اکسیوس: ویتکاف به سوئیس رفت؛ احتمال سفر عراقچی در روز شنبه

رابرت مالی، نماینده ویژه پیشین دولت بایدن در امور ایران، در گفت‌وگو با پی‌بی‌اس نیوز گفت تفاهم‌نامه آمریکا و جمهوری اسلامی سرشار از ابهام و زمینه‌های اختلاف است و هیچ‌جا این اختلاف‌ها به اندازه لبنان آشکار و خطرناک نیست.

او با اشاره به خسارت‌های جنگ گفت جمهوری اسلامی صدها میلیارد دلار زیان دیده و کاهش قابل توجهی در تولید ناخالص داخلی را تجربه کرده است. به گفته مالی، منافع احتمالی حاصل از فروش نفت یا دسترسی محدود به دارایی‌های مسدودشده در مقایسه با این خسارت‌ها ناچیز است.

مالی درباره آینده مذاکرات گفت حل همه اختلاف‌های هسته‌ای و تحریمی در ۶۰ روز «تقریبا غیرممکن» است. او پیش‌بینی کرد دو طرف ممکن است به توافق‌های محدود یا تمدید مهلت مذاکرات روی آورند و هشدار داد شکست گفت‌وگوها می‌تواند به ازسرگیری جنگ و بحران تازه در تنگه هرمز منجر شود.

خبرگزاری رویترز در مورد یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی و آمریکا نوشت طرح‌های اولیه توافق بین واشینگتن و تهران برای پایان دادن به جنگ، حاوی یک پارادوکس گزنده است: اقدام برای ترغیب ایران به پایبندی، ممکن است سپاه پاسداران را تقویت کند.

رویترز در گزارشی که جمعه ۲۹ خرداد منتشر شد، نوشت در حالی که تهران و واشینگتن خود را برای مذاکرات درباره توافقی آماده می‌کنند که می‌تواند به پایان جنگ منجر شود و راه را برای آزادسازی میلیاردها دلار از دارایی‌های ایران و بازگشت سرمایه‌گذاری خارجی به اقتصاد این کشور باز کند، سپاه پاسداران در موقعیتی قرار گرفته است که احتمالاً یکی از بزرگ‌ترین برندگان این توافق خواهد بود.

این خبرگزاری یادآور شد که ایالات متحده و متحدان غربی‌اش سپاه پاسداران را یک سازمان تروریستی می‌دانند. با این حال، چهار منبع ارشد ایرانی به رویترز گفته‌اند که سپاه، بیش از هر نهاد دیگری، در موقعیتی قرار دارد که از لغو تحریم‌ها، ازسرگیری صادرات نفت و ورود سرمایه‌گذاری خارجی بیشترین منفعت مالی را ببرد.

متن کامل را اینجا بخوانید.

رویترز گزارش داد همزمان با برقراری آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله در لبنان، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، راهی سوئیس شده‌اند؛ اقدامی که می‌تواند آغازگر مذاکرات فنی برای تبدیل «تفاهم» تهران و واشینگتن به یک توافق دائمی باشد.

خبرگزاری رویترز به نقل از وب‌سایت اکسیوس گزارش داد ویتکاف راهی سوئیس شده تا به جرد کوشنر، داماد رییس‌جمهوری آمریکا، که از پیش در این کشور حضور دارد، بپیوندد. بر اساس این گزارش، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، نیز قصد دارد روز شنبه به سوئیس سفر کند. به نوشته رویترز، این تحولات می‌تواند نشانه آغاز مذاکرات فنی میان دو طرف برای دستیابی به یک توافق دائمی باشد.

این تحرکات دیپلماتیک پس از برقراری آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله در لبنان صورت می‌گیرد؛ آتش‌بسی که پس از تشدید درگیری‌ها برقرار شد و امیدها برای ادامه اجرای یادداشت تفاهم ۱۴ بندی جمهوری اسلامی و آمریکا را افزایش داده است. این توافق که اوایل هفته امضا شد، توقف درگیری‌ها و آغاز یک دوره ۶۰ روزه برای حل اختلافات درباره برنامه هسته‌ای ایران و سایر مسائل مورد اختلاف را پیش‌بینی می‌کند.

متن کامل را اینجا بخوانید.

بری روزن، گروگان سابق آمریکایی در ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در شرایطی که تفاهم‌نامه ایالات متحده و ایران با وجود درگیری‌های مجدد در لبنان همچنان پابرجاست، از آنچه که به نظر می‌رسد در مذاکرات، در میان سایر مسائل مهم، از قلم افتاده است، نگرانم: سرنوشت شش آمریکایی که در حال حاضر در ایران بازداشت شده‌اند یا از خروج آنها جلوگیری شده است.»

او اضافه کرد: «ما نام سه نفر را می‌دانیم: کامران حکمتی، رضا ولی‌زاده و افرین مهاجر.»

روزن اشاره کرد ان‌بی‌سی در مصاحبه‌ای که حدود دو هفته پیش انجام شد، از دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، در مورد آمریکایی‌های بازداشت شده در ایران پرسید، و افزود: «پاسخ او این بود: هیچ کس لیستی ندارد. اگر لیستی دارید، آن را به من بدهید و من آنها را آزاد خواهم کرد.»

به گفته روزن، با این حال، چند هفته بعد، کاخ سفید هنوز نمی‌گوید که آیا این آمریکایی‌ها بخشی از توافق با تهران هستند یا خیر.

او نوشت: «به عنوان یک گروگان سابق، من عمیقاً این موضوع را که سرنوشت آمریکایی‌ها در مذاکراتی که می‌تواند روابط ایالات متحده و ایران را تغییر دهد، مطرح نیست، نگران‌کننده می‌دانم.

روزن تاکید کرد:«هیچ توافقی نباید آمریکایی‌ها را نادیده بگیرد.»

خبرگزاری حکومتی ایرنابه نقل از « یک منبع رسمی» نوشت که محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، شنبه ۳۰ خرداد برای دیدار با مقام‌های بلندپایه جمهوری اسلامی به تهران سفر می کند.

این منبع که ایرنا به هویت او اشاره نکرد، افزود نقوی در تهران پیشبرد مذاکرات بین ایران و آمریکا را پیگیری خواهد کرد.

نقوی از زمان آغاز میانجی‌گری پاکستان چند بار به تهران رفته است.

اکسیوس، به نقل از «یک منبع آگاه» نوشت عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی در تدارک سفر به سوئیس در روز شنبه ۳۰ خرداد است اما امکان دارد این برنامه دستخوش تغییر شود.

اکسیوس به نقل از یک منبع از یکی از کشورهای میانجی افزود که عراقچی جمعه ۲۹ خرداد به چند تن از همتایان خود گفت که آتش‌بس در لبنان «موضوعی حیاتی برای ایران» و یک عامل «سرنوشت‌ساز» در مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی است.

منبع دیگری از یکی از کشورهای میانجی نیز گفت: «ایرانی‌ها تاکید کردند که می‌خواهند قبل از سفر به سوئیس شاهد برقراری آتش‌بس [در لبنان] باشند.»

نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، لغو مذاکرات روز جمعه حکومت ایران و آمریکا در سوئیس را نه یک شکست دیپلماتیک، بلکه بخشی از رقابت گسترده‌تر بر سر آینده نظم منطقه‌ای توصیف کرد. این رسانه نوشت دشوارترین مرحله هر توافق، تبدیل تفاهم‌های اولیه به سازوکارهای اجرایی و تضمین‌های عملی است و در چنین شرایطی، هر تحول میدانی یا اختلاف در برداشت‌ها می‌تواند روند مذاکرات را با وقفه روبه‌رو کند. به نوشته نورنیوز، حملات اخیر اسرائیل به لبنان نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است و بخشی از ساختار سیاسی و امنیتی اسرائیل از کاهش تنش میان ایران و آمریکا نگران است، زیرا چنین توافقی می‌تواند معادلات قدرت در منطقه را تغییر دهد.

این رسانه همچنین تاکید کرد که تهران امنیت متحدان منطقه‌ای خود را بخشی از امنیت ملی می‌داند و در مقابل، دولت ترامپ ناچار است میان پیشبرد توافق با ایران و حفظ روابط راهبردی با اسرائیل تعادل برقرار کند. نورنیوز با اشاره به بی‌اعتمادی موجود در هر دو کشور نسبت به توافق، نوشت سه بازیگر اصلی این پرونده، یعنی ایران، آمریکا و اسرائیل، در حال آزمودن اراده یکدیگر هستند و سرنوشت توافق به توانایی آنها در عبور از تنش‌های میدانی و فشار مخالفان بستگی دارد؛ در غیر این صورت، وقفه کنونی می‌تواند به فرسایش تدریجی توافق منجر شود.

جزییات بیشتر را اینجا بخوانید.

روزنامه اقتصادی «ودوموستی» به نقل از الکسی یورک، محقق مرکز مطالعات خاورمیانه، متعلق به موسسه اقتصاد جهانی و روابط بین‌الملل آکادمی علوم روسیه، نوشت که ارزیابی عملی بودن تفاهم‌نامه آمریکا و جمهوری اسلامی در حال حاضر دشوار است.

او افزود: «از یک سو، هیچ یک از طرفین به از سرگیری کامل خصومت‌ها علاقه‌ای ندارند زیرا قادر به دستیابی به اهداف خود از طریق نیروی نظامی نیستند. از سوی دیگر، این سند از نظر قانونی الزام‌آور نیست و همچنین به نفع خواسته‌های ایران است.»

یورک اضافه کرد: «ایالات متحده احتمالاً به دنبال استفاده از هر فرصت برای تغییر اوضاع به نفع خود خواهد بود. واشینگتن به هیچ بهانه خاصی نیاز نخواهد داشت. برای دونالد ترامپ کافی خواهد بود که بار دیگر ایران را به عدم رعایت توافق یا به تأخیر انداختن مذاکرات متهم کند.»

او این احتمال را رد نکرد که سرانجام یک توافق الزام‌آور از نظر قانونی حاصل می‌شود و گفت: «اما برای انجام این کار، طرفین باید به سختی تلاش کنند تا یک سند با متن مشخص تهیه کنند.»

این پژوهشگر روس تاکید کرد که این موضوع تا حد زیادی به چگونگی تحولات در منطقه و سراسر جهان بستگی دارد.

کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد که برخی از مقامات دولت دونالد ترامپ درصدد «ایجاد کانال‌های غیررسمی ارتباطی» با مخالفان نخست‌وزیر این کشور هستند.

این رسانه اسرائیلی در این مورد به «مدعیان اصلی جایگزینی» بنیامین نتانیاهو در انتخابات پیش رو، یعنی نفتالی بنت، نخست‌وزیر سابق، و گادی آیزنکوت، فرمانده سابق ارتش، اشاره کرد.

در این گزارش به «نگرانی فزاینده» در مورد اعضای راست افراطی دولت نتانیاهو، ناامیدی از ناتوانی در پیشبرد دستور کارهای مختلف دیپلماتیک با دولت فعلی که به دلیل رفتارش در جنگ غزه در سطح بین‌المللی موردانتقاد قرار گرفته است، و اذعان به اینکه نتانیاهو به راحتی می‌تواند در انتخابات پیش رو که قرار است حداکثر در ماه اکتبر برگزار شود، شکست بخورد، اشاره شده است.

جک کین، جانشین اسبق فرمانده نیروی زمینی ارتش آمریکا، به شبکه خبری فاکس گفت که با وجود مذاکرات جاری با هدف اجرای یادداشت تفاهم، همچنان نسبت به این موضوع که جمهوری اسلامی سرانجام با ایالات متحده به یک توافق پایدار برسد، تردید دارد.

او افزود: «احساس درونی‌ام این است که احتمالاً به توافقی دست پیدا نخواهیم کرد.»

کین اضافه کرد: «همه ما دوست داریم توافقی را ببینیم که تمام اهداف حداکثری رییس‌جمهور را برآورده کند.»

او استدلال کرد که جمهوری اسلامی معتقد است از طریق توانایی در ایجاد اختلال در حرکت کشتیرانی تنگه هرمز، اهرم فشار خود را حفظ می‌کند، و هشدار داد که تهران می‌تواند برای به تاخیر انداختن یا از مسیر خارج کردن مذاکرات تلاش کند

کین گفت: «هر اتفاق که اینجا بیفتد و مطابق میل آنها پیش نرود، می‌گویند تنگه بسته شده است.»

با این حال، او گفت که اگر دیپلماسی شکست بخورد، دونالد ترامپ اجازه نخواهد داد که این مسئله حل نشده باقی بماند.

کین گفت: «به شما تضمین می‌دهم که او قرار نیست یک ایران به‌هم ریخته را تحویل جانشین خود دهد. او این را اصلاح خواهد کرد.»