با گذشت شش روز از آغاز اعتراضات سراسری در ایران، به بازداشت معترضان در شهرهای مختلف ادامه دارد. تاکنون آمار دقیقی از تعداد بازداشتشدگان منتشر نشده است. اما یکی ازاعضای هیات مدیره ههنگاو به ایراناینترنشنال گفت که تاکنون بیش از ٩٠ نفر از بازداشتشدگان احراز هویت شدهاند.
کمپین فعالان بلوچ جمعه ۱۲ دی خبر داد که پس از برگزاری نماز جمعه در زاهدان، دستکم پنج نفر به دست نیروهای لباس شخصی بازداشت شدند. سازمان حقوق بشری حالوش شمار بازداشتشدگان را دستکم سه نفر اعلام کرده است.
بر اساس این گزارشها، بازداشتها پس از اعتراضات در شهر زاهدان انجام شده است. حالوش اشاره کرد که شرکتکنندگان در این اعتراضات که در اطراف مصلای زاهدان برگزار شد، شعار دادند: «قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان»، «مرگ بر دیکتاتور»، «از زاهدان تا تهران، جانم فدای ایران»، «ایرانی داد بزن، حق تو فریاد بزن»، «خامنهای حیا کن، مملکتو رها کن»، «مرگ بر خامنهای»، «مرگ بر سپاهی» و مرگ بر بسیجی.»
حالوش اشاره کرد که این تجمع در چارچوب اعتراضات مسالمتآمیز برگزار شد و این در شرایطی بود که نیروهای امنیتی و لباسشخصی در سطح شهر مستقر شده و اقدام به تفتیش بدنی شهروندان در برخی خیابانها کرده بودند.
بازداشت هفت نفر در سرپلذهاب
سازمان حقوق بشری ههنگاو جمعه اعلام کرد که قائم بدری، عسکر نجفی، احد مرادی، اسفندیار سروری، جبار جمشیدی، مسعود آقایی و مهدی کریمی، هفت شهروند کرد اهل سرپلذهاب در استان کرمانشاه، در ارتباط با انتشار فراخوان برپایی تجمع اعتراضی بازداشت شدند.
بر اساس این گزارش، بازداشتشدگان به مکان نامعلومی منتقل شدهاند.
همچنین محمدحسین شفیقیان، یوسف مرسلی، علیرضا نوری، سام فروغ و امیر فرهادی، پنج شهروند معترض اهل شهرستان اسدآباد از توابع استان همدان، جمعه ۱۲ دی بهدست نیروهای جمهوری اسلامی بازداشت و به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند.
بازداشت آنان پس از حمله نیروهای امنیتی به منازل آنها انجام شده است.
این پنج نفر پس از بازداشت به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند و شرایط نگهداری و وضعیت سلامتشان نامعلوم است.
در همین حال، سازمان حقوق بشری کردپا نوشت که در دو روز اخیر ۱۶ تن دیگر بهدست نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات در استانهای تهران، کرمانشاه و ایلام بازداشت و به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند.
این سازمان نام بازداشتشدگان را ایمان علیمرادی، علی نجفی، محمد حسنوند، بیژن کریمیان، محمدجواد زارعی، اکبر درویشی، عارف درویشی، محمد هواسی، سپهر صالحی، امیر رئوفی، احسان ملکی، میلاد کیادی، فرزاد شکری، ابوالفضل شادفر، معین ملکی و یزدان بختی ذکر کرده است.
ههنگاه به ایراناینترنشنال: تاکنون بیش از ٩٠ نفر از بازداشتشدگان را احراز هویت کردهایم
ژیلا مستاجر، عضو هیات مدیره ههنگاو، در گفتوگو با ایراناینترنشنال اعلام کرد که این سازمان حقوق بشری تاکنون توانسته است که بیش از ٩٠ نفر از بازداشتشدگان را احراز هویت کند.
او با تاکید بر این نکته که تعداد بازداشتشدگان بیش از این آمار است، افزود که ههنگاو برای احراز هویت افراد بازداشتی تلاش میکند.
مستاجر با اشاره به برخوردهای جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات سالیان گذشته گفت: «طبق تجارب قبل، این افراد جانشان در خطر واقعی اتهامزنی و سناریوسازیهای جمهوری اسلامی است.»
او در بخش دیگری از سخنانش تاکید کرد: «بازداشتهای اخیر در ایران موج تازهای از نگرانیها را درباره وضعیت حقوق بشر ایجد کرده است.»
او افزود: «گزارشهای رسیده به ما که در حال ثبت و راستیآزمایی آنها هستیم، حاکی از آن است که شماری از شهروندان، فعالان مدنی و منتقدان، دانشجویان و معلمان، بدون طی شدن روند شفاف قضایی و صرفا بهدلیل استفاده مسالمتآمیز حق بیان مطالباتشان بهطور خشونت آمیز در خیابانها و یا با هجوم بە منازل افراد بازداشت شدهاند.»
مستاجر گفت: «این اقدامات و رفتار جمهوری اسلامی ایران کە هر بار در مقابلە با شهروندان مدنی معترض بە وضع موجود انجام میدهد، در تضاد آشکار با تعهدات بینالمللی و اثبات وضعیت ناامن شهروندان این کشور است.»
او همچنین نسبت به «احتمال کشتار بیشتر معترضان، همانند جنبش ژن – ژیان – ئازادی» ابراز نگرانی کرد.
انتقال دستکم ۱۵ نفر به زندان اوین
سایت هرانا جمعه خبر داد که دستکم ۱۵ نفر که در جریان اعتراضات گسترده در تهران بازداشت شده بودند، به زندان اوین منتقل شدند.
به نوشته هرانا، آنان «از وضعیت جسمی نامساعدی برخوردار بودند و هماکنون در بهداری این زندان تحت درمان قرار دارند.»
هرانا اشاره کرد که بررسیهایش درباره هویت، زمان بازداشت و وضعیت جسمانی بازداشتشدگان همچنان ادامه دارد.
این سایت پیشتر گزارش داده بود که امیر نودهی، ۲۳ ساله و ساکن تهران، پنجشنبه شب ۱۱ دی در جریان اعتراضات بازداشت شده است.
هرانا همچنین به بازداشت میثاق کوچ پیده، ساکن نوشهر، در رابطه با اعتراضات اخیر در تهران اشاره کرده بود.
بازداشت دو نفر در گچساران و یاسوج
هرانا جمعه نوشت که فردین مسلمی و ماهان خوبانی، در جریان اعتراضات شهرهای گچساران و یاسوج بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدهاند.
بر اساس این گزارش، مسلمی و خوبانی ۱۶ سال دارند.
هرانا بر اساس «اطلاعات دریافتی» نوشت بازداشت مسلمی، سحرگاه جمعه به دست نیروهای اطلاعات سپاه پاسداران در شهر گچساران صورت گرفت و خوبانی پنجشنبه در یاسوج به دست ماموران امنیتی بازداشت شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
