روزنامه والاستریت ژورنال در تحلیلی نوشت که اگرچه اعلام توافق از سوی دونالد ترامپ و تایید آن از سوی تهران میتواند بزرگترین پیشرفت دیپلماتیک در چهار ماه جنگ اخیر باشد، اما موفقیت یا شکست آن به چند عامل کلیدی بستگی دارد؛ از جمله بازگشایی تنگه هرمز، پایان محاصره دریایی ایران و نحوه رفتار اسرائیل در روزهای آینده.
دیمین پالِتا، رییس دفتر واشینگتن والاستریت ژورنال، نوشت که ترامپ در روز تولد ۸۰ سالگی خود «بزرگترین هدیه تولدش» را دریافت کرد؛ زمانی که از دستیابی به توافق اولیه با [حکومت] ایران خبر داد؛ توافقی که به گفته نویسنده، در صورت اجرایی شدن میتواند نقطه پایانی بر نزدیک به چهار ماه درگیری و بحران اقتصادی ناشی از آن باشد.
این تحلیل در عین حال این پرسش را مطرح میکند که آیا توافق اعلامشده واقعاً پایدار و قابل اجرا خواهد بود یا نه.
تنگه هرمز؛ نخستین آزمون توافق
والاستریت ژورنال بازگشایی تنگه هرمز را مهمترین شاخص برای سنجش جدیت «توافق» میداند.
ترامپ اعلام کرده است که پس از امضای رسمی توافق در روز جمعه، این آبراه راهبردی که طی ماههای گذشته با محدودیتهای اعمالشده از سوی حکومت ایران روبهرو بوده، دوباره برای تردد کشتیها باز خواهد شد.
به نوشته این روزنامه، اگر کشتیهای نفتکش و تجاری بتوانند بار دیگر به شکل عادی از تنگه هرمز عبور کنند، این تحول میتواند تاثیر قابل توجهی بر بازارهای انرژی و تجارت جهانی بگذارد و شوک مثبتی به اقتصاد بینالمللی وارد کند.
با این حال، نویسنده هشدار میدهد که فاصله زمانی میان اعلام توافق و امضای رسمی آن همچنان میتواند با تحولات پیشبینینشده همراه باشد.
پایان محاصره دریایی ایران
دومین عامل تعیینکننده از نگاه والاستریت ژورنال، سرنوشت محاصره دریایی ایران است.
کاخ سفید در ماههای گذشته برای افزایش فشار بر تهران، محاصره دریایی کشتیها و بنادر ایران را در دستور کار قرار داده بود؛ اقدامی که به نوشته این روزنامه عملاً با هدف فلج کردن اقتصاد ایران انجام شد.
ترامپ اکنون اعلام کرده است که همزمان با بازگشایی تنگه هرمز، این محاصره نیز لغو خواهد شد.
به باور نویسنده، رفع محاصره دریایی میتواند انگیزه جمهوری اسلامی را برای ادامه مذاکرات با واشینگتن افزایش دهد، زیرا بخشی از فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ کاهش خواهد یافت.
اسرائیل؛ بزرگترین متغیر توافق
والاستریت ژورنال اسرائیل را یکی از مهمترین عوامل تهدیدکننده توافق توصیف کرده است.
این گزارش یادآوری میکند که در ماههای گذشته، حملات اسرائیل به لبنان و مواضع نیروهای همپیمان حکومت ایران یکی از اصلیترین موانع پیشرفت مذاکرات بوده است. جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده بود که ادامه این حملات میتواند روند توافق را متوقف کند.
به نوشته این روزنامه، ترامپ در ابتدا نسبت به نگرانیهای تهران درباره حملات اسرائیل بیاعتنا بود، اما در هفتههای اخیر به دلیل ادامه عملیات نظامی اسرائیل و خودداری دولت بنیامین نتانیاهو از کاهش تنشها، به شدت ناراضی شده است.
حملات اسرائیل حتی تا صبح یکشنبه نیز ادامه یافت و واکنش علنی ترامپ را در پی داشت.
نویسنده میپرسد که آیا اسرائیل حاضر خواهد شد برای حفظ توافق از شدت عملیات نظامی خود بکاهد یا خیر؛ پرسشی که از نگاه او یکی از عوامل تعیینکننده آینده این روند دیپلماتیک است.
احساس آرامش، اما با ابهامهای فراوان
والاستریت ژورنال مینویسد مذاکرات میان تهران و واشینگتن طی ماههای گذشته بارها با پیشرفتهای ناقص، عقبگردها و بحرانهای ناگهانی همراه بوده است، اما فضای حاکم بر یکشنبه شب با دفعات قبل تفاوت داشت.
به نوشته این روزنامه، هم در آمریکا و هم در ایران نوعی احساس آسودگی و کاهش تنش دیده میشد؛ احساسی که میتواند نشانه نزدیک شدن دو طرف به پایان یکی از خطرناکترین بحرانهای سالهای اخیر باشد.
با این حال، نویسنده تاکید میکند که همچنان پرسشهای مهمی بیپاسخ مانده است؛ از جمله اینکه آیا اسرائیل به آمریکا و حکومت ایران فرصت خواهد داد تا مذاکرات را ادامه دهند، آیا گروههای همپیمان جمهوری اسلامی در منطقه قابل مهار خواهند بود و آیا طرفین میتوانند از موانع متعدد سیاسی و امنیتی پیش رو عبور کنند.
والاستریت ژورنال در پایان نتیجه میگیرد که با وجود اعلام توافق اولیه، هنوز «عوامل متحرک» فراوانی در این بحران وجود دارد و سرنوشت نهایی توافق به نحوه مدیریت همین متغیرها در روزها و هفتههای آینده بستگی خواهد داشت.
