بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد در اعتراضات شش روز گذشته در ایران، دستکم ۴۴ شهروند معترض هدف گلولههای جنگی و ساچمهای نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی قرار گرفته و زخمی شدهاند. همزمان دهها نفر دیگر بر اثر ضربوجرح با باتون و حمله نیروهای امنیتی و لباسشخصی مصدوم شدهاند.
این آمار تنها شامل افرادی است که ایراناینترنشنال پس از انجام تحقیقات میدانی و گفتوگو با معترضان، خانوادههای آنها و منابع مختلف، موفق به مستندسازی وضعیتشان شده و همه افراد زخمی و مصدومشده در جریان اعتراضات را در بر نمیگیرد.
بر اساس اطلاعات بهدستآمده، سن مجروحان بین ۱۴ تا ۳۵ سال بوده و افراد مصدوم بر اثر ضربوجرح نیز عمدتا در بازه سنی ۱۵ تا ۴۰ سال قرار دارند.
افراد هدف گلوله قرار گرفته، در جریان اعتراضات در شهرهایی از جمله ازنا، فولادشهر، کوار، کوهدشت، لردگان، مرودشت و نورآباد لرستان مجروح شدهاند.
در میان مصدومان، دختران و پسران دانشآموز نیز دیده میشوند؛ شدت ضربات واردشده به برخی از این افراد به حدی بوده که در بخشهایی از بدن دچار کوفتگی شدید شدهاند و در دستکم یک مورد، دو دندان یکی از مصدومان شکسته است.
به گفته یکی از معترضان حاضر در اعتراضات شهر ازنا، علاوه بر کشتهشدگان، در جریان یک شب از اعتراضات در این شهر، هشت نفر با گلولههای ساچمهای و دو نفر با گلولههای جنگی زخمی شدند.
بررسیهای ایراناینترنشنال همچنین نشان میدهد دو نفر از معترضان مجروحشده در شهر لردگان که وضعیت آنها مستندسازی شده، از فاصله نزدیک هدف گلولههای ساچمهای قرار گرفته و همزمان با شلیک گاز اشکآور نیز مواجه شدهاند.
گزارشهای رسیده حاکی است شماری از این مجروحان پس از آسیبدیدگی به مراکز درمانی منتقل شده و تحت درمان قرار گرفتهاند، اما برخی دیگر بهدست نیروهای امنیتی و انتظامی که بهصورت شبانهروزی در بیمارستانها حضور دارند، بازداشت و به بازداشتگاههای امنیتی یا زندانهای شهرهای مختلف منتقل شدهاند.
یک منبع مطلع که به دلایل امنیتی خواست نامش فاش نشود، در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت از شامگاه هفتم دیماه تا ظهر ۱۲ دیماه، بیش از ۷۶ نفر از افرادی در ارتباط با اعتراضات و با اتهامات سیاسی بازداشت شدهاند، به زندان اوین منتقل شدهاند.
همچنین گزارش شده است در دستکم چهار مورد، افراد زخمیشده پس از مراجعه به بیمارستان مورد بازجویی قرار گرفته و تلفنهای همراه و مدارک شناسایی آنها ضبط شده است.
یکی از اعضای کادر درمان در استان لرستان به ایراناینترنشنال گفت یکی از این مجروحان نوجوانی ۱۴ ساله است که از ناحیه شکم هدف گلولههای ساچمهای قرار گرفته و با وجود وضعیت جسمی نامناسب، در حضور خانوادهاش مورد بازجویی قرار گرفته است.
بر اساس اطلاعات دریافتی، شماری از معترضان زخمیشده در روزهای ۱۰ و ۱۱ دیماه نیز به دلیل نگرانی از بازداشت، در خانهها و مکانهایی که امن تلقی میشود، بهدست پزشکانی که با وجود مخاطرات امنیتی و بدون دریافت هیچگونه دستمزد، اقدام به درمان مجروحان کردهاند، مداوا شدهاند.
با این حال، یکی از پزشکان داوطلب در گفتوگو با ایراناینترنشنال هشدار داد به دلیل نبود امکانات کافی درمانی در این مکانها، خطر باقی ماندن طولانیمدت گلوله در بدن برخی مجروحان وجود دارد و در صورت عدم رسیدگی پزشکی مناسب، احتمال عفونت شدید یا حتی مرگ آنها وجود دارد.
علاوه بر این موارد، گزارشها نشان میدهد دهها نفر دیگر در همین شهرها و نیز در شهرهای اصفهان، بابل، تهران، جونقان، خرمآباد، زاهدان، شیراز، فسا، فارسان، کرج، همدان، یاسوج و نهاوند هدف ضربات شدید باتون نیروهای انتظامی، امنیتی و ماموران لباسشخصی قرار گرفتهاند.
برخی از این افراد دچار ضربدیدگی و کوفتگی در دستها و پاها شدهاند و شماری نیز با گذشت ساعتها از ضربوجرح، بهطور متناوب دچار حالت تهوع هستند.
همچنین تعدادی از معترضان و شاهدان عینی سرکوب خشن اعتراضات به ایراناینترنشنال گفتهاند ماموران برای متفرق کردن جمعیت معترض از گلولههای پلاستیکی و گلولههای رنگی نیز استفاده کردهاند؛ مهماتی که به گفته آنها، هرچند غیرکشنده توصیف میشوند، اما در عمل موجب آسیب جسمی به برخی شهروندان شدهاند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
