ایراناینترنشنال
ایرانیان متقاضی ویزای آلمان برای تحصیل یا پیوستن به خانوادههایشان، بعد از جنگ ۱۲ روزه همچنان در بلاتکلیفی به سر میبرند. بر اساس روایتهای رسیده به ایراناینترنشنال، این وضعیت باعث ایجاد مشکلاتی همچون از هم گسیخته شدن خانوادهها یا نیمهکاره رها کردن تحصیل شده است.
گروهی از جوانان ایرانی متقاضی ویزای تحصیلی آلمان، یکشنبه ۱۱ آبان، مقابل کنسولگری این کشور در تهران تجمع و به این موضوع اعتراض کردند که چرا به درخواست ویزای متقاضیان تحصیل در دورههای کارشناسی، ارشد مشروط و کالج رسیدگی نمیشود.
وزارت خارجه فدرال آلمان در پاسخ به ایراناینترنشنال در این باره گفت: «رسیدگی به پروندههای در انتظار و پذیرش درخواستهای جدید روادید مطابق با ظرفیتهای فعلی در حال انجام است.»
این وزارتخانه افزود: «دفتر فدرال امور خارجه قصد دارد بسته به تحولات بعدی و منابع انسانی موجود، دامنه عملیات را گسترش دهد.»
سفارت آلمان ۲۶ خرداد و پس از آغاز جنگ بین اسرائیل و جمهوری اسلامی در اطلاعیهای اعلام کرد به دلیل شرایط ایجاد شده، موقتا تعطیل شده و از مراجعان خواست از مراجعه به سفارت یا ساختمان بخش حقوقی-کنسولی خودداری کنند.
در این اطلاعیه آمده بود: «نوبتهایی که تا این لحظه ارائه شده بودند، لغو گردیده و این دسته از متقاضیان ایمیلی دریافت خواهند کرد و برای موعد مقرر، قرار ملاقات جدیدی بهطور خودکار تعیین میگردد.»
سفارت ۲۲ مهرماه در پستی در صفحه اینستاگرام خود اعلام کرد شرکت TLScontact از ۲۷ مهرماه درخواست ویزاهای دانشجویی را دریافت خواهد کرد اما: «فعلا تنها متقاضیان دورههای ارشد و دکترا خواهند توانست درخواست خود را ارائه نمایند.»
وبسایت سفارت آلمان هم در بخش «روادید و سفر» تحت عنوان «توصیه مهم» اشاره کرده که پذیرش و بررسی درخواستهای ویزا «به دلیل محدودیتهای پرسنلی و فنی در بخش روادید همچنان در حد محدودی امکانپذیر است».
این سفارتخانه اعلام کرده لیست انتظار ثبت درخواست ویزا در حال حاضر شامل متقاضیانی نمیشود که قصد دارند در مقطع لیسانس یا در کالج تحصیل کنند یا فقط بهصورت مشروط در دانشگاه پذیرفته شدهاند.
یکی از معترضان به ایراناینترنشنال گفت: «این وضیعت اصلا عادلانه نیست که سفارت بین ما که شهریه دانشگاه، پول بیمه و حتی هزینه اجاره آپارتمان و خانه را دادیم، با مقاطع بالاتر فرق بگذارد. طی دو هفته اخیر بارها با کارگزاری TLS تماس گرفتیم و در چند روز اخیر هم دوباره برای اعتراض هم مقابل کنسولگری و هم جلوی TLS رفتیم ولی هیچکس پاسخگو نیست.»
روایت دورافتادگی و بازگشت اجباری
بعد از اتمام جنگ، خبرگزاری دولتی ایرنا در مرداد ماه گزارش داد با تعطیلی برخی سفارتخانهها در جریان جنگ ۱۲ روزه، سه تا چهار هزار گذرنامه اتباع ایرانی که برای دریافت ویزا ارسال شده بود، همچنان در سفارتخانهها باقی مانده و بسیاری از متقاضیان، بهویژه دانشجویان و ورزشکاران، با مشکل خروج از کشور مواجه شدهاند.
این مشکل دامن خانوادههای ایرانی که قصد پیوستن به همسر یا پدر و مادرشان در آلمان را دارند هم گرفته است.
یک مرد ایرانی ساکن آلمان که پیش از آغاز جنگ با تکمیل مدارک پسر نوجوانش قصد گرفتن وقت مصاحبه ویزای الحاق به خانواده را داشت، به ایراناینترنشنال گفت با شروع جنگ این فرآیند متوقف شده و تاکنون که آبان ۱۴۰۴ است موفق به ثبت درخواست ویزا نشده است.
او افزود دوری از خانواده، بلاتکلیفی و شرایط نابسامان و غیرقابل پیشبینی در ایران، تاثیر منفی روی سلامت روان پسر نوجوانش گذاشته است.
سفارت آلمان در وبسایت خود در بخش «پیوست به خانواده» اعلام کرده بررسی درخواست ویزای افرادی که اطلاعات و مدارک خود را قبل از ۲۳ خرداد و آغاز جنگ به سفارت ارائه دادهاند، با توجه به ظرفیتهای موجود ادامه خواهد یافت و از ۲۰ آبان برای متقاضیان با تابعیت ایرانی که پیش از این در لیست انتظار سفارت برای ویزای پیوست به خانواده ثبتنام کردهاند، «با توجه به ظرفیتهای موجود، وقت ملاقات تعیین خواهد کرد».
به گفته سفارت، امکان تعیین وقت جدید یا ثبتنام در لیست انتظار وجود ندارد.
بر اساس روایتهای رسیده به ایراناینترنشنال، جدا افتادن خانوادهها و همسران و فرزندانی که حالا نمیدانند چه زمانی قرار است دوباره به هم بپیوندند، بار روانی سنگینی بر افراد تحمیل کرده است.
یکی از ایرانیان ساکن آلمان به ایراناینترنشنال گفت دوستش که با ویزای کار و به عنوان پرستار به آلمان مهاجرت کرده و یک سال و اندی است از همسر و فرزند شش سالهاش دور بوده، در مراحل آخر گرفتن ویزا برای آنها بوده که این پروسه به دلیل شروع جنگ متوقف شده و حالا چشمانداز آینده برای این خانواده سهنفره نامشخص است.
یک زن ایرانی ساکن جنوب آلمان هم برای ایراناینترنشنال روایت کرد که اوایل آبان ماه شاهد بازگشت اجباری دوستش به ایران بوده است.
به گفته او، این زن دانشجوی دانشگاه ارلانگن آلمان، به این دلیل که همسرش موفق به گرفتن ویزا نشده، مجبور شده درسش را نیمهکاره رها کند و به ایران بازگردد.
بر اساس این روایت، سفارت پاسپورت همسر این زن را بدون اینکه حتی مهر ریجکت بزند به او برگردانده است.
رنج پایدار شهروندان ایرانی
سیام مرداد ماه نیز گروهی از متقاضیان ویزای آلمان در اعتراض به خودداری سفارت این کشور از صدور ویزا، در مقابل ساختمان سفارت آلمان در تهران تجمع کردند.
معترضان حاضر در این تجمع گفتند با وجود دریافت پیشتاییدیه و پیشویزای اداره مهاجرت آلمان، سفارت از صدور ویزا سر باز میزند و وقت جدیدی نیز تعیین نمیکند.
به گفته آنان، تاریخ اعتبار پیشتاییدیهها رو به پایان است و کارفرمایان در انتظار صدور ویزا هستند. این در حالی است که هر متقاضی برای این مرحله ۴۱۱ یورو هزینه کرده است.
بیش از ۵۵۰ نفر از شخصیتها، کنشگران سیاسی، روزنامهنگاران، فعالان حقوق بشر و آسیبدیدگان چشمی خیزش مهسا، ۲۲ مرداد در نامهای به دولت فدرال آلمان، خواستار از سرگیری فوری پذیرش فعالان سیاسی، مدنی و صنفی، روزنامهنگاران و آسیبدیدگان چشمی شدند که جانشان در خطر است.
بر اساس شاخص گذرنامه هنلی در سال ۲۰۲۵ میلادی در مورد قویترین و ضعیفترین گذرنامههای جهان، از میان ۱۹۹ گذرنامه، تنها ۱۳ کشور موقعیت ضعیفتری نسبت به جایگاه ایران دارند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
