رییسجمهوری آمریکا، هشت روز پس از اعلام ضربالاجل ۱۰ روزهاش برای حمله به نیروگاههای ایران، یادآوری کرد اگر جمهوری اسلامی ظرف ۴۸ ساعت تنگه هرمز را باز نکند «جهنم بر سر آنها فرو خواهد بارید». همزمان رییسجمهوری ترکیه اعلام کرد که «روند مذاکرات مربوط به ایران به بنبست رسیده است.»
دونالد ترامپ، شامگاه شنبه ۱۵ فروردین با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال ضربالاجلی را که پیشتر برای جمهوری اسلامی تعیین کرده بود، یادآوری و اعلام کرد زمان در حال پایان است.
او نوشت: «به یاد دارید به ایران ۱۰ روز فرصت دادم تا توافق کند یا تنگه هرمز را باز کند؟ زمان در حال پایان است؛ ۴۸ ساعت دیگر تمام جهنم بر سرشان فرو خواهد ریخت.»
ترامپ حتی به ساعت دقیق پایان این ضربالاجل نیز اشاره کرد: «این توقف تا ساعت ۳:۳۰ بامداد سهشنبه ۱۸ فروردین به وقت تهران ادامه خواهد داشت.»
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس جمهوری اسلامی، در واکنش به این اظهار نظر تهدید کرد که تشدید تنشها با پاسخی «قاطع و گسترده» به منافع آمریکا روبهرو خواهد شد.
از سوی دیگر، رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه و یکی از میانجیهای منطقهای که در روزهای گذشته در تلاش برای یافتن راهحلی دیپلماتیک برای بحران جاری در خاورمیانه بود، در تماس تلفنی با مارک روته، دبیرکل ناتو به او اطلاع داد که روند تلاشهای مرتبط با ایران به بنبست ژئواستراتژیک رسیده و از جامعه جهانی خواست تلاشهای خود برای پایان دادن به جنگ را افزایش دهند.
سخنگوی قرارگاه مرکزی «خاتمالانبیا» در واکنش به تهدیدهای ترامپ درباره هدف قرار دادن زیرساختها در ایران، هشدار داد در صورت اجرای این تهدیدها، نیروهای مسلح داراییها و مراکز سوخت، انرژی، اقتصادی و نیروگاهی آمریکا، اسرائیل و همپیمانانشان را در منطقه هدف قرار خواهند داد.
در ده روز گذشته، آمریکا و ایران از طریق پاکستان، مصر و ترکیه مذاکراتی غیرمستقیم برای دستیابی به توافقی درباره آتشبس در ازای بازگشایی تنگه هرمز انجام دادهاند. با این حال، تاکنون پیشرفتی حاصل نشده است.
ترامپ ۱۳ فروردین نیز با انتشار ویدیویی از فرو ریختن پل بیلقان بر اثر حملات هوایی، به جمهوری اسلامی هشدار داد که «موارد بیشتری در راه است» و تاکید کرد: ««وقت آن است که ایران پیش از آنکه خیلی دیر شود توافق کند.»
لیندسی گراهام: ترامپ به وعدهاش عمل میکند
پس از اظهارات ترامپ در تروث سوشال، لیندسی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه از ایالت کارولینای جنوبی، در شبکه اجتماعی ایکس از گفتوگوی خود با ترامپ درباره این ضربالاجل خبر داد و افزود: «پس از صحبت با رییسجمهور ترامپ، کاملا متقاعد شدهام که اگر این رژیم همچنان مانع عبور و مرور در تنگه هرمز شود و راهحل دیپلماتیک برای دستیابی به اهداف نظامی ما را رد کند، او از قدرت نظامی قاطع و گسترده استفاده خواهد کرد.»
او همچنین نوشت که اگر تا کنون برای حکومت ایران روشن نشده که رییسجمهوری آمریکا به حرفهایش عمل میکند، دیگر چه زمانی قرار است این موضوع برایشان روشن شود.
کوچه بنبست مذاکرات
رسانه آکسیوس مدعی شد که در روزهای گذشته مذاکراتی غیرمستقیم با هدایت جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا و محمد باقر قالیباف، رییس مجلس جمهوری اسلامی، در جریان بوده و میانجیگری اصلی را عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، بر عهده داشته است.
به نوشته این رسانه آمریکایی، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، و وزرای امور خارجه جمهوری اسلامی، پاکستان، مصر و ترکیه نیز در این مذاکرات مشارکت داشتهاند، اما به گفته یکی از منابع آگاه، جمهوری اسلامی هرگونه پیشنهاد برای آتشبس موقت را رد کرده و خواستار پایان دائمی جنگ همراه با تضمینهای مشخصی شده است که آمریکا دوباره حمله نخواهد کرد.
این رسانه تاکید کرده که میانجیها همچنان در حال کار روی «اعتمادسازی میان طرفین برای آغاز مذاکرات مستقیم» هستند اما روشن نیست که میتوان ظرف ۴۸ ساعت به نتیجهای رسید یا نه.
مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای گذشته در اظهارنظرهای متفاوت هرگونه مذاکره با آمریکا را رد کرده و تنها موضوعی که تایید کردهاند دریافت برخی پیامها از سوی شرکای منطقهای بوده است.
با این حال رییسجمهوری آمریکا بارها از علاقه مسئولان باقیمانده جمهوری اسلامی به توافق با آمریکا سخن گفته است.
او پنجشنبه ششم فروردین در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت به درخواست حکومت ایران، مهلت مذاکرات میان تهران و واشینگتن تا ششم آوریل ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا (ساعت ۳:۳۰ بامداد سهشنبه ۱۸ فروردین به وقت ایران) تمدید میکند.
ترامپ در آن پست تاکید کرد که مذاکرات «در جریان» است و پیشرفت آن را نیز «بسیار خوب» ارزیابی کرد.
او که دوم فروردین اعلام کرده بود که در صورت باز نشدن تنگه هرمز ظرف ۴۸ ساعت، «نیروگاههای برق» ایران را هدف قرار خواهد داد، یک روز بعد، از مذاکرات «سازنده» با تهران خبر داد و گفت هرگونه حمله به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران به مدت پنج روز به تعویق خواهد افتاد. سپس اولتیماتوم خود را در ششمین روز فروردین به مدت ۱۰ روز دیگر تمدید کرد.
چهارم فروردین، یک مقام آمریکایی در مصاحبه با پایگاه خبری سمافور تاکید کرده بود که کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی در جریان مذاکرات ادامه خواهد یافت. به گفته او، توقف حملات تنها شامل نیروگاههای ایران میشود و اهداف نظامی را در بر نمیگیرد.
روزنامه والاستریت ژورنال سوم فروردین در گزارشی نوشت در حالی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ضربالاجلی ۴۸ ساعته برای بازگشایی تنگه هرمز صادر و تهدید به «نابود کردن» نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران کرده بود، رسیدن اخبار مذاکرات ریاض به کاخ سفید، او را به چرخشی آشکار و انتخاب مسیر دیپلماسی واداشت.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
