در حالی که خبرگزاری رویترز از انعطاف آمریکا درباره فعالیت محدود هستهای جمهوری اسلامی و موافقت واشینگتن با آزادسازی یکچهارم داراییهای مسدودشده تهران خبر داد، رسانه اکسیوس به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی نوشت که کاخ سفید پیشنهاد تازه حکومت ایران برای پایان جنگ را ناکافی میداند.
خبرگزاری رویترز، عصر دوشنبه ۲۸ اردیبهشت در گزارشی کوتاه به نقل از یک منبع ارشد حکومت ایران نوشت: «ایالات متحده در مورد اجازه دادن به ایران برای حفظ فعالیتهای هستهای محدود و صلحآمیز، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، انعطاف نشان داده، اما تاکنون فقط با آزادسازی یکچهارم داراییهای مسدودشده ایران، طبق یک جدول زمانی مرحلهای، موافقت کرده است.»
به گفته این منبع، جمهوری اسلامی از آمریکا میخواهد در هر دو موضع خود تجدیدنظر کند.
این منبع همچنین گفت ایران در پیشنهاد تازه خود بار دیگر بر «تضمین پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز و لغو تحریمهای دریایی» تمرکز کرده است.
اکسیوس: پیشنهاد تازه ایران پیشرفت معناداری برای پایان جنگ نیست
ساعتی پس از انتشار این گزارش در رویترز، رسانه آمریکایی اکسیوس به نقل از «یک مقام ارشد آمریکایی و یک منبع مطلع از موضوع» نوشت: «ایران پیشنهاد بهروزشدهای برای توافقی با هدف پایان دادن به جنگ ارائه کرده است، اما کاخ سفید معتقد است این پیشنهاد پیشرفت معناداری محسوب نمیشود و برای دستیابی به توافق کافی نیست.»
مقام ارشد آمریکایی به این رسانه گفت طرح پیشنهادی تازه جمهوری اسلامی که یکشنبهشب از طریق میانجیهای پاکستانی با آمریکا در میان گذاشته شد، در مقایسه با نسخه قبلی حاوی «بهبودهایی نمادین» است.
به نوشته اکسیوس، پیشنهاد جدید شامل توضیحات بیشتری درباره تعهد جمهوری اسلامی به دنبال نکردن سلاح هستهای است، اما تعهدات مشخصی درباره تعلیق غنیسازی اورانیوم یا تحویل ذخایر موجود اورانیوم با غنای بالا در آن دیده نمیشود.
رویترز نیز درباره این نسخه پیشنهادی نوشت که در آن مسائل جنجالیتر مربوط به برنامه هستهای جمهوری اسلامی و غنیسازی اورانیوم، که همچنان دشوارترین بخشهای مذاکرات به شمار میروند، به دورهای بعدی گفتوگوها موکول شدهاند.
این مقام ارشد آمریکایی به اکسیوس گفت اگر ایران موضع خود را تغییر ندهد، آمریکا ناچار خواهد شد مذاکرات را «از طریق بمبها» ادامه دهد.
رویترز بعد از ظهر دوشنبه ۲۸ اردیبهشت به نقل از یک منبع پاکستانی گزارش داده بود که این کشور پیشنهاد جدید جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ را به ایالات متحده تحویل داده است. این پیشنهاد در واقع نسخه تازه و بازنگریشدهای از آخرین طرح صلحی است که آمریکا به جمهوری اسلامی ارائه داده بود.
این منبع پاکستانی جزئیاتی درباره پیشنهاد بازنگریشده ارائه نکرد و در پاسخ به اینکه آیا پر کردن شکافها زمانبر خواهد بود، گفت که طرفها «مدام شرطها و خواستههای خود را تغییر میدهند» و افزود: «ما زمان زیادی نداریم.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز بعدتر تایید کرد که دیدگاههای تهران «از طریق پاکستان به طرف آمریکایی منتقل شده است»، اما جزئیاتی ارائه نکرد.
رسانههای جمهوری اسلامی چه میگویند؟
پیشتر خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از «یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده» نوشت که آمریکا بر خلاف متنهای پیشنهادی قبلی خود، در متن جدید پذیرفته است که در جریان مذاکره از اعمال تحریمهای نفتی علیه جمهوری اسلامی چشمپوشی کند.
تسنیم نوشته است: «وِیو کردن تحریمها [اشاره به کلمه انگلیسی waive که احتمالا در متن پیشنهادی بهکار رفته است] به معنای معافیت یا اسقاط موقت تحریمهاست. اما ایران تاکید دارد که لغو همه تحریمها باید جزو تعهدات آمریکا باشد.»
مقام ارشد آمریکایی درباره این اظهارات به آکسیوس گفت: ««ما واقعا پیشرفت زیادی ندیدیم. امروز در نقطه بسیار حساسی قرار داریم. فشار بر آنهاست تا به شکل درست پاسخگو باشند.»
او افزود: «ما به گفتوگویی واقعی، محکم و جزئینگر [درباره برنامه هستهای] نیاز داریم. اگر چنین چیزی اتفاق نیفتد، ما گفتوگو را با بمبها ادامه خواهیم داد، چیزی که مایه تاسف خواهد بود.»
او همچنین تاکید کرد که دو کشور مذاکرات مستقیم ندارند، اما درگیر گفتوگوهای غیرمستقیماند تا تلاش کنند بر سر اینکه این مذاکرات چه شکلی خواهد داشت، به اجماع برسند.
در حالی که به نظر میرسد مذاکرات به بنبست خورده و طرفین تنها در حال تصحیح و ویرایش طرحهای پیشنهادی یکدیگر هستند، ناظرانْ آتشبس کنونی میان جمهوری اسلامی و آمریکا را شکننده میدانند. دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده هفته گذشته پیش از سفر به چین آتشبس را به بیماری در حال احتضار تشبیه کرد که با اتصال به دستگاه زنده است.
از سوی دیگر، طی یک هفته گذشته حملات پراکندهای به جزایر و بندرهای جنوب ایران و همینطور خاک عربستان سعودی و امارات متحده عربی گزارش شد.
بنبست مذاکرات و سایه سنگین حملات گسترده
یکی از خواستههای اصلی واشینگتن که از ابتدای مذاکرات به میانجیگری پاکستان همچنان بر آن تاکید دارد برچیده شدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی است. افزون بر این، آمریکا از جمهوری اسلامی میخواهد دست از محاصره تنگه هرمز بر دارد.
در مقابل، جمهوری اسلامی خواستار پرداخت غرامت بابت خسارتهای جنگ، پایان محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا و توقف درگیری در همه جبههها، از جمله در لبنان، شده است؛ جایی که اسرائیل با شبهنظامیان حزبالله، گروه مورد حمایت ایران، میجنگد.
ترامپ در پایان هفته در پستی در تروث سوشال نوشت که «ساعت برای ایران در حال تیکتاک کردن است» و افزود که «آنها بهتر است سریع، خیلی سریع، دست به کار شوند، اگرنه چیزی از آنها باقی نخواهد ماند. زمان حیاتی است!»
اکسیوس یکشنبه ۲۷ اردیبهشت نوشت که انتظار میرود ترامپ روز سهشنبه جلسهای با مشاوران ارشد امنیت ملی خود داشته باشد تا گزینههای ازسرگیری اقدام نظامی را بررسی کنند.
ترامپ پنجشنبه گذشته در گفتوگویی با شان هنیتی، مجری شبکه فاکس نیوز، هشدار داده بود که صبر او در قبال [حکومت] ایران رو به پایان است.
او در این مصاحبه گفت: «دیگر خیلی صبر نخواهم کرد. آنها باید توافق کنند. هر فرد عاقلی توافق میکند، اما شاید آنها دیوانه باشند.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
