بیبیسی بر اساس تحلیل ویدیوها و تصاویر ماهوارهای گزارش داد که حملات جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۴۰ روزه، به ۲۰ سایت نظامی آمریکا در هشت کشور منطقه آسیب زده است؛ یافتهای که به گفته این رسانه نشان میدهد دامنه حملات تهران گستردهتر از آن چیزی بوده که بهطور عمومی اعلام شده است.
این رسانه بریتانیایی در گزارشی که دوشنبه ۱۱ خرداد منتشر شد، نوشت بررسی میزان خسارت مشاهدهشده در تاسیسات آمریکا طبق دادههای ماهوارهای، نشان میدهد که ضدحملات تهران دقیقتر و گستردهتر از آن چیزی است که مقامهای آمریکایی پیشتر اذعان کردهاند.
بر اساس این تحلیل، تاسیسات آسیبدیده در عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت، عراق، اردن، بحرین و عمان قرار دارند. با این حال، این رسانه نوشت رقم واقعی ممکن است بالاتر باشد و برخی تحلیلگران شمار پایگاههای هدف قرارگرفته را تا ۲۸ پایگاه برآورد کردهاند.
بر اساس این گزارش، سه آتشبار پیشرفته ضد موشک بالستیک در پایگاههای هوایی الرویس و الصدر در امارات متحده عربی و پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن از جمله تجهیزات ارزشمندی هستند که در این حملات آسیب دیدهاند.
طبق اطلاعات موجود، آمریکا هشت آتشبار از سامانه دفاع موشکی «تاد» را در اختیار دارد؛ سامانههایی که در پایگاههای مختلف این کشور در سراسر جهان مستقرند و ساخت هر یک از آنها حدود یک میلیارد دلار، معادل ۷۶۶ میلیون پوند، هزینه دارد.
مقامهای آمریکایی، بهویژه پیت هگست، وزیر جنگ، شخص رییسجمهوری این کشور بارها گمانهزنیها درباره کاهش ذخایر مهمات ایالات متحده به دلیل دو جنگ پیاپی علیه حکومت ایران و همینطور ضعف این کشور در جایگزین کردن ادوات جنگی آسیبدیده را رد کردهاند.
هگست اواخر اردیبهشت در جلسه بررسی بودجه نظامی دولت در کنگره این کشور در پاسخ به قانونگذارانی که میگفتند ارتش آمریکا در جایگزین کردن بمبها و موشکهایی که در جنگ با ایران مصرف کرده با مشکل روبهروست، گفت که پنتاگون به وضعیت آگاه است و وضعیت آنطور که بازنمایی میشود نیست.
هگست گفت: «مساله مهمات به شکلی غیرسازنده، بیش از حد بزرگنمایی شده است. ما دقیقا میدانیم چه میزان مهمات در اختیار داریم و برای نیازهای خود، ذخایر کافی داریم.»
دونالد ترامپ نیز بارها نسبت به انتقادها از عملکرد نظامی آمریکا در جنگ ۴۰ روزه با جمهوری اسلامی موضعگیری کرد و این اظهار نظرهای رسانهای را «اخبار جعلی» خواند.
او ۲۸ اردیبهشت در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت حتی اگر جمهوری اسلامی کاملا تسلیم شود و شکست خود را بپذیرد، رسانههایی مانند نیویورک تایمز، والاستریت ژورنال و سیانان آن را پیروزی تهران جلوه خواهند داد. او افزود رسانههای جعلی و دموکراتها «کاملا راه خود را گم کردهاند و دیوانه شدهاند.»
بیبیسی در گزارش تازهاش همچنین نوشت که ایالات متحده کوشیده است تحلیل ماهوارهای از این درگیری را محدود کند و از شرکت «پلنت»، یکی از ارائهدهندگان بزرگ تصاویر ماهوارهای، خواسته است محدودیتی «نامحدود» بر تصاویر تازه از ایران و بخش عمدهای از خاورمیانه اعمال کند.
این شرکت این اقدام را چنین توجیه کرده است که میخواهد مطمئن شود تصاویرش «از سوی بازیگران متخاصم برای هدف قرار دادن نیروهای کشورهای متحد و شرکای ناتو و غیرنظامیان» استفاده نمیشود.
بیبیسی وریفای، بخش راستیآزمایی و تحلیل دادههای تصویری بیبیسی، برای جبران این محدودیت، تصاویر ماهوارهای چند ارائهدهنده بینالمللی را همراه با تصاویر قدیمیتر شرکت پلنت بررسی کرده است.
این گزارش افزود: «تحلیل تصاویر ماهوارهای نشان میدهد حملات ایران همچنین به هواپیماهای سوخترسان و شناسایی آمریکا در پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی بهشدت آسیب زده است؛ بهطوری که هواپیماهای آسیبدیده و گودالهای دودزا بهوضوح قابل مشاهدهاند.»
یک تحلیلگر شرکت بریتانیایی مایار که در زمینه تحلیل دادهها و فناوریهای راهبردی دفاعی فعال است، یکی از جنگندههای آسیبدیده در این پایگاه را هواپیمای شناسایی E-3 Sentry شناسایی کرد. رسانههای آمریکایی گزارش دادند که جایگزینی آن میتواند تا ۷۰۰ میلیون دلار هزینه داشته باشد.
دو پایگاه هوایی علیالسالم و عریفجان در کویت نیز هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند. تصاویر ماهوارهای از پایگاه علیالسالم از نابودی انبارهای سوخت، آشیانههای هواپیماها و محل اسکان نیروها حکایت دارد. اردوگاه عریفجان نیز خسارت گستردهای به تجهیزات ارتباطات ماهوارهای شناسایی شده است.
این گزارش همچنین نشان داد که دستکم ۴۲ فروند هواپیما، از جمله جنگندههای اف-۱۵ و اف-۳۵، ۲۴ پهپاد MQ-9 Reaper و یک هواپیمای تهاجمی A-10، از فوریه تاکنون نابود شده یا آسیب دیدهاند.
کارشناسانی که با بیبیسی وریفای گفتوگو کردند گفتند تاکتیکهای جمهوری اسلامی در طول جنگ تکامل یافت و از رگبارهای گسترده موشکی که شهرها و پایگاههایی را در سراسر خاورمیانه هدف میگرفت، به حملات دقیقتر و هدایتشدهتر تغییر کرد.
دکتر کلی گریکو، تحلیلگر اندیشکده آمریکایی «استیمسون سنتر»، گفت: «رگبارهای آغازین [جمهوری اسلامی] برای حجم بالا طراحی شده بود؛ موجهای گستردهای که هدفشان غلبه بر پدافند هوایی و موشکی از طریق برتری عددی محض بود. اما ظرف چند روز ایران به رگبارهای کوچکتر و دقیقتر تغییر مسیر داد؛ موشکها و پهپادهای باقیمانده را برای اهداف مشخص و باارزش حفظ کرد و آتش خود را بر نقاطی متمرکز کرد که حتی اصابتهای نزدیک نیز در آنها خسارت قابلتوجهی وارد میکند.»
این گزارش میافزاید که یک مقام وزارت جنگ آمریکا با استناد به «دلایل امنیت عملیاتی» از اظهارنظر درباره یافتههای بیبیسی وریفای خودداری کرد.
به گزارش رویترز، مالکان کشتیها و مقامهای صنعت دریانوردی، دوشنبه ۱۱ خرداد، همزمان با آغاز نمایشگاه بینالمللی کشتیرانی «پوسیدونیا» در آتن، درباره شرایط تردد کشتیها در تنگه هرمز و شرایط لازم برای ازسرگیری فعالیت عادی کشتیرانی گفتوگو کردند.
پانکاج خانا، رییس شرکت هیدمار مریتایم هولدینگز، گفت حتی در صورت دستیابی به توافق صلح، شرکتهای کشتیرانی به چارچوبی روشن برای فعالیت نیاز دارند.
او افزود: «آنچه نیاز داریم یک چارچوب، مقررات یا هر سازوکاری است که دقیقا مشخص کند چگونه میتوانیم وارد منطقه شویم و از آن خارج شویم. بنابراین حتی اگر توافق صلحی امضا شود، این موضوع باید روشن شود و هنوز درباره آن اطلاعی نداریم.»
خانا همچنین از گرفتار ماندن یکی از کشتیهای این شرکت در خلیج فارس طی سه ماه گذشته خبر داد و گفت دریانوردان حاضر در این کشتی نهتنها از دیدار خانوادههای خود محروم شدهاند، بلکه تولد فرزندان، ازدواج و حتی درگذشت بستگانشان را نیز از دست دادهاند.
در همین حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده در گفتوگو با خبرنگار انبیسی گفت درباره جمهوری اسلامی «بیش از حد صحبت شده» و افزود: «اگر بخواهید حقیقت را بگویید، فکر میکنم سکوت کردن میتواند گزینه بهتری باشد.»
ترامپ درباره توقف مذاکرات از سوی تهران به دلیل حملات به لبنان، گفت پیش از این تصمیم، از آن مطلع نشده بود و افزود: «این به این معنا نیست که ما برویم و شروع به بمباران همهجا کنیم. ما محاصره را ادامه خواهیم داد.»
خبرگزاری تسنیم عصر دوشنبه ۱۱ خرداد اعلام کرد که جمهوری اسلامی به دلیل ادامه حملات اسرائیل به لبنان، از مذاکرات خارج میشود.
همزمان، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، اعلام کرد که هزاران نیروی نظامی آمریکا در دریا، هوا و زمین از آنچه «محاصره دریایی» علیه جمهوری اسلامی خوانده، حمایت میکنند.
سنتکام افزود نیروهایش تا ۱۱ خرداد، ۱۲۱ کشتی تجاری را از مسیر خود منحرف کرده و پنج شناور را نیز از کار انداختهاند.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، در نشست آتن گفت اگر آتشبس ۶۰ روزهای که بهتازگی درباره آن صحبت شده تنگه هرمز را نیز شامل شود و کشورهای مربوطه درباره امنیت این آبراه تضمین بدهند، چارچوب تخلیه و خروج دریانوردان از منطقه درگیری بلافاصله فعال خواهد شد.
او تاکید کرد اولویت اصلی، حفظ ایمنی دریانوردان و فراهم کردن امکان خروج آنها از منطقه درگیری است.
واسیلیس کیکیلیاس، وزیر امور دریایی و سیاستهای جزیرهای یونان، نیز گفت: «امیدواریم راهحلی پیدا شود. نمیتوانیم بپذیریم که کشتیها در سراسر جهان از عبور آزاد محروم شوند. مایل بودم صنعت کشتیرانی، دریانوردان و تجارت جهانی از این مناقشه دور بمانند، اما به نظر میرسد چنین چیزی ممکن نیست.»
اوانگلوس ماریناکیس، بنیانگذار و رییس شرکت «کپیتال مریتایم اند تریدینگ»، گفت همه بر ضرورت پایان یافتن جنگ توافق دارند و در نهایت مصرفکنندگان در سراسر جهان هزینه آن را میپردازند.
او همچنین گفت نسبت به یافتن راهحلی در چند هفته یا یک ماه آینده خوشبین است و صنعت کشتیرانی میتواند برای دستیابی به توافقی که امنیت و اطمینان بیشتری برای آینده ایجاد کند، دو هفته یا حتی یک ماه دیگر صبر کند.
جورج پروکوپیو، بنیانگذار شرکتهای «دایناکام تانکرز منیجمنت»، «دایناگس» و «سی تریدرز»، بر اصل آزادی ناوبری تاکید کرد و گفت هیچکس نباید عوارض یا محدودیت دیگری بر تردد دریایی تحمیل کند.
در همین حال یانیس پروکوپیو، مدیرعامل «سنتروفین منیجمنت»، هشدار داد که حتی اگر پوشش بیمهای برای عبور از تنگه هرمز وجود داشته باشد، تا زمانی که صنعت کشتیرانی از قواعد روشن تعامل با دو طرف درگیر، یعنی آمریکا و جمهوری اسلامی، برخوردار نشود، عبور از این مسیر همچنان اقدامی پرخطر خواهد بود.
او تاکید کرد که در شرایط کنونی، عبور از تنگه هرمز «یک ریسک بسیار بالا» محسوب میشود.
اظهارات مقامها و فعالان صنعت کشتیرانی در حالی مطرح میشود که تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و کالا در جهان به شمار میرود و هرگونه اختلال در تردد کشتیها از این آبراه میتواند پیامدهای گستردهای برای تجارت جهانی و بازار انرژی داشته باشد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
از زمان آغاز مناقشه کنونی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اختلال در تردد شناورها در این آبراه، جریان انرژی جهانی را مختل کرده و به افزایش قیمت نفت دامن زده است.
کویت دوشنبه ۱۱ خرداد سامانههای پدافند هوایی خود را فعال کرد و حملات موشکی و پهپادی را محکوم کرد. مقامهای کویتی اعلام کردند این حملات تلاشها برای کاهش تنش در منطقه را تضعیف میکند.
ارتش آمریکا نیز اعلام کرد دو موشک بالستیک شلیکشده به سمت نیروهای آمریکایی مستقر در کویت را رهگیری کرده و در این حمله هیچ نظامی آمریکایی آسیب ندیده است.
در پی این حملات، کویت، مصر، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی حملات جمهوری اسلامی به کویت را محکوم کردند.
کویت آن را تعرض مستقیم به امنیت و ثبات خود و نقض قطعنامههای شورای امنیت خواند و قطر و امارات متحده عربی نیز این حملات را نقض حاکمیت کویت و تهدیدی برای امنیت منطقه دانستند.
حملات متقابل در جنوب ایران
سپاه پاسداران صبح دوشنبه ۱۱ خرداد در اطلاعیهای اعلام کرد به دنبال حمله ارتش آمریکا به یک دکل مخابراتی در جزیره سیریک در استان هرمزگان، نیروی هوافضای سپاه «پایگاه هوایی مبدا تجاوز» را هدف قرار داده و «اهداف پیشبینیشده» را منهدم کرده است.
سپاه به خسارات احتمالی جانی و مالی ناشی از حمله آمریکا اشارهای نکرد، اما هشدار داد در صورت تکرار حملات، «پاسخ کاملا متفاوت خواهد بود» و مسئولیت آن بر عهده آمریکا است.
ارتش آمریکا نیز اعلام کرد طی روزهای شنبه و یکشنبه، ۱۰ و ۱۱ خرداد، سامانههای پدافند هوایی جمهوری اسلامی، یک ایستگاه کنترل زمینی و دو پهپاد را هدف قرار داد.
واشینگتن این حملات را پاسخی به آنچه «اقدامات تهاجمی» جمهوری اسلامی، از جمله سرنگونی یک پهپاد آمریکایی بر فراز آبهای بینالمللی، خواند.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، در شبکه ایکس اعلام کرد در پاسخ به «تجاوز بیاساس» جمهوری اسلامی در دوره آتشبس، حملات «دفاع از خود» را علیه سایتهای راداری و مراکز فرماندهی و کنترل پهپادهای جمهوری اسلامی در گورک و قشم انجام داده است.
سنتکام این حملات را «سنجیده و حسابشده» خواند و نوشت شنبه و یکشنبه، پس از سرنگونی یک پهپاد امکیو-۱ آمریکایی بر فراز آبهای بینالمللی، انجام شدهاند.
همزمان مخاطبان ایراناینترنشنال از شنیده شدن صدای عبور جنگندهها در مناطق مختلف تهران در ساعت ۹ صبح دوشنبه ۱۱ خرداد خبر دادند.
یک مخاطب از بندرعباس نیز از شنیده شدن سه انفجار پیاپی حوالی ساعت ۹:۱۰ صبح در این شهر خبر داد.
تعلیق مذاکرات در سایه بحران لبنان
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد با توجه به تداوم حملات اسرائیل در لبنان و نقض آتشبس در این کشور، تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی «گفتوگوها و تبادل متون از طریق میانجی» را متوقف میکند.
بر اساس این گزارش، این تصمیم پس از آن اتخاذ شده که اسرائیل دستور پیشروی بیشتر نیروهای خود در لبنان را صادر کرده است.
تسنیم افزود تا زمانی که نظر جمهوری اسلامی و «جبهه مقاومت» درباره لبنان تامین نشود، گفتوگویی در کار نخواهد بود.
این رسانه وابسته به سپاه نوشت «جبهه مقاومت» و جمهوری اسلامی عزم خود را برای انسداد کامل تنگه هرمز و فعال کردن سایر جبههها، از جمله تنگه بابالمندب، برای «تنبیه» اسرائیل و حامیانش در دستور کار قرار دادهاند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در شبکه ایکس نوشت: «آتشبس میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، بدون هیچ ابهامی، آتشبسی در تمامی جبههها، از جمله لبنان محسوب میشود و نقض آتشبس در هر یک از جبههها، به منزله نقض آن در تمامی جبههها است.»
او آمریکا و اسرائیل را مسئول پیامدهای نقض آتشبس خواند.
حساب محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، در شبکه ایکس نیز حملات اسرائیل به لبنان و ادامه محاصره دریایی ایران را نشانه «عدم پایبندی آمریکا به آتشبس» خواند و نوشت: «هر انتخابی بهایی دارد و زمان پرداخت آن فرا میرسد، در نهایت همه چیز در جای خود قرار خواهد گرفت.»
در مقابل، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بار دیگر تاکید کرد که جمهوری اسلامی واقعا میخواهد به یک توافق برسد و این معامله برای آمریکا و متحدانش مفید خواهد بود.
او خطاب به منتقدانش نوشت: «فقط بنشینید و آرام باشید؛ در پایان همهچیز خوب پیش خواهد رفت، همیشه همینطور است.»
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز آمریکا را به ارسال پیامهای متناقض متهم کرد و گفت تغییر مداوم مواضع واشینگتن و طرح خواستههای جدید یا متناقض، روند مذاکرات را طولانیتر کرده است.
پس از انتشار گزارش تسنیم درباره توقف مذاکرات غیرمستقیم جمهوری اسلامی و آمریکا، قیمت نفت بیش از پنج دلار در هر بشکه افزایش یافت.
جنگی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، هزاران کشته، عمدتا در ایران و لبنان، برجای گذاشته و با افزایش قیمت انرژی بر اقتصاد جهانی نیز تاثیر گذاشته است.
این وضعیت پس از آن تشدید شد که جمهوری اسلامی عملا تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز مایع جهان، را مسدود کرد.
جمهوری اسلامی و آمریکا همچنان بر سر موضوعاتی از جمله رفع تحریمها، آزادسازی دهها میلیارد دلار از درآمدهای نفتی مسدودشده جمهوری اسلامی در بانکهای خارجی و رفع محدودیتهای اعمالشده بر بنادر ایران اختلاف دارند.
درگیریهای اسرائیل و حزبالله نیز به یکی دیگر از موانع تلاشهای دیپلماتیک تبدیل شده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از پیشروی بیشتر نیروهای اسرائیلی در لبنان و حمله به اهدافی در حومه جنوبی بیروت خبر داد و دفتر او حزبالله را به نقض مکرر آتشبس متهم کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز با مقامهای اسرائیلی و لبنانی درباره طرحی برای «کاهش تدریجی تنشها» گفتوگو کرد.
این تحولات در حالی رخ میدهد که تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به سه ماه جنگ ادامه دارد، اما حملات متقابل، اختلاف بر سر لبنان و تنشهای منطقهای بر این روند سایه انداخته است.
نتانیاهو دوشنبه ۱۱ خرداد با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، حزبالله را به «نقض مکرر آتشبس» و حمله به شهرها و شهروندان اسرائیلی متهم کرد و نوشت به همراه یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، از ارتش اسرائیل خواسته است مواضع این گروه نیابتی جمهوری اسلامی را در ضاحیه هدف قرار دهد.
گزارشها حاکی است که بهدنبال صدور دستور حمله به ضاحیه از سوی مقامهای اسرائیلی، موج خروج ساکنان از حومه جنوبی بیروت آغاز شده و ترافیک سنگینی در مسیرهای خروجی این منطقه شکل گرفته است.
نخستوزیر اسرائیل همچنین در پیامی ویدیویی از گسترش عملیات نظامی ارتش این کشور در جنوب لبنان خبر داد و گفت حزبالله «در حال فرار است».
نتانیاهو افزود اسرائیل مصمم است همانگونه که امنیت را برای ساکنان جنوب این کشور تامین کرده، امنیت را به مناطق شمالی نیز بازگرداند.
به گفته او، اسرائیل اجازه نخواهد داد حزبالله از یک سو به شهرها و شهروندان اسرائیلی حمله کند و از سوی دیگر، مراکز فرماندهی این گروه در ضاحیه بیروت همچنان به فعالیت خود ادامه دهند.
اظهارات نتانیاهو در حالی مطرح میشود که مقامهای جمهوری اسلامی همچنان بر برقراری آتشبس در لبنان بهعنوان یکی از شروط اصلی تهران برای دستیابی به توافق با واشینگتن تاکید دارند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۱ خرداد با اشاره به تشدید تنشها در لبنان گفت آتشبس در این کشور «بخش لاینفک هرگونه توافق نهایی برای خاتمه جنگ است».
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، نیز ۱۱ خرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت محاصره دریایی بندرهای ایران و تشدید حملات اسرائیل به لبنان «شواهد روشنی از عدم پایبندی آمریکا به آتشبس» است.
کاتز: اجازه نمیدهیم شمال اسرائیل زیر آتش باشد و بیروت آرام بماند
وزیر دفاع اسرائیل ۱۱ خرداد در سخنانی در یک مراسم نظامی هشدار داد در صورت ادامه حملات حزبالله به مناطق شمالی اسرائیل، بیروت نیز از آرامش برخوردار نخواهد بود.
کاتز تاکید کرد: «ما اجازه نخواهیم داد وضعیتی حاکم باشد که در آن به جوامع و شهروندان ما آسیب برسد، در حالی که در بیروت آرامش برقرار است.»
او از ادامه عملیات هوایی و زمینی ارتش اسرائیل علیه حزبالله در لبنان خبر داد و گفت نیروهای اسرائیلی در راستای رفع تهدیدات علیه شهروندان و نظامیان این کشور، به «دستاوردهای قابل توجهی» دست یافتهاند.
کاتز افزود هدف عملیات این است که «لیتانی به منطقهای تحت کنترل امنیتی ارتش اسرائیل، عاری از سلاح و تروریستها تبدیل شود».
رود لیتانی، بزرگترین رودخانه جنوب لبنان، در حدود ۳۰ کیلومتری مرز اسرائیل قرار دارد. بر اساس قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت، منطقه میان مرز لبنان و اسرائیل تا رود لیتانی باید از حضور نیروها و سلاحهای غیردولتی خالی باشد و تحت کنترل ارتش لبنان و نیروهای یونیفل قرار گیرد.
همزمان با گسترش عملیات زمینی ارتش اسرائیل علیه حزبالله، نیروهای این کشور ۱۰ خرداد کنترل عملیاتی قلعه راهبردی شقیف (بوفور) در جنوب لبنان را در اختیار گرفتند.
بقایی دوشنبه ۱۱ خرداد در یک نشست خبری گفت: «دوستان اروپایی باید خودشان را درباره موضوع موشکی ایران بهروزرسانی کنند، چون ما حتی در سطح رسانه هم درباره چنین موضوعاتی که مربوط به دفاع از کیان ایران میشود، صحبت نمیکنیم.»
رییسجمهوری فرانسه شامگاه ۱۰ خرداد خواستار تسریع در روند مذاکرات میان تهران و واشینگتن شد و گفت در مقطع کنونی، «بازگشایی فوری تنگه هرمز بدون هیچگونه شرط و مطابق با حقوق بینالملل» در اولویت قرار دارد.
مکرون تاکید کرد ادامه گفتوگوها باید به دستیابی به توافقی «کامل مستحکم» درباره سایر مسائل مورد اختلاف، بهویژه برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی و برقراری ثبات منطقهای، منجر شود.
چشمانداز مبهم مذاکرات در سایه اختلافات هستهای و مناقشه لبنان
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در ادامه نشست خبری خود اعلام کرد حکومت ایران در این مرحله، درباره «جزییات» پرونده هستهای وارد مذاکره نشده است.
بقایی در واکنش به اظهارات اخیر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مبنی بر آمادگی قزاقستان برای نگهداری ذخایر اورانیوم غنیشده حکومت ایران گفت: «گروسی دوست دارد هر از چند گاهی در رسانهها جلب توجه کند. فعلا درباره جزییات بحث هستهای هیچ گفتوگویی نداریم.»
گروسی شامگاه ۱۰ خرداد در مصاحبه با روزنامه فایننشالتایمز از آمادگی قزاقستان در این زمینه خبر داد و اعلام کرد آژانس در این کشور بانک ذخیره اورانیوم با غنای کم دارد و میتواند این مواد را بهصورت ایمن نگهداری کند.
بقایی در ادامه، آمریکا را به «نقض آتشبس» و «تغییر مکرر مواضع» در مذاکرات متهم کرد و افزود گفتوگوها «در دل سوءظن و بدگمانی شدید آغاز شد و تبادل پیامها در همین فضا در حال انجام است».
او به دیگر موارد اختلاف نظر در مذاکرات تهران و واشینگتن پرداخت و اعلام کرد تاکنون هیچ تفاهمی درباره سازوکار آزادسازی داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی حاصل نشده است.
بقایی با اشاره به تشدید تنشها در لبنان اضافه کرد: «کماکان تاکید داریم که آتشبس در لبنان بخش لاینفک هرگونه توافق نهایی برای خاتمه جنگ است.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی همچنین نسبت به هرگونه مداخله احتمالی ناتو در تحولات تنگه هرمز هشدار داد و گفت: «هر اقدامی که منجر به پیچیدهتر شدن وضعیت شود، قطعا عاقلانه نیست.»
۱۰ خرداد، روزنامه نیویورکتایمز گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شرایط سختگیرانهتری را به چارچوب پیشنهادی توافق با جمهوری اسلامی افزوده و نسخه اصلاحشده را برای بررسی به تهران ارسال کرده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، ۱۱ خرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت محاصره دریایی بندرهای ایران و تشدید حملات اسرائیل به لبنان «شواهد روشنی از عدم پایبندی آمریکا به آتشبس» است.
او با تکرار لفاظیهای تهدیدآمیز مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر افزود: «هر انتخابی بهایی دارد و در نهایت زمان پرداخت آن فرا میرسد.»
با وجود برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده از ۱۹ فروردین، درگیریهای پراکنده میان دو طرف همچنان ادامه دارد.
سرنوشت تنگه هرمز و محاصره دریایی، پرونده هستهای تهران و ذخایر اورانیوم غنیشده، رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده جمهوری اسلامی و همچنین موضوع پایان جنگ و تنشهای منطقهای از محورهای اصلی مذاکرات تهران و واشینگتن هستند.
مکرون دوشنبه ۱۱ خرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت نیروهای فرانسوی صبح یکشنبه ۱۰ خرداد با ورود به نفتکش «تاگو» که از روسیه به حرکت درآمده بود، عملیات بازرسی این شناور را در اقیانوس اطلس انجام دادند.
به گفته رییسجمهوری فرانسه، این عملیات با حمایت چند کشور شریک از جمله بریتانیا و با رعایت کامل قوانین بینالمللی دریانوردی صورت گرفته است.
مکرون تاکید کرد فعالیت کشتیهایی که با دور زدن تحریمهای بینالمللی به تامین مالی جنگ روسیه علیه اوکراین کمک میکنند، غیرقابل قبول است.
او هشدار داد این شناورها با نادیده گرفتن مقررات پایهای ناوبری دریایی، علاوه بر نقض قوانین، «تهدیدی برای محیط زیست و امنیت همگان» به شمار میروند.
مکرون خاطرنشان کرد عزم و اراده فرانسه برای اجرای تحریمهای بینالمللی علیه نفتکشهای مرتبط با روسیه «ثابت و کامل» است.
در سوی دیگر، خبرگزاری دولتی تاس روسیه گزارش داد مسکو از پاریس خواسته است در خصوص «توقیف» این نفتکش توضیح دهد.
در پی جنگ اوکراین، روابط بسیاری از کشورهای اروپایی با مسکو به تیرگی گراییده و اتحادیه اروپا با هدف افزایش فشارها بر کرملین و محدود کردن منابع مالی مورد استفاده در کارزار نظامی روسیه، بستههای تحریمی متعددی علیه این کشور به اجرا گذاشته است.
روسیه اسفندماه ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
تردد با پرچم جعلی
به گزارش خبرگزاری رویترز، «اداره دریایی اقیانوس اطلس» ۱۱ خرداد با انتشار بیانیهای اعلام کرد عملیات نیروهای فرانسوی علیه نفتکش مرتبط با روسیه در فاصله حدود ۷۴۰ کیلومتری غرب سواحل بریتانی فرانسه انجام گرفت.
در این بیانیه آمده است: «این عملیات بهمنظور بررسی ملیت شناوری انجام شد که مظنون به برافراشتن پرچم جعلی بود. پس از حضور تیم بازرسی در کشتی و بررسی اسناد، ظن موجود درباره غیرقانونی بودن پرچم تایید شد. بر همین اساس، مطابق با قوانین بینالمللی و به درخواست دادستان، مسیر این شناور تغییر داده شد.»
اداره دریایی اقیانوس اطلس به نام این کشتی اشاره نکرد، اما گفت این شناور از بندر مورمانسک روسیه به حرکت درآمده بود.
اداره دریایی اقیانوس اطلس نهادی فرانسوی است که مسئولیت نظارت بر امنیت، اجرای قوانین کشتیرانی و هماهنگی عملیات امداد و نجات را در حوزه دریایی این کشور بر عهده دارد.
نیروی دریایی فرانسه پیشتر در دوم بهمن سال گذشته نیز یک نفتکش وابسته به ناوگان سایه روسیه را در دریای مدیترانه متوقف و وادار به تغییر مسیر کرده بود.
به گزارش رویترز، فرانسه و بریتانیا متعهد شدهاند که مانع فعالیت کشتیهای مرتبط با ناوگان سایه روسیه شوند.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در ماه مارس اعلام کرد به نیروهای نظامی این کشور اجازه داده است کشتیهای وابسته به ناوگان سایه روسیه را بازرسی و توقیف کنند.
با این حال، دادههای کشتیرانی نشان میدهد دهها کشتی تحریمشده همچنان از آبهای بریتانیا عبور میکنند.
کشورهایی از جمله روسیه، ایران و ونزوئلا برای دور زدن تحریمهای نفتی از ناوگان سایه استفاده میکنند.این شبکه با بهرهگیری از روشهایی مانند تغییر پرچم، خاموش کردن سامانههای رهگیری، انتقال محموله از کشتی به کشتی و ساختارهای مالکیتی غیرشفاف، نفت تحریمی را جابهجا میکنند.
بهمنماه ۱۴۰۴، روزنامه گاردین به نقل از کارشناسان حوزه محیط زیست گزارش داد نفتکشهای فرسوده ناوگان سایه جمهوری اسلامی تهدیدی جدی برای محیط زیست هستند و میتوان آنها را «بمب ساعتی» توصیف کرد.
