رسانههای آمریکایی گزارش دادند که همزمان با طرح گزینه اعزام نیروهای ویژه آمریکا برای تصرف و نابودی تاسیسات هستهای در ایران، نهادهای اطلاعاتی آمریکا معتقدند که تهران ممکن است از طریق «نقطهای بسیار باریک» به ذخیره اورانیوم غنیشده مدفون در سایت هستهای اصفهان دسترسی پیدا کند.
وبسایت خبری-تحلیلی سمافور، در گزارشی که شامگاه شنبه ۱۶ اسفند منتشر شد، نوشت که اعزام واحدهای عملیات ویژه آمریکا، مشهور به دلتافورس، به درون مرزهای ایران با هدف تصرف و نابودی تاسیسات کلیدی هستهای یکی از گزینههایی است که از سوی فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده (سنتکام) برای بررسی در اختیار دونالد ترامپ قرار گرفته است.
همزمان نیویورکتایمز در گزارشی به نقل از «چندین مقام آگاه از گزارشهای محرمانه و مقامهایی که با ارزیابیهای اطلاعاتی آشنا هستند» نوشت که نهادهای اطلاعاتی آمریکا به این نتیجه رسیدهاند که جمهوری اسلامی یا احتمالا یک گروه دیگر میتواند از طریق «یک نقطه دسترسی بسیار باریک» به ذخیره اورانیوم با غنای بالا که در تاسیسات مدفونشده اصفهان قرار دارد، دسترسی پیدا کند.
نیویورکتایمز تاکید کرده است که هنوز مشخص نیست ایران با چه سرعتی میتواند این اورانیوم را که به شکل گاز است و در مخازن مخصوص نگهداری میشود، جابهجا کند.
این رسانه همچنین به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت که نهادهای جاسوسی ایالات متحده بهطور مداوم سایت اصفهان را زیر نظر دارند و با اطمینان بالایی معتقدند که میتوانند هرگونه تلاش دولت ایران یا گروههای دیگر برای جابهجایی این مواد را شناسایی کنند و به آن واکنش نشان دهند.
پیاده کردن نیروهای عملیات ویژه
شنبه، همزمان با انتشار گزارش سِمافور، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده هنگام بازگشت از مراسم ادای احترام به سربازان کشتهشده در جنگ اخیر، در برابر این سوال که آیا اعزام نیروی زمینی برای تامین امنیت اورانیوم با غنای بالا را در نظر دارد یا نه، گفت: «فعلا داریم آنها را بهطور کامل در هم میکوبیم و هنوز سراغ این گزینه نرفتهایم. ممکن است بعدا چنین کاری بکنیم، اما الان نه.»
آنچه سمافور به نقل از «کارشناسان نظامی و منابع آگاه از گزینههای مختلف نظامی تدوینشده در سالهای گذشته» نوشت به این اظهار نظر ترامپ بسیار نزدیک است. این رسانه نوشت که طرح اعزام نیروهای عملیات ویژه یکی از چند گزینهای است که احتمالا وقتی «تمرکز عملیات بر نابودی توانمندی هستهای» جمهوری اسلامی معطوف شود، بررسی خواهد شد.
ترامپ در ادامه همین گفتوگوی رسانهای تاکید کرد که اگر روزی تصمیم بگیرد نیروی زمینی در ایران پیاده کند، جمهوری اسلامی باید آنقدر نابود شده باشد که دیگر توان رویارویی زمینی نداشته باشد.
یک مقام ارشد نیز به نیویورکتایمز گفته است که عملیات یورش کماندویی در حال حاضر بخشی از طرح جنگ جاری با ایران نیست.
جاناتان هَکِت، کهنهسربازی که بهعنوان متخصص توانمندیهای عملیات ویژه در ارتش آمریکا خدمت میکرد، به سِمافور گفت که واحد ماموریتهای ویژه ارتش آمریکا موسوم به «دلتا فورس» از مدتها پیش برای ماموریتی موسوم به «مقابله با سلاحهای کشتار جمعی» آماده شده است.
هکت توضیح داد: «در ماموریتی که ما آن را عملیات مواد و تجهیزات هستهای رهاشده مینامیم، نیروها وظیفه دارند به محل وارد شوند، و مواد یا تجهیزات هستهای اعم از مواد شکافتپذیر، سانتریفیوژها یا هر تجهیزات دیگری را که به برنامه هستهای مرتبط شناسایی، جمعآوری و از محل خارج کنند.»
او تاکید کرد هرچند سابقه اجرای چنین عملیاتی در گذشته بسیار کم است، اما با وجود این نیروهای آمریکایی برای آن تمرین کردهاند و در آن مهارت دارند. هکت همچنین افزود که این عملیات یکی از گزینههای روی میز رییسجمهوری آمریکاست که در رسانهها چندان به آن اشاره نشده است.
سمافور ارزیابی کرده است که در هشت روز نخست حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، اقدامات نظامی بر «نابودی نیروی دریایی و صنعت موشکهای بالستیک» جمهوری اسلامی متمرکز بود و سایتهای کلیدی هستهای مانند تاسیسات مستقر در اصفهان تا حد زیادی دستنخورده باقی ماندهاند.
این رسانه همچنین به نقل از «یک مقام پیشین مطلع از مذاکرات دولتهای قبلی» با جمهوری اسلامی نوشت که حمله زمینی به تاسیسات هستهای ایران مدتهاست از سوی آمریکا و متحدان اسرائیلی مورد بررسی قرار گرفته است. به گفته این منبع در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما، ایهود باراک، وزیر دفاع وقت اسرائیل، طرحهایی را به کاخ سفید ارائه کرد که شامل اعزام کماندوهای اسرائیلی به سایتهای هستهای اصفهان، فردو و قم بود، اما دولت وقت ایالات متحده آن طرحها را «دیوانهوار» ارزیابی کرد.
منبع دیگری که سمافور او را «فردی آشنا به موضوع» معرفی کرده به این رسانه گفته است که «طرحهای اضطراری برای اشغال موقت برخی نقاط» در آمریکا طراحی شده، هرچند هنوز پرسشهای بیپاسخ زیادی مانند «مدتزمان این عملیات، شرایط محیطی و خطرات مرتبط با مواد موجود و الزامات لجستیکی برای خارج کردن یا انهدام تجهیزات» باقی مانده است.
ترامپ چه گزینههای دیگری پیش رو دارد؟
دونالد ترامپ پس از جنگ ۱۲روزه بارها اعلام کرد که تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در پی حملات جنگندههای بی-۲ و فرو ریختن بمبهای غولپیکر سنگرشگن بهکلی نابود شدهاند، اما بهمرور، گزارشهایی از ادامه فعالیتها در سایتهای هستهای و اقدامات روبهگسترش حکومت ایران برای غنیسازی و رسیدن به سلاح هستهای منتشر شد.
مقامهای آمریکایی و موسسات پژوهشی هستهای مدتی پس از پایان جنگ ۱۲روزه، با استناد به تصاویر ماهوارهای اعلام کردند که جمهوری اسلامی تجهیزات حفاری را به اصفهان منتقل و تلاشها برای دسترسی دوباره به تونلهای زیرزمینی را آغاز کرده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، شنبه ۱۶ اسفند در اظهار نظری گفت که تصمیم به جنگ با ایران تا حدی ناشی از آگاهی آمریکا و اسرائیل از تصمیم حکومت ایران برای انتقال پروژههای هستهای و موشکی خود به «عمق بسیار زیادی» بود که سبب مصونیت این تاسیسات در برابر «هرگونه حمله» میشد.
پس از انتشار گزارشهای مرتبط با چنین انتقالی، ایالات متحده اعلام کرد آغاز جنگی دیگر برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای و همچنین مهار پیشرفت برنامه موشکی این کشور برای حمل کلاهک هستهای ضروری است.
سمافور تاکید کرده است در شرایطی که گزینه حمله نظامی برگزیده و اجرا شده است، ترامپ میتواند «ادامه حملات هوایی» یا «ورود کماندوها به خاک ایران» را انتخاب کند.
نیویورکتایمز، در ماه ژانویه گزارش داده بود که رییسجمهوری آمریکا در حال بررسی اعزام تیمهای کماندویی به درون مرزهای ایران است.
از سوی دیگر، ترامپ روز شنبه ۱۶ اسفند بهروشنی اعلام کرد که دولتش در حال مذاکره با گروههای کُرد مخالف ایران است و همزمان گمانهزنیها درباره تجهیز این نیروها و استفاده از آنها بهعنوان نیروی زمینی برای مقابله با جمهوری اسلامی را رد کرد.
او گفت: «واشینگتن به دنبال ورود نیروهای کُرد به ایران نیست و تمایلی به گسترش دامنه درگیری ندارد. همانطور که میدانید رابطه خوبی با کُردها داریم، اما نمیخواهیم جنگ را پیچیدهتر از آنچه هست کنیم. کردها مایل به ورود هستند، اما به آنها گفتهام نمیخواهم به این جنگ وارد شوند، نمیخواهم ببینم کردها آسیب ببینند و کشته شوند.»
در کنار همه گزینههای نظامی، استیو ویتکاف، مشاور و نماینده ویژه دونالد ترامپ که مسئولیت آخرین دور مذاکرات با جمهوری اسلامی را بر عهده داشت، همچنان راه دیپلماسی را باز میبیند. او که شنبه ۱۶ اسفند همراه با ترامپ در هواپیمای ویژه ریاستجمهوری با خبرنگاران صحبت میکرد، در پاسخ به این پرسش که آیا همچنان میتوان انتظار داشت که با باقیمانده جمهوری اسلامی به توافق رسید، گفت: «به نظر من این امکان وجود دارد، هرچند آنها در مذاکرات قبلی چندان همراه و منعطف به نظر نمیرسیدند. این نظر من است، اما تصمیم نهایی با رییسجمهوری خواهد بود.»
او مانند بیشترِ اظهار نظرهای این روزها، پس از کوبیدن به نعل، ضربهای به میخ هم وارد کرد و با نقل قولی از تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی که به در اختیار داشتن اورانیوم کافی برای ساختن ۱۱ بمب هستهای «مفتخر بودند»، افزود: «به من و جرد [کوشنر] گفتند "چیزی را که نتوانستید با زور نظامی بگیرید، از راه دیپلماتیک هم به شما نخواهیم داد"، بنابراین برای رسیدن به توافق آنها باید در نگرش خود تغییر ایجاد کنند.»
نتانیاهو جمعه ۱۶ اسفند گفت: «ما قصد تجزیه ایران را نداریم. میخواهیم ایران را آزاد کنیم، آن را از زیر بار استبداد رها کنیم و با آن در صلح زندگی کنیم. اما در نهایت، رهایی از استبداد به شما، مردم شجاع و مصمم ایران، بستگی دارد.»
او ادامه داد موفقیت کارزار کنونی علیه جمهوری اسلامی نهتنها تهدید هستهای علیه جامعه جهانی را از میان برمیدارد و صلح میان اسرائیل و ایران را ممکن میکند، بلکه دامنه صلح در منطقه را بهطور چشمگیری گسترش خواهد داد.
نتانیاهو همچنین به حمایت ایرانیان خارج از کشور از اسرائیل اشاره کرد و افزود دیدن پرچمهای شیر و خورشید در کنار پرچم اسرائیل در دست ایرانیان، او را «سرشار از احساس» میکند.
تاکنون بسیاری از ایرانیان در داخل و خارج از کشور به شیوههای گوناگون از رهبران آمریکا و اسرائیل بابت کشتن علی خامنهای و دیگر مقامهای بلندپایه جمهوری اسلامی قدردانی کردهاند.
نتانیاهو خطاب به اعضای سپاه: سلاح خود را زمین بگذارید
نخستوزیر اسرائیل در ادامه پیام ویدیویی خود اعلام کرد این کشور «برنامهای مشخص با گزینههای متعدد برای تضعیف حکومت و ایجاد تغییر» در ایران دارد.
نتانیاهو خطاب به نیروهای سپاه پاسداران که مردم ایران را در خیابانها سرکوب میکنند، گفت: «شما نیز در تیررس هستید. هرکس سلاح خود را زمین بگذارد، آسیبی نخواهد دید. اما اگر چنین نکند، مسئول جان خود خواهد بود.»
او رویکرد جامعه جهانی در قبال کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را مورد انتقاد قرار داد و افزود: «وقتی خامنهای و نیروهایش دهها هزار شهروند ایرانی را کشتند، سازمان ملل کجا بود؟ بسیاری از کشورهای غربی کجا بودند؟ رسانههای بینالمللی که مدام علیه ما اخبار جعلی منتشر میکنند، کجا بودند؟»
نتانیاهو تاکید کرد عملیات کنونی علیه جمهوری اسلامی «با قدرت و بدون سازش» ادامه خواهد یافت.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پیشتر در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور خامنهای کشته شدند.
۲۳ بهمن، پارلمان اروپا در قطعنامهای ضمن محکوم کردن سرکوب خشونتبار مردم ایران هشدار داد کشتار معترضان از سوی جمهوری اسلامی میتواند مصداق «جنایت علیه بشریت» باشد.
«اسرائیل در کنار کشورهای منطقه ایستاده است»
نتانیاهو در ادامه سخنان خود به حملات جمهوری اسلامی به ۱۲ کشور منطقه پرداخت و تاکید کرد اسرائیل در کنار این کشورها ایستاده است.
نخستوزیر اسرائیل گفت: «بسیاری از کشورها اکنون به سوی ما میآیند... کشورهای زیادی اکنون برای همکاری با ما تماس میگیرند.»
او اضافه کرد: «این کشورها قدرت عظیم اسرائیل، اراده ما برای مقابله با حاکمان تهران، شجاعت ارتش و مردم ما و تواناییهای نظامی و فناوری گسترده ما را میبینند.»
محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، ۱۶ اسفند در اظهاراتی کمسابقه جمهوری اسلامی را «دشمن» خواند و هشدار داد این کشور «طعمه آسانی» نیست.
پیشتر ایراناینترنشنال به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد وزارت امور خارجه قطر یک هفته به اعضای سفارت جمهوری اسلامی فرصت داده تا این کشور را ترک کنند.
یک منبع امنیتی لبنانی شنبه ۱۶ اسفند به رویترز گفت شهروندان ایرانی با یک هواپیمای روسی به روسیه منتقل میشوند.
او افزود پس از تشدید درگیریها در منطقه، ۲۰ ایرانی دیگر نیز ۱۵ اسفند لبنان را ترک کرده بودند.
در سوی دیگر، یک منبع در سفارت جمهوری اسلامی در بیروت اعلام کرد تعدادی از «دیپلماتهای غیرضروری» در حال ترک لبنان هستند، اما درباره شمار آنها توضیحی نداد.
۱۲ اسفند، ارتش اسرائیل هشدار داد عوامل حکومت ایران «پیش از آنکه هدف قرار گیرند، باید فورا لبنان را ترک کنند».
یک روز بعد، نواف سلام، نخستوزیر لبنان، از مقامهای این کشور خواست هر یک از نیروهای سپاه پاسداران را که در لبنان فعالیت نظامی انجام میدهند، بازداشت و از کشور اخراج کنند.
این نخستین بار بود که یک مقام لبنانی به احتمال حضور نیروهای جمهوری اسلامی در خاک این کشور اشاره کرد.
به گزارش رویترز، ارتش اسرائیل ۱۵ اسفند در حملاتی هوایی منطقهای در نزدیکی سفارت ایران را هدف قرار داد.
یک منبع در سفارت ایران به رویترز گفت همین حملات باعث شد دیپلماتهای جمهوری اسلامی تصمیم بگیرند لبنان را ترک کنند.
هشدار اسرائیل به دولت لبنان: حزبالله را خلع سلاح کنید
همزمان با گسترش دامنه درگیریها در منطقه، اسرائیل به دولت لبنان هشدار داد اگر همچنان قادر به اجرای تعهدات مربوط به خلع سلاح حزبالله نباشد، لبنان «بهای بسیار سنگینی» خواهد پرداخت.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۶ اسفند در بیانیهای خطاب به جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، تاکید کرد اسرائیل تهدیدات فزاینده حزبالله را تحمل نخواهد کرد.
در این بیانیه آمده است: «اگر ناچار شویم میان حفاظت از غیرنظامیان و سربازان خود یا حفاظت از دولت لبنان یکی را انتخاب کنیم، بدون تردید امنیت غیرنظامیان و نیروهای خود را برمیگزینیم و در آن صورت دولت لبنان و خود لبنان بهای بسیار سنگینی خواهند پرداخت.»
کاتز افزود اسرائیل هیچ ادعای ارضی نسبت به لبنان ندارد، اما اجازه نخواهد داد از خاک لبنان حملاتی علیه اسرائیل صورت گیرد.
دولت لبنان در ماههای گذشته به ارتش این کشور دستور داد انحصار سلاح را در اختیار دولت قرار دهد.
نیروهای ارتش در بخشهایی از جنوب لبنان سلاحهای حزبالله را ضبط کردهاند، اما مقامهای ارشد لبنانی گفتهاند اجرای کامل این طرح میتواند به تنشهای داخلی منجر شود، زیرا حزبالله از تحویل کامل زرادخانه خود خودداری کرده است.
حزبالله ۱۱ اسفند در حمایت از حکومت ایران، اسرائیل را هدف قرار داد و لبنان را به مناقشه کنونی کشاند.
اسرائیل نیز در واکنش، عملیات نظامی تازهای را علیه این گروه نیابتی جمهوری اسلامی آغاز کرد. حملات اخیر اسرائیل به لبنان تاکنون حدود ۳۰۰ کشته بر جا گذاشته و صدها هزار نفر از ساکنان لبنان را ناچار به ترک خانههایشان کرده است.
ششم اسفند، یک مقام ارشد حزبالله در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفته بود این گروه در صورت حملات «محدود» آمریکا به ایران مداخله نظامی نخواهد کرد، اما هرگونه آسیب به علی خامنهای را «خط قرمز» میداند.
خامنهای ۹ اسفند در عملیات مشترک اسرائیل و آمریکا کشته شد.
این مقام اماراتی شنبه ۱۶ اسفند در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت: «هر توافق جدیدی که از طریق مذاکره با ایران به دست آید، دیگر تنها به موضوع هستهای محدود نخواهد بود؛ اکنون مساله موشکها در مرکز توجه قرار دارد.»
او ادامه داد: «ما میخواهیم جنگ مهار شود. نمیخواهیم جنگ گسترش پیدا کند. میخواهیم ابتدا ایرانیها درک کنند که با حمله به تمام همسایگان به خودشان کمکی نمیکنند و باید در همینجا متوقف شوند و این واقعیت را بپذیرند.»
در گزارش رویترز به نام این مقام اماراتی اشارهای نشده است.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز مناقشه کنونی دستکم ۱۲ کشور منطقه را هدف قرار داده است؛ حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
عربستان سعودی، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان، اسرائیل، جمهوری آذربایجان و قبرس از جمله این کشورها هستند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۶ اسفند از حملات حکومت ایران به کشورهای همسایه عذرخواهی کرد و آن را به نیروهای «آتش به اختیار» نسبت داد.
این اظهارات با انتقادات تند برخی مقامهای نظامی و چهرههای سیاسی و رسانهای نزدیک به حکومت روبهرو شد.
قدردانی امارات از پشتیبانی دفاعی فرانسه
مقام اماراتی در ادامه مصاحبه خود با رویترز، حمایت نظامی فرانسه از این کشور را «فوقالعاده» خواند و گفت: «جنگندههای رافال از روز نخست وارد عمل شدند و بر اساس توافق با امارات مشارکت کردند و اکنون بخشی از گشتهای مداومی هستند که موشکها و پهپادها را سرنگون میکنند.»
او ابراز امیدواری کرد مناقشه کنونی در منطقه در آیندهای نه چندان دور پایان یابد.
به گفته او، نظام مالیاتی و مبانی اقتصادی امارات همچنان «یکی از جذابترینها» در منطقه است و بنیانهای اقتصادی آن قدرتمند باقی مانده است.
در سوی دیگر، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، ۱۶ اسفند در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تهدید کرد تا زمانی که پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه حضور دارند، «کشورها روی آرامش را نخواهند دید» و «همه مسئولان و مردم بر روی این اصل متحد هستند».
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه، نیز اعلام کرد حملات شدید به اهداف «دشمن» در کشورهای منطقه ادامه خواهد یافت.
رییس امارات جمهوری اسلامی را «دشمن» خواند
محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، ۱۶ اسفند در اظهاراتی کمسابقه جمهوری اسلامی را «دشمن» خواند و هشدار داد این کشور «طعمه آسانی» نیست.
او تاکید کرد حکومت وظیفه خود را در قبال کشور، مردم و ساکنان امارات که «آنها نیز بخشی از خانواده ما هستند»، انجام خواهد داد.
بن زاید با اشاره به قرار گرفتن کشور در «وضعیت جنگی» افزود: «ظاهر شما را فریب ندهد؛ امارات پوستی کلفت و گوشتی تلخ دارد.»
پیشتر ایراناینترنشنال به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد وزارت امور خارجه قطر یک هفته به اعضای سفارت جمهوری اسلامی فرصت داده تا این کشور را ترک کنند.
بر اساس این گزارش، برخی افراد مرتبط با سفارت جمهوری اسلامی قصد اقامت موقت در قطر را داشتند، اما به دستور دولت این کشور، هیچ هتلی حاضر به پذیرش آنها نشده است.
