بازتاب حمله آمریکا به ونزوئلا و دستگیری نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، بازتاب گستردهای در رسانههای جهان یافته است. گزارشها از اختلاف نظر میان دولتها و نهادهای بینالمللی درباره پیامدهای این اقدام حکایت دارد.
تحولات میدانی و بازداشت مادورو
اسوشیتد پرس در بازتاب این تحولات نوشت ایالات متحده بامداد شنبه حملات گستردهای را علیه ونزوئلا انجام داد و بهگفته دونالد ترامپ، مادورو، رییسجمهوری این کشور و همسرش را طی این عملیات «بازداشت» و از ونزوئلا خارج کرده است.
ترامپ این خبر را در پستی در شبکه اجتماعی خود اعلام کرد و گفت که مادورو و همسرش بهزودی با اتهامات کیفری در آمریکا روبهرو خواهند شد.
اسکای نیوز بهنقل از مقامات محلی نوشت این عملیات ۳۰ دقیقه به طول انجامید.
به گزارش شبکه اسکاینیوز، انفجارهای متعددی در ساعات اولیه شنبه در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، شنیده شد؛ همزمان جنگندهها در ارتفاع پایین بر فراز شهر پرواز کردند و شاهدان از برخاستن دود از یک پایگاه نظامی خبر دادند.
بنا بر اعلام دولت ونزوئلا، ایالتهای میراندا، آراگوا و لا گوایرا نیز هدف قرار گرفتند.
در پی این وضعیت، اداره هوانوردی فدرال آمریکا با صدور دستور اضطراری، پرواز هواپیماهای آمریکایی بر فراز ونزوئلا را بهدلیل «شرایط بالقوه خطرناک و فعالیت نظامی جاری» ممنوع کرد.
درخواست رسمی دولت ونزوئلا برای ارائه «مدرک زنده بودن» مادورو
در همین حال سیبیاس نیوز گزارش داد دولت ونزوئلا ادعاهای مربوط به بازداشت مادورو را تایید نکرده و معاون رییسجمهوری ونزوئلا خواستار ارائه «مدرک زنده بودن» مادورو از سوی آمریکا شده است.
لموند فرانسه نیز از فراخوان وزیر امور خارجه ونزوئلا برای تشکیل جلسه اضطراری در شورای امنیت سازمان ملل برای رسیدگی این موضوع خبر داد.
جسورانهترین عملیات نظامی ایالات متحده
روزنامه تلگراف در تحلیل خود حمله آمریکا به ونزوئلا و دستگیری مادورو را جسورانهترین عملیات نظامی ایالات متحده از زمان کشتن اسامه بنلادن در سال ۲۰۱۱ توصیف کرد و نوشت همانطور که عملیات بنلادن نماد توان آمریکا در هدفگیری مستقیم دشمنانش بود، این اقدام نیز نشانه ورود دونالد ترامپ به مرحلهای تازه از سیاست خارجی «قدرتمحور» است.
بهنوشته تلگراف، سرعت بالای خروج مادورو و اعلام آن در ساعات اولیه حمله، یادآور عملیات برقآسای آمریکا در حذف بن لادن است و نشان میدهد واشینگتن، این بار در حیاط خلوت خود، آماده استفاده از نیروی نظامی برای اعمال اراده سیاسی و نمایش برتری است؛ اقدامی که پیامدهای آن میتواند بهمراتب فراتر از یک عملیات نظامی محدود باشد.
واکنشهای بینالمللی
بازتاب واکنشها در رسانههای بینالمللی نشان میدهد جامعه جهانی در قبال حمله آمریکا به ونزوئلا با دو رویکرد متفاوت مواجه است.
لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه، در گفتگو با اکسیوس اعلام کرد رهبران کوبا و جمهوری اسلامی نیز باید بهشدت نگران باشند: « کلانتر جدیدی به شهر آمده است. اگر من رهبر ایران بودم، همین حالا برای دعا به مسجد میرفتم.»
به گزارش رویترز، روسیه و جمهوری اسلامی این حمله را «اقدام تجاوزکارانه» توصیف کردند و آن را نقض حاکمیت ونزوئلا و قوانین بینالمللی دانستند.
در همین حال، کشورهایی در آمریکای لاتین از جمله برزیل، مکزیک، کلمبیا و اوروگوئه با انتقاد از این اقدام، خواستار حلوفصل دیپلماتیک بحران و احترام به حاکمیت ملی کشورها شدند.
در مقابل رویترز نوشت برخی رهبران آمریکای لاتین مانند رییسجمهوری آرژانتین و اکوادور از حمله آمریکا حمایت و آن را اقدامی علیه «سرکوب سیاسی» مادورو توصیف کردند.
در اروپا نیز مقامها مواضعی محتاطانه اتخاذ کردند. کایا کالاس، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجی و سیاست امنیتی، ضمن ابراز نگرانی گفت که اتحادیه اروپا وضعیت ونزوئلا را «نزدیک دنبال میکند» و تاکید کرد که «اصول حقوق بینالملل و منشور ملل متحد باید محترم شمرده شوند».
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، نیز با تاکید بر پایبندی به قانون بینالملل گفت که هرگونه راهحل باید «بهطور صلحآمیز و مطابق با حقوق بینالملل» باشد.
در بریتانیا، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، ضمن رد مشارکت لندن در این عملیات، تاکید کرد که باید «قوانین بینالملل رعایت شود». او خواستار روشن شدن جزییات شد.
بیانیه دولت ونوزوئلا
اسکای نیوز نوشت دولت ونزوئلا با صدور بیانیهای وضعیت اضطراری ملی اعلام و آمریکا را به تلاش برای تصاحب منابع راهبردی این کشور، بهویژه نفت و معادن، متهم کرد.
در این بیانیه، اقدام واشینگتن «تجاوز نظامی» خوانده شد که به گفته مقامها صلح و ثبات آمریکای لاتین و کارائیب را تهدید میکند.
ترامپ در ماههای گذشته کارزار فشار علیه مادورو را تشدید و ونزوئلا را به همکاری نکردن در مبارزه با قاچاق مواد مخدر متهم کرد.
مادورو این فشارها را تلاشی برای برکناری خود میدانست. او از سال ۲۰۲۰ در آمریکا به اتهام «نارکوتروریسم» تحت پیگرد قرار گرفت.
پس از خروج او از قدرت، پم باندی، دادستان کل آمریکا، اعلام کرد که او و همسرش با پروندههای کیفری در نیویورک روبهرو خواهند شد.
همچنین گزارش شد سیا هفته گذشته در حملهای پهپادی به منطقهای مرتبط با کارتلهای مواد مخدر در ونزوئلا نقش داشته است؛ عملیاتی که پیش از حملات شنبه، نخستین اقدام مستقیم شناختهشده آمریکا در خاک این کشور به شمار میرفت.
به نقل از سیبیاس نیوز دولت آمریکا به شهروندان خود در ونزوئلا توصیه کرد که «در مکانهای امن پناه بگیرند».
خبرگزاری رویترز شنبه ۱۳ دی از شنیده شدن صداهای بلند از جمله صدای چند هواپیما در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، خبر داد.
شاهدان عینی گفتند بامداد ۱۳ دی دستکم یک ستون دود در آسمان کاراکاس دیده شد و بخش جنوبی شهر در نزدیکی یک پایگاه مهم نظامی نیز با قطع برق مواجه بود.
جنیفر جیکوبز، خبرنگار شبکه سیبیاس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مقامهای کاخ سفید از گزارشها درباره شنیده شدن صدای انفجارها و مشاهده هواپیماها بر فراز کاراکاس آگاه هستند.
شبکه خبری فاکسنیوز نیز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد حملات نظامی ایالات متحده علیه ونزوئلا «در حال انجام» است.
اعلام وضعیت اضطراری در ونزوئلا
حکومت ونزوئلا در بیانیهای اعلام کرد هدف ایالات متحده از این حمله «تصاحب منابع نفت و مواد معدنی» این کشور است.
به گفته حکومت ونزوئلا، آمریکا در این عملیات علاوه بر کاراکاس، ایالتهای میراندا، آراگوآ و لا گوایرا را هدف قرارداد.
در پی این حملات، نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، در این کشور وضعیت اضطراری اعلام کرد.
روابط نزدیک تهران و کاراکاس
حکومت ایران یکی از متحدان اصلی ونزوئلا به شمار میرود. در سالهای اخیر، مواضع سیاسی تهران و کاراکاس و همچنین تحریمهای نفتی واشینگتن علیه این دو، موجبات نزدیکی بیش از پیش آنها را فراهم آورده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۲۸ آذر دولت مادورو را «نامشروع» خواند و گفت ونزوئلا با عناصر «تروریست» از جمله جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان همکاری میکند.
حمله آمریکا به ونزوئلا یک روز پس از آن انجام گرفت که ترامپ هشدار داد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
ساعاتی پیش از حملات آمریکا، حکومت ونزوئلا در بیانیهای از حکومت ایران در برابر شهروندان معترض حمایت کرد و خواستار «توقف مداخلات خارجی» در ایران شد.
در این بیانیه آمده است تلاشهایی برای «بیثباتسازی ایران از طریق پلتفرمهای دیجیتال و دامن زدن به تنشهای داخلی» در جریان است؛ رویکردی که به گفته حکومت ونزوئلا، در کنار «تحریمها و سایر اقدامات قهری یکجانبه» علیه جمهوری اسلامی قرار میگیرد.
ترامپ در هفتههای گذشته بارها از احتمال حمله به ونزوئلا، از جمله انجام عملیات زمینی، سخن گفته بود.
در ماههای اخیر، واشینگتن فشارهای گستردهای برای وادار کردن مادورو به کنارهگیری از قدرت وارد آورده است.
این فشارها شامل تشدید تحریمها، افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و هدف قرار دادن شناورهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب و اقیانوس آرام بودهاند.
پیشتر در ۹ دی، سیانان به نقل از منابع آگاه نوشت سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) اوایل دسامبر حملهای پهپادی علیه تاسیساتی در یک بندر ونزوئلا انجام داد.
این خبر تکمیل میشود...
بر اساس این بیانیه که جمعه ۱۲ دی منتشر شد، یگان رضوان حزبالله از این مکان برای آموزش نیروهای خود با هدف برنامهریزی و اجرای حملات علیه ارتش و غیرنظامیان اسرائیلی بهره میگرفت.
به گفته ارتش اسرائیل، نیروهای حزبالله در این مرکز نحوه استفاده از سلاحهای گرم و کار با انواع تجهیزات و ابزارهای جنگی را میآموختند.
همچنین چند ساختمان در این عملیات هدف قرار گرفتند که به گفته ارتش اسرائیل، انبار ادوات نظامی حزبالله بودند.
ارتش اسرائیل حزبالله را بار دیگر به نقض توافق آتشبس متهم کرد و افزود وجود زیرساختها و برگزاری آموزشهای نظامی از سوی این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی در جنوب لبنان «تهدیدی مستقیم علیه امنیت کشور اسرائیل» به شمار میآید.
ارتش اسرائیل تاکید کرد به اقدامات خود برای «رفع هرگونه تهدید علیه امنیت» این کشور ادامه خواهد داد.
این حملات یک روز پس از آن انجام گرفت که مصر، قطر و ترکیه در پیامی به حزبالله لبنان هشدار دادند با خلع سلاح و واگذاری تجهیزات نظامی خود به دولت لبنان موافقت کند.
آنها در این پیام تاکید کردند ادامه وضعیت کنونی، خطر تشدید تنش نظامی با اسرائیل را بالا میبرد و به تعمیق شکاف میان این گروه و جامعه لبنان میانجامد.
یافتههای نظرسنجی موسسه گالوپ در آذرماه نشان میدهد اکثریت مردم لبنان خواستار آن هستند که تنها ارتش این کشور حق در اختیار داشتن سلاح را داشته باشد.
اسرائیل و لبنان آذرماه ۱۴۰۳ برای برقراری آتشبس و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد به توافق دست یافتند.
بر اساس قطعنامه ۱۷۰۱، حزبالله باید نیروهای خود را به شمال رودخانه لیتانی (حدود ۳۰ کیلومتری مرز اسرائیل) منتقل کند و بدین ترتیب، تنها ارتش لبنان و نیروهای یونیفل اجازه استقرار در جنوب این کشور را دارند.
ارتش اسرائیل نیز موظف است از جنوب لبنان عقبنشینی کند، اما نظامیان اسرائیلی همچنان در برخی نقاط راهبردی در این منطقه حضور دارند.
اسرائیل در طول ماههای گذشته بارها حزبالله را به نقض توافق آتشبس متهم کرده و حملاتی را علیه مواضع و نیروهای این گروه تدارک دیده است.
حزبالله یکی از مهمترین گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه محسوب میشود و حکومت ایران طی سالهای گذشته حمایت مالی و تسلیحاتی گستردهای از این گروه به عمل آورده است.
این سیاست با واکنش منفی گستردهای در داخل ایران مواجه شده و شهروندان زیادی که با وخامت شرایط اقتصادی و بحران شدید معیشتی دستوپنجه نرم میکنند، حمایت تهران از گروههای نیابتی، از جمله حزبالله، حماس و حوثیهای یمن، را بهشدت مورد انتقاد قرار دادهاند.
شبکه کان اسرائیل اول دی از موافقت جمهوری اسلامی با پرداخت یک میلیارد دلار به حزبالله خبر داد.
