چرا ترامپ ممکن است بمباران ایران را از سر بگیرد؟
وبسایت اسپکتیتور گزارش داد با وجود توقف موقت حملات، رویارویی میان آمریکا و حکومت ایران همچنان ادامه دارد و بنبست در مذاکرات میتواند دولت دونالد ترامپ را به ازسرگیری عملیات نظامی سوق دهد.
وبسایت اسپکتیتور گزارش داد با وجود توقف موقت حملات، رویارویی میان آمریکا و حکومت ایران همچنان ادامه دارد و بنبست در مذاکرات میتواند دولت دونالد ترامپ را به ازسرگیری عملیات نظامی سوق دهد.
در این گزارش که نوشته چارلز لیپسون، استاد بازنشسته علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، است، آمده که تنگه هرمز همچنان بسته مانده، تحریمهای آمریکا برقرارند و اختلافات بنیادی میان دو طرف حل نشده باقی مانده است. مذاکرات دوجانبه نیز به نتیجهای نرسیده و فاصله میان طرفین همچنان زیاد است.
این بنبست برای ناظران سوالبرانگیز شده است؛ چرا که چارچوب یک توافق، قابل تصور بود: برای ایران، حداقل هدف، بقای نظام است؛ برای آمریکا، پایان برنامه هستهای جمهوری اسلامی که تهدیدی برای متحدان منطقهای و در نهایت اروپا و جنوب آسیا محسوب میشود.
در صورت تحقق توافق، تنگه هرمز نیز بازگشایی میشود.
اما اگر چنین توافقی در تئوری ممکن باشد، چرا در عمل هنوز شکل نگرفته است؟
پاسخ کوتاه، به نوشته لیپسون، این است که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که کنترل کشور را در دست داشت، حاضر نیست از اهداف گستردهتر خود دست بکشد.
اهدافی فراتر از بقا
اهداف تعریف شده برای سپاه پاسداران، شامل دستیابی به سلاح هستهای، توسعه موشکهای حامل آن و حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه است.
از آنجا که این اهداف برای دولت ترامپ غیرقابل پذیرش است، تا زمانی که تهران از آنها عقبنشینی نکند، مذاکرات به نتیجه نمیرسد.
متحدان منطقهای آمریکا نیز با این موضع همسو هستند. اسرائیل و امارات متحده عربی حتی فراتر رفتهاند و ادامه حیات جمهوری اسلامی را غیرقابل تحمل دانستهاند.
به باور آنها، مشکل صرفا یک موضوع برای مذاکره نبوده و مساله، «ماهیت کلی نظام» است.
اسرائیل از مدتها پیش به این نتیجه رسیده است، اما آنچه جدید است تغییر نگاه کشورهای عرب خلیج فارس است. کشورهایی که پس از حملات جمهوری اسلامی، بهجای عقبنشینی، روابط خود را با آمریکا و اسرائیل تقویت کردند.
تصمیم در واشینگتن
به نوشته اسپکتیتور، با وجود اهمیت این متحدان، تصمیم نهایی درباره اقدامات آمریکا در واشینگتن و بر اساس برداشت دولت ترامپ از منافع ملی گرفته میشود.
لیپسون نوشت: «آنچه واقعیت دارد، خطر عمیقی است که جمهوری اسلامی برای همسایگان و غرب ایجاد کرده است. نظامی که از زمان روی کار آمدن در سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۷)، اهداف ایدئولوژیک خود را دنبال میکند.»
به گفته او، حکومت ایران با وجود تحمل خسارات سنگین، همچنان به اهداف خود پایبند مانده و حتی پس از حملات گسترده، تا به حال از پذیرش توافق خودداری کرده است.
رهبران حکومت ایران معتقدند میتوانند فشار آمریکا را تحمل کنند و در یک جنگ فرسایشی دوام بیاورند.
محدودیتهای داخلی در ایران، فشار سیاسی بر ترامپ
با این حال، یکی از نقاط ضعف اصلی، کمبود منابع مالی برای تامین هزینههای دستگاههای سرکوب جمهوری اسلامی است. نیروهای داخلی ممکن است همچنان وفادار بمانند، اما نیروهای خارجی در صورت قطع منابع مالی، احتمالا عقبنشینی میکنند.
در چنین شرایطی، کنترل نارضایتی داخلی، دشوارتر خواهد شد.
از سوی دیگر، دولت ترامپ با فشار انتخابات ماه نوامبر روبهروست. افکار عمومی هنوز قانع نشدهاند که جنگ ایران برای منافع ملی آمریکا ضروری بوده است.
در نتیجه، بر اساس این گزارش، ترکیب فشارهای سیاسی، شکست مذاکرات و بنبست موجود، میتواند دولت ترامپ را به ازسرگیری حملات سوق دهد.
هدف این حملات هم میتواند نابودی توان نظامی حکومت ایران در تنگه هرمز و حذف رهبران جمهوری اسلامی باشد.
ریسک تشدید درگیری
با این حال، چنین اقدامی با خطر واکنش تهران، بهویژه حمله به تاسیسات نفتی منطقه، همراه است که میتواند قیمت نفت را افزایش داده و اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دهد.
در نهایت، لیپسون نوشت که اگر هدف به تغییر حکومت برسد، تجربههای گذشته در عراق و افغانستان نشان میدهد این مسیر «بسیار پرهزینه و پیچیده» خواهد بود.
به گفته او، تصمیم برای حرکت در این مسیر، یکی از مهمترین تصمیمهای دوران ریاستجمهوری ترامپ است.
بر اساس این گزارش، سه ایرانی در یک تقطیرخانه هنری در حومه نیویورک، با استفاده از کشمشهای فرآوریشده، این نوشیدنی سنتی را تولید میکنند؛ مشروبی که پس از انقلاب ۱۳۵۷ در ایران ممنوع شد اما همچنان بهصورت مخفیانه در داخل کشور مصرف میشود.
سیامک، از اعضای این گروه، میگوید هدف آنها ارائه «طعم وطن» به ایرانیان مهاجر و معرفی بخشی کمتر دیدهشده از فرهنگ ایران است. این نوشیدنی با نام تجاری «SAG» عرضه میشود و از نظر ویژگیها به «گراپای» ایتالیایی شباهت دارد.
تولید محدود اما رو به رشد
خبرگزاری فرانسه مینویسد تولید سالانه این برند حدود ۷۰۰۰ بطری است که هر کدام با قیمت حدود ۵۰ دلار در دهها فروشگاه و بار در نیویورک عرضه میشود. این محصول همچنین بهعنوان پایهای برای تهیه کوکتلهای جدید مورد توجه قرار گرفته است.
این پروژه توسط گروهی از ایرانیان ۳۵ تا ۴۱ ساله راهاندازی شده که علاوه بر فعالیت در این حوزه، شغلهای دیگری نیز دارند و در جامعه ایرانیان مهاجر فعال هستند.
فراتر از یک نوشیدنی
به گفته سازندگان، این پروژه تنها یک فعالیت تجاری نیست، بلکه نوعی بیان فرهنگی است. آنها تلاش میکنند مانند هنرمندان ایرانی، جنبههایی کمتر دیدهشده از فرهنگ ایران را به نمایش بگذارند. از زمان راهاندازی این برند، برنامههای هنری، مهمانیها و اجراهای موسیقی نیز در کنار آن شکل گرفته است.
پیوند با ایران در سایه جنگ
در عین حال، ارتباط این افراد با ایران همچنان حفظ شده و جنگ جاری میان حکومت ایران و آمریکا بر زندگی آنها تاثیر گذاشته است. به گفته سیامک، «زندگی در دو کشور» و مشاهده همزمان تحولات، تجربهای دشوار و پیچیده ایجاد کرده است.
تولید و چشمانداز
این نوشیدنی از ترکیب کشمشهای کالیفرنیایی و آب تهیه شده، سپس تخمیر و در دستگاهی پیشرفته تقطیر میشود. به گفته اعضای گروه، نیویورک بهدلیل تنوع فرهنگی و فضای بازتر، مکان مناسبی برای توسعه چنین کسبوکاری است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، احیای «عرق سگی» در نیویورک نشاندهنده تلاش نسل جدید مهاجران ایرانی برای بازسازی هویت فرهنگی در خارج از کشور است؛ تلاشی که در عین حال با واقعیتهای سیاسی و اجتماعی ایران امروز نیز پیوند خورده است.
این مقام که بهصورت ناشناس با خبرنگاران گفتوگو کرد، تاکید کرده است بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در اختیار ایران قرار دارد؛ میزانی که به گفته مقامهای اسرائیلی، در صورت غنیسازی بیشتر، برای ساخت حدود ۱۱ بمب هستهای کافی است. حکومت ایران اما همواره تاکید کرده برنامه هستهایاش اهداف صلحآمیز دارد.
به نوشته تایمز اسرائیل، این مقام نظامی گفته است اگر در مذاکرات جاری میان آمریکا و جمهوری اسلامی توافقی برای خروج این ذخایر و توقف غنیسازی حاصل نشود، دستاوردهای حدود ۴۰ روز عملیات نظامی «بینتیجه» خواهد بود. او تصریح کرد: «اگر هدف هستهای محقق نشود، تمام آنچه در ایران انجام دادیم یک شکست بزرگ خواهد بود و رژیم ایران میتواند بهسرعت برنامه هستهای خود را از سر بگیرد.»
احتمال عملیات نظامی جدید
این مقام افزود که در صورت تحقق خروج اورانیوم از طریق مسیر دیپلماتیک، اهداف اسرائیل تامین شده است؛ اما در غیر این صورت، احتمال اجرای یک عملیات نظامی جدید علیه حکومت ایران وجود دارد.
در همین حال، ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل اعلام کرده که اهداف تعیینشده از سوی مقامات سیاسی در عملیات ایران و لبنان «محقق شده و حتی فراتر از آن» بوده و شرایط لازم برای ادامه روندهای سیاسی فراهم شده است.
تهدید پهپادهای حزبالله و محدودیتهای عملیاتی
بخش دیگری از این گزارش به تهدید فزاینده پهپادهای هدایتشونده با کابل فیبر نوری حزبالله اختصاص دارد؛ پهپادهایی که در هفتههای اخیر در حملات علیه نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان و شمال این کشور بهکار رفتهاند.
به گفته مقام نظامی، ارتش اسرائیل در حال توسعه سامانههایی برای مقابله با این تهدید است، اما هیچ راهحل فوری و کامل در دسترس نیست. او تاکید کرد مؤثرترین راه مقابله، هدف قرار دادن اپراتورها و زنجیره تامین این پهپادها در عمق لبنان است، اما بهدلیل آتشبس، اسرائیل فعلاً تنها مجاز به هدف قرار دادن تهدیدهای فوری است و «دستهایش بسته» است.
اقدامات دفاعی و چالشهای پیشرو
به گزارش تایمز اسرائیل، نیروی هوایی اسرائیل با استفاده از رادارهای سیار و سامانه گنبد آهنین توانسته دستکم ۲۷ پهپاد را رهگیری و ساقط کند. همچنین سامانه لیزری «آیرون بیم» نیز بهکار گرفته شده، اما هنوز بهطور کامل عملیاتی نشده و پوشش محدودی دارد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران ادامه دارد و به نوشته تایمز اسرائیل، نتیجه این گفتوگوها- بهویژه در مورد سرنوشت ذخایر اورانیوم - میتواند تعیینکننده ارزیابی نهایی از جنگ اخیر و حتی مسیر اقدامات بعدی اسرائیل باشد.
بر اساس این گزارش، پنتاگون برآورد کرده که از زمان آغاز این محاصره در ۱۳ آوریل [۲۴ فروردین]، دهها نفتکش حامل نفت ایران از حرکت بازماندهاند و بخش قابل توجهی از صادرات نفتی کشور مختل شده است. این محاصره که بهعنوان اصلیترین ابزار فشار دونالد ترامپ برای پیشبرد مذاکرات پایان جنگ مطرح است، در شرایطی اجرا میشود که گفتوگوها میان دو طرف بهطور متناوب متوقف و ازسر گرفته میشود.
مقامهای پنتاگون گفتهاند که نیروهای آمریکایی تاکنون بیش از ۴۰ کشتی را که قصد عبور از این محاصره را داشتهاند، منحرف کردهاند. در مجموع، ۳۱ نفتکش حامل حدود ۵۳ میلیون بشکه نفت ایران در خلیج فارس متوقف شدهاند که ارزش آنها دستکم ۴.۸ میلیارد دلار برآورد میشود. همچنین دو کشتی نیز توسط آمریکا توقیف شدهاند.
بحران ذخیرهسازی و تغییر مسیر صادرات
اکسیوس مینویسد با نزدیک شدن ظرفیت مخازن ذخیرهسازی زمینی ایران به سقف، تهران به استفاده از نفتکشهای قدیمی بهعنوان انبارهای شناور روی آورده است. در عین حال، برخی نفتکشها برای اجتناب از رهگیری نیروهای آمریکایی، مسیرهای طولانیتر و پرهزینهتری را برای انتقال نفت - بهویژه به چین - انتخاب کردهاند.
در همین زمینه، سمیر مدنی گفته است یک نفتکش بزرگ ایرانی با نام «HUGE» با حرکت در امتداد سواحل پاکستان و هند توانسته خود را به تنگه مالاکا برساند؛ مسیری که معمولاً برای انتقال نفت به کشتیهای دیگر در مسیر چین استفاده میشود.
احتمال «فرار بزرگ» نفتکشها
به گفته مدنی، این احتمال وجود دارد که حکومت ایران در مقطعی تلاش کند با یک اقدام هماهنگ، نفتکشهای خود را از محاصره خارج کند. او گفته است تهران ممکن است پس از انباشت بیشتر نفت در نزدیکی مرز پاکستان، دست به یک «فرار بزرگ» شبانه بزند.
جنگ اقتصادی در خلیج فارس
اکسیوس تاکید میکند که در این مرحله از درگیری، هر دو طرف از ابزار محاصره برای وارد کردن فشار اقتصادی استفاده میکنند. حکومت ایران با ایجاد اختلال در تنگه هرمز مسیر کشتیها را محدود کرده و آمریکا نیز با مسدود کردن ورودی غربی خلیج عمان، صادرات نفت ایران را هدف قرار داده است.
هدف اصلی واشینگتن از این کارزار، رساندن حکومت ایران به سقف ظرفیت ذخیرهسازی و در نهایت توقف تولید نفت است. به گفته گریگوری برو، جمهوری اسلامی ممکن است تنها چند هفته تا یک ماه با پر شدن کامل ظرفیت ذخیرهسازی فاصله داشته باشد.
تاکید پنتاگون بر «تاثیر تعیینکننده»
جول والدز اعلام کرده که این محاصره «با تمام توان در حال اجراست» و تاثیر مورد نظر را ایجاد کرده است. او گفته است: «ما ضربهای ویرانگر به توانایی حکومت ایران برای تامین مالی تروریسم و بیثباتسازی منطقه وارد میکنیم و این فشار ادامه خواهد داشت.»
به گزارش اکسیوس، محاصره دریایی آمریکا اکنون به یکی از موثرترین ابزارهای فشار علیه حکومت ایران تبدیل شده و با محدود کردن صادرات نفت و افزایش فشار اقتصادی، میتواند نقش تعیینکنندهای در روند مذاکرات و آینده درگیری میان دو کشور ایفا کند.
