شی جینپینگ، رهبر چین، کمتر از یک هفته پس از سفر پرسروصدای دونالد ترامپ به پکن، قرار است میزبان ولادیمیر پوتین، «رفیق قدیمی»، باشد. چین اکنون تلاش میکند خود را بهعنوان قدرتی باثبات و قابل پیشبینی در جهانی متاثر از تنشهای تجاری، جنگها و بحران انرژی نشان دهد.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۲۹ اردیبهشت نوشت که پکن و مسکو سفر دو روزه رییسجمهوری روسیه در این هفته - بیستوپنجمین سفر پوتین به چین - را نشانهای دیگر از «شراکت در همه شرایط» میان دو کشور توصیف کردهاند، آن هم در حالی که غرب از پکن میخواهد مسکو را برای پایان دادن به جنگ در اوکراین تحت فشار قرار دهد.
همزمان فایننشال تایمز گزارش داد شی به ترامپ گفته که ممکن است پوتین، سرانجام بابت حمله به اوکراین احساس پشیمانی کند.
در حالی که چین خود را میانجی صلح و طرفی بیطرف در این جنگ معرفی میکند، پوتین میگوید چین و روسیه از «منافع بنیادین» یکدیگر حمایت میکنند.
او همزمان در سایه تحریمهای غرب، بهدنبال توافقهای تازه انرژی با دومین اقتصاد بزرگ جهان است.
ایان استوری، پژوهشگر ارشد موسسه «آیاسییایاس-یوسف اسحاق» در سنگاپور، گفت: «نشست شی و پوتین این پیام را به جهان مخابره میکند که شراکت راهبردی چین و روسیه همچنان سنگبنای سیاست خارجی هر دو کشور است و هرگونه تلاش آمریکا برای ایجاد شکاف میان آنها محکوم به شکست خواهد بود.»
این سفر پس از سفر ترامپ در هفته گذشته انجام میشود. سفری که اگرچه تصاویر مثبتی ایجاد کرد، اما توافقهای تجاری بزرگی به همراه نداشت. شی روابط چین و آمریکا را رابطهای مبتنی بر «ثبات راهبردی» توصیف کرد. تعبیری در برابر چارچوب «رقابت راهبردی» که با جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا، شناخته میشد.
رویترز نوشت چین با میزبانی از رهبران خارجی، تلاش میکند تصویر خود را بهعنوان یکی از ستونهای ثبات جهانی تقویت کند، در مقابل آمریکا که در پایان دادن به جنگ اوکراین و مهار «جنگ ایران» که جریان جهانی انرژی را مختل کرده، با دشواری روبهرو شده است.
تلاش پکن برای اطمینان دادن به شرکای غربی
پکن در جریان سفرهای رسمی تلاش میکند شرکای تجاری غربی، از جمله آمریکا را نسبت به قدرت اقتصادی و فناوری خود مطمئن کند و در عین حال، ریسکهای موجود در روابط را کماهمیت جلوه دهد.
کاخ سفید پس از سفر ترامپ به چین اعلام کرد درباره موضوعاتی که «ثبات» بیشتری برای کسبوکارها و مصرفکنندگان جهانی ایجاد میکند، اجماع حاصل شده است.
در عین حال، روابط چین با کشورهایی مانند روسیه نیز این پیام را تقویت میکند که دیپلماسی پکن، با وجود فشارهای غرب، بر اساس منافع و محاسبات خود عمل میکند.
استوری گفت: «واقعبینانه نیست که انتظار داشته باشیم شی، پوتین را برای پایان دادن به جنگ اوکراین تحت فشار بگذارد. شی چنین نفوذی بر پوتین ندارد و در هر حال، چینیها میدانند شکست روسیه در اوکراین موقعیت سیاسی پوتین را تضعیف خواهد کرد.»
او افزود: «به همین دلیل، پکن همچنان در سازمان ملل برای مسکو پوشش دیپلماتیک فراهم خواهد کرد و به ارائه کمک اقتصادی و فناوریهای دوگانه برای نیروهای مسلح روسیه ادامه خواهد داد.»
چین گفته است هرگز به هیچ یک از طرفهای جنگ روسیه و اوکراین سلاح مرگبار نداده و صادرات کالاهای دوگانه را بهشدت کنترل میکند.
گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، ۲۸ اردیبهشت گفت: «در جریان این سفر، دو رییس دولت درباره همکاریها در تمامی حوزههای روابط دوجانبه و همچنین مسائل منطقهای و بینالمللی مورد علاقه مشترک، تبادل نظر خواهند کرد.»
خط لوله «قدرت سیبری ۲»
در جریان آخرین سفر پوتین به چین در شهریور ۱۴۰۴، مسکو و پکن برای ساخت خط لوله گاز «قدرت سیبری ۲» توافق کردند، اما هنوز درباره قیمت به جمعبندی نرسیدهاند.
کمبود عرضه انرژی ناشی از «جنگ ایران» ممکن است موقعیت روسیه را برای تبدیل شدن به منبع بلندمدت تامین گاز چین تقویت کند. با این حال، انتظار میرود پکن همچنان راهبرد تنوعبخشی به منابع انرژی خود را دنبال کند و همزمان با ترکمنستان و روسیه درباره قراردادهای تامین مذاکره کند.
یک کارشناس صنعت انرژی در پکن گفت چین ممکن است با روسیه درباره حجم سالانه صادرات و شرایطی مانند انعطافپذیری و فصلی بودن عرضه به توافق کلی برسد، اما موضوع قیمت را باز بگذارد.
به گفته او، مذاکرات بر سر قیمت ممکن است سالها طول بکشد.
شی ۱۲ سال پیش، از ساخت چهارمین خط لوله اتصال میدان عظیم گالکینیش ترکمنستان به شمال غرب چین خبر داده بود، اما این پروژه بهدلیل اختلافات قیمتی و پیچیدگیهای عبور خط لوله از ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان، هنوز نهایی نشده است.
چین همچنان بزرگترین خریدار نفت روسیه است؛ چه از طریق خطوط لوله و چه از مسیر صادرات دریایی.
با وجود تحریمهای غرب علیه صادرات نفت روسیه، پالایشگاههای مستقل چینی هنوز هم مشتری دائمی نفت روسیه هستند و بخش عمده معاملات با یوان انجام میشود.
پالایشگاههای دولتی چین نیز اخیرا پس از یک معافیت موقت تحریمی از سوی آمریکا، خرید نفت روسیه را از سر گرفتهاند.
روسیه سال گذشته توافق کرد سالانه ۲.۵ میلیون تن نفت اضافی از مسیر قزاقستان به چین صادر کند.
پوتین ۱۹ اردیبهشت به خبرنگاران گفت: «در اصل، درباره برداشتن گامی جدی - و در واقع بسیار مهم - در همکاریهای نفت و گاز به سطح بالایی از توافق رسیدهایم.»
او افزود: «اگر بتوانیم این توافقها را در جریان این سفر نهایی کنیم و به نتیجه برسانیم، بسیار خوشحال خواهم شد.»
