از نخستین دست دادن در هامبورگ آلمان در ژوئیه ۲۰۱۷ تا نشست اوت ۲۰۲۵ در آلاسکا، دیدارهای دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، ترکیبی از دیپلماسی رسمی و محرمانگی غیرعادی بوده و به برداشتهای مختلفی از روابط آمریکا و روسیه، شکل داده است.
این نوشته با اتکا به منابع معتبر، تمامی دیدارهای حضوری میان این دو را بهصورت مستند مرور میکند.
چرا رابطه پوتین و ترامپ اهمیت دارد؟
تعاملات ترامپ و پوتین نه تنها به شکل مستقیم بر روابط دوجانبه واشینگتن و مسکو اثر گذاشته، بلکه بارها با مهمترین بحرانها و تحولات ژئوپولیتیکی یک دهه اخیر گره خورده است.
از نخستین سال ریاستجمهوری ترامپ، پرونده حساس اتهام مداخله روسیه در انتخابات ۲۰۱۶ آمریکا بر تمام دیدارهای دو طرف سایه انداخت و باعث شد هرگونه ارتباط یا مذاکره میان آنها زیر ذرهبین رسانهها و نهادهای امنیتی قرار گیرد.
در عرصه بینالمللی، جنگ سوریه یکی از محورهای ثابت گفتوگو بود؛ جایی که مسکو بهعنوان حامی اصلی بشار اسد و آمریکا بهعنوان پشتیبان بخشی از مخالفان، منافع متضاد اما گاه همپوشان داشتند و مذاکرات میان ترامپ و پوتین بر تعیین «مناطق کاهش تنش» و آینده سیاسی دمشق متمرکز بود.
در نوامبر ۲۰۱۸، بحران تنگه کرچ که در پی توقیف سه کشتی نیروی دریایی اوکراین بهدست روسیه پدید آمد، روابط واشینگتن و مسکو را وارد مرحلهای پرتنش کرد و حتی موجب لغو یکی از دیدارهای برنامهریزیشده پوتین و ترامپ در حاشیه اجلاس گروه ۲۰ شد.
اما نقطه عطف در این تعاملات، جنگ تمامعیار روسیه علیه اوکراین بود که در فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد و بزرگترین بحران امنیتی اروپا از زمان جنگ جهانی دوم را رقم زد.
این جنگ در سال ۲۰۲۵ بهعنوان اصلیترین دستور کار دیدارها و تماسهای ترامپ و پوتین مطرح شد و بر تمام مذاکرات آنها، از جمله نشست آلاسکا، سایه انداخته است.
ویژگی جالب این روابط آن است که دیدارهای ترامپ و پوتین گاه به سبک نشستهای رسمی سران کشورها با حضور تیمهای کامل دیپلماتیک برگزار شده و گاه بهشکل خصوصی و بدون همراهی یادداشتبرداران یا دیپلماتهای ارشد، که این موضوع باعث شده جزییات مذاکرات در هالهای از ابهام باقی بماند.
این ترکیب از دیپلماسی رسمی و ارتباطات غیررسمی که در سیاست خارجی بیسابقه نیست اما در مورد ترامپ و پوتین بهطور خاص حساسیتبرانگیز بوده، اکنون برای درک دیپلماسی جاری در آلاسکا و ارزیابی میزان شفافیت و اعتماد میان دو کشور اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
دیدارهای حضوری ثبتشده
هامبورگ، آلمان - نشست سران گروه ۲۰، هفتم ژوئیه ۲۰۱۷
نشست رسمی دوجانبه بیش از دو ساعت طول کشید. نخستین ملاقات رو در رو قرار بود ۳۵ دقیقه به طول بینجامد اما طبق گزارشهای همزمان و جداول زمانی بعدی، بسیار طولانیتر شد.
یادداشت رسمی کرملین این دیدار در حاشیه نشست گروه ۲۰ را تایید کرد.
گفتوگوی دوم و اعلامنشده در همان شب انجام شد. در ضیافت شام رهبران، ترامپ و پوتین گفتوگویی خصوصی داشتند که کاخ سفید آن را تایید کرد.
در گزارشهای بعدی، مقامهای آمریکایی گفتند دسترسی به جزییات دیدارهای رو در روی ترامپ و پوتین بهطور غیرعادی دشوار بوده؛ از جمله مواردی که مطرح شد، این بود که او یادداشت مترجم را گرفته است.
وزارت خارجه آمریکا بعدا این ادعا را در روند حقوقی رد کرد اما اصل موضوع یعنی محدود بودن دسترسی به سوابق دقیق، بهطور گسترده گزارش شده است.
دانانگ، ویتنام - اوپک، ۱۰ و ۱۱ نوامبر ۲۰۱۷
گفتوگوهای کوتاهی میان پوتین و ترامپ انجام گرفت و بیانیه مشترکی درباره سوریه صادر شد.
این بیانیه بر ایجاد مناطق کاهش تنش و روند سیاسی در سوریه تاکید داشت.
متن بیانیه نخستین بار از سوی کرملین منتشر شد و سپس در کانالهای رسمی آمریکا هم انتشار یافت.
هلسینکی، فنلاند - نشست دوجانبه، ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۸
دو رهبر پیش از ناهار کاری، تنها با حضور مترجمان دیدار کردند.
ترامپ در نشست خبری مشترک، علنا به گفتههای پوتین درباره مداخله نداشتن روسیه در انتخابات ۲۰۱۶ اعتبار بخشید که با واکنش شدید در واشینگتن مواجه شد.
در نشست خبری ترامپ و پوتین در هلسینکی، خبرنگار انبیسی از رییسجمهوری روسیه پرسید: «آیا شما میخواستید آقای ترامپ در انتخابات پیروز شود؟ و آیا شما به این منظور شخصا دستور دادید که اقدامی صورت گیرد؟»
پوتین پاسخ داد: «بله. بله. زیرا او کسی بود که از بهبود روابط با روسیه حمایت میکرد.»
در نسخه اولیه متن پیادهشده از سوی کاخ سفید، بخش اول این پرسش ـ «آیا شما میخواستید ترامپ پیروز شود؟» ـ حذف شده بود.
این اقدام در پوشش خبری رسمی دولت آمریکا موجب شد چنین به نظر برسد که پوتین صرفا به بخش مربوط به اقدام یا عدم اقدام خود پاسخ داده و نه به پرسشی درباره انگیزه یا ترجیحش در این زمینه.
پس از افشا و واکنش رسانهها، کاخ سفید متن را اصلاح کرد و پرسش کامل به متن پیادهشده برگشت.
این اتفاق بهعنوان نمونهای از دستکاری عامدانه یا سانسور سیاسی در انتشار رسمی محتوای دیدارهای دیپلماتیک مورد انتقاد قرار گرفت و توجه رسانههای جهانی و تحلیلگران روابط آمریکا و روسیه را برانگیخت.
بوئنوس آیرس، آرژانتین - اجلاس گروه ۲۰، ۳۰ نوامبر- اول دسامبر ۲۰۱۸
ترامپ در مسیر سفر به اجلاس، دیدار برنامهریزیشده با پوتین را بهدلیل توقیف کشتیها و ملوانان اوکراینی در تنگه کرچ لغو کرد.
با این حال، دیدار کوتاهی انجام شد. با وجود لغو رسمی، دو طرف در ضیافت شام رهبران گفتوگویی غیررسمی داشتند که بعدا در گزارشهای خبری و سخنان ترامپ در سال ۲۰۱۹ به آن اشاره شد.
اوساکا، ژاپن - اجلاس گروه ۲۰، ۲۸-۲۹ ژوئن ۲۰۱۹
دیدار دوجانبهای میان ترامپ و پوتین صورت گرفت. موضوعات مورد بحث شامل اوکراین، ملوانان بازداشتشده در سال ۲۰۱۸ و کنترل تسلیحات بود.
خبرنگاران همچنین مکالمهای را ثبت کردند که در آن ترامپ خطاب به پوتین گفت: «در انتخابات دخالت نکن، لطفا!»؛ عبارتی که کاخ سفید تاکید کرد بهطور جدی بیان شده است.
۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴
گزارشی معتبر از دیدار حضوری ترامپ و پوتین در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ وجود ندارد.
همهگیری کووید-۱۹ و سپس کنار رفتن ترامپ از قدرت، ارتباطات این دو را به تماسهای تلفنی یا اظهارنظرهای علنی محدود کرد.
۲۰۲۵؛ تماسهای تلفنی که زمینهساز نشست آلاسکا شد
پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵، دو رهبر چندین بار بهصورت تلفنی با یکدیگر گفتوگو کردند.
۱۲ فوریه ۲۰۲۵، ترامپ گفت او و پوتین بر سر آغاز مذاکرات برای پایان جنگ اوکراین به توافق رسیدهاند. تغییری در سیاست واشینگتن که موجب نگرانی متحدان اروپایی شد.
چند رسانه معتبر این توافق و احتمال دیدار رو در رو را گزارش کردند.
این تماسها و رایزنیهای دیپلماتیک سرانجام به نهایی شدن نشست ۱۵ اوت ۲۰۲۵ در پایگاه مشترک المندورف–ریچاردسون در انکوریج، آلاسکا انجامید.
به گفته مقامهای آمریکایی و روسی، قرار است رهبران دو کشور ابتدا جلسهای خصوصی، سپس نشستی با هیاتهای همراه و در پایان یک نشست خبری مشترک برگزار کنند.
آنچه در دیدارهای ترامپ و پوتین تکرار شده است
قاسم جمعه ۲۴ مرداد در سخنرانی خود به مناسبت اربعین تهدید کرد در صورت مقابله با حزبالله، «هیچ حیاتی» در لبنان باقی نخواهد ماند.
او گفت: «در صورت ایستادن در جبهه مقابل مقاومت و تلاش برای حذف آن، نه ساخت لبنان ممکن خواهد بود و نه بقای آن. در این حالت، مسئولیت کامل بر عهده دولت خواهد بود.»
قاسم افزود: «نمیتوان از حاکمیت لبنان سخن گفت مگر آنکه همراه با مقاومتی باشد که سرزمین را آزاد کرده است .... دولت لبنان، چه بداند و چه نداند، در خدمت طرح اسرائیل است.»
به گفته دبیرکل حزبالله، دولت لبنان باید با بیرون راندن اسرائیل و جلوگیری از استقرار سلاحهایش در خاک کشور، حاکمیت خود را تثبیت کند.
در هفتههای اخیر، مساله خلع سلاح گروههای مسلح در لبنان، از جمله حزبالله، به یکی از محورهای اصلی و تاثیرگذار بر فضای سیاسی این کشور تبدیل شده و بر روابط بیروت-تهران نیز سایه افکنده است.
دبیرکل حزبالله تاکید کرد: «تا زمانی که اشغالگری و تجاوز ادامه دارد، مقاومت هرگز سلاح خود را تحویل نخواهد داد و در صورت لزوم، برای مقابله با طرحهای اسرائیلی و آمریکایی حتی وارد نبردی پرهزینه خواهیم شد.»
وزارت خارجه لبنان ۱۸ مرداد در بیانیهای اظهارات مقامهای حکومت ایران در مخالفت با خلع سلاح حزبالله را محکوم و تاکید کرد که «جمهوری اسلامی بهتر است بهجای دخالت در امور سایر کشورها، به مشکلات مردم ایران بپردازد».
تهدید قاسم به تظاهرات خیابانی
قاسم در ادامه سخنرانی خود اعلام کرد حزبالله و جنبش امل، متحد شیعه این گروه، تصمیم گرفتهاند هرگونه تظاهرات خیابانی علیه طرح خلع سلاح مورد حمایت آمریکا را به تعویق بیندازند، چرا که هنوز برای گفتوگو با دولت لبنان فرصت میبینند.
با این حال، او هشدار داد اعتراضهای احتمالی در آینده میتواند به سفارت آمریکا در لبنان گسترش یابد.
دبیرکل حزبالله اضافه کرد: «دولت تصمیمی بسیار خطرناک گرفته و کشور را در معرض بحرانی بزرگ قرار داده است .... نظر اکثریت لبنانیها با مقاومت و تداوم آن است.»
محور مقاومت عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی، حماس و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
در روزهای گذشته، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، به بغداد و بیروت سفر کرد.
جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، ۲۲ مرداد در دیدار با لاریجانی، خواستار عدم دخالت تهران در امور داخلی این کشور شد و تاکید کرد: «هیچ گروهی در لبنان اجازه حمل سلاح یا درخواست حمایت خارجی را ندارد.»
روزنامه لبنانی ندا الوطن ۲۳ مرداد نوشت مواضع اخیر مقامهای دولت لبنان «سیلی به صورت» لاریجانی بود.
اللِوا، دیگر روزنامه لبنانی، نیز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد لاریجانی در سفر به لبنان بهدنبال انتقال این پیام بود که هرگونه تلاش برای خلع سلاح «مقاومت» مردود است و جمهوری اسلامی آمادگی دارد از «چندین کارت» برای ممانعت از وقوع چنین رویدادی استفاده کند.
قاسم: خامنهای امام حسین زمانه است
دبیرکل حزبالله لبنان در ادامه سخنرانی خود از پشتیبانی جمهوری اسلامی از این گروه قدردانی کرد.
قاسم گفت: «از ایران که ما را با پول، سلاح، مواضع سیاسی و تقدیم شهدا حمایت کرده است، تشکر میکنیم.»
او همچنین به ستایش از علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پرداخت و افزود: «ما با امام حسین عصر، خامنهای هستیم.»
حزبالله که مهمترین گروه نیابتی حکومت ایران به شمار میرود، در پی نابودی زیرساختهای نظامی خود در حملات اسرائیل و کشته شدن رهبران و فرماندهان برجستهاش، از جمله حسن نصرالله و هاشم صفیالدین، بهشدت تضعیف شده است.
خبرگزاری فرانسه جمعه ۲۴ مرداد گزارش داد پس از پایان مذاکرات پشت درهای بسته، نمایندگان کشورها در سالن اصلی مجمع سازمان ملل در کاخ ملل گرد هم آمدند تا بنبست موجود را بررسی کنند و مسیرهای احتمالی پیشِ رو را مورد ارزیابی قرار دهند.
بر اساس این گزارش، مذاکرهکنندگان ۱۸۵ کشور تا پاسی از شب گذشته به گفتوگو ادامه دادند تا میان مواضع کشورهایی که خواستار اقدامات قاطع از جمله محدودسازی تولید پلاستیک بودند و دیدگاه دولتهای کشورهای نفتخیزی که بر تمرکز محدودتر معاهده بر مدیریت پسماند تاکید داشتند، زمینهای برای توافق ایجاد کنند.
هرچند این مذاکرات از ضربالاجل ۲۳ مرداد فراتر رفت و در طول شب نیز ادامه یافت، سرانجام بدون دستیابی به توافق به پایان رسید.
این گفتوگوها از ۱۴ مرداد آغاز شده بود.
بر اساس آمارهای جهانی، سالانه بیش از ۴۰۰ میلیون تُن پلاستیک در جهان تولید میشود که نیمی از آن به اقلام یکبارمصرف اختصاص دارد.
گرچه ۱۵ درصد از زبالههای پلاستیکی در جهان جمعآوری میشود اما سهم واقعی بازیافتشده از این میزان، تنها به ۹ درصد میرسد.
حدود ۴۶ درصد از پسماندهای پلاستیکی در محلهای دفن زباله انباشته میشود، ۱۷ درصد از طریق سوزاندن از میان میرود و ۲۲ درصد نیز بهدلیل مدیریت نادرست، به زبالههای پراکنده در محیط زیست تبدیل میشود.
نشریه پزشکی لنست هشدار داد تولید پلاستیک از سال ۱۹۵۰ تاکنون بیش از ۲۰۰ برابر افزایش یافته و در هر مرحله، از استخراج تا دفع، سلامت انسان را تهدید میکند.
واکنش کشورهای شرکتکننده در نشست
نماینده نروژ پس از پایان مذاکرات اعلام کرد: «در ژنو به معاهدهای برای پایان دادن به آلودگی پلاستیکی دست نخواهیم یافت.»
نماینده کوبا نیز گفت: «ما یک فرصت تاریخی را از دست دادیم اما باید به تلاش ادامه دهیم و بهسرعت اقدام کنیم. سیاره زمین و نسلهای کنونی و آینده به این معاهده نیاز دارند.»
نماینده پالائو، به نمایندگی از ۳۹ کشور جزیرهای کوچک در حال توسعه (SIDS)، نارضایتی خود را از صرف مکرر منابع و نیروی انسانی در چنین مذاکراتی ابراز کرد و گفت «بازگشت پیاپی به کشور بدون دستیابی به پیشرفتی کافی برای ارائه به مردم» قابل قبول نیست.
او افزود: «اینکه کشورهای جزیرهای کوچک در حال توسعه بار دیگر بیشترین فشار ناشی از یک بحران جهانی محیط زیستی را متحمل شوند که سهم اندکی در ایجاد آن دارند، ناعادلانه است.»
ائتلاف «جاهطلبی بالا» متشکل از اتحادیه اروپا، بریتانیا، کانادا و شماری از کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین، خواستار گنجاندن مفادی در معاهده مبنی بر کاهش تولید پلاستیک و حذف تدریجی مواد شیمیایی سمی بهکاررفته در فرآیند تولید آن بود.
در مقابل، «گروه همفکران» که عمدتا از کشورهای نفتخیز از جمله عربستان سعودی، کویت، روسیه، ایران و مالزی تشکیل شده، بر محدودسازی دامنه معاهده به حوزهای بهمراتب محدودتر تاکید داشت.
نماینده کویت در این خصوص تصریح کرد: «دیدگاههای ما [در معاهده پیشنهادی] بازتاب نیافت ... بدون تعیین دامنهای مورد توافق، این روند نمیتواند در مسیر صحیح تداوم یابد و در معرض خطر انحراف جدی است.»
گزارشهای اولیه در جمعه ۲۴ مرداد حاکی از آن است که کشتی «پورت اولیا-۴» حامل محمولهای از پهپادها و مهمات ایرانی در این حمله هدف قرار گرفته اما میزان خسارت هنوز مشخص نیست.
رسانههای اوکراینی نوشتند این حمله ۲۳ مرداد انجام شد.
به گفته مقامهای نظامی اوکراین، بندر اولیا محل ورود قطعات پهپادهای شاهد و مهمات ارسالی از ایران به روسیه است.
این بندر حدود ۸۰۰ کیلومتر از خط مقدم جنگ در اوکراین فاصله دارد.
ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین تاکید کرد این عملیات بخشی از کارزار گستردهتر این کشور برای کاهش توان روسیه در اجرای حملات هوایی و تداوم جنگ است.
جمهوری اسلامی از متحدان اصلی مسکو در جنگ علیه اوکراین به شمار میرود و تاکنون موشکهای بالستیک و هزاران پهپاد انتحاری شاهد را در اختیار روسیه قرار داده است.
مسکو همچنین تولید نسخههای مشابه این پهپادها با نام «گران» را آغاز کرده است.
موسسه امنیتی «سی۴ایدیاس» خردادماه گزارش داد همکاری نظامی جمهوری اسلامی با روسیه موجب جهش چشمگیری در صنعت پهپادی این کشور شده و به مسکو این امکان را داده است که صدها پهپاد ایرانی را بهصورت بومی در منطقه تاتارستان تولید کند.
مجله فوربس ۲۰ مرداد نوشت روسیه قصد دارد با دو هزار پهپاد شاهد به اوکراین حمله کند.
درگیریها میان دو کشور در شرایطی ادامه مییابد که دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، روسای جمهوری آمریکا و روسیه، قرار است شامگاه ۲۴ مرداد در آلاسکا با یکدیگر دیدار کنند.
محور اصلی این نشست حل و فصل مناقشه اوکراین خواهد بود.
حملههای اوکراین به روسیه
روسیه ۲۳ مرداد اعلام کرد حمله پهپادی اوکراین به منطقه کورسک به مرگ یک نفر و مجروح شدن ۱۰ تن دیگر، از جمله یک نوجوان ۱۵ ساله، انجامید.
الکساندر خینشتاین، سرپرست فرمانداری کورسک، گفت آتشسوزی و انفجار ناشی از اصابت پهپاد اوکراینی به ساختمانی مسکونی، به چهار طبقه فوقانی این ساختمان آسیب وارد کرد.
وزارت دفاع روسیه نیز خبر داد پدافند هوایی این کشور در طول شب ۵۳ پهپاد اوکراینی را در مناطق مختلف سرنگون کرده است.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
بر اساس این یادداشت که جمعه ۲۴ مرداد منتشر شد، جمهوری اسلامی با تعلل در پذیرفتن بازرسیها و گفتوگو درباره موضوعات هستهای، خطر فعال شدن مکانیسم ماشه را به جان خریده است.
فرانسه، بریتانیا و آلمان، چهارشنبه در نامهای به سازمان ملل از آمادگی خود برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران که در چارچوب توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دولت باراک اوباما لغو شده بود، خبر دادند.
آنها گفتهاند این اقدام را تا پایان ماه جاری میلادی خواهند کرد، مگر اینکه تهران تمایل به دیپلماسی نشان دهد.
اروپاییها از حدود دو ماه قبل پیشنهاد داده بودند در صورت ازسرگیری مذاکرات با آمریکا و همکاری با بازرسان سازمان ملل، این مهلت تمدید شود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۳ مرداد با اشاره به مهلت سه کشور اروپایی به ایران برای رسیدن به توافق و امکان فعالسازی مکانیسم ماشه گفت: «در اینکه باید فکری کرد و جلوی مکانیسم ماشه را گرفت تردیدی نیست و ما هم تا آخرین لحظه از هیچ تلاشی فروگذار نخواهیم کرد.»
بیپاسخ گذاشتن پیشنهادها و تاکید بر غنیسازی
با وجود این اظهار نظر عراقچی، والاستریت ژورنال نوشت ایران تاکنون پاسخی به اروپا نداده است.
تهران همچنین درخواستهای استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه برای مذاکره را رد کرده و بارها گفته که از «حق» غنیسازی اورانیوم در داخل کشور خود صرفنظر نخواهد کرد. اقدامی که برای تولید انرژی، غیرضروری است اما برای حفظ مسیر دستیابی به بمب اتمی، حیاتی محسوب میشود.
عراقچی در همین زمینه در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز گفت: «غنیسازی ما برایمان بسیار عزیز است.»
پس از هفتهها تعلل، ایران ۲۰ مرداد نشستی کوتاه با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در تهران برگزار کرد اما اجازه بازرسیها را نداد.
والاستریت ژورنال نوشت: «در همین حال، وزارت اطلاعات در اسنادی که ایراناینترنشنال به آنها دست یافته، به شرکتهای داخلی دستور داده برای بازگشت تحریمها آماده شوند و "تامینکنندگان جایگزین در کشورهایی چون چین، روسیه و عراق" را شناسایی کنند.»
امکان وتوی روسیه و چین بیاثر میشود
فرانسه و بریتانیا، به عنوان اعضای دائم شورای امنیت و طرفهای برجام، میتوانند بهدلیل «نقضهای متعدد» ایران، تحریمهای سازمان ملل را بازگردانند. آنها همچنین میتوانند هر قطعنامه روسیه یا چین را که در جهت ادامه تعلیق تحریمها باشد، وتو کنند.
شورای امنیت سازمان ملل میتواند تاریخ انقضای سازوکار بازگشت تحریمها (۱۸ اکتبر) را تمدید کند و فوریت اقدام اروپا را به تعویق بیندازد اما به نوشته والاستریت ژورنال، این امر باید منوط به اقدامات واقعی ایران باشد، نه صرفا گفتار.
خبرگزاری رویترز ۲۳ مرداد گزارش داد شاید ایران اکنون مایل به مذاکره باشد اما ممکن است با یک حرکت نمایشی دیپلماتیک وقت بخرد و زمانکُشی کند و سپس زیر قول خود بزند.
فشار حداکثری چندجانبه
اعمال تحریمها با فعالسازی مکانیسم ماشه، بخشی کلیدی از کمپین فشار برای واداشتن تهران به امتیازدهی هستهای است. این اقدام میتواند به اقتصاد ایران ضربه بزند و تحریم جهانی فروش و خرید سلاح به/از ایران، ممنوعیت حمایت از برنامه موشکی، ممنوعیت آزمایش و توسعه موشکهای قادر به حمل کلاهک هستهای و استاندارد «غنیسازی صفر» را بازگرداند.
این بند آخر، بخش بزرگی از جامعه جهانی را پشت خواسته اصلی آمریکا قرار میدهد و گامی به سوی چندجانبه کردن دوباره سیاست فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ است.
والاستریت ژورنال نوشت: «بازگشت تحریمها بیش از هر چیز این پیام را به ایران میدهد که توافق هستهای با اوباما دیگر از بین رفته و باقی نخواهد ماند. این توافق حتی با رفتن ترامپ نیز روی میز نخواهد ماند و اروپا هم مسیر دیگری در پیش گرفته است.»
این یادداشت تاکید کرد اکنون فرصتی برای رییسجمهوری آمریکاست تا برجام را برای همیشه دفن کند و جهان را پشت شروط بهتر خود - بدون غنیسازی و بدون تاریخ انقضا - متحد سازد: «اروپا میتواند به ایران بفهماند که گزینههای دیگر بدتر خواهند بود.»
ترامپ گفت: «قصد داریم این قوانین را ابتدا در واشینگتن دیسی و سپس در سراسر کشور اجرا کنیم، جایی که دیگر محدودیت اختیارات فدرال مجاز نخواهد بود.»
او در اقدامی بیسابقه، از ابتدای هفته جاری از قانونی استفاده کرد که به دولت فدرال اجازه میدهد اداره پلیس پایتخت را بهمدت ۳۰ روز تحت کنترل بگیرد. در این مدت دستکم ۸۰۰ نیروی انتظامی و امنیتی فدرال برای برقراری امنیت و مقابله با جرم به پایتخت اعزام شدهاند.
ترامپ برای تمدید این مدتزمان به مجوز کنگره آمریکا نیاز دارد و با وجود اینکه کنگره اکنون در تعطیلات تابستانی است، از آنها خواسته هرچه سریعتر به دولت او برای کنترل پایتخت مجوز دهند.
او همچنین پنجشنبه ۲۳ مرداد در گفتوگو با رسانهها وعده داد که «وضعیت جرم و جنایت در واشینگتن دیسی را خیلی زود حل خواهد کرد» زیرا مقامات کاخ سفید و پنتاگون جزئیات جدیدی درباره افزایش حضور نیروهای انتظامی فدرال و گارد ملی در پایتخت ارائه کردهاند.
برچیدن چادرهای بیخانمانها و استقرار ماشینهای نظامی در شهر
با استقرار خودروهای نظامیِ هامْوی، خودروهای زرهی و نیروهای گارد ملی مجهز به باتومهای ضد شورش در مرکز شهر و اطراف ایستگاه قطارِ مرکزیِ واشینگتن دیسی، پایتخت آمریکا چهرهای غیرعادی به خود گرفته است.
طبق اعلام وزارت دفاع آمریکا، ۸۰۰ نیروی گارد ملی آمریکا که برای حضور در واشینگتن دیسی بسیج شدهاند، غیرمسلحاند و هدف حضورشان «پشتیبانی از دیگر سازمانهای فدرال مجری قانون است که برای کنترل خشونتها به واشینگتن فراخوانده شدهاند.»
در حال حاضر نیروهای افبیآی، اداره گمرگ و حفاظت مرزی، وزارت امنیت داخلی و سرویس مخفی برای تامین امنیت واشینگتن دیسی بهصورت ۲۴ ساعته در شهر حضور دارند.
حضور این نیروها در شهر و تغییر شیوه کنترل امنیت پایتخت آمریکا که پیشتر با مشارکت پلیس محلی تامین میشد، سبب ناآرامیها و اعتراضهای پراکنده در بخشهایی از این شهر شده است.
همچنین، نیروهای محلی و فعالان اجتماعی از آغاز روز پنجشنبه تلاش برای جمعآوری اردوگاههای بیخانمانها در پایتخت را آغاز کردند و از ساکنان این اردوگاهها، شامل چادرهایی که بدون مجوز در بخشهای مختلف شهر برپا شدهاند، خواستند پیش از یورشهای احتمالی نیروهای فدرال، به پناهگاههای رسمی بروند.
پیشتر اعلام شده بود که عملیات نیروهای امنیتی فدرال برای جمعآوری چادرهای بیخانمانها از ساعت شش و نیم عصر به وقت محلی آغاز خواهد شد.
شهردار دیسی که هدف انتقادهای شدید دونالد ترامپ بوده است، از آغاز جریان مقابله فدرال با مناطق جرمخیز واشینگتن دیسی، رویهای مسالمتآمیز و لحنی دیپلماتیک در پیش گرفت.
دفتر معاون شهردار در واکنش به دستور جمعآوری بیخانمانها از سطح شهر بیانیهای صادر و اعلام کرد که پیش از شروع اقدامات فدرال بهطور فعال شهروندان بیخانمان را به انتقال به پناهگاهها تشویق خواهند کرد و در جریان این تعاملها، خدمات حمایتی کامل و امکان جمعآوری زباله در محل برپایی چادرهای بیخانمانها هم فراهم خواهد شد.
این بیانیه تاکید کرده است: «با این حال اجرای برنامهریزیشده جمعآوری چادرها در حوزه اختیار نهادهای فدرال است.»
ترامپ، هنگام اعلام تصمیم خود برای واگذاری تامین امنیت پایتخت به نیروهای فدرال، گفته بود که این شهر «به تسخیر دیوانگان معتاد و افراد بیخانمان» درآمده است.
او در یک فرمان اجرایی در ماه مارس خواستار «برچیدن و پاکسازی فوری تمامی اردوگاههای بیخانمانها و ولگردان» شده بود.
بسیاری از این اردوگاهها در پارکها، میدانها و بخشهایی از خیابانهای واشینگتن دیسی برپا شدهاند که ملک دولت فدرال به شمار میآیند.
بیخانمانها جایی برای رفتن ندارند
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، پیش از آغاز این عملیات به خبرنگاران گفت که گزینههای پیش روی بیخانمانها شامل «انتقال به پناهگاههای رسمی، دریافت خدمات درمان اعتیاد و مشکلات سلامت روان» است و اگر از دریافت این خدمات امتناع کنند، با جریمه نقدی و حتی زندان مواجه خواهند شد.
این در حالی است که طبق گفته شورای شهر واشینگتن دیسی، به دلیل مخالفت کنگره با افزایش بودجه یک و یکدهم میلیاردی پایتخت، امکان ارائه چنین خدماتی به بیخانمانها وجود ندارد.
به نقل از مرکز ملی حقوق بیخانمانی، تخت و فضای کافی برای اسکان صدها بیخانمان که در فضای باز این شهر زندگی میکردند، وجود ندارد و پناهگاههای رسمی موجود قادر به پاسخگویی به نیازهای این تعداد بیخانمان که چادرهای خود را از دست دادهاند، نیستند.
ورود پلیس مهاجرت به صحنه
همزمان با برچیدن چادرهای بیخانمانها، رئیس پلیس واشینگتن دستورالعملی صادر کرد که به ماموران اجازه میدهد اطلاعات مربوط به افرادی را که در بازداشت نیستند، اما در جریان توقف خودرو یا موارد مشابه از سوی پلیس شناسایی میشوند، با مقامات مرتبط با امور مهاجرت به اشتراک بگذارند.
موضوع تغییر سیستم تامین امنیت در شهر واشینگتن بهدنبال حمله به یکی از کارمندان سابق اداره کارآمدی دولت که بامداد یکشنبه ۱۲ مرداد رخ داد، بالا گرفت.
ترامپ پس از این واقعه، پلیس و شهرداری پایتخت را که توسط دموکراتها اداره میشوند، بابت افزایش جرائم سرزنش و تهدید کرد که «اگر دیسی فورا به خود نیاید، چارهای نخواهیم داشت جز آنکه کنترل شهر را به نیروهای فدرال بسپاریم.»
۱۸ مرداد نزدیک به ۴۵۰ افسر فدرال در واشینگتن دیسی مستقر شدند و دو روز بعد، دستور استقرار نیروهای گارد ملی در شهر صادر شد. طبق این دستور، دادستان کل ایالات متحده، اداره پلیس واشینگتن دیسی را بر عهده گرفت.
دولت استدلال میکند که این اقدام برای مقابله با آنچه رئیسجمهوری «مشکل جنایت خارج از کنترل» خوانده، ضروری است. از سوی دیگر، مقامات محلی میگویند چنین مشکلی از اساس وجود ندارد.
دونالد ترامپ که در انتخابات سال ۲۰۲۴ تنها حدود شش درصد از آرای مردمیِ واشینگتن دیسی را کسب کرد، سالهاست که از نحوه اداره پایتخت آمریکا به دست دموکراتها انتقاد میکند و پیش از این، بارها تمایل خود برای اداره شهر به دست نیروهای فدرال را مطرح کرده بود.
