب میپیوندند بیشتر میشود.
روز چهارشنبه، شوراهای صنفی دانشجویان کشور از اعتصاب و تحصن جمعی از دانشجویان دانشکده دامپزشکی دانشگاه شیراز در اعتراض به سرکوب شهروندان خبر داد.
همچنین روز سهشنبه شش سازمان جمهوریخواه دموکرات ضمن اعلام حمایت کامل از اعتصاب معلمان و دانشآموزان، کارگران، کسبه و بازار، استادان و دانشجويان را فرا خواندند «در همگامی با معترضانی که هر روز و هر شب در شهرها و در هر کوی و برزن سنگر خیابان را با جانفشانی حفظ کردهاند»، با اعتصاب همراه شوند.
از سوی دیگر فراخوانی در رسانههای اجتماعی منتشر شد که در آن یک کارمند اسنپ، اعلام اعتصاب اعتراضی کرده و از شهروندان خواست تا به اعتصاب بپیوندند.
گروه سایبری انانیموس هم با هک موسسه صندوق ذخیره فرهنگیان از طریق سامانه داخلی این سازمان، به تمام اعضای آن ایمیل گروهی فرستاد و آنها را دعوت به اعتصاب کرد.
گروه هکری «عدالت علی» نامه علی امرائی، دادیار شعبه پنج دادسرای ناحیه ۳۸ به «دکتر محسنپور»، سرپرست این دادسرا را منتشر کرده که بر اساس آن، به نقل از شاهدان اعلام شده سر مهسا امینی هنگام بازداشت با جدول برخورد کرده است.
بر اساس این نامه، مهسا امینی به یکی از بازداشتشدگان در ون گشت ارشاد هم از ضربه وارد شده به سرش و خونریزی آن گفته است.
این نامه نتایج تحقیقات اولیه دادیار شعبه پنج دادسرای ناحیه ۳۸ است.
هنوز شاهد مستقلی روایت مطرح شده در این نامه را تایید نکرده است. در این نامه نقش ماموران گشت ارشاد در ایجاد جرح عمدی علیه مهسا امینی مسکوت گذاشته شده است و به نظر میرسد که ماموران خواستهاند در گزارش عملکرد به مافوق، ماجرا را به یک حادثه ناشی از کشمکش تقلیل دهند.
در عین حال، مقامهای جمهوری اسلامی به صورت رسمی منکر هر نوع آسیب به مهسا امینی شدهاند.
حسین اشتری، فرمانده کل انتظامی پیشتر گفته بود که مهسا در ون گشت با دیگران شوخی هم کرده است.
بر اساس این نامه، بازرسی نیروی انتظامی از رانندگان تاکسی و نگهبانان پارک طالقانی و کسبه سوال کرده و آنان گفتهاند که مهسا امینی در حین انتقال به ون «مقاومت» کرده و بر «اثر کشمکش ایجاد شده، سرش به جدول برخورد کرده» است.
دادیار شعبه پنج دادسرای ناحیه ۳۸ تهران همچنین در این نامه به سخنان یکی از دختران همراه مهسا امینی در ون اشاره کرده است.
به گفته این دختر، مهسا امینی «از ضربه وارد آمده به سر و همچنین خونریزی از ناحیه سر ابراز ناراحتی» کرده و «دائما شیون میکرده» و تقاضای دریافت موبایل خود را داشته اما ماموران به او توجهی نشان ندادهاند.
تصاویر اختصاصی از سیتیاسکن مهسا امینی که پیش از این از سوی ایراناینترنشنال منتشر شد نیز نشانگر شکستگی جمجمه در سمت راست سر او در اثر عوارض ناشی از ضربه مستقیم به جمجمه بود.
این تصاویر همچنین نشانگر وجود ترشحات و خون در ریه او بود. به گفته پزشکان، تجمع مایعات در ریه، ناشی از ورود به کما در پی ضربه سنگین به سر مهسا امینی بوده است.
خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران نیز اصالت تصاویر افشا شده از سیتیاسکن مهسا امینی در ایراناینترنشنال را تایید کرد و نوشت که پیگیریهای خبرنگارش از «مراجع ذیربط» نشان میدهد این عکسها مربوط به اوست.
ایراناینترنشنال همچنین روز ۲۹ شهریور به نقل از یک منبع مطلع قضایی جمهوری اسلامی خبر داده بود یکی از دوربینهای مشرف به محل بازداشت مهسا امینی که ضرب و جرح او را در نزدیکی ایستگاه مترو ضبط کرده، با دستور دادستان تهران از جا کنده شده و در اختیار قوه قضاییه است:
اختصاصی: یکی از دوربینهای مشرف به محل بازداشت مهسا امینی با دستور دادستان از جا کنده شده
همچنین یکی از کارکنان دستگاههای حکومتی که صحنه ضرب و جرح مهسا امینی را هنگام وارد کردنش به خودروی گشت ارشاد دیده، به شدت از سوی مقامهای امنیتی تهدید شده تا در مورد آن سکوت کند.
پیش از این مقامهای جمهوریاسلامی گزارشها مبنی بر مورد ضرب و جرح قرار گرفتن این دختر ۲۲ ساله را تکذیب کرده بودند و گفته بودند تعیین علت مرگ او سه هفته طول میکشد.
دادیار شعبه پنج دادسرای ناحیه ۳۸ تهران اما در نامه خود بخشی از اتفاقات مربوط به حضور مهسا امینی در مقر پلیس امنیت اخلاقی را اعلام کرده است.
او نوشته که خودروی ون ساعت ۱۹:۱۵ به مقر پلیس امنیت اخلاقی رسیده و بازداشتشدگان به سالن منتقل میشوند و مدتی بعد مهسا امینی بیهوش میشود.
بر اساس این نامه، اورژانس در سالن حاضر شده و اعلام میکند مهسا امینی فوت شده که این موضوع باعث سر و صدای زیاد و حتی درگیری ماموران و افراد حاضر در سالن پلیس امنیت اخلاقی میشود.
بیمارستان کسری روز ۲۶ شهریور در اطلاعیهای اعلام کرده بود مهسا امینی بدون «علائم حیاتی» و در حالت «مرگ مغزی» به این بیمارستان منتقل شده و ۴۸ ساعت پس از احیا، بار دیگر دچار ایست قلبی شده و درگذشته است.
صفحه اینستاگرام بیمارستان کسری، ساعاتی بعد این پست را حذف کرد.