کره زمین با گرمایش ۳ درجه سانتیگرادی چگونه جایی خواهد بود 

عملکرد شناختی در کودکان و سالمندان را بهبود می‌بخشد و خردسالان را هم سالم‌تر می‌کند.

این به‌ویژه درباره کودکان صادق است. کودکانی که به مدارسی می‌روند که درخت‌ها و فضایی طبیعی بازی دارد، از رشد مغزی و نمره امتحانات بهتری برخوردارند. تحقیقات همچنین نشان می‌دهد که دسترسی به فضای سبز از عنفوان خردسالی، می‌تواند بروز مشکلات روانی در دوران بزرگسالی را کمتر کند.

تحقیقی که در وبسایت کانورسیشن منتشر شده نیز نشان می‌دهد که دسترسی به پارک‌های شهری و دیگر فضاهای سبز، در پایین آوردن آمار مرگ زودرس و طولانی کردن عمر موثر است. بنا بر این پژوهش، در صورت دنبال کردن توصیه سازمان بهداشت جهانی درباره فراهم آوردن دسترسی افراد به فضای سبز، شمار مرگ‌ومیر پیش از موعد در هزار شهر اروپا می‌تواند تا ۴۳ هزار مورد در سال کاهش یابد.

دستورالعمل‌های رسمی

سازمان بهداشت جهانی دسترسی به فضای سبز را توصیه می‌کند. بنا بر پیشنهادات این سازمان، فضای سبزی دست‌کم نیم‌هکتاری باید در ۳۰۰ متری هر خانه وجود داشته باشد.

با این حال، نتایج پژوهش حاضر نشان داد که ۶۲ درصد ساکنان هزار شهر اروپا، در مناطقی با کمتر از فضای سبز پیشنهادی زندگی می‌کنند. به‌ویژه در محلات فقیرنشین، فضای سبز کافی و نزدیک به محل زندگی افراد، وجود ندارد و این به‌ آن معناست که ساکنان این مناطق از منافع فضای سبز بهره‌مند نمی‌شوند.

برای طراحان فضاهای شهری، قاعده عمومی بر این استوار است که هر شهروند باید از خانه‌اش دست‌کم ۳ درخت ببیند، محله‌ای که در آن سکونت دارد دست‌کم ۳۰ درصد پوشش درختی داشته باشد و فاصله خانه فرد تا نزدیک‌ترین پارک یا فضای سبز هم بیش از ۳۰۰ متر نباشد.

این قاعده تحت‌عنوان ۳۰۰-۳۰-۳ معروف است که اولین بار یک صاحب‌نظر در جنگلداری شهری اهل هلند آن را پیشنهاد کرد.

متخصصان حوزه سلامت همچنین به‌شکل روزافزونی بر اهمیت فضای آبی در شهرها، تاکید می‌کنند. رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و سواحل از آن جمله‌اند. پیاده‌روی کنار یک کانال آب، شناور بودن بر قایقی روی آب و همچنین شنا، منافعی برای سلامت در بر دارد.

دسترسی به فضای آبی می‌تواند سلامت روان را ارتقا دهد، فعالیت جسمی را بیشتر کند، سلامت عمومی را تا حدودی بهبود دهد و چاقی مفرط و بیماری‌های قلبی را نیز کاهش دهد.

ایجاد فضاهای آبی در شهر همچنین می‌تواند «اثرات جزایر گرمایی» در شهرها را کاهش دهد. طراحان شهری از دیرباز بر نقش مهم ایجاد این فضاها برای خنک‌سازی مراکز شهرها تاکید کرده‌اند؛ در حال حاضر شمار فضای آبی نزدیک به محل‌سکونت شهرنشینان کافی نیست.

بهره‌گیری از فضاهای هدررفته

با این حال صرفا وجود داشتن فضای سبز و یا آبی کافی نیست. مهم دس

ترسی افراد به این فضاها برای بهبود سلامت آنهاست. دست‌کم دو ساعت در هفته وقت‌گذرانی در فضای سبز و آبی، پیشنهاد می‌شود.

هم‌اکنون پروژه‌هایی در سراسر دنیا در اروپا، آمریکای لاتین و چین در حال اجراست تا شهرنشینان را بیشتر با طبیعت پیوند دهد. در این طرح‌ها، نحوه استفاده از فضاهای سبز و آبی برای تقویت سلامت روحی و جسمی شهرنشینان مورد بررسی قرار می‌گیرد و از گوشه و کنارهای شهر که فضای هدررفته محسوب می‌شود برای ایجاد فضاهای سبز کوچک استفاده می‌شود.

برای توسعه فضای سبز و آبی، باید از زمین‌های شهری برای ایجاد فضای سبز بیشتر بهره جست. این اقدام می‌تواند هر چیزی از کاشتن بر روی پشت‌بام‌ها و بر روی دیوارها، تا درختکاری و ساخت پارک‌های کوچک در کنج خیابان‌ها باشد. این‌ها همه خود مستلزم تغییر مسیر رفت‌‌وآمد، کندن آسفالت و جایگزینی آن با فضای سبز، تا جای ممکن، است. فضاهای آبی نیز به همین شکل باید در دسترس همگان قرار گیرد.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، از توافق آمریکا و چین در زمینه مقابله با تغییرات اقلیمی استقبال کرد.

گوترش با تاکید بر اینکه رسیدگی به بحران تغییرات اقلیمی به همکاری و همبستگی بین‌المللی نیاز دارد، توافق آمریکا و چین را «گامی مهم در مسیر درست» خواند.

از سوی دیگر، ائتلافی از ۱۹ کشور جهان، از جمله آمریکا و بریتانیا، در نشست تغییرات اقلیمی گلاسگو اعلام کردند با هدف کاهش آلودگی‌های کربنی صنایع دریایی، توافق کرده‌اند بین بنادر مختلف، مسیرهای کشتیرانی عاری از آلودگی کربنی ایجاد کنند.

اما هر چه گرم‌تر شدن کره زمین موجب اختلال درالگوهای آب‌وهوایی، همچون ایجاد خشکسالی، سیل و بادهای شدید می‌شود و تالاب‌ها را نیزبه‌شدت دستخوش تغییر سطح و کیفیت آب خواهد کرد. به‌عنوان مثال، نتایج خشکسالی همین حالا هم در ماداگاسگار جنوبی قابل مشاهده است؛ جایی که درگیر خشکسالی‌های ویران‌کننده‌ شده و تالاب‌ها خشکیده است.

در مثالی دیگر، در بریتانیا افزایش بارش باران تالاب‌ها را غرق کرده و لانه‌های پرندگانی که بر روی زمین لانه می‌سازند و تخم می‌گذارند و منابع غذایی آنها را زیر آب فرو برده است.

نابودی زیستگاه‌های ساحلی همچون شوره‌زارها و گیاه «مانگرو» یا «کرنا» در اثر بالا آمدن سطح آب دریا نیز به این معناست که این زمین‌ها دیگر قادر به حفاظت از افراد محلی در برابر طوفان‌ها نخواهند بود. شکی نیست که با وجود همه این‌ها، زندگی جانورانی که بسته به قابل‌پیش‌بینی بودن نواخت سطح تالاب‌هاست، دستخوش آسیب شود.

تالاب‌ها چه راه‌حلی پیش‌ پای گرمایش زمین می‌گذارند؟

محور گفت‌وگوهای نشست آب و هوایی گلاسگو موسوم به سی‌اوپی۲۶ در مورد کاهش نشر کربن و سازگاری خواهد بود و تالاب‌ها می‌توانند در رسیدن به هر دو هدف، نقش شایانی بازی کنند. به موارد زیر نگاه کنید.

کاهش کربن

کاهش انتشار کربن ضروری است. اما همچنان نیاز داریم که کربن اضافه در جو و اقیانوس هم کاهش یابد. دیدگاه علم در این زمینه روشن است؛ حفاظت و بازسازی طبیعت می‌تواند به ما در انجام این امر کمک کند.

ایجاد شوره‌زارهای باتلاقی می‌تواند کربن را از طریق دفن آن همراه با رسوبات، به دام بیاندازد. به‌رغم علم به این موضوع، بر ایجاد زیستگاه و بازسازی در تالاب‌های ساحلی و دیگر مخازن کربن ساحلی و دریایی، موسوم به کربن آبی، سرمایه‌گذاری چندانی نشده است.

شوره‌زارها همچنین می‌تواند منافع چشمگیری همچون سازگاری با تغییرات اقلیمی، کاهش خطر سیل و افزایش کیفیت آب را داشته باشد. حفظ تنوع زیستی، ایجاد بستر مناسب برای حیات انواع ماهی و رفاه محلی را به ارمغان بیاورد.

سازگاری

احتمال بالاتر وقوع سیل در اثر تغییرات اقلیمی وضعیت و اتفاقات سال‌های اخیر در این زمینه، نقش تالاب‌ها در ایجاد سازگاری را تایید می‌کند. ایجاد تالاب‌ها می‌تواند بخشی از مدیریت طبیعی سیل برای محیط‌زیست باشد که شدت روان شدن آب را کند و آب را ذخیره می‌کند. تالاب‌ها همچنین می‌توانند بستری برای تنوع زیستی، سلامت و بهبود کیفیت آب فراهم کنند.

مطرح شدن نقش تالاب‌ها در سی‌اوپی۲۶

تاکید بر نقش شوره‌زارها در به دام انداختن کربن در نشست گلاسگو و یافتن راه‌حل‌هایی برای بهبود و حافظت از آنها حائز اهمیت است. همچنین باید بر بازسازی و ایجاد زیستگاه‌های «کربن آبی» در سواحل و اقیانوس‌ها تاکید شود. اینها گوشه‌ای از مسائل مربوط به تالاب‌هاست که در سی‌اوپی۲۶ مطرح می‌شود.

به گزارش رویترز، این ائتلاف اعلام کرد وعده‌های کشورهای شرکت‌کننده در اجلاس تغییرات آب و هوایی سازمان ملل متحد در گلاسگو برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰، همچنان موجب می‌شود تا سال ۲۱۰۰ زمین بسیار فراتر از هدف سازمان ملل متحد گرم‌تر شود.

این ائتلاف تحلیلی از همه دولت‌های جهان خواست تا در برنامه‌های خود در زمینه مبارزه با تغییرات اقلیمی تجدیدنظر کنند.

تحلیلگران در زمینه تغییرات اقلیمی افزودند در یک «سناریوی خوشبینانه» که در آن اهداف بلندمدت برخی کشورها برای به صفر رساندن انتشار کربن تا سال ۲۰۵۰ یا فراتر از آن گنجانده شده، باز هم زمین تا پایان قرن حاضر ۱/۸ درجه سانتیگراد گرم‌تر می‌شود.

با این حال، این ائتلاف نسبت به عملی شدن تعهدات بلندمدت کشورها در این زمینه هشدار داد و اعلام کرد هنوز بسیاری از کشورها سیاست‌های کوتاه‌مدت یا قوانین مورد نیاز برای این اهداف را اجرا نکرده‌اند.

بر اساس ارزیابی ائتلاف تحلیلی در زمینه تغییرات اقلیمی در صورت اجرا نشدن هیچ کدام از تعهدات دولت‌ها، زمین تا پایان قرن بیست و یکم به میزان ۲/۷ درجه سانتیگراد گرم‌تر خواهد شد.

دانشمندان معتقدند که برای دوری از مخرب‌ترین تاثیرات تغییرات اقلیمی انتشار گازهای گلخانه‌ای در جهان باید تا سال ۲۰۵۰ به صفر برسد.

البته حضور هیات ایرانی‌هم در گلاسگو بیشتر رنگ و بویی سیاسی دارد تا اقلیمی. این هیات از دوشنبه ۱۷ آبان به نشست پیوسته‌است. هیاتی که سرپرستی‌اش را علی سلاجقه، رئیس‌سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران، بر عهده دارد. این اولین باری است که بعد از دوره اول ریاست جمهوری حسن روحانی، ایرانی هیاتی در این سطح و با حضور معاون رئیس‌جمهور را روانه یک نشست اقلیمی می‌کند.

پیش‌تر بنا بود که خود ابراهیم رئیسی به این‌جا بیاید. رسانه‌های ایرانی از تمایل رئیس‌جمهور تازه بر سر کار آمده برای شرکت در این نشست و حضور در بین سران جهان برای بار اول گفته بودند اما بنا به دلایلی نه‌چندان روشن که بعدا بحث‌برانگیز شد رئیسی در اجلاس بلندپایه رهبران کشورها ظاهر نشد.

اخیرا الهام عزیزی، رئیس گروه تغییر اقلیم در سازمان حفاظت محیط زیست ایران، گفته ماموریت هیات اعزامی به کاپ ۲۶ را رفع تحریم‌ها است. پیش‌تر هم ایران بارها تاکید کرده بود برای همراهی با جامعه جهانی و تلاش برای مهار بحران تغییرات اقلیمی خواستار رفع تحریم‌ها است و تنها مشروط به آن به کاهش گازهای گلخانه‌ای پایبند خواهد شد.

در حال حاضر جمهوری اسلامی به هیچ معاهده‌ اقلیمی پایبند نیست. جز معدود کشورهایی است که معاهده اقلیمی پاریس را امضا نکرده‌است و به عنوان یکی از ده کشور آلاینده جو زمین با گازهای کربنی، عامل اصلی گرمایش زمین، خود را قربانی تغییرات اقلیمی خوانده است و تحریم را تشدید کننده بحران.

جمهوری اسلامی در نشست اقلیمی گلاسگو هم از امضا کنندگان معاهدات نبوده‌است. با وجود این که ایران یکی از ده کشور آلوده‌کننده جو زمین با گاز متان است، جز اقلیتی است که به کاهش انتشار و انباشت این گاز تا ۳۰ درصد در پایان سال ۲۰۳۰ متعهد نشده‌است. تعهدی که بیش از ۱۰۰ کشور جهان آن را امضا کرده‌اند.

کاهش گاز متان، دومین عامل گرمایش زمین، هدفی کوتاه و میان‌مدت برای مبارزه با تغییرات اقلیمی محسوب می‌شود و با این که در آلودگی جو زمین با این گاز به دست انسان، نقش دامداری و کشاورزی بسیار پررنگ است در گلاسگو صحبت بر سر تمرکز بر بهینه‌سازی تاسیسات و زیرساخت‌‌های نفت و گاز بود.

صنایع نفت و گاز، استحصال و توزیع این منابع  یکی از عوامل موثر نشت متان در جو است اما به عقیده متخصصین بهینه‌سازی آن راحت‌تر از هر چیز دیگری در کاهش گاز متان تاثیر می‌گذارد و ایران به عنوان یکی از بزرگترین صاحبان و تولید کنندگان منابع نفت و گاز می‌توانست مشارکت معنی‌داری در این تلاش جهانی برای کاهش گاز متان تا پایان این دهه میلادی داشته باشد.

دومین معاهده  قابل توجه در هفته اول نشست، پایبندی بیش از ۱۲۰ کشور جهان برای به صفر رساندن جنگل زدایی و احیای منابع جنگلی تا پایان سال ۲۰۳۰ بود. ایران هم جز اقلیتی است که به این پیمان پایبند نشده‌است.

البته در جمع  کشورهای که مشارکت نکرده‌اند بسیاری منابع جنگلی ناچیز و قابل چشم پوشی دارند. اما ایران جز ۵۰-۶۰ کشوری است که میزان ناحیه رویشی‌اش بیش از ۱۰ میلیون هکتار است. بسیاری از این نواحی رویشی در ایران آسیب‌پذیر اندو  در نیمه‌اول سال جاری خورشیدی شاهد جنگل‌سوزی‌های فراگیر و گسترده به خصوص در ناحیه رویشی زاگرس بودیم که نگرانی‌ها را در مورد روند فزاینده جنگل‌زدایی در ایران بیشتر از قبل کرد.

جالب این‌جا است که علی سلاجقه، رئیس‌سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران، درست یک‌دهه پیش به عنوان رییس سازمان جنگل‌‌ها منصوب شده بود و برای دو سال این سمت را بر عهده‌داشت اما کمتر کسی حاضر است به جرات از کارنامه‌اش دفاع کند.

هیات در حالی به گلاسگو آمده که کسی توقع ندارد شاهد مشارکت جمهوری اسلامی در پیمان‌های بین‌المللی باشیم. تندرو‌های افراطی و صاحب ابزار قدرت و ثروت در ایران نافی تغییرات اقلیمی‌اند و تلاش‌ها برای مهار بحران را توطئه می‌دانند.

تجلی این دیدگاه را در سال‌های قبل در تلویزیون حکومتی ایران شاهد بودیم که مستند‌هایی به اصطلاح علمی در انکار تغییرات آب و هوایی جهان را پخش کرده است و حتی همین تازگی روزنامه‌ای چون فرهیختگان، وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی، در آغاز کاپ ۲۶ روی جلد خود و در انتقاد از نشست اقلیمی ۲۰۲۱ با تیتر درشت  وشت:«سم گلاسگو» و کسی چون یاسر جبرائیلی این همایش را نشستی می‌داند که نیت و هدفش ممانعت از توسعه کشورهایی چون ایران است. رئیس مرکز ارزیابی و نظارت راهبردی اجرای سیاست‌های کلی نظام و جوانان پیرو رهبر جمهوری اسلامی که گفته می‌شود مغز متفکری است پشت طرح‌ها و برنامه‌های ابراهیم رئیسی، تنها نیست. بسیاری از تندروهای محافظه کار بر مسند قدرت مقابله با بحران تغییرات اقلیمی را یک توطئه می‌دانند. توطئه علیه ایران. برای همین شاید نشست اقلیمی‌هم باز هم فرصتی باشد برای جمهوری اسلامی که صرفا سیاست‌ورزی کند. برای یکی از خواسته‌های اصلی‌اش: رفع تحریم غیرمشروط، بدون پرداخت هزینه‌ای و بدون پایبندی به تعهدی.