نشست سازمان همکاری اسلامی و درخواست برای میانجیگری در منازعه اوکراین
نخست وزیر پاکستان در آغاز نشست وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی که در اسلامآباد برگزار شد خواستار میانجیگری کشورهای اسلامی و چین در منازعه اوکراین شد.
عمران خان، نخست وزیر پاکستان، در مراسم افتتاحیه این نشست که روز سهشنبه دوم فروردین برگزار شد گفت: «میخواهم در این باره بحث کنیم که چگونه میتوانیم، به همراه چین، برای توقف این درگیری که پیامدهای بزرگی برای جهان دارد تلاش کنیم.»
در نشست اسلامآباد وزیر خارجه چین به عنوان مهمان ویژه حضور داشت.
ساعاتی پیش از آغاز این نشست، وزارت خارجه چین در بیانیهای اعلام کرده بود پکن و اسلامآباد درباره «تاثیرات گسترده تحریمهای یکجانبه» علیه روسیه نگرانی مشترک دارند و خواستار حل بحران اوکراین از راه دیپلماتیک هستند.
پاکستان نیز مانند چین از محکوم کردن حمله روسیه خودداری کرده است. تهاجم روسیه به اوکراین نیز همزمان با حضور عمران خان در مسکو برای دیدار با ولادیمیر پوتین آغاز شد.
فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، نیز در سخنان خود در این نشست ضمن تاکید بر امنیت افغانستان، خواستار فشار بینالمللی بر حوثیها شد.
بن فرحان با اشاره به اقدامات حوثیها که «تهدیدی علیه امنیت و ثبات منطقه» و «تهدیدی علیه کشتیرانی بینالمللی» است خواستار فشارهای بینالمللی بر حوثیها شد.
او همچنین تاکید کرد که افغانستان نباید پناهگاه گروههای افراطی شود.
در چهل و هشتمین نشست وزرای خارجه کشورهای سازمان همکاری اسلامی وزیر خارجه طالبان حضور ندارد.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز در این نشست حضور ندارد و از طرف ایران سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه، در این اجلاس شرکت کرده است.
خطیبزاده روز سهشنبه در گفتوگو با ایرنا از استقرار دیپلماتهای ایران در جده استقبال کرد و ارتقای روابط ایران و عربستان سعودی را به نفع «ملتهای منطقه» دانست.
در حالی که اوکراین ضربالاجل روسیه برای واگذاری شهر محاصرهشده ماریوپل را رد کرده، جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی این اتحادیه، تخریبهای گسترده صورت گرفته از سوی ارتش روسیه در این شهر را محکوم و آن را «جنایت جنگی بزرگ» توصیف کرد.
بورل روز دوشنبه اول فروردین پیش از نشست وزرای خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل، گفت: «آنچه در ماریوپل اتفاق میافتد یک جنایت جنگی بزرگ است. بمباران بیرویه شهر را ویران میکند و همه را میکشد.»
او اضافه کرد وزرای خارجه اتحادیه اروپا در این نشست خود درباره تحریمهای بیشتر علیه روسیه از جمله تحریم بخش نفتی روسیه را بررسی خواهند کرد.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پاسخ به این که آیا ممکن است در این نشست تدابیری علیه صادرات نفت روسیه اتخاذ شود، جواب مثبت داد و گفت: «وزرا قرار است در این مورد بحث کنند.»
همچنین در بیانیه کوتاهی که پیش از نشست وزرای خارجه اتحادیه اروپا صادر شد، بورل اعلام کرد که روسیه در اوکراین مرتکب جنایات جنگی در مقیاس بزرگ شده است.
اوکراین روز دوشنبه ضربالاجل کرملین مبنی بر تسلیم شدن شهر محاصرهشده ماریوپل را رد کرد.
معاون نخست وزیر اوکراین به یک روزنامه این کشور گفت: «هیچ صحبتی در مورد تسلیم یا کنار گذاشتن سلاح وجود ندارد. ما قبلا به طرف روسی در این مورد اطلاع دادهایم.»
پیشتر وزارت دفاع روسیه از اوکراین خواسته بود برای ایجاد یک کریدور بشردوستانه به منظور حفاظت از ساکنان و زیرساختهای شهر ماریوپل، سلاحهای خود را زمین بگذارد و خواستار «پاسخ کتبی» به ضربالاجل خود در این زمینه شده بود که صبح دوشنبه به پایان رسید.
به گفته مقامهای محلی، سربازان روس حدود هزار نفر از ساکنان شهر را به زور به روسیه منتقل و آنها را از گذرنامه اوکراینی خود محروم کردند.
همزمان دادستانی کل اوکراین روز دوشنبه اعلام کرد در بمباران شامگاه یکشنبه علیه چندین ساختمان مسکونی و یک مرکز تجاری در یکی از محلات شهر کییف، دستکم هشت نفر کشته شدند.
دفتر دادستانی کل اضافه کرد نیروهای روسیه همچنان در تلاش برای محاصره پایتخت اوکراین هستند.
ولودمیر زلنسکی، رییس جمهور اوکراین ساعاتی پس از انتقاد شدید از اسرائیل در یک پیام ویدئویی گفت که شرایط اسرائیل را درک میکند و از تلاش نخستوزیر این کشور برای میانجیگری بین کیف و مسکو تشکر کرد.
زلنسکی در این پیام ویدیویی بار دیگر تاکید کرد اورشلیم را مناسبترین مکان برای گفتگوهای صلح بین روسیه و اوکراین میداند.
او گفت که اسرائیل منافع و استراتژی خود را دارد که در راس آنها دفاع از شهروندان اسرائیل است و او این موضوع را میفهمد.
ساعتی پیش از آن، رییس جمهور اوکراین در سخنرانی ویدئویی برای نمایندگان کنست، به شدت از سیاست اسرائیل انتقاد کرده بود.
زلنسکی در این سخنرانی که بهصورت زنده در میدان بیما در تلآویو نیز برای هزاران تن پخش میشد، گفت میتوان بین دو کشور میانجیگری کرد اما نمیتوان بین خیر و شر میانجیگری کرد. او همچنین به شدت از این موضوع که اسرائیل حاضر به فروش تسلیحات به اوکراین نشده انتقاد کرد.
زلنسکی دولت کنونی روسیه را با آلمان نازی مقایسه کرد و گفت همانطور که اوکراینیها در جریان هولوکاست به یهودیان کمک کردند، ملت اسرائیل نیز الان باید انتخاب کند که آیا میخواهد به اوکراینیها کمک کند یا نه؟
این بخش از اظهارات زلنسکی با اعتراض برخی از سیاستمداران اسرائیل روبرو شد که گفتند اگرچه شماری از اوکراینیها در جریان هولوکاست به یهودیان کمک کردند، اما اکثریت اوکراینیها مواضع یهودیستیزانه داشتند و به نسلکشی یهودیان توسط آلمان نازی یاری رساندند.
برای نمونه، یوعاز هندل، وزیر ارتباطات اسرائیل گفت اگرچه از زلنسکی تقدیر میکند و او را میستاید، اما نمیتوان تاریخ هولوکاست را بازنویسی کرد. یووال اشتاینیتز، عضو کنست از حزب لیکود نیز گفت اظهارات زلنسکی در مرز انکار هولوکاست قرار میگیرد.
پس از سخنرانی زلنسکی، یائیر لاپید وزیر خارجه اسرائیل بار دیگر حمله روسیه به اوکراین را محکوم کرد و گفت اورشلیم هر کاری که بتواند برای کمک به ملت اوکراین انجام خواهد داد.
اما سخنرانی یکشنبه شب زلنسکی برای کنست در حالی انجام شد که اعضای فهرست مشترک احزاب عربی در پارلمان اسرائیل این سخنرانی را تحریم کرده و در آن شرکت نکرد.
عوفر کسیف، تنها عضو یهودی فهرست مشترک احزاب عربی گزارشهای منتشر شده از تجاوز روسیه به اوکراین را «پروپاگاندا» خواند و گفت حزب او، خاداش، فریب این دروغها را نخواهد خورد.
دبیرکل حزب خاداش، منصور دهامشه نیز ناتو و ایالات متحده را متهم کرد که آغازگر این تنش بودند و جنگ را بر روسیه و اوکراین تحمل کردهاند.
در پی هجوم روسیه به اوکراین، نگرانیها از حمله احتمالی چین به تایوان هم بالا گرفته است. با این حال، بسیاری تحلیلگران بر این باورند تجربه روسیه در اوکراین تاکنون نشان میدهد که قدرت نظامی برتر به تنهایی برای تضمین یک پیروزی سریع با حداقل تلفات کافی نیست.
در تایوان دسته ۴۰۰ نفرهای از مردان که در حالت عادی مهندس و وکیل و کارگرند، بخشی از سربازان ذخیره ارتش تایوان را تشکیل میدهند. آنها در برنامه تمرینی ۱۴روزهای شرکت میکنند که دولت تایوان چندین هفته پیش برای افزایش آمادگی نظامی این جزیره در نبردی احتمالی با چین آغاز کرد.
تحلیلگران میگویند این برنامه آموزشی در کنار دیگر اقدامات، نشان میدهد تایوان خطر حمله احتمالی چین را بسیار جدی گرفته و این نگرانی اخیرا و با مقایسه هجوم بیرحمانه روسیه به اوکراین با خطر احتمالی حمله چین به تایوان بیشتر هم شده است.
دولت چین بارها گفته میخواهد جزیره خودمختار تایوان با جمعیت ۲۴ میلیون نفری را حتی در صورت نیاز به اعمال زور جزئی از خاک چین کند؛ گرچه چین هرگز بر تایوان حاکم نبوده است.
پکن سال ۲۰۲۱ فشار نظامی بر تایپه را با فرستادن شمار بیسابقهای هواپیمای جنگی به نزدیکی این جزیره افزایش داد.
آغاز آموزش نظامی اخیر در تایوان، چین را بر سر خشم آورده است. «دفتر امور تایوان چین» این تمرینهای نظامی را تحریکآمیز خوانده و سخنگوی این دفتر اقدامات اخیر دولت تایوان را بسیار خطرناک دانسته و تایپه به این متهم کرده که از اینکه مردم تایوان را به عمق فاجعه بکشاند، ابایی ندارد.
اما با آنکه تمرین نظامی در تایوان خشم چین را برانگیخته، تحلیلگران مسائل نظامی و قانونگذاران هشدار میدهند چنین تمرینهایی برای دفع خطر احتمالی حمله یکی از بزرگترین ارتشهای جهان کافی نخواهد بود. جنگ در اوکراین دولت تایوان را به این فکر انداخته که برای آمادگی در برابر حمله احتمالی چین چه میتواند بکند.
توان نظامی تایوان در چه حد است؟
حتی پیش از حمله روسیه به اوکراین، نگرانیها از بابت حمله پکن به تایوان و تصرف بهزور این کشور شدت گرفته بود.
بهگزارش رسانه دولتی چین، پکن طی چند ماهه اخیر در نزدیکی جزیره تایوان رزمایش نظامی، از جمله پرواز هواپیمای نظامی در منطقه شناسایی پدافند هوایی تایوان و دیگر تمرینهای نظامی هوایی و دریایی در نزدیکی تنگه تایوان برگزار کرده است.
تایپه در واکنش به اقدامات پکن، به هزینههای نظامی بیسابقه متعهد شده و ۸/۷ میلیارد دلار برای پیشرفت تواناییهایی تجهیزات جنگ نامتقارن طی پنج سال آینده در نظر گرفته است.
تجهیزات جنگ نامتقارن اصطلاحی برای راهبردهای نظامی برای مقابله با ارتشهای بسیار قدرتمندتر است؛ در مورد تایوان، چنین تجهیزاتی میتواند توسعه موشکهای دوربردی باشد که بتواند تجهیزات نظامی چین را در صورت جنگ با تایوان هدف قرار دهد.
دولت تایوان همچنین به دنبال بزرگ کردن ارتش خود است. ارتش تایوان کوچکتر از یکدهم ارتش چین است و یک میلیون هم سرباز ذخیره دارد که در صورتی که به دفاع فراخوانده شوند حاضر میشوند.
بهگفته سای اینگون، رییسجمهور تایلند، این سربازهای ذخیره در صورت حمله به این کشور، بخش مهمی از دفاع تایوان را تشکیل میدهند.این مورد مشابه اوکراین و زمانی است که دولت این کشور مردم عادی را مسلح کرد تا از شهرها درباره حمله نیروهای روسیه دفاع کنند.
سای پیشتر در جریان بازدید از یک تمرین نظامی گفت وضعیت اخیر در اوکراین نشان میدهد که بهجز حمایت و کمک بینالمللی، در نهایت اتحاد مردم در دفاع از کشورشان اهمیت دارد.
ابتکار «دفاع تمامقوا» در تایوان بهقصد بالا بردن دانش عمومی نظامی در تایوان است تا در صورت وقوع حمله بتوان عموم جمعیت این کشور را بسیج کرد.
طبق قوانین فعلی در تایوان، تمام مردهای ۱۹ تا ۳۶ ساله تایوانی موظفند ۴ ماه خدمت اجباری بگذرانند. پس از اتمام این دوره چهارماهه، برخی به نیروهای ذخیره میپیوندند تا تمرینات بیشتری داشته باشند. بر اساس اعلام تایوان، از این نیروها در زمان جنگ بر حسب مهارت استفاده خواهند شد.
تمرینات جدید نظامی تایوان بهمنظور رفع نگرانی از آن است که سربازان ذخیره ممکن است برای جنگ آماده نباشند؛ اما متخصصان نظامی میگویند آنچه نیاز است تنها خدمت اجباری طولانیتر است. یکی از نظامیان تایوان پیشتر در گفتوگو با سیانان، چهار ماه آموزش اجباری را «بسیار ناکافی» خوانده بود.
آیا اقدامات تایوان کافی است؟
هفته گذشته برخی احزاب گوناگون تایلند خواستار افزایش دوره خدمت اجباری شدند.
خدمت سربازی برای مردان در تایوان پیش از سال ۲۰۱۸ یکساله بود که پس از آن به ۴ ماه کاهش یافت.
برخی احزاب سیاسی نیز در این کشور نیز خواهان مشمولیت زنان در برنامههای آموزشی غیررزمی، بهویژه راهبردهای نظامی شدهاند.
دفتر ریاستجمهوری تایوان به شبکه سیانان گفته بود که دولت در حال ارزیابی افزایش دوره خدمت اجباری است.
برخی بر این باورند که دوره خدمت اجباری در تایوان باید فورا افزایش یابد و حتی از یک سال هم طولانیتر باشد.
درسی از جنگ اوکراین
از زمان آغاز جنگ اوکراین، پکن همواره یافتن شباهت بین حمله روسیه به اوکراین با حمله احتمالی چین به تایوان را رد کرده است. سفیر چین در تایوان پیشتر در یادداشتی در واشینگتنپست مقایسه این دو را اشتباه خوانده و نوشته بود که مساله تایوان، مساله داخلی چین است. او همچنان گفته بود که بیمعناست افراد از حق حاکمیت اوکراین دفاع کنند در حالی که چنین حقی را برای چین که بر تایوان حق تمامیت ارضی و حاکمیت دارد در نظر نگیرند.
کارشناسان هم بر این باورند که بین حمله روسیه به اوکراین و حمله احتمالی چین به تایوان تفاوتهایی وجود دارد. از جمله اینکه حمله به تایوان احتمالا واکنش منطقهای، بهویژه از سمت ژاپن را برخواهد انگیخت چرا که ژاپن به تایوان نزدیک است.
همچنین تایوان تولیدکننده بزرگ «تراشه نیمههادی» است که در گوشی هوشمند تا خودرو، از آن استفاده میشود و در صورت حمله به تایوان کمبود این چیپها سراسر دنیا را درگیر میکند.
یک صاحبنظر در این زمینه گفت چنین کمبودی، واکنش جامعه جهانی به تهدید به حمله به تایوان را تغییر خواهد داد.
درسهایی که از حمله به اوکراین گرفته شده است، در واکنش به تهدید چین به حمله به تایوان به کار خواهد آمد. بهگفته یک مقام نظامی تایوان درسی که از اوکراین گرفته شده روشن است: «ما باید برای دفاع از کشور خودمان مسئول باشیم.»
رویترز به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد آمریکا به طور غیر رسمی به ترکیه پیشنهاد داده است که سیستمهای ضد موشکی اس-۴۰۰ ساخت روسیه خود را به اوکراین بفرستد.
طبق این گزارش، این پیشنهاد از ماه گذشته مطرح شده و در زمان سفر اخیر وندی شرمن، معاون وزیر خارجه آمریکا، به ترکیه نیز تکرار شده بود.
مقامهای ترکیه از اظهارنظر در مورد این گزارش خودداری کردهاند.
منابع آگاه ترکیهای به رویترز گفتند که بعید است ترکیه این پیشنهاد را بپذیرد زیرا مشکلات مهمی، از جمله موانع فنی مربوط به نصب و به کارگیری این سیستمها و نیز نگرانی از اقدام تلافیجویانه روسیه وجود دارد.
آمریکا بارها از ترکیه خواسته است سیستمهای دفاع ضدهوایی اس-۴۰۰ روسیه را کنار بگذارد و در همین راستا صنایع دفاعی ترکیه را تحریم کرد و این کشور را از فهرست فروش جنگندههای اف-۳۵ خود حذف کرد.
ترکیه در مقابل میگوید که ناچار است از این سیستمهای پدافندی روسی استفاده کند، زیرا متحدانش در حد مناسبی به آنکارا سلاح نمیفروشند.
حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان، گزارشها درباره مشارکت نیروهای این گروه در جنگ اوکراین و در حمایت از روسیه را «شایعه و دروغ» خواند.
نصرالله در سخنانی که از تلویزیون وابسته به حزبالله پخش شد گفت: «هیچ عضوی از این حزب، نه به عنوان جنگجو و نه کارشناس، در جنگ اوکراین حضور ندارد.»
رسانههای محلی و بینالمللی گزارشهای متعددی درباره حضور جنگجویان سوری و نیروهای حزبالله لبنان در جنگ اوکراین منتشر کردهاند؛ به ویژه آنکه اين نخستين بار نيست نیروهای حزبالله در میدانهای جنگ خارج از لبنان مشارکت میکنند.
اگر این گزارشها درست باشد، این بار برای حزبالله سخت خواهد بود که حضور خود در اوکراین را توجیه کند؛ چرا که این کشور هزاران کیلومتر از لبنان فاصله دارد و در اوکراین هیچ گروه تروریستی که لبنان را تهدید کند وجود ندارد.
از سوی دیگر به رغم تکذیب حسن نصرالله مبنی بر عدم حضور نیروهای حزبالله در تهاجم روسیه علیه اوکراین، نگرانیها در لبنان از ورود مجدد اين كشور به درگیریهای منطقهای، این بار به واسطه بحران اوکراین، همچنان وجود دارد.
این نگرانیها به ویژه زمانی تشدید شد که ولادیمیر پوتین، رییس جمهوری روسیه، از حضور داوطلبان خارجی در کنار ارتش کشورش در حمله به اوکراین استقبال کرد.
فارس سعید، بنیانگذار «شورای ملی پایان دادن به اشغالگری ایران در لبنان»، با ابراز تردید درباره تکذیبیه حزبالله میگوید: «شرایط بار دیگر نشان میدهد که سیاست بیطرفی حزبالله حقیقت ندارد. به این معنی که این حزب دروغ میگوید و هیچ وعده صادقی جز ویرانی لبنان ندارد.».
