در چهلوششمین روز انقلاب ملی ایرانیان، همزمان با برگزاری مراسم حکومتی ۲۲ بهمن، تهدیدهای مقامهای جمهوری اسلامی علیه معترضان و آمریکا تشدید شد، گزارشهایی از راستیآزمایی جانباختن حدود ۲۰۰ دانشآموز منتشر شد و تحرکات دیپلماتیک و نظامی پیرامون ایران در منطقه و غرب ادامه یافت.
محمد داوری، سخنگوی سازمان معلمان ایران، به دیدهبان ایران گفت آمار رسمی از تعداد معلمان و دانشآموزان بازداشتشده منتشر نشده و حدود ۲۰۰ دانشآموز جانباخته راستیآزمایی شده است.
او تاکید کرد میزان بازداشت دانشآموزان و معلمان بالاست و بر اساس پژوهشی درباره حضور در تجمعات، پس از مشاغل آزاد، دانشآموزان بیشترین فراوانی را داشتهاند و به همان نسبت آمار جانباختگان، مجروحان و بازداشتشدگان نیز بالاست.
داوری گفت برخی مسئولان وجود هرگونه آمار را انکار میکنند اما کانون صنفی معلمان این موضوع را پیگیری کرده است. او جو مدارس را از نظر روانی و اجتماعی به شدت متشنج توصیف کرد و افزود در ساختار آموزش و پرورش روانپزشک وجود ندارد و بیش از ۷۰ درصد مدارس فاقد مشاور هستند.
نمایش حکومتی ۲۲ بهمن و موج تهدیدها
مراسم حکومتی ۲۲ بهمن، روز چهارشنبه با حضور گسترده نیروهای امنیتی و بسیج برگزار شد.
در تهران تابوتهای نمادین با نام و تصویر فرماندهان ارشد ارتش آمریکا از جمله رندی آلن جورج، رییس ستاد ارتش، برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی (سنتکام) و کرتیس باس، فرمانده عملیات سنتکام، به نمایش گذاشته شد و پرچمهای آمریکا و اسرائیل به آتش کشیده شد.
مسعود پزشکیان در این مراسم با اشاره به کسری انرژی و دیگر مسائل گفت دولت آماده گفتوگو در «چارچوب رعایت خطوط قرمز» است و تاکید کرد اعتراض حق مردم است اما تخریب و دخالت بیگانگان پذیرفتنی نیست.
پزشکیان افزود: «از رییسجمهوری ترکیه و وزیر امور خارجه این کشور و همچنین جمهوری آذربایجان، قطر، امارات، پاکستان، عربستان و مصر بابت تلاشهای دیپلماتیک و اعلام حمایت از ایران قدردانی میکنیم.»
او معترضان دیماه را به «کشتار، اقدام مسلحانه و خرابکاری» متهم کرد و گفت جمهوری اسلامی از زیادهخواهی اروپا و آمریکا کوتاه نخواهد آمد.
اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی، بر رسیدگی قاطع به پروندههای حوادث اخیر تاکید کرد. محمد اسلامی گفت پیشرفت هستهای پایدار است. فتحالله توسلی اعلام کرد توان هستهای تضعیف نشده بلکه تقویت شده است.
محسن رضایی از تماس ترامپ با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در جنگ ۱۲ روزه و درخواست آتشبس خبر داد و گفت صبر در مذاکره نشانه ضعف نیست.
عراقچی در واکنش به تاکید دوباره ترامپ مبنی بر گنجاندن برنامه موشکی جمهوری اسلامی در مذاکرات گفت: «هیچکس نمیتواند کوچکترین تعرضی به موشکهای ما کند. موشکهای ما قابل مذاکره نیستند.»
علی شمخانی، دبیر شورای عالی دفاع جمهوری اسلامی نیز تهدید آمریکا به حمله را «طبیعی» خواند و گفت: «تهدید همراه با مذاکره طبیعت آمریکاییهاست. عاقلانه خواهد بود که دشمن مسیر مذاکره را با جدیت دنبال کند.»
شمار دیگری از مقامهای جمهوری اسلامی از جمله احمد وحیدی، محمدرضا نقدی، شهرام ایرانی، محمدرضا آشتیانی و ابراهیم رضایی، نیز با ادبیاتی تند آمریکا و اسرائیل را تهدید کردند و بر آمادگی نیروهای مسلح تاکید کردند.
تصاویر و گزارشهای میدانی از راهپیمایی ۲۲ بهمن نشان میدهند تلاشهای جمهوری اسلامی برای نمایش مشارکت سراسری شهروندان و ابراز وفاداری به علی خامنهای، دیکتاتور ایران، موفقیتآمیز نبوده است.
شامگاه سهشنبه نیز شهروندانی در شهرهای مختلف از پشتبامها علیه خامنهای شعار دادند.
تحرکات دیپلماتیک و سایه جنگ
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در اقامتگاه بلر هاوس در واشینگتن با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ویژه رئیسجمهور ایالات متحده، دیدار کرد.
در این دیدار، نتانیاهو و نمایندگان ویژه آمریکا درباره تحولات منطقهای گفتوگو کردند و همچنین گزارشی از نخستین دور مذاکراتی که جمعه گذشته با ایران برگزار شده بود، ارائه شد.
اسحاق هرتزوگ در دیدار با نخستوزیر استرالیا ابراز امیدواری کرد گفتوگوهای واشینگتن به مقابله با جمهوری اسلامی کمک کند.
دیوان امیری قطر اعلام کرد شیخ تمیم بن حمد آلثانی، امیر قطر و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، طی تماس تلفنی درباره «تلاشها برای کاهش تنشهای منطقهای و تقویت ثبات» گفتوگو کردند.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی نیز در دوحه با امیر قطر دیدار و گفتوگو کرد.
نیکی هیلی، سفیر پیشین آمریکا در سازمان ملل، به فاکسنیوز گفت دولت ترامپ باید بر خواستههای خود، از جمله پایان دادن به غنیسازی اورانیوم و فعالیتهای موشکی بالستیک، آزادی مردم ایران و قطع حمایت از نیروهای نیابتی پافشاری کند و پیش از پایان دوره خود تکلیف جمهوری اسلامی را تعیین کند.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا خواهان تغییر حکومت در ایران است، گفت: «اگر مردم ایران بخواهند حکومت را سرنگون کنند، این به خود مردم ایران بستگی دارد. آن چه اکنون بر آن تمرکز داریم این است که ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد.»
روزنامه معاریو با اشاره به تمرکز آمریکا بر استقرار نیروهایش در منطقه نوشت که در اسرائیل برآورد میشود ترامپ در نهایت تصمیم به حمله به ایران بگیرد.
واینت در گزارشی نوشت که همزمان با تلاش نتانیاهو برای متقاعد کردن ترامپ برای حمله به ایران، اردوغان هدایت تلاشها برای شکلدهی به جبههای متحد از کشورهای عربی علیه جنگ را بر عهده دارد.
رام بن باراک، نماینده پارلمان اسرائیل، ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، اوزی دایان، رییس پیشین شورای امنیت ملی اسرائیل و مایک هرتزوگ، سفیر پیشین اسرائیل در آمریکا نیز درباره احتمال تشدید تنش و پیامدهای آن موضعگیری کردند.
نشستهای این هفته پارلمان اروپا در استراسبورگ بر ادامه بازداشتهای خودسرانه، محدودیتهای شدید بر آزادیهای مدنی و سرکوب گسترده معترضان در ایران تمرکز داشت.
دنیل اتارد، نماینده پارلمان اروپا، در گفتوگو با ایراناینترنشنال درباره گامهای بعدی اتحادیه اروپا برای افزایش فشار سیاسی بر مقامهای جمهوری اسلامی سخن گفت. او تاکید کرد: «جمهوری اسلامی مشروعیت خود را از دست داده و نماینده مردم ایران نیست.»
دیگر واکنشها در داخل و خارج کشور
۵۱ نفر از قهرمانان، مربیان و داوران برجسته کاراته با ارسال نامهای به فدراسیون جهانی کاراته (WKF)، خواستار تعلیق فدراسیون کاراته جمهوری اسلامی و حضور کاراتهکاهای ایرانی بهصورت مستقل و بیطرف، تحت پرچم فدراسیون جهانی کاراته در رقابتهای بینالمللی شدند.
احد تنزاده، مدرس بینالمللی کاراته، در ویدیویی که برای ایراناینترنشنال ارسال کرده، با اعلام حمایت از جاسم ویشکائی، قهرمان کاراته جهان و از ورزشکاران بازداشتشده در جریان انقلاب ملی ایرانیان، خواستار تحریم فدراسیون کاراته جمهوری اسلامی شد.
بیش از ۵۰ نفر از ایرانیان در ولینگتون مقابل پارلمان نیوزیلند تجمع کردند و خواستار تروریستی اعلام شدن سپاه و اخراج سفیر جمهوری اسلامی شدند.
شاهزاده رضا پهلوی برای تجمعهای ۱۴ فوریه در مونیخ، لسآنجلس و تورنتو فراخوان داد و در پیامی خواستار یکصدایی و انضباط شد. همزمان دیوارنوشتهای با مضمون ۱۴ فوریه حماسهآفرین باشید منتشر شد.
مجموع این تحولات نشان داد در چهلوششمین روز انقلاب ملی ایرانیان، در کنار استمرار سرکوب داخلی و تهدیدها از سوی مقامهای جمهوری اسلامی، صحنه منطقهای و بینالمللی نیز با تحرکات فشرده دیپلماتیک و نظامی پیرامون ایران همراه بوده است.
در این بیانیه که چهارشنبه ۲۲ بهمن منتشر شد، آمده است این آزمایشها بر پایه تجربههای عملیاتی طراحی شد و «طیفی از سناریوهای چالشبرانگیز متناسب با تهدیدات موجود» را در برگرفت.
وزارت دفاع اسرائیل افزود: «موفقیت این آزمایشها یک جهش فناورانه و عملیاتی دیگر در مسیر ارتقای سامانه به شمار میرود؛ سامانهای که در جریان جنگ با رهگیریهای موفق، توانمندی عملیاتی بالایی از خود به نمایش گذاشت، جان انسانها را نجات داد و از وارد آمدن خسارات قابل توجه جلوگیری کرد.»
سامانه «فلاخن داوود» در شرکت صنایع دفاعی رافائل تولید شده و با هدف رهگیری راکتها، موشکها از جمله موشکهای کروز، هواپیماها و پهپادها توسعه یافته است.
«فلاخن داوود» که از سال ۲۰۱۷ وارد مرحله عملیاتی شده، لایه میانی ساختار پدافند هوایی چندلایه اسرائیل را تشکیل میدهد.
در این ساختار، سامانههای کوتاهبرد «پرتوی آهنین» و «گنبد آهنین» در لایه پایینتر قرار دارند و سامانههای «پیکان» در لایه بالایی برای مقابله با موشکهای بالستیک دوربرد به کار گرفته میشوند.
در روزهای اخیر، تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه باعث شده گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن شدت بگیرد.
۲۱ بهمن، خبرگزاری رویترز با استناد به تصاویر ماهوارهای گزارش داد ارتش آمریکا در پایگاه العدید قطر، بزرگترین پایگاه نظامی ایالات متحده در خاورمیانه، موشکهای پاتریوت را در پرتابگرهای متحرک قرار داده است.
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون بارها تاکید کردهاند تنها حاضر به گفتوگو درباره پرونده هستهای هستند و برنامه موشکی خود را غیرقابل مذاکره میدانند.
اسرائیل در مقابل تاکید کرده هرگونه توافق احتمالی با تهران باید شامل محدود کردن موشکهای بالستیک و توقف حمایت از گروههای نیابتی باشد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۲ بهمن با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در واشینگتن دیدار خواهد کرد.
محور این دیدار گفتوگوهای اخیر جمهوری اسلامی و ایالات متحده خواهد بود.
ادامه حملات سایبری جمهوری اسلامی به اسرائیل
آژانس امنیت اسرائیل (شینبت) و اداره ملی سایبری این کشور، ۲۲ بهمن در بیانیهای مشترک اعلام کردند در ماههای گذشته، صدها حمله سایبری جمهوری اسلامی علیه شهروندان اسرائیلی، از جمله مقامهای بلندپایه دولتی و نظامی، چهرههای دانشگاهی و خبرنگاران، شناسایی و خنثی شده است.
بر پایه این بیانیه، پس از جنگ ۱۲ روزه، تلاش ماموران اطلاعاتی حکومت ایران برای نفوذ به حسابهای شخصی گوگل شهروندان اسرائیلی افزایش چشمگیری داشته است.
در ادامه این بیانیه آمده است: «هدف از این تلاشها جمعآوری اطلاعات شخصی و حرفهای است که میتواند برای پیشبرد فعالیتهای تروریستی، جاسوسی و عملیات نفوذ در قالب فیشینگ هدفمند مورد استفاده قرار گیرد.»
نهادهای اسرائیلی هشدار دادند این حملات با جعل هویت، ترغیب به دانلود فایل از طریق یک لینک و ارسال پیامهای فیشینگ، برای سرقت گذرواژه و کد تایید حسابهای گوگل، تلگرام و واتساپ انجام میشود و در صورت موفقیت، دسترسی کامل مهاجم را فراهم میکند.
پیشتر در مهرماه، شرکت مایکروسافت هشدار داد جمهوری اسلامی از هوش مصنوعی برای پیشبرد حملات سایبری بهره میبرد.
گاردین نوشت اگر در پی فعالیت ناوگان سایه جمهوری اسلامی فاجعهای زیستمحیطی رخ دهد، دامنه آلودگی آن میتواند حتی از حادثه اکسون والدز در سال ۱۹۸۹ فراتر رود؛ رویدادی که طی آن ۳۷ هزار تُن نفت خام به دریا نشت کرد.
شرکت «پول استار گلوبال» ۲۹ کشتی ایرانی را بررسی کرده که پس از اقدام آمریکا در توقیف یک نفتکش ونزوئلایی در ماه دسامبر، سامانههای شناسایی ماهوارهای خود را خاموش کردند و از دید خارج شدند.
بر اساس این ارزیابی، نیمی از این کشتیها بیش از عمر ایمن توصیهشده ۲۰ سال فعالیت کردهاند.
همچنین بهدلیل فعالیت پنهانی این ناوگان، احتمال میرود که نگهداری مناسبی از آنها صورت نگیرد و با استانداردهای بینالمللی ایمنی همخوانی نداشته باشند.
در سالهای گذشته بیش از ۵۰ رویداد مرتبط با نفتکشهای ناوگان سایه در نقاط مختلف جهان به ثبت رسیده است؛ حوادثی که از تصادف دریایی تا نشت نفت را در بر میگیرد.
بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴، در مجموع ۹ لکه نفتی در کشورهایی مانند تایلند، ایتالیا و مکزیک به ناوگان سایه روسیه نسبت داده شد.
با این حال، نقش ناوگان سایه حکومت ایران تاکنون کمتر مورد توجه و بررسی قرار گرفته است.
جمهوری اسلامی در ماههای اخیر در پی آن بوده است که از طریق ناوگان سایه، تحریمهای نفتی آمریکا را دور بزند.
این شبکه از نفتکشها با تغییر پرچم، خاموش کردن سیستمهای رهگیری، انتقال محموله از کشتی به کشتی و ساختارهای مالکیتی غیرشفاف، نفت تحریمی را جابهجا میکنند.
۲۴ درصد نفتکشهای ناوگان سایه ایران بالای ۲۵ سال عمر دارند
گاردین در ادامه گزارش داد طبق ارزیابیها، هفت فروند از مجموع ۲۹ کشتی ناوگان سایه جمهوری اسلامی در طبقه «ریسک فوقالعاده بالا» قرار گرفتهاند، زیرا عمر آنها از ۲۵ سال فراتر رفته است و سه کشتی نیز بیش از ۳۰ سال سن دارند.
افزون بر این، پنج کشتی هم فرسودهاند و هم در گروه «نفتکشهای بسیار بزرگ حمل نفت خام» جای میگیرند؛ شناورهایی با ظرفیت تقریبی ۳۰۰ هزار تُن نفت.
تحلیلگران میگویند نفتکشهای ناوگان سایه اغلب بدون بیمه فعالیت میکنند و به همین دلیل، در صورت نشت نفت، هزینههای پاکسازی بر دوش کشوری خواهد بود که حادثه در آبهای آن رخ داده است.
بر پایه برآوردها، این هزینه میتواند رقمی بین ۸۶۰ میلیون تا ۱.۶ میلیارد دلار باشد.
شمار کل نفتکشهای ناوگان سایه در جهان به چند صد فروند میرسد و برخی ارزیابیها سهم آنها را حدود ۱۷ درصد از کل ناوگان جهانی نفتکشها میدانند.
روسیه بزرگترین ناوگان سایه را در اختیار دارد. در دسامبر ۲۰۲۴، دو نفتکش فرسوده روسی پس از غرق شدن یکی و به گل نشستن دیگری، موجب نشت گسترده نفت در دریای سیاه شدند.
در ماههای اخیر؛ واشینگتن کوشیده است با اعمال تحریمهای هدفمند، فعالیت ناوگان سایه حکومت ایران را مختل کند.
در تازهترین اقدام، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۸ بهمن از اعمال تحریمهای تازه علیه شبکهای از کشتیها، شرکتها و افراد مرتبط با تجارت نفت ایران خبر داد.
در بسته تحریمی جدید، نام ۱۴ کشتی، ۱۵ نهاد تجاری و دو فرد حقیقی به چشم میخورد.
تجارت سودآور، بمب ساعتی در دریا
سلیم خان، مدیر بخش داده و تحلیل در شرکت پول استار گلوبال، ناوگان سایه حکومت ایران را به «بمب ساعتی» تشبیه کرد و هشدار داد این ناوگان از برخی از فرسودهترین نفتکشها تشکیل شده است.
او در عین حال افزود این تجارت برای بازیگران دخیل بسیار سودآور است و همین سودآوری، انگیزه ادامه فعالیت را تقویت میکند.
مارک اسپالدینگ، رییس سازمان غیرانتفاعی «بنیاد اقیانوس» نیز گفت: «ناوگان سایه ایران یک تهدید زیستمحیطی قابل توجه و رو به افزایش است. پرسش این نیست که آیا یک حادثه بزرگ رخ خواهد داد، بلکه این است که چه زمانی و کدام جوامع ساحلی و زیستبومهای دریایی بهای سامانه حملونقلی را خواهند پرداخت که برای فرار از پاسخگویی طراحی شده است.»
او افزود: «ما عمیقا نگرانیم که بُعد زیستمحیطی فعالیتهای ناوگان سایه تاکنون آنگونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است.»
