به نوشته نیویورکتایمز، بنیامین نتانیاهو که در آغاز جنگ علیه حکومت ایران از نزدیکترین شرکای دونالد ترامپ در «تصمیمگیری» بود، اکنون از مذاکرات واشینگتن و تهران کنار گذاشته شده؛ تغییری که به گفته این روزنامه میتواند نشانه شکاف میان اهداف آمریکا و اسرائیل باشد.
موضوع اختلاف یا شکاف بین آمریکا و اسرائیل پیش از این نیز بارها مطرح شده، اما هر بار توسط نتانیاهو تکذیب شده است. مقامات ارشد اسرائیل و آمریکا همواره تاکید کردهاند که در مورد ایران بهطور مرتب با هم در تماس و رایزنی هستند.
به گزارش نیویورکتایمز، در آستانه حمله ۹ اسفند به ایران، نتانیاهو نهتنها در اتاق وضعیت کاخ سفید حضور داشت، بلکه هدایت بحثها را نیز برعهده گرفته بود و استدلال میکرد حمله مشترک آمریکا و اسرائیل میتواند به سقوط جمهوری اسلامی منجر شود.
نخستوزیر اسرائیل هفته پیش در مصاحبه با برنامه «۶۰ دقیقه» سیبیاس این بخش از روایت را تکذیب کرد و تاکید کرد که در آن جلسه هرگز از حتمی بودن سقوط جمهوری اسلامی سخن نگفته است.
اما تنها چند هفته بعد، پس از آنکه این پیشبینیها محقق نشد، وضعیت تغییر کرد. دو مقام دفاعی اسرائیل به نیویورکتایمز گفتهاند دولت ترامپ اسرائیل را تقریباً بهطور کامل از روند مذاکرات آتشبس میان آمریکا و ایران کنار گذاشته است؛ تا جایی که مقامهای اسرائیلی برای اطلاع از روند گفتوگوها ناچار شدهاند به ارتباطات منطقهای و اطلاعات جمعآوریشده از داخل ساختار جمهوری اسلامی متکی شوند.
به نوشته این روزنامه، این تغییر جایگاه - از حضور در مرکز تصمیمگیری به نقش حاشیهای - میتواند پیامدهای سیاسی مهمی برای نتانیاهو داشته باشد. رهبر اسرائیل که در آستانه انتخابات، با رقابتی دشوار روبهرو است، سالها خود را به رایدهندگان اسرائیلی بهعنوان فردی با رابطهای ویژه با ترامپ معرفی کرده بود.
نتانیاهو در روزهای نخست جنگ تاکید داشت تقریباً هر روز با ترامپ گفتوگو میکند و دو طرف «با هم تصمیم میگیرند». او همچنین جنگ را فرصتی برای تحقق هدفی قدیمی میدانست: متوقف کردن دائمی برنامه هستهای ایران و حتی، در مقطعی، ایجاد شرایط برای سقوط حکومت جمهوری اسلامی.
اما نیویورکتایمز مینویسد بسیاری از افراد نزدیک به ترامپ از ابتدا ایده تغییر حکومت در ایران را غیرواقعبینانه میدانستند. با بسته شدن تنگه هرمز و افزایش قیمت جهانی نفت، اختلاف میان اولویتهای آمریکا و اسرائیل آشکارتر شد و ترامپ به سمت پذیرش آتشبس حرکت کرد.
به نوشته این گزارش، جمهوری اسلامی نهتنها سقوط نکرد، بلکه صرفاً با باقی ماندن در قدرت، توانسته روایتی از «پیروزی از طریق بقا» ارائه کند.
اهداف اصلی اسرائیل محقق نشد
نتانیاهو در آغاز جنگ سه هدف اصلی را اعلام کرده بود: سرنگونی حکومت ایران، نابودی برنامه هستهای و از بین بردن برنامه موشکی ایران. نیویورکتایمز میگوید هیچیک از این اهداف تاکنون محقق نشدهاند.
در مقابل، یکی از پیشنهادهای اخیر آمریکا شامل تعلیق ۲۰ ساله فعالیت هستهای ایران بوده؛ پیشنهادی که از نگاه این روزنامه، میتواند به توافقی مشابه توافق هستهای سال ۲۰۱۵ منجر شود؛ توافقی که نتانیاهو زمانی با آن مخالفت میکرد و ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از آن خارج شد.
نیویورکتایمز همچنین مینویسد مقامهای اسرائیلی نگراناند موضوع موشکهای بالستیک حکومت ایران در مذاکرات فعلی اساساً مطرح نشده باشد؛ مسالهای که از نگاه اسرائیل، هر توافق احتمالی را ناقص میکند.
اسرائیل از «شریک برابر» به «وابسته به چراغ سبز آمریکا» رسید
این گزارش تاکید میکند جنگ بهای سیاسی و راهبردی سنگینی برای اسرائیل داشته است. کشوری که سالها بر اصل «دفاع از خود با اتکا به خود» تاکید میکرد، اکنون آشکارا به تصمیمهای واشینگتن وابسته شده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، سوم اردیبهشت گفته بود: «ما فقط منتظر چراغ سبز آمریکا هستیم.»
نیویورکتایمز این اظهارات را عقبنشینی قابل توجهی نسبت به روزهای ابتدایی جنگ میداند؛ زمانی که آمریکا و اسرائیل با اطمینان از موفقیت، حتی مردم ایران را به سرنگونی حکومت تشویق میکردند.
به نوشته این روزنامه، همکاری نظامی میان دو کشور در آغاز جنگ بیسابقه بود؛ افسران اسرائیلی در مقر فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) حضور داشتند و افسران آمریکایی در مراکز فرماندهی ارتش اسرائیل مستقر بودند. تصمیمهای عملیاتی از جمله پاسخ به حملات موشکی حکومت ایران نیز بهصورت مشترک گرفته میشد.
اما ظرف چند هفته، روشن شد جنگ برخلاف انتظار ترامپ به پیروزی سریع منجر نمیشود و کاخ سفید تمرکز خود را از تغییر حکومت در ایران به پایان دادن به درگیریها تغییر داد.
مقامهای آمریکایی آگاه به نیویورکتایمز گفتهاند ترامپ نتانیاهو را شریک جنگ میدانست، اما نه شریک اصلی در مذاکرات؛ بلکه فردی که در حل بحرانها باید مهار شود.
به نوشته این گزارش، اسرائیل عملاً از یک شریک برابر به بازیگری شبیه «پیمانکار فرعی» در راهبرد آمریکا تبدیل شده است.
اختلاف بر سر حمله به زیرساختهای انرژی ایران
نیویورکتایمز به چند نمونه اشاره میکند که اسرائیل با هماهنگی آمریکا حملاتی علیه زیرساختهای انرژی ایران انجام داد، اما بعداً با مخالفت یا فاصلهگیری واشینگتن روبهرو شد.
از جمله حملات به تاسیسات نفتی تهران و کرج و همچنین میدان گازی پارس جنوبی و تاسیسات انرژی در جنوب ایران.
در یکی از این موارد، ترامپ ابتدا اطلاع قبلی از حمله را رد کرد، سپس اسرائیل را به واکنش شدید متهم کرد و در نهایت گفت درباره حمله با نتانیاهو گفتوگو کرده، اما خواسته بود آن را انجام ندهد.
نتانیاهو پس از حمله به عسلویه و پارس جنوبی گفت: «واقعیت اول: اسرائیل بهتنهایی اقدام کرد. واقعیت دوم: رییسجمهوری ترامپ از ما خواست حملات بعدی را متوقف کنیم و ما این کار را انجام میدهیم.»
به گزارش نیویورکتایمز، ترامپ بعدها اسرائیل را تحت فشار گذاشت تا عملیات علیه حزبالله لبنان را نیز تنها چند روز پس از آتشبس متوقف کند.
تغییر روایت نتانیاهو؛ از حذف تهدید ایران تا تاکید بر اتحاد با آمریکا
به نوشته نیویورکتایمز، نتانیاهو در ماههای اخیر ناچار شده روایت خود از اهداف جنگ را تغییر دهد. او که در ابتدا حذف تهدید هستهای و موشکی ایران را هدف اعلام میکرد، بعدها بیش از هر چیز بر اتحاد راهبردی با آمریکا تاکید کرد.
نتانیاهو گفته است: «تهدیدها میآیند و میروند، اما وقتی به یک قدرت منطقهای و در برخی حوزهها جهانی تبدیل شویم، توان دور کردن خطرها و تضمین آینده خود را خواهیم داشت.»
او این قدرت را ناشی از اتحاد خود با ترامپ دانسته و آن را «اتحادی که مشابهی ندارد» توصیف کرده است.
نیویورکتایمز در جمعبندی مینویسد آنچه در ماههای گذشته رخ داده، نه فقط تغییر مسیر جنگ علیه [حکومت] ایران، بلکه دگرگونی در رابطه قدرت میان آمریکا و اسرائیل بوده است؛ رابطهای که در آن، به باور این روزنامه، نتانیاهو از جایگاه «کمکخلبان» ترامپ به موقعیتی نزدیک به «مسافر» تنزل یافته است.
