فارین پالیسی: ترامپ جنگی را آغاز کرد که نمیتواند آن را کنترل کند
نشریه فارین پالیسی در تحلیلی با اشاره به درگیریهای مستقیم یکشنبه شب جمهوری اسلامی و اسرائیل نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا میخواهد به جنگ ایران پایان دهد، اما جمهوری اسلامی، حزبالله و اسرائیل ایدههای دیگری دارند.
فارین پالیسی دوشنبه ۱۸ خرداد در گزارشی تحلیلی نوشت: «دونالد ترامپ با وجود آنکه پس از ماهها تلاش ناموفق برای دستیابی به یک توافق صلح همچنان اصرار دارد که کنترل اوضاع را در دست دارد، عملا از پشت فرمان به کناری منتقل و به مسافری در جنگ ایران تبدیل شده است. او با تلاش برای القای این تصور که همچنان همهچیز تحت کنترلش است و با انکار واقعیتهای پیچیده میدانی، تنها دستیابی به یک توافق را دشوارتر کرده است.»
بهنوشته این نشریه محدود بودن توانایی ترامپ در تعیین مسیر جنگ، شامگاه یکشنبه آشکار شد؛ زمانی که اسرائیل و جمهوری اسلامی برای نخستین بار از زمان آغاز آتشبس در اوایل آوریل، بار دیگر به تبادل آتش پرداختند.
پس از حملات اسرائیل به بیروت در روز یکشنبه، حملاتی که ترامپ گفت از آنها «خوشحال نیست»، سپاه پاسداران موجی از موشکهای بالستیک را به سوی اسرائیل شلیک کرد. این موشکها رهگیری شدند و گزارشی از تلفات یا خسارت به زیرساختها منتشر نشد.
پس از حمله موشکی سپاه، ترامپ تلاش کرد نشان دهد که کنترل اوضاع را در دست دارد و اعلام کرد از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خواهد خواست که به این حملات پاسخ ندهد.
ترامپ به روزنامه فایننشال تایمز گفت: «من تصمیم میگیرم. همه تصمیمها را من میگیرم. او [نتانیاهو] تصمیمگیرنده نیست.»
اما اسرائیل در نهایت حملات تلافیجویانه خود را انجام داد.
یحیئیل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران ۱۱ موشک بالستیک به سوی اسرائیل شلیک کرد. هیچ کشوری در جهان که برای خود احترام قائل باشد چنین حملهای را تحمل نمیکند و اسرائیل نیز چنین نخواهد کرد. اسرائیل اکنون در حال هدف قرار دادن سایتهای پرتاب موشکهای زمینبهزمین ایران است.»
ترامپ دوشنبه خواستار برقراری فوری آتشبس میان دو طرف شد و در حال حاضر تبادل آتش متوقف شده است.
با این حال، جمهوری اسلامی هشدار داده که هرگونه تجاوز ادامهدار، از جمله در جنوب لبنان، با «اقدامات بسیار شدیدتر و کوبندهتر» مواجه خواهد شد.
از سوی دیگر، اسرائیل نیز تاکید کرده که به نبرد با حزبالله ادامه خواهد داد و اگر جمهوری اسلامی بار دیگر دست به حمله بزند، پاسخی قاطع و ویرانگر به تهران خواهد داد
بهنوشته فارین افرز، در شرایطی که ترامپ مشتاق دستیابی به یک توافق صلح و جلوگیری از بازگشت به جنگی تمامعیار است، به نظر میرسد جمهوری اسلامی به خوبی دریافته که میتواند هم از بنبست موجود بر سر تنگه هرمز و بحران انرژی ناشی از آن و هم از عملیات اسرائیل در لبنان به عنوان اهرم فشار در مذاکرات استفاده کند.
اوفر شلاح، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی (INSS) وابسته به دانشگاه تلآویو، به فارین افرز گفت: «تهران معادله جدیدی در خاورمیانه ایجاد کرده است؛ معادلهای که در آن حمله اسرائیل به حزبالله میتواند موجب حمله از خاک ایران به اسرائیل شود.»
در این تحلیل تاکید شده که این وضعیت نشاندهنده دشواریهایی است که ترامپ همچنان در تلاش برای هدایت مجموعهای پیچیده و درهمتنیده از بحرانهای خاورمیانه با آن روبهرو خواهد بود. هرچند آمریکا نزدیکترین متحد اسرائیل محسوب میشود، اما به نوشته فارین افرز نفوذ واشینگتن بر رهبران اسرائیل محدودیتهای مشخصی دارد.
کاخ سفید همچنان در بیانیههای خود از «حق دفاع اسرائیل از خود» در موضوع لبنان حمایت میکند، اما این بحران برای ترامپ به یک دردسر تبدیل شده است؛ آن هم در شرایطی که او به دنبال راهی برای خروج از جنگ ایران است؛ جنگی که محبوبیت او را کاهش داده و ممکن است به حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای ماه نوامبر آسیب بزند.
دولت ترامپ تلاش زیادی کرده تا درگیری لبنان را از جنگ ایران جدا نشان دهد، اما جمهوری اسلامی دستیابی به هرگونه توافق صلح را منوط به توقف خصومتها در لبنان کرده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هفته گذشته به سناتورها گفت: «ما تلاش میکنیم مذاکرات لبنان و اسرائیل را موضوعی جدا و مستقل از ایران ببینیم، اما ایران میخواهد همه این مسائل را با هم گره بزند.»
ترامپ همچنین از تشدید عملیات اسرائیل علیه حزبالله ابراز نارضایتی کرده است، اما نتانیاهو ملاحظات داخلی خاص خود را دارد.
بهنوشته فارین افرز، نخستوزیر اسرائیل که برای آینده سیاسی خود میجنگد، در شرایطی قرار دارد که محبوبیتش در آستانه انتخابات در پاییز پیش رو بهشدت کاهش یافته است. او با فشار داخلی شدیدی روبهروست تا مبارزه با حزبالله را ادامه دهد و درخواستهای واشینگتن برای کاهش شدت عملیات را نادیده بگیرد.
ساکنان شمال اسرائیل، که بیشترین آسیب را از حملات حزبالله متحمل شدهاند، از منتقدان جدی نتانیاهو هستند و از او خواستهاند رویکردی حتی سختگیرانهتر اتخاذ کند.
این دیدگاه تنها محدود به شمال اسرائیل نیست.
بر اساس نظرسنجی منتشرشده از سوی موسسه مطالعات امنیت ملی در اواخر ماه مه، اکثریت اسرائیلیها ( ۵۹ درصد) معتقدند اسرائیل باید نبرد با حزبالله را تشدید کند.
بهنوشته فارین افرز، تلاشهای ترامپ برای وادار کردن نتانیاهو به عقبنشینی از عملیات لبنان، با هدف جلوگیری از تخریب فرصتهای دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی، عملا موضع تهران را تقویت میکند؛ موضعی که بر غیرقابل تفکیک بودن این مسائل تاکید دارد.
فارین افرز سپس تاکید کرده که واقعیت نیز این است که جنگ لبنان و جنگ ایران به شکل بنیادینی به یکدیگر گره خوردهاند. از همان روزهای نخست آتشبس جنگ ایران مشخص بود که لبنان به مشکلی جدی برای ترامپ و مانعی بر سر راه هر توافق نهایی تبدیل خواهد شد.
به|نوشته این نشریه، آتشبس تقریبا فروپاشید زیرا آمریکا و اسرائیل در ابتدا حاضر نبودند لبنان را بخشی از توافق بدانند.
در نهایت اسرائیل و لبنان در اواسط آوریل با یک آتشبس موافقت کردند، اما وضعیت همچنان متشنج باقی ماند و از آن زمان تاکنون تبادل آتش میان حزبالله و ارتش اسرائیل ادامه داشته است.
حزبالله که هم به عنوان یک نیروی سیاسی و هم یک سازمان مسلح نفوذ گستردهای در لبنان دارد، درخواستها برای خلع سلاح را رد کرده است.
اوفر شلاح به فارین افرز گفت: «آنچه نتانیاهو و اسرائیل اکنون درک کردهاند این است که از نگاه رییسجمهوری ترامپ، جنگ تمام شده است و تنها چیزی که اکنون برای او اهمیت دارد، دستیابی به نوعی توافق با ایرانیهاست تا بتواند اعلام کند جنگ پایان یافته است.»
شلاح معتقد است پس از موفقیت عملیات ژانویه که به دستگیری نیکلاس مادورو، رییسجمهوری وقت ونزوئلا منجر شد، ترامپ تصور کرد در ایران نیز فرصتی برای دستیابی به یک «پیروزی آسان» به دست آورده است.
به گفته شلاح، «سناریو مادورو» هرگز در ایران محقق نشد و ترامپ اکنون ظاهرا علاقه خود را از دست داده و میخواهد از این پرونده عبور کند اما همانگونه که روسای جمهوری پیشین آمریکا نیز بارها تجربه کردهاند، جنگهای خاورمیانه عادت دارند به باتلاقهایی تبدیل شوند که خروج آسانی از آنها وجود ندارد.
دنیس راس، دیپلمات ارشد سابق آمریکایی، در یادداشتی در روزنامه واشینگتنپست نوشت که سیاست دونالد ترامپ در قبال جمهوری اسلامی «ممکن است بهتدریج به تغییر واقعی در تهران منجر شود.»
او اشاره کرد: «هیچ توافقی با ایران هرگز ساده به دست نمیآید» و افزود:«در کوتاهمدت، ایران به طرز شگفتآوری در استفاده از اهرم خود ماهر بوده است. اما در درازمدت، ناهماهنگی داخلی و شکستهای ریشهدار جمهوری اسلامی ممکن است منجر به تغییرات تاریخی به سمت بهتر شدن در تهران شود.»
راس نوشت که تهران در جنگ ۴۰ روزه «دو اهرم قدرتمند دارد که قبل از این درگیری فکر نمیکرد از آنها استفاده کند؛ اختلال در ترانزیت از طریق تنگه هرمز و حمله به تأسیسات نفتی همسایگان عرب خلیج فارس» و اضافه کرد: «این اهرم جدید، دستاوردهای روشنی از جنگ برای ایران به ارمغان میآورد.»
با این همه، به اعتقاد این دیپلمات ارشد پیشین آمریکایی، «ایران همچنین متحمل خسارات زیادی به قابلیتهای نظامی و پایگاه صنعتی دفاعی خود شده است.»
او تاکید کرد: «پس از پایان جنگ، رهبران ایران باید با تناقضات درونی جمهوری اسلامی و ناکامیهای آن در تأمین نیازهای مردم ایران - بدون اینکه جنگ بهانهای برای عدم رسیدگی به آنها باشد - دست و پنجه نرم کنند.»
راس در بخشی از یادداشت خود در مورد سیاست دونالد ترامپ در قبال جمهوری اسلامی اشاره کرد: « ترامپ همانطور که در چند نقطه دیگر در جنگ انجام داد، عقبنشینی کرد و با این کار به دیپلماسی خود آسیب بیشتری رساند.»
او در عین حال نوشت: «حتی اگر ترامپ به اهداف اعلام شده خود - که در زمانهای مختلف شامل تسلیم بیقید و شرط ایران، محدود کردن بازسازی برنامه موشکهای بالستیک و زیرساختهای دفاعی تهران و متوقف کردن حمایت ایران از شبکه نیابتی آن بوده است، دست نیابد، ممکن است در یک زمینه به بیش از آنچه اکنون به دنبال آن است، دست یابد: پتانسیل تغییر در داخل ایران.»
راس پیشبینی کرد: «فساد بومی و سوء مدیریت گسترده رژیم با تلاشهای رهبری جدید آن برای بازسازی پایگاه نظامی و صنعتی دفاعی خود تشدید خواهد شد» و افزود: «این موضوع به منابع عظیمی نیاز دارد که با نیازهای اقتصاد غیرنظامی، بحران فعلی بیکاری گسترده و ناتوانی مزمن رژیم در برآورده کردن اساسیترین الزامات حکومتداری: تأمین آب، برق و ارزی که ارزشی داشته باشد، سازگار نخواهد بود.»
او در همین ارتباط به «زیر سوال بردن هزینههای بالای تحمیل شده بر کشور و درستی استراتژی» علی خامنهای در «حمایت از شبکه نیابتی منطقهای تهران» پس از جنگ ۱۲روزه در تابستان سال گذشته اشاره کرد و نوشت این صداها ناپدید نشدهاند، حتی اگر آنها و بخش وسیعتری از مردم فعلاً ساکت باشند. اما با افزایش اجتنابناپذیر نارضایتی، این صداها خاموش نخواهند ماند.
راس نوشت لغو تحریمها فقط برای رژیم زمان میخرد، و اضافه کرد: «اما حتی با کمک، توانایی تهران در مدیریت مشکلات داخلی خود محدود خواهد ماند و فشارهای داخلی افزایش خواهد یافت. ممکن است این جنگها به فروپاشی رژیم منجر نشوند، اما میتوانند چیزی را که خامنهای از آن بسیار وحشت داشت، به وجود آورند: ظهور یک گورباچف ایرانی - رهبری که میخواهد توسعه داخلی را در اولویت قرار دهد، با مردم ارتباط برقرار کند و به عنوان اصول سازماندهی، به رویارویی با جهان خارج پایان دهد.»
نشریه اکونومیست در گزارشی در مورد حملات موشکی بین جمهوری اسلامی و اسرائیل و مواضع دونالد ترامپ در قبال آن، نوشت: «رییسجمهوری آمریکا نمیخواهد شاهد تجدید جنگی باشد که آمریکا و اسرائیل به مدت ۴۰ روز با هم علیه ایران جنگیدند؛ جنگی که به مسدود شدن تنگه هرمز و افزایش قیمت جهانی انرژی منجر شد.»
این گزارش با اشاره به مواضع جمهوری اسلامی در دفاع از حزبالله لبنان، و اسرائیل برای حمله به این گروه نبایتی تهران افزود هر دو کشور آماده هستند تا جنگ دیگری را از سر بگیرند.
به نوشته اکونومیست، همه اینها، ترامپ را با یک معضل روبرو میکند؛ او پیش از این تلاش کرده و نتوانسته است آتشبس را به اسرائیل، چه در لبنان و چه در ایران، تحمیل کند. او اسرائیل را از مذاکرات با ایران که توسط پاکستان و سایر واسطهها میانجیگری میشود، کنار گذاشته است. اما کنار گذاشتن شریک جنگی خود در این مذاکرات نیز نتیجهای نداشته است.
این نشریه ضمن اشاره به گزارشهای مربوط به اختلافنظرات ترامپ و نتانیاهو در هفتههای اخیر اضافه کرد: «اگرچه ممکن است ترامپ مایل باشد از نتانیاهو جدا شود، اما هنوز تمایلی به جدایی از متحد خود ندارد. همکاری بین نیروهای مسلح دو کشور به گونهای است که اگر رییسجمهور تصمیم میگرفت، آمریکا میتوانست جلوی حملات اسرائیل به ایران را بگیرد.»
اکونومیست درادامه نوشت که ترامپ «بهدلیل محدودیتهای سیاسی عقبنشینی نمیکند» و در این مورد از جمله به آنچه «کاهش حمایت عمومی از اسرائیل» در آمریکا نامید، اشاره کرد.
این نشریه افزود که این کاهش شامل هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه میشود.
اکونومیست در بخش دیگری در مورد اسرائیل نوشت: «نتانیاهو نگرانیهای مهمتری از فرسایش بلندمدت حمایت آمریکا از اسرائیل دارد. او تا ماه اکتبر با انتخابات روبرو خواهد شد و به دلیل دستنیافتن به نتایج قاطع در جنگهایی که اسرائیل نزدیک به سه سال درگیر آن بوده، مورد انتقاد شدید متحدان و مخالفان خود قرار گرفته است.»
این گزارش میافزاید: «رژیم ایران برنامههای هستهای و موشکی خود را حفظ کرده است. حماس، جنبش اسلامی که کشتار هفتم اکتبر را انجام داد، هنوز بخشهایی از غزه را که اسرائیل در اختیار ندارد، کنترل میکند. به همین ترتیب، حزبالله [لبنان]، با وجود اینکه ضربات زیادی را از اسرائیل متحمل شده، همچنان قادر به پرتاب موشک و پهپاد است و در عین حال از پوشش موشکی ایران برخوردار است.»
این نشریه اشاره کرد از زمانی که ترامپ آتشبس با حکومت ایران را اعلام کرد، اسرائیل سعی کرده است جبهه لبنان را از جبهه ایران جدا کند و به مبارزه خود علیه حزبالله ادامه دهد، و اضافه کرد: «اولویت رییسجمهور، دستیابی به توافق با ایران است. به نظر میرسد که او به طور فزایندهای به این نتیجه رسیده که انجام این کار مستلزم اعمال محدودیتهایی بر اسرائیل است.»
اکونومیست در پایان نوشت: «اسرائیل بار دیگر ثابت کرده است که میتواند اهدافی را در سراسر خاورمیانه، از بیروت تا تهران، هدف قرار دهد، اما در تبدیل این به دستاوردهای استراتژیک شکست خورده است» و «این کار خطر از دست دادن متحد آمریکایی خود را در این فرآیند به همراه دارد.»
بلومبرگ در گزارشی تحلیلی به بررسی تاثیر جنگ اسرائیل با جمهوری اسلامی و حزبالله بر سرنوشت سیاسی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل پرداخته و نوشته است که این درگیریها چشمانداز پیروزی نتانیاهو در انتخابات پاییز امسال را تهدید میکنند.
ایتن برونر، رییس دفتر بلومبرگ در اسرائیل و نویسنده این گزارش، با اشاره به حملات موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل در شامگاه یکشنبه ۱۷ خرداد نوشته است که این رخداد بار دیگر شکنندگی تلاشها برای حلوفصل درگیریهای مختلف در خاورمیانه را نشان داد و بدون دستیابی به نوعی راهحل، مسیر بنیامین نتانیاهو برای پیروزی در انتخاباتی که انتظار میرود در ماه سپتامبر یا اکتبر برگزار شود، باریکتر خواهد شد.
وبسایت آکسیوس نوشت تحولات اخیر نشانگر افزایش فاصله منافع راهبردی آمریکا و اسرائیل و اهداف سیاسی رییسجمهوری آمریکا و نخستوزیر اسرائیل از یکدیگر است. بهگفته یک مقام آمریکایی نتانیاهو برای بقای سیاسی خود به ادامه جنگ نیاز دارد و ترامپ برای بقای سیاسی خود به پایان آن.
آکسیوس دوشنبه ۱۸ خرداد در گزارشی بهنقل از منابع آمریکایی و اسرائیلی نوشت ۲۴ ساعت گذشته، «خطر گرفتار شدن دوباره ایالات متحده در عملیات جنگی بزرگ در خاورمیانه را برجسته کرد، بهرغم اینکه رییسجمهوری آمریکا آشکارا خواهان خروج از این وضعیت بود.
بهنوشته آکسیوس ترامپ دوشنبه «اسرائیل و ایران را از لبه پرتگاه عقب راند، اما مشخص نیست تا چه مدت».
آکسیوس افزود: «ترامپ خود را در مقابل یک دوراهی یافت. از یک سو، او میدانست که برای متحد اصلیاش، نتانیاهو، تقریبا غیرممکن است که حمله موشکی حکومت ایران را بیپاسخ بگذارد. از سوی دیگر، او نگران بود که این تلافی به جنگ تمام عیار منجر شود.»
همان زمان، ترامپ در مصاحبهای تلفنی با آکسیوس گفت که به نخستوزیر اسرائیل هشدار داده است که اگر به جنگ با حکومت ایران بازگردد، ممکن است خود را به تنهایی در حال جنگ ببیند.
یک مقام آمریکایی اشاره کرد که ارتش اسرائیل پیش از حمله به بیروت، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، را مطلع کرده بود، اما کاخ سفید را در جریان این حمله نگذاشت.
او اضافه کرد ترامپ که چند روز قبل در یک تماس تلفنی پرتنش، مانع حمله برنامهریزی شده مشابهی از سوی اسرائیل شده بود، از این حمله ناراضی بود.
بر اساس این گزارش، پس از حملات موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل در واکنش به حمله این کشور به جنوب بیروت، «اوضاع به سرعت تشدید شد» و به گفته یک مقام آمریکایی، ترامپ عصر یکشنبه با نتانیاهو تماس گرفت و از او خواست که تلافی نکند.
یک منبع اسرائیلی که در جریان این تماس قرار گرفته است، گفت که ترامپ استدلال کرد که «یا ظرف چند روز با حکومت ایران به توافقی خواهد رسید که حملات را غیرضروری میکند، یا این کار را نخواهد کرد، که در این صورت، ممکن است حملات به ایران را رهبری کند.»
دو مقام آمریکایی و یک منبع اسرائیلی سوم گفتند که این تماس بسیار آرامتر از تماس چند روز قبل بود که ترامپ در آن، نتانیاهو را «دیوانه لعنتی» خطاب کرد.
یک مقام آمریکایی این تماس را «مودبانه» توصیف کرد، در حالی که مقام دوم آمریکایی اشاره کرد که «هیچکس فریاد نزد.»
یک منبع اسرائیلی گفت «نتانیاهو استدلال کرد که پاسخ ندادن به حمله جمهوری اسلامی برای اسرائیل، برای آمریکا و برای توافقی که ترامپ سعی در مذاکره برای آن دارد، بد خواهد بود.»
این منبع افزود: «استدلال نتانیاهو این بود که واکنش نشان ندادن، این پیام را ارسال میکند که تهران دست بالا را دارد و میتواند آمریکا و اسرائیل را از اقدام نظامی بازدارد.»
آکسیوس نوشت: «تماس بدون تصمیم روشنی از سوی نتانیاهو پایان یافت. برخی از مقامات آمریکایی که در این تماس حضور داشتند، احساس کردند که رییسجمهوری موفق شده است که زمان بیشتری بهدست بیاورد.»
منبع اسرائیلی گفت: «نتانیاهو احساس میکرد که اگرچه ترامپ با حملات تلافیجویانه مخالف بود، اما این یک نباید قاطع نبود.»
یک مقام آمریکایی هم گفت: «هیچ راهی وجود ندارد که بیبی بتواند آنچه رییسجمهوری به او گفته است را به عنوان یک توافق تفسیر کند. بهصراحت به او گفته شد که رییسجمهوری از آن حمایت نمیکند، اما او کاری را که انجام میدهد، انجام میدهد.»
به نوشته آکسیوس، نتانیاهو پس از ملاقات با کابینه امنیتی خود و فرماندهان ارتش اسرائیل، به کاخ سفید اطلاع داد که تصمیم به ادامه حملات گرفته است.
ترامپ بعدا به آکسیوس گفت که اسرائیل «خیلی دیر به ما در مورد حملات روز یکشنبه اطلاع داد. آنها از قبل در راه بودند. اما در نهایت من [حمله اسرائیل] را محدود کردم.»
یک مقام اسرائیلی تایید کرد که نتانیاهو و دیگر مقامات اسرائیلی یکشنبهشب با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، صحبت کردند تا در مورد اهدافی که مورد حمله قرار خواهند گرفت، به تفاهم برسند.
این حمله باعث شد حکومت ایران موج جدیدی از موشکها را، این بار به سمت تل آویو، شلیک کند. پس از آن هم دو دور دیگر از حملات و ضدحملات در صبح دوشنبه رخ داد که «اوضاع را به طرز خطرناکی به جنگ تمام عیار نزدیک کرد.»
دو مقام دفاعی آمریکا به آکسیوس گفتند در حالی که ارتش ایالات متحده در حملات اسرائیل شرکت نکرد، اما به ارتش اسرائیل کمک کرد تا موشکهای سپاه را رهگیری کند.
در همین حال، ترامپ به آکسیوس گفت که از پنج کشور مختلف در منطقه تماسهایی دریافت کرد که از او خواستند نتانیاهو را برای توقف حملات تحت فشار قرار دهد.
او افزود: «این کشورها بسیار نگران بودند. آنها عاشق توافقی هستند که ما در مورد آن مذاکره کردهایم.»
او همچنین گفت که دولتش صبح دوشنبه پیامهایی از رهبران جمهوری اسلامی دریافت کرده است که در آن تمایل خود را برای توقف حملات در صورت اقدام متقابل به مثل اسرائیل اعلام کردهاند.
ترامپ اضافه کرد: «آنها با ما تماس گرفتند و گفتند که دیگر حملهای انجام نمیدهند و از ما خواستند که به اسرائیل بگوییم دیگر حملهای انجام ندهد.»
در این ارتباط، دو مقام اسرائیلی به آکسیوس گفتند اسرائیل در حال آماده شدن برای بزرگترین موج حملات به جمهوری اسلامی از ماه آوریل به این سو بود و قرار بود دوشنبه به دهها هدف حساس حمله شود. اما ترامپ با نتانیاهو تماس گرفت و از او خواست که حملات را متوقف کند.
ترامپ به اکسیوس گفت: «من گفتم، بیبی، بهتر است مراقب باشی، وگرنه خیلی زود تنها خواهی شد.»
یک منبع اسرائیلی گفت که در این تماس اختلافنظراتی وجود داشت، اما سرانجام نتانیاهو موافقت کرد که در صورت حمله نکردن ایرانیها، از برنامه خود صرفنظر کند.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو پس از تماس، به فرماندهان ارشد نظامی خود گفت که حملات را لغو کنند.
به نوشته آکسیوس، ترامپ در مصاحبه خود با این رسانه بار دیگر گفت که حکومت ایران خواهان توافق است که میتواند به زودی امضا شود.
او تاکید کرد: «این توافق مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای و توقف غنیسازی خواهد شد. این یک توافق فوقالعاده است. ما هر آنچه را که میخواستیم به دست میآوریم.»
در این میان، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد حکومت ایران، گفت که ادعاهای اخیر ترامپ در مورد پیشنویس تفاهمنامه با آنچه توافق شده بود، مغایرت دارد.
او افزود: «ما هیچ اعتمادی به طرف مقابل نداریم.»
قالیباف همچنین گفت که هدف تهران پایان دادن به جنگ است، نه عادیسازی روابط با آمریکا.
نتانیاهو: پس از آنکه به حکومت تهران ضربه زدیم، حملات علیه ما متوقف شد
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، شامگاه دوشنبه در جمع خبرنگاران گفت: «در ۲۴ ساعت گذشته، ایران و حزبالله تلاش کردند معادله تازهای را بر ما تحمیل کنند؛ معادلهای که برای ما نه قابل تحمل است و نه قابل پذیرش. آنها گمان میکردند میتوانند از خاک لبنان و ایران به سوی اسرائیل آتش بگشایند و ما دست روی دست بگذاریم. اما چنین چیزی نه هرگز رخ داده است و نه در آینده رخ خواهد داد؛ دستکم تا وقتی من مسئولیت را بر عهده دارم.»
او افزود: «همانطور که طی دههها عمل کردهام، با قاطعیت بر حق اسرائیل برای اقدام علیه دشمنانمان پافشاری میکنم. این بار نیز همین کار را کردیم. پس از آنکه حزبالله به سوی خاک اسرائیل شلیک کرد، به ارتش اسرائیل دستور دادم اهداف تروریستی را در بیروت هدف قرار دهد و نیروهای حزبالله را در آنجا از میان بردارد. و این کار را انجام دادیم.»
نتانیاهو اضافه کرد: «پس از آنکه ایران به اسرائیل حمله کرد، به ارتش دستور دادم اهداف نظامی و اقتصادی را در سراسر ایران هدف قرار دهد. این کار را نیز انجام دادیم. در حال حاضر، در این جبهه آتش درگیری مهار شده است، زیرا پس از آنکه به حکومت تهران ضربه زدیم، حملات علیه ما متوقف شد. اما اگر این حکومت اشتباه کند و بار دیگر به ما حمله کند، با تمام قدرت پاسخ خواهیم داد؛ زیرا اسرائیل حق کامل دارد از خود دفاع کند.»
او همچنین گفت: «ما یک حمله پیشدستانه تاریخی علیه تلاشهای ایران برای دستیابی به سلاح هستهای انجام دادیم. این تهدید فوری را خنثی کردیم و همچنین خامنهای را از میان برداشتیم.»
نتانیاهو افزود: «اگر بهموقع و با قدرت اقدام نکرده بودیم، امروز اینجا نبودیم و بار دیگر تاکید میکنم که ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.»
او اشاره کرد: «با همین قاطعیت در برابر حزبالله نیز عمل کردیم. حزبالله برنامه داشت با هزاران نیرو به منطقه جلیل حمله کند و همزمان شهرهای اسرائیل را با ۱۵۰ هزار راکت و موشک هدف قرار دهد. این تهدید را نیز خنثی کردیم و نصرالله را از میان برداشتیم. حالا میخواهم به رزمندگان قهرمانمان بگویم: شما حزبالله را به شکل اساسی درهم شکستید.»
نخستوزیر اسرائیل گفت: «ما همچنان به نابودی تمامی زیرساختهای تروریستی آنها در منطقه حائل ادامه میدهیم؛ از جمله تاسیسات زیرزمینی عظیمی در ارتفاعات بوفور که بهقدری بزرگ بودند که تاکنون نمونهای مانند آنها ندیده بودم. جمهوری اسلامی و حزبالله امروز ضعیفتر از همیشهاند و ما قویتر از همیشه. با این حال، رویارویی ما با آنها هنوز به پایان نرسیده است.»
بلومبرگ در گزارشی تحلیلی به بررسی تاثیر جنگ اسرائیل با جمهوری اسلامی و حزبالله بر سرنوشت سیاسی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل پرداخته و نوشته است که این درگیریها چشمانداز پیروزی نتانیاهو در انتخابات پاییز امسال را تهدید میکنند.
ایتن برونر، رییس دفتر بلومبرگ در اسرائیل و نویسنده این گزارش، با اشاره به حملات موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل در شامگاه یکشنبه ۱۷ خرداد نوشته است که این رخداد بار دیگر شکنندگی تلاشها برای حلوفصل درگیریهای مختلف در خاورمیانه را نشان داد و بدون دستیابی به نوعی راهحل، مسیر بنیامین نتانیاهو برای پیروزی در انتخاباتی که انتظار میرود در ماه سپتامبر یا اکتبر برگزار شود، باریکتر خواهد شد.
برونر گزارش خود را با توصیف یک آگهی تبلیغاتی انتخاباتی برای هواداران بنیامین نتانیاهو شروع کرده و نوشته است:
« صحنه: یک اتاق غذاخوری شیک در تلآویو. پدر، با دماسبی و کراوات، در حال نوشیدن شراب است و مادر مشغول بریدن دسر کیک پنیر. پسر آنها که حدود ۲۰ سال سن دارد، میگوید خبری برای اعلام کردن دارد.
پدر پیش از او میگوید: «همجنسگرا هستی؟»
و با دست اشاره میکند که مساله مهمی نیست.
پسر پاسخ میدهد:«نه، من بیبیست هستم.»
«بیبیست» اصطلاحی است که برای حامیان بنیامین نتانیاهو، معروف به بیبی، به کار میرود.
پدر شرابش را تف میکند و مادر روی کیک پنیر از حال میرود.
در همین حال، صدایی در پسزمینه آگهی سیاسی خطاب به جوانان حامی نخستوزیر راستگرای اسرائیل میگوید: تو تنها نیستی.»
نویسنده سپس تاکید کرده اسرائیل در حالی خود را برای انتخابات در پاییز آماده میکند که نتانیاهو بار دیگر در مرکز صحنه سیاسی قرار گرفته است.
بهنوشته بلومبرگ او در ۷۶ سالگی، طولانیترین دوره نخستوزیری و تاثیرگذارترین رهبری را در تاریخ اسرائیل داشته و همچنان بر رقابتی مسلط است که بسیاری تصور میکردند سرانجام به کنار رفتن او از قدرت منجر خواهد شد.
دولت او نتوانست مرگبارترین روز تاریخ اسرائیل را پیشبینی کند؛ روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که نیروهای حماس از غزه وارد اسرائیل شدند و صدها نفر را کشتند یا ربودند.
در آن زمان، بسیاری از تحلیلگران عملا پایان سیاسی نتانیاهو را قطعی میدانستند.
اما او جنگ غزه را آغاز کرد؛ جنگی که بیش از ۷۰ هزار فلسطینی را به کام مرگ کشاند. پس از آن نیز عملیاتهای خونینی علیه دیگر گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی انجام شد؛ از جمله حزبالله در لبنان، حوثیهای یمن و در نهایت، در کنار دونالد ترامپ، علیه خود حکومت ایران.
ایتن برونر افزوده نتانیاهو که پیشتر خود را با وینستون چرچیل مقایسه میکرد و بر اراده تزلزلناپذیرش برای ایستادن در برابر دشمنان تاکید داشت، بعدها الگوی تاریخی دیگری را برگزید: فرانکلین روزولت. روزولت پس از حمله ژاپن به پرل هاربر، ایالات متحده و متحدانش را به سوی پیروزی در جنگ جهانی دوم هدایت کرد و در همان مسیر برای چهارمین دوره نیز به ریاستجمهوری انتخاب شد.
بهنوشته برونر اما اکنون به نظر میرسد شرایط در حال تغییر است. جنگهای غزه، لبنان و ایران بدون دستیابی به نتیجهای روشن در حال فرسایشی شدن هستند. ترامپ نیز ظاهرا در حال فاصله گرفتن از نزدیکترین شریک بینالمللی خود است.
در همین حال، بسیاری از اسرائیلیها این پرسش را مطرح میکنند که آیا نتانیاهو واقعا قادر است امنیت بلندمدت کشور را تضمین کند یا نه.
این تردیدها بامداد دوشنبه ۱۸ خرداد و زمانی بار دیگر آشکار شد که سپاه پاسداران برای نخستین بار طی چند ماه گذشته حدود ۳۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل شلیک کرد. این حمله پس از عملیات اسرائیل علیه حزبالله در بیروت انجام شد.
آژیرهای هشدار به صدا درآمدند، مردم به پناهگاهها رفتند، مدارس تعطیل شدند، نیروهای ذخیره فراخوانده شدند و ارتش اسرائیل نیز با حمله به چند مرکز نظامی و یک مجتمع پتروشیمی در ایران، به جمهوری اسلامی پاسخ داد.
ایتان ایشای، پژوهشگر موسسه میتویم که یک اندیشکده میانهرو محسوب میشود، نیز به بلومبرگ گفته است: «آرزوهای نظامی و سیاسی نتانیاهو در حال برخورد با واقعیت هستند.»
نتایج نظرسنجیهای منتشرشده در هفته گذشته نیز نشانههای نگرانکنندهای برای نتانیاهو به همراه داشت. یک نظرسنجی نشان داد که اگر انتخابات امروز برگزار شود، ائتلافی از احزاب میانهرو و راست میتواند اکثریت پارلمان را به دست آورد.
نظرسنجی دیگری نشان داد که گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد ارتش اسرائیل و چهرهای میانهرو که در جنگ غزه پسر و برادرزاده خود را از دست داده است، اندکی از نتانیاهو در رقابت برای نخستوزیری پیشی گرفته است.
سومین نظرسنجی که در میان رأیدهندگان شمال اسرائیل، منطقهای که معمولا از پایگاههای سنتی حمایت از نتانیاهو محسوب میشود انجام شد، معضل دیگری را نشان میدهد: در حالی که جامعه بینالمللی از نتانیاهو میخواهد حملات علیه حزبالله را متوقف کند، بخشی از حامیان او در شمال اسرائیل معتقدند که دولت به اندازه کافی سختگیرانه عمل نکرده است.
بهنوشته بلومبرگ، اسرائیل در جریان نبرد با حزبالله هزاران لبنانی را کشته و بیش از یک میلیون نفر را آواره کرده است اما با وجود آنکه نیروهای اسرائیلی نواری امنیتی به عمق حدود ۱۰ کیلومتر در جنوب لبنان را در اختیار دارند، ساکنان مناطق مرزی اسرائیل همچنان هدف حملات موشکی و پهپادی حزبالله قرار میگیرند.
نتانیاهو و اطرافیانش تاکید دارند که حزبالله تضعیف شده، حماس به سختی در حال بقاست و حکومت ایران نیز پس از اعتراضات ضدحکومتی زمستان گذشته و حملات آمریکا و اسرائیل در مسیر فروپاشی قرار دارد.
اما آنها در عین حال اذعان میکنند که بقای سیاسی نتانیاهو ممکن است به تحقق همین سناریوها پیش از روز انتخابات وابسته باشد؛ موضوعی که خودشان نیز احتمال وقوع آن را چندان زیاد نمیدانند.
این ارزیابی در میان مخالفان نخستوزیر نیز طرفداران زیادی دارد.
دنی سیترینوویچ، مقام سابق اطلاعات نظامی اسرائیل و پژوهشگر فعلی موسسه مطالعات امنیت ملی دانشگاه تلآویو، به بلومبرگ گفته است: «نتانیاهو بیش از حد وعده داد و تقریبا تمام راهبرد اسرائیل در قبال جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن با شکست مواجه شده است.»
به گفته او، سیاست اسرائیل که صرفا بر فشار و تنبیه استوار بود و هیچ مشوقی ارائه نمیکرد، نیازمند بازنگری جدی است.