پنج شهرستان جدید قرمز و هشت شهرستان نارنجی شدند

علی باقری کنی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضاییه ایران، ضمن اشاره به موضوع تبادل زندانیان خارجی گفت گاهی اوقات زندانیان کشورهای دیگر حاضر نیستند از زندان ایران به زندان کشور خود بروند.
باقری کنی روز سه‌شنبه سوم فروردین‌ماه با «بازی» خواندن انتقاد دولت‌های غربی از وضعیت بد زندانیان در ایران گفت: «ما در تعامل با کشورهای دیگر حاضر شدیم برخی از شهروندان آن‌ کشور‌ها را مبادله کنیم تا ادامه محکومیت خود را در کشورشان بگذرانند.»
او افزود: «گاهی اوقات زندانیان کشورهای دیگر که در ایران هستند،‌ حاضر نیستند از زندان ایران به زندان کشور خود بروند. این مقام قوه قضاییه اشاره‌ای به نام این کشورها نکرد.
با این حال، طرح مبادله‌ زندانیان به عنوان یکی از حوزه‌های پیشنهاد همکاری مورد اشاره تهران و دولت‌های غربی پس از افزایش تنش‌ها میان آ‌ن‌ها بر سر برنامه هسته‌ای و موشکی و همچنین اقدامات منطقه‌ای ایران بوده است.
وزارت امور خارجه ایران سال گذشته پیشنهاد مبادله زندانیان با اروپا و آمریکا را مورد اشاره قرار داده بود. محمدجواد ظریف،‌ وزیر امور خارجه ایران، هم پیشتر چندین بار گفته جمهوری اسلامی آمادگی «تبادل کامل» در این زمینه را دارد.
موضوع تبادل زندانیان دوتابعیتی یکی از مسائل مورد اشاره تهران و واشینگتن بوده است. پس از روی کار آمدن دولت جو بایدن،‌ اخیرا جیک سالیوان،‌ مشاور امنیت ملی کاخ سفید،‌ اعلام کرد تماس‌ها با ایران برای آزادی شهروندان دوتابعیتی آمریکایی آغاز شده است.
از سویی زندانیان دوتابعیتی که تبعیت کشورهای اروپایی را دارند موضوع انتقاد و فشار اروپا بر تهران بوده‌اند. فرانسه، بریتانیا و آلمان یک بار در اعتراض به ادامه حبس اتباع زندانی خود در ایران، سفرای تهران را فراخوانده و به آن‌ها تذکر دادند.

انتقاد از وضع زندان‌ها ادعاست

دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضاییه در بخش دیگری از سخنانش در پاسخ به انتقادها از وضعیت زندان‌های ایران گفت:‌ «صحبت‌هایی که دولت‌های غربی می‌کنند هیچ وجاهت و استنادی ندارد، بلکه ادعاهایی است که توسط آن‌ها مطرح می‌شود.»
وضعیت زندانیان،‌ به خصوص محرومیت‌ و فشارهای زندانیان سیاسی، در جمهوری اسلامی بارها از سوی اروپا، آمریکا و مقام‌های حقوق بشری سازمان ملل متحد مورد انتقاد قرار گرفته است.
جاوید رحمان،‌ گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد، در آخرین گزارشش اشاره کرد زندان‌های حکومت ایران با نگهداری ۲/۵ برابر ظرفیت زندانی و همچنین کمبود‌های بهداشتی و پزشکی رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی و نگهداری زندانیان در بخش ایزوله را در دوران کرونا غیرممکن کرده است.

سعید افکاری، برادر نوید افکاری، اعلام کرد: «خواسته‌ مادرم محاکمه و مجازات تک‌تک افرادی‌ست که در جنایت علیه نوید شرکت داشتند.»

سعید افکاری روز دوشنبه در توییتی نوشت این افراد شامل «مقامات عالی‌رتبه‌ حکومت، شکنجه‌کنندگان، پرونده‌سازان، صادرکنندگان اعدام، توجیه‌کنندگان اعدام، آمران و عاملان قتل» هستند.

او تاکید کرد خواسته نوید افکاری «ادامه راه دفاع از ستمدیدگان» بود و خواسته خانواده او نیز «دادخواهی و اشد مجازات» برای عاملان اعدام این کشتی‌گیر است.

روز شنبه در رسانه‌های اجتماعی تصویری از هفت‌سین چیدن بهیه نامجو، مادر نوید افکاری، بر مزار او منتشر شد.

نوید افکاری که در جریان اعتراض‌های مرداد ۹۷ بازداشت شده بود، شهریور سال گذشته به رغم درخواست‌های نهادهای جهانی و همچنین کارزار مجازی بسیار گسترده، اعدام شد. دو برادر او، حبیب و وحید افکاری، همچنان در انفرادی‌اند.

همزمان با اول فروردین، ۲۱ مارس «روز جهانی جنگل‌ها»، رضا بیانی جانشین معاون امور جنگل سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور گفت: طی سال ۹۹ بیش از ۲۱ هزار هکتار از جنگل‌های ایران دچار آتش‌سوزی شدند.

بیانی روز شنبه در گفت‌وگو با ایسنا، با تاکید بر این که «یکی از معضلات سال گذشته وقوع آتش‌سوزی‌های زیاد در جنگل‌های کشور بود»، ادامه داد در سال گذشته «۳۶۵۰ هکتار از جنگل‌های طبیعی، ۱۰۳۴ هکتار از جنگل‌های دست کاشت و حدود ۱۶ هزار و ۵۸۹ هکتار از اراضی جنگلی» در در ایران آتش گرفت.

به گفته این مقام دولتی، بیشترین آتش‌سوزی‌ها در سال ۱۳۹۹ در اراضی جنگلی به‌ویژه ناحیه رویشی زاگرس و خلیج عمانی به‌وقوع پیوست.

توانایی ترمیم جنگل‌های زاگرس از بین رفته است

همچنین بر اساس این گزارش، در ناحیه زاگرس بیشترین آتش‌سوزی‌ها در اراضی جنگلی و مکان‌هایی بود که «زراعت در آن‌ها تحت عنوان طرح کشت زیراشکوب» انجام می‌شود.

بیش از دو سال پیش، سازمان حفاظت محیط زیست از این طرح انتقاد و اعلام کرده بود این طرح «پایداری زیستگاه‌های ارزشمند را به خطر می‌اندازد و تهدیدی بالقوه برای تنوع‌ زیستی در این منطقه» است.

بر اساس اعلام جانشین معاون امور جنگل سازمان جنگل‌ها، حدود ۱۸ هزار کیلومتر راه و جاده در جنگل‌های زاگرس ایجاد شده و از تقریبا ۶ میلیون هکتار جنگل این منطقه، در ۱.۵ میلیون هکتار آن زراعت می‌شود.

همزمان، هادی کیادلیری، دبیر مرجع ملی کنوانسیون تنوع زیستی کشور، گفت: «جنگل‌های زاگرس به‌دلیل شدت تخریب و تعدد چالش‌هایی که با آن مواجه هستند دیگر توانایی ترمیم خود به‌صورت طبیعی را ندارند و در آینده نزدیک با خطر بیابانی شدن رویشگاه‌های زاگرس مواجه خواهیم بود.»

او ادامه داد: «عمده مشکلاتی که در جنگل‌های کشور وجود دارد، ناشی از عوامل غیر طبیعی مانند تغییر کاربری اراضی، تجاوز به اراضی جنگلی، معدن‌کاوی در سطح بسیار گسترده، ویلاسازی، دفع غیر اصولی زباله در جنگل‌ها و کشاورزی و دامداری بی‌ضابطه است که منشا همه آن‌ها فعالیت‌ها و دستکاری‌های انسانی است.»

کیادلیری تاکید کرد: «حجم و نیروی عظیم تخریبی که طی دهه اخیر به اکوسیستم‌های جنگلی کشور وارد شده، فوق‌العاده بیشتر از حد توانایی طبیعت بوده است.»

دلیل آتش‌سوزی‌های گسترده در جنگل‌های ایران چیست؟

در سال گذشته به ویژه زمانی که مناطق مختلفی از ایران به ویژه جنگل‌های شمال این کشور دچار آتش‌سوزی شده‌ بود، مقام‌های مختلف جمهوری اسلامی اظهارات متفاوت و گاه متناقضی را درباره دلایل این آتش‌سوزی‌ها مطرح کردند و در نهایت، تشخیص دقیق علت آتش‌سوزی را نیز به زمانی نامعلوم موکول کردند.

«وزش باد گرم»، آن هم در زمستان یکی از این علت‌ها اعلام شد. همچنین عبدالرحیم لطفی، سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان در این باره به ایرنا گفت: «بیشتر آتش‌سوزی‌های گلستان توسط قاچاقچیان چوب برای انحراف همکاران جنگلبان و منابع طبیعی از مسیرهای تردد بوده است.»

محمد درویش، کارشناس مسائل محیط زیست، عوامل انسانی مثل «پرت کردن سیگار در طبیعت» را از عوامل دیگر اعلام کرد.

همچنین تعدادی از مقام‌های ایران، کمبود امکانات مثل هلی‌کوپتر و اهمال دولت در تامین تجهیزات اطفای حریق را دلیل گسترده‌تر شدن آتش‌سوزی‌ها اعلام کرده‌اند.

مهرداد ستوده، معاون عمرانی استاندار بوشهر، کمبود هلی‌کوپتر برای اطفای حریق را «یک مسئله ملی» دانست.

دولت به جز کوتاهی، کاری نکرده است

نیک‌آهنگ کوثر، روزنامه‌نگار حوزه آب و زمین‌شناس، در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال تاکید می‌کند: «در طول چند دهه گذشته به دلیل نبود نظارت و رعایت بسیاری از مسائل در قبال جنگل‌ها در ایران، مثل چوب‌بری، ساخته شدن سدها، جاده‌سازی و توسعه ناپایدار، بسیاری از جنگل‌ها از بین بروند.»

او همچنین بارندگی‌ها در ابتدای فصل بهار را که منجر به رویش علوفه‌ها و سپس خشک‌شدن و مشتعل‌ شدن آنها در فصل گرما می‌شود، موجب افزایش پتانسیل آتش‌سوزی در مراتع و جنگل‌های ایران دانست.

«آتش زدن عامدانه زمین‌های کشاورزی پس از کشت» به ویژه در زاگرس نیز به گفته این کارشناس محیط زیست، یکی دیگر از عوامل آتش‌سوزی جنگل‌ها در ایران است.

کوثر در زمینه عملکرد دولت درباره حفاظت از جنگل‌ها گفت: «دولت به جز کوتاهی، عملا کاری نکرده است.»

او به تاسیس نشدن پایگاه‌های آتش‌نشانی و قرار ندادن تجهیزات اطفاء حریق از سوی دولت به سازمان‌ حفاظت محیط زیست و سازمان جنگل‌ها اشاره کرد و ادامه داد دولت امکان مشارکت مردمی را نیز برای کمک به مهار آتش‌سوزی‌ها در جنگل‌های ایران فراهم نمی‌کند.

کوثر همچنین به فقدان آگاهی‌بخشی در این زمینه از سوی دولت جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت نامگذاری روزی با عنوان روز جهانی جنگل‌ها برای آگاهی‌بخشی عمومی است و دولت ایران در بعد آموزش نیز ضعیف عمل کرده است.

افزایش آمار جان باختن جنگل‌بانان ایران

گستردگی آتش‌سوزی در جنگل‌های ایران همراه با افزایش قربانیان این حوادث در میان جنگل‌بانان و محیط‌بانان بوده است.

مختار خندانی، یاسین کرمی و بلال امینی، از اعضای انجمن ژیوای پاوه، هشتم تیرماه سال گذشته برای خاموش کردن آتش در منطقه حفاظت‌شده «بوزین و مرخیل» میان شعله‌ها گرفتار شدند و سوختند.

یک هفته پیش‌ از آن، البرز زارعی، عضو تشکل سبزگامان کهگیلویه در آتش کوه دیل گچساران اسیر شد و جان باخت.

آسوشیتدپرس به نقل از دو مقام اطلاعاتی ارشد آمریکا خبر داد ایران در نظر داشته است پایگاه فورت مکنر و معاون ستاد ارتش را هدف حمله قرار دهد. به گفته آن‌ها، آژانس امنیت ملی آمریکا در ژانویه پیام‌هایی را رهگیری کرده است که نشان می‌دهد مقام‌های سپاه پاسداران در مورد حمله به این پایگاه صحبت می‌کردند.

به گزارش آسوشیتدپرس، در این پیام‌ها به‌طور مشخص از «حمله به سبک یو‌اس‌اس‌ کول» صحبت می‌شده است، حمله‌ای انتحاری در سال ۲۰۰۰ که قایقی کوچک حاوی مواد منفجره به ناوشکن یو‌اس‌اس‌ کول در بندر عدن یمن نزدیک شد و در این انفجار، ۱۷ ملوان آمریکایی کشته شدند.

این دو مقام آمریکایی همچنین به‌شرط حفظ هویت، افشا کردند بنا بر اطلاعات به‌دست‌آمده، طبق نقشه قرار بوده به پایگاه وارد شوند و جان ژنرال جوزف ام. مارتین در خطر بوده است. آسوشیتدپرس در ادامه نوشته احتمالا به همین دلیل تدابیر امنیتی اطراف پایگاه فورت مکنر افزایش یافته است.

در نشست مجازی که در ژانویه برای گفت‌و‌گو در مورد افزایش محدودیت‌های امنیتی برگزار شد، فرمانده نظامی واشینگتن به خطرهای مشخصی که فرماندهان نظامی مستقر در پایگاه را تهدید می‌کند اشاره کرد. او در ادامه به شناگری اشاره کرد که از نزدیک پایگاه سر درآورده و دستگیر شده بود اما افزود این فقط مثالی است از وجود رخنه امنیتی و ارتش گشت‌های ساحلی و تدابیر امنیتی را افزایش داده است.

گفت‌و‌گو در مورد امنیت پایگاه فورت مکنر از دو سال پیش در جریان بوده است، اما اطلاعات جدیدی که آژانس امنیت ملی آمریکا به دست آورد مقام‌های ارتش را واداشت تا بار دیگر درخواست محدودیت‌های امنیتی بیشتر را مطرح کنند.

به گفته این دو مقام اطلاعاتی آمریکا، گفت‌و‌گوهای افشاشده میان مقام‌های سپاه پاسداران حاکی از آن است که آن‌ها در حال بررسی گزینه‌های نظامی احتمالی به تلافی کشته شدن قاسم سلیمانی در حمله پهپادی آمریکا بوده‌اند.

علی ربیعی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی ایران، از «یک جنگ تمام‌عیار» علیه جمهوری اسلامی در سال گذشته سخن به میان آورد و گفت: «نخواستیم کام جامعه را تلخ کنیم برای همین بسیاری از ابعاد آن را انتقال نداده‌ایم».

ربیعی روز یکشنبه به ایرنا گفت: «در همین دولت باید تحریم‌ها را به عقب برانیم». او خطاب به منتقدان دولت گفت: «برخی این تحلیل ساده را نداشته باشند که رفع تحریم بر یک گروه یا جناح تاثیر می‌گذارد بلکه تاثیر آن روی همه ملت است.»

سخنگوی دولت روحانی همچنین با اشاره به انتخابات ریاست جمهوری گفت: «عده‌ای فکر می‌کنند از مشارکت کمتر در انتخابات نفع می‌برند این تصور غلط است.»

در حالی که گرانی‌های اخیر در ایران منجر به تشکیل صف‌های طولانی در آستانه عید نوروز شد، او در دفاع از کارنامه دولت گفت: «خوشبختانه رشد اقتصادی ما دو دهم شده است ۱۴۰۰ سال بهتری خواهد بود.»