تحلیل

داده‌های تازه مرکز آمار ایران نشان می‌دهد اقتصاد این کشور در بهار امسال تحت تاثیر جنگ و آسیب به بخش‌های نفت و گاز با انقباض شدیدی روبه‌رو شده و کاهش تولید و عرضه گاز می‌تواند با نزدیک شدن زمستان، تهران را در برابر انتخاب دشواری میان تامین مصرف داخلی و ادامه صادرات گاز قرار دهد.

اول مهر امسال در میان تصاویر بازگشایی مدارس، مادرانی دیده شدند که بدون حجاب اجباری دخترانشان را به مدرسه رساندند؛ مادران بی‌روسری و دختران مقنعه‌پوش.

گروه‌های سیاسی‌ که روزی جنبش «زن، زندگی، آزادی» را نارسا می‌خواندند، امروز با ارائه تفسیری همسو با ایده‌های سیاسی خود، آن را تجسم خواسته خود می‌دانند. این وارونگی رویکرد تصادفی نیست. ریشه‌اش را باید در خود جنبش جست.

مقام‌های جمهوری اسلامی درباره نفت چنان سخن می‌گویند که گویی تنها مساله، فروش امروز یا فردای چند میلیون بشکه کالای ذخیره‌شده است.

چهار سال پس از قتل حکومتی مهسا ژینا امینی، جمهوری اسلامی همچنان پابرجا و ماشین سرکوبش سخت مشغول است، اما روایت‌های شهروندان و شواهد مقاومت روزمره از یک دگرگونی پایدار در نگاه بسیاری از مردم به حق، قدرت و قواعد زندگی اجتماعی خبر می‌دهد که چهار سال پس از واقعه، همچنان ادامه دارد.

روزنامه واشینگتن‌پست در یادداشتی در بخش دیدگاه‌های خود، ایدئولوگ‌های حاکم بر ایران را «آدمکش و مقاوم» توصیف و استدلال کرده‌ است که جمهوری اسلامی تا زمانی که نگران از دست دادن توانایی خود برای سرکوب دور بعدی اعتراضات ایرانیان نشود، از مهم‌ترین اهداف خود دست نخواهد کشید.

تصویری که از بازداشت و ضرب و جرح یک نوجوان در تبریز منتشر شده، فقط درباره یک بازداشت نیست. آنچه در این تصاویر دیده می‌شود، پرسش بزرگ‌تری را پیش می‌کشد: وقتی یک کودک در اختیار پلیس قرار می‌گیرد، قانون باید با او چگونه رفتار کند؟

چهار سال از خیزش «زن، زندگی، آزادی» می‌گذرد. در این مدت، ایران شاهد تحولاتی پرشتاب و تکان‌دهنده بوده است؛ از جمله وقوع دو جنگ، اعتراضات دی‌ماه و کشتار بی‌سابقه مردم. در میانه این تحولات، دانشگاه اکنون کجا ایستاده است و چه چشم‌اندازی می‌توان برای آینده آن متصور بود؟

چهار سال پس از قتل حکومتی مهسا ژینا امینی، نوجوانان بازمانده که پس از چرخاندن و آتش زدن روسری در خیابان‌ها قد کشیدند، انقلاب ملی دی ۱۴۰۴ را رقم زدند. آن‌‌ها در این فاصله زندگی را پیش برده‌اند، اما خیابان را برای تسویه‌حساب با جمهوری اسلامی رها نکرده‌اند.

در شهریور ۱۴۰۱، مرگ مهسا امینی، دختر ۲۲ساله، در بازداشت «گشت ارشاد» حکومت ایران آتشی برافروخت که همچنان شعله‌ور است.

سال‌هاست که نزدیک شدن به اول مهر برای بسیاری از خانواده‌ها با نوعی اضطراب همراه بوده است؛ اضطرابِ شروع مدرسه، جدا شدن کودک از خانه، ورود به کلاس و معلم جدید و نگرانی از اینکه سال تحصیلی پیش رو چگونه خواهد گذشت. اما این اضطراب همیشه در شرایط اجتماعی و روانی یکسانی تجربه نشده است.

چهار سال پس از کشته شدن مهسا ژینا امینی و آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی»، نسلی از نوجوانان و جوانان که شاهد تبدیل نام ژینا به رمز خیزش بودند، امروز با وجود ادامه سرکوب، از مرزهای اجتماعی و سیاسی پیش از ۱۴۰۱ گذشته‌اند و همچنان بر خواست تغییر بنیادین، آزادی و برابری تاکید می‌کنند.

«هفت نفر بودیم. با منطقه آشنا نبودیم و در یک کوچه گیر افتادیم. هوا تاریک بود و مامورانی به سراغمان آمدند که لباس‌هایی شبیه نیروهای انتظامی به تن داشتند. با شوکر و باتوم به‌شدت ما را زدند، بعد چشم‌بند زدند و سوار ماشین کردند.»

داعش نفت را برای تامین هزینه جنگ می‌فروخت؛ جمهوری اسلامی و نیروهای هم‌سو با آن از ناامنی مسیرهای انرژی به‌عنوان اهرم فشار بهره می‌گیرند.

در هفته‌ها و ماه‌های اخیر، بحث‌های بسیاری درباره شرایط وخیم اقتصادی در ایران، تورم و گرانی افسارگسیخته و فشار شدید معیشتی بر مردم مطرح شده است.

رسانه‌ها در ایران گزارش داده‌اند از هر هفت دانش‌آموز ایرانی، تقریبا یک نفر در مدرسه غیردولتی درس می‌خواند؛ یعنی حدود دو و نیم میلیون دانش‌آموز و نزدیک به ۱۵ درصد جمعیت دانش‌آموزی کشور.

«کمی نور» ادامه‌ای است بر فیلم‌های پیشین علی عسگری، از «ناپدید شدن» تا «کمدی الهی» که با همان سبک و سیاق به شکل زیرزمینی سعی دارد چهره نادیده‌ای از اجتماع امروز ایران را ثبت کند؛ در این فیلم تهران پس از کشتار دی ماه برای اولین بار در فیلمی ایرانی روایت می‌شود.

در تاریخ انسان کمتر گذرگاه آبی جهان به اهمیت تنگه هرمز وجود دارد. تنگه هرمز با گذر از هزاران سال تاریخ از دوران ایران باستان تا امروز، بر سرنوشت بشر در سراسر جهان تاثیر گذاشته است.