• العربية
  • English
Brand
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • شنیداری
  • ایران
  • جهان
  • حقوق بشر
  • انقلاب ملی
  • جاویدنامان
  • گزارش ویژه
  • ورزش
  • بازار
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • شنیداری
  • ایران
  • جهان
  • حقوق بشر
  • انقلاب ملی
  • جاویدنامان
  • گزارش ویژه
  • ورزش
  • بازار
  • پوسته
  • زبان
    • العربية
    • English
  • برنامه‌ها
  • تلویزیون
  • شنیداری
  • ایران
  • جهان
  • حقوق بشر
  • انقلاب ملی
  • جاویدنامان
  • گزارش ویژه
  • ورزش
  • بازار
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به ولانت‌مدیا است.
volant media logo

اورشلیم‌پست: ممدانی شهردار نیویورک ریاکار است، چرا خواستار بازداشت مقام‌های ایران نمی‌شود؟

۱۳ آذر ۱۴۰۴، ۰۷:۳۰ (‎+۰ گرینویچ)

روزنامه اورشلیم‌پست در مطلبی با اشاره به تهدید زهران ممدانی، شهردار مسلمان و دموکرات نیویورک،‌ مبنی بر بازداشت بنیامین نتانیاهو در صورت سفر او به نیویورک نوشت که او «یک ریاکار» است و اگر واقعا می‌خواهد قانون بین‌المللی را اجرا کند چرا خواستار بازداشت مقام‌های ایران نمی‌شود.

این روزنامه نوشت ممدانی «اگر واقعا می‌خواست قانون بین‌المللی را اجرا کند، با فهرست بلند هدف‌هایی روبه‌رو بود که هیچ ربطی به تنها کشور یهودی جهان ندارند، اما او تهدیدی علیه آن‌ها مطرح نمی‌کند.»

این رسانه افزود: «اگر شهردار منتخب بر اساس قانون بین‌المللی عمل می‌کرد، باید خواستار بازداشت مقام‌های ایران به دلیل نقض کنوانسیون بین‌المللی مقابله با تامین مالی تروریسم (۱۹۹۹) و قطعنامه‌های ۱۳۷۳ و ۱۵۴۰ شورای امنیت سازمان ملل می‌شد. این قوانین بین‌المللی حمایت دولت‌ها از سازمان‌های تروریستی را منع می‌کنند.»

اورشلیم‌پست همچنین نوشت: «با این حال، ایران آشکارا به حماس و حزب‌الله پول، آموزش، سلاح و پناه می‌دهد، اما ممدانی هیچ‌گاه خواستار بازداشت مقام‌های ایران نشده است.»

این نشریه اسرائیلی افزود: «برای ممدانی، قانون بین‌المللی یک چارچوب حقوقی نیست؛ یک ابزار است — ابزاری که فقط علیه یهودیان و اسرائیل به کار می‌رود و در لحظه‌ای که مستلزم محکوم کردن قاتلان جمعی، دیکتاتورها و تامین‌کنندگان مالی تروریسم باشد، کنار گذاشته می‌شود.»

Banner
Banner
Banner

پربازدیدترین‌ها

هیات مذاکره‌کننده‌ پس از بروز اختلاف، با دستور ذوالقدر به تهران بازگشتند
۱
اختصاصی

هیات مذاکره‌کننده‌ پس از بروز اختلاف، با دستور ذوالقدر به تهران بازگشتند

۲

آمریکا شبکه‌های مرتبط با پسر علی شمخانی و حزب‌الله لبنان را تحریم کرد

۳

تشدید شکاف میان آمریکا و بریتانیا در قبال ایران؛ ترامپ استارمر را به «حفاری نفتی» فراخواند

۴
تحلیل

چرا درآمد ۱۰۰ میلیارد دلاری عوارض تنگه هرمز یک افسانه است

۵
تحلیل

وال‌استریت ژورنال: جمهوری اسلامی تندروتر شده است

Banner

انتخاب سردبیر

  • ترامپ در راه رسیدن به توافقی بهتر از برجام با چه موانعی روبه‌روست؟
    تحلیل

    ترامپ در راه رسیدن به توافقی بهتر از برجام با چه موانعی روبه‌روست؟

  • اعزام هزاران نیروی آمریکایی دیگر به منطقه برای تشدید فشار بر تهران

    اعزام هزاران نیروی آمریکایی دیگر به منطقه برای تشدید فشار بر تهران

  • وال‌استریت ژورنال: جمهوری اسلامی تندروتر شده است
    تحلیل

    وال‌استریت ژورنال: جمهوری اسلامی تندروتر شده است

  • فایننشال تایمز: تهران از ماهواره چینی برای هدف‌گیری پایگاه‌های آمریکا استفاده کرد

    فایننشال تایمز: تهران از ماهواره چینی برای هدف‌گیری پایگاه‌های آمریکا استفاده کرد

  • سایه سنگین جنگ بر نیمکت‌های خالی؛ بحران آموزش در عصر «اینترنت طبقاتی»
    روایت شما

    سایه سنگین جنگ بر نیمکت‌های خالی؛ بحران آموزش در عصر «اینترنت طبقاتی»

  • هیات مذاکره‌کننده‌ پس از بروز اختلاف، با دستور ذوالقدر به تهران بازگشتند
    اختصاصی

    هیات مذاکره‌کننده‌ پس از بروز اختلاف، با دستور ذوالقدر به تهران بازگشتند

•
•
•

مطالب بیشتر

سازمان امنیت داخلی اسرائیل درباره تلاش تهران در جذب نوجوانان برای جاسوسی هشدار داد

۱۳ آذر ۱۴۰۴، ۰۷:۲۴ (‎+۰ گرینویچ)

سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شین‌بت) اعلام کرد جمهوری اسلامی در هفته‌های اخیر از طریق پیام‌رسان‌ها، به‌ویژه تلگرام، تلاش کرده نوجوانان و جوانان اسرائیلی را با پیشنهادهای مالی به همکاری اطلاعاتی ترغیب کند.

به گزارش رسانه‌های اسرائیلی، شین‌بت با همکاری شهرداران محلی برنامه‌ای آموزشی در مدارس اجرا کرده تا به دانش‌آموزان هشدار دهد پیشنهادهای مالی جمهوری اسلامی، امنیت اسرائیل را تهدید می‌کند و می‌تواند نوجوانان را با مجازات‌های سنگین و سال‌های طولانی زندان روبه‌رو کند.

تسویکا بروت، شهردار بت‌یام، شهری در جنوب تل‌آویو، با اعلام این هشدار شین‌بت از مردم خواست تلاش‌های جمهوری اسلامی را برای جذب افراد گزارش کنند.

طبق گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، او گفت از زمان آغاز جنگ در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ موارد متعددی رخ داده و تلاش‌ها برای جذب افراد همچنان ادامه دارد.

  • بازداشت مرد جوانی در اسرائیل به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی

    بازداشت مرد جوانی در اسرائیل به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی

بروت گفت: «ماموران جمهوری اسلامی به بت‌یام رسیده‌اند و این شوخی نیست. اخیرا با مقامات امنیتی، به‌ویژه سازمان امنیت اسرائیل، در تماس بوده‌ایم تا درباره احتمال گرفتار شدن ساکنانمان در شبکه اطلاعاتی ایران و همکاری با آن‌ها هشدار دهیم.»

او ادامه داد: «اخیرا در رسانه‌ها درباره افراد معمولی، حتی سربازان ذخیره، دانشجویان ممتاز و بازنشستگان شنیده‌ایم که فکر می‌کردند می‌توانند به‌راحتی پولی به‌دست آورند و شاید کارهایی انجام دهند که فکر می‌کردند هیچ ضرری ندارد. بعدها آن‌ها متقاعد شدند کارهای دیگری انجام دهند، مثل جابه‌جا کردن یک بسته.»

او افزود: «در حال حاضر می‌دانیم که برخی ساکنان بت‌یام نیز در حال برقراری چنین ارتباطاتی هستند. آن‌ها نه تنها امنیت اسرائیل، بلکه آینده شخصی خود را هم به خطر می‌اندازند. این‌ها جرائم بسیار جدی هستند و هر کسی که از سوی شین‌بت بازداشت شود، برای خودش آسیب غیرقابل جبرانی ایجاد می‌کند. هدف ما این است که مانع از ارتکاب این اشتباه شویم.»

ایجاد یک خط ویژه واتس‌اپ برای گزارش موارد جاسوسی

بروت از هر کسی که چنین پیام‌هایی دریافت کرده یا وارد چنین ارتباطاتی شده است خواست پیش از آن که دیر شود، خود را معرفی کند و درباره پیامدهای جدی قانونی و شخصی این موضوع هشدار داد.

مقامات اسرائیلی یک خط ویژه واتس‌اپ نیز برای گزارش محرمانه و دریافت کمک راه‌اندازی کرده‌اند.

مقام‌های امنیتی اسرائیل در سال‌های اخیر و به‌ویژه پس از جنگ ۱۲ روزه، پرونده‌های جاسوسی متعددی در ارتباط با جمهوری اسلامی تشکیل داده‌اند و تعدادی از شهروندان اسرائیلی نیز بازداشت و محاکمه شده‌اند.

در یکی از تازه‌ترین موارد، ۲۹ آبان اعلام شد سه شهروند اسرائیل، از جمله یک سرباز وظیفه و یک نظامی ذخیره نیروی هوایی، بازداشت شده‌اند. آنان طی ماه‌های اخیر برای جمهوری اسلامی ماموریت‌های امنیتی انجام داده‌ بودند.

مهرماه نیز پلیس اسرائیل و سازمان امنیت داخلی در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند دو اسرائیلی که مظنون به جاسوسی برای جمهوری اسلامی هستند، بازداشت شده‌اند و کیفرخواستی علیه آنان آماده شده است.

مقامات اسرائیلی همچنین از تلاش تهران برای نفوذ به پایگاه‌های حساس نظامی، به‌ویژه پایگاه حتسریم، خبر دادند.

  • اسرائیل: یک اسرائیلی-آمریکایی به اتهام جاسوسی برای تهران و جمع‌آوری اطلاعات بازداشت شد

    اسرائیل: یک اسرائیلی-آمریکایی به اتهام جاسوسی برای تهران و جمع‌آوری اطلاعات بازداشت شد

طبق گزارش‌ها، طی دو سال اخیر حکومت ایران از طریق شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه تلگرام، موفق شده تعدادی از شهروندان عادی اسرائیل را برای ماموریت‌های اطلاعاتی و حتی طرح‌های ترور جذب کند.

افزایش شمار این افراد باعث شده اسرائیل بخشی جدید در زندان دامون حيفا را به آن‌ها اختصاص دهد.

کاخ سفید: تیم ملی فوتبال ایران اجازه ورود به آمریکا را دارد، اما هواداران نه

۱۲ آذر ۱۴۰۴، ۲۲:۵۵ (‎+۰ گرینویچ)

کاخ سفید اعلام کرد تیم ملی فوتبال ایران اجازه ورود به آمریکا را برای حضور در جام جهانی خواهد داشت، اما با استناد به ممنوعیت‌های سفر گفت ورود هواداران ممنوع خواهد بود.

بر اساس گزارش نشریه تایمز، اندرو جولیانی، رییس کارگروه ویژه کاخ سفید برای جام جهانی، در آستانه روز جمعه ۱۲ آذرماه که مراسم قرعه‌کشی برگزار خواهد شد گفت که آمریکا تنها برای اعضای تیم‌های ملی ایران و هائیتی استثنا قائل می‌شود، اما هواداران این دو کشور، به‌دلیل قرار داشتن در فهرست «ممنوعیت کامل ویزا»، اجازه سفر به آمریکا را نخواهند داشت.

او تاکید کرد هر فردی که «تهدید بالقوه برای امنیت ملی» تلقی شود، ویزای او رد خواهد شد.

این تصمیم در حالی اعلام می‌شود که دولت ترامپ با موج تازه‌ای از پرونده‌های امنیتی مرتبط با ورود شهروندان افغانستانی در دوران بایدن مواجه شده و همزمان سختگیری‌های مهاجرتی را تشدید کرده است.

جولیانی با وجود این محدودیت‌ها گفت آمریکا انتظار دارد بین پنج تا هفت میلیون هوادار تیم‌های ملی برای جام جهانی وارد کشور شوند.

او که در مرکز کندی واشینگتن سخن می‌گفت، «روایتی ساختگی» را محکوم کرد که طبق آن «رئیس‌جمهوری [ترامپ] نسبت به خارجی‌ها روی خوش نشان نمی‌دهد» و گفت اظهارات اخیر ترامپ بازتاب‌دهنده «سبک منحصر‌به‌فرد» اوست.

فرزند رودی جولیانی، وکیل سابق ترامپ که ریاست کارگروه ویژه کاخ سفید برای جام جهانی را برعهده دارد، افزود: «صادقانه بگویم، فکر می‌کنم همین ویژگی است که او را به رهبری مؤثر تبدیل کرده و همین خصوصیت است که او را به میزبانِ تمام‌عیارِ این جام‌جهانی خارق‌العاده بدل می‌کند؛ جامی که قرار است بزرگ‌ترین رویداد در تاریخ فوتبال باشد.»

ایران و هائیتی دو کشوری هستند که با وجود راهیابی به جام جهانی، همچنان در فهرست ۱۹ کشور مشمول ممنوعیت کامل ویزا قرار دارند؛ فهرستی که به‌گفته تایمز قرار است پس از تیراندازی اخیر به دو عضو گارد ملی آمریکا در واشنگتن، به ۳۰ کشور گسترش یابد.

این موضوع می‌تواند هواداران کشورهای بیشتری را از سفر به آمریکا منع کند.

به گفته جولیانی، برای آن‌که تیم‌های ایران و هائیتی به دلیل قوانین سخت‌گیرانه مهاجرتی از حضور در جام جهانی محروم نشوند، کاخ سفید برای اعضای تیم‌های ملی این کشورها استثنا قائل شده است؛ هرچند این استثنا شامل هواداران نمی‌شود.

او افزود: «[صدور] هر ویزا پیش از هر چیز یک تصمیم مرتبط با امنیت ملی است. اگر تهدیدی محسوب شوید، ویزا نخواهید گرفت. اما اگر برای تفریح و خرج کردن پول‌تان می‌آیید، آمریکا از شما استقبال می‌کند.»

در گزارش همچنین نگرانی‌هایی درباره احتمال اجرای عملیات اداره مهاجرت و گمرک آمریکا (آیس) در جریان مسابقات مطرح شده است.

جولیانی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال یورش ماموران آیس در زمان برگزاری بازی‌ها گفت ترامپ «هیچ اقدامی را که امنیت شهروندان آمریکا را تقویت کند، رد نکرده است.»

با توجه به محبوبیت فوتبال در میان جوامع لاتین‌تبار آمریکا، برخی کارشناسان نگران‌اند که اجرای چنین عملیات‌هایی هواداران تیم‌های آمریکای جنوبی و مرکزی را هدف قرار دهد؛ نگرانی‌ای که کاخ سفید از تایید یا تکذیب آن خودداری کرده است.

یک پرستار در بیمارستان پنج آذر گرگان در شیفت کاری به زندگی‌اش پایان داد

۱۲ آذر ۱۴۰۴، ۲۱:۱۸ (‎+۰ گرینویچ)

دانشگاه علوم پزشکی گلستان اعلام کرد سه‌شنبه شب یک پرستار بیمارستان پنج آذر گرگان در حین شیفت کاری به زندگی‌اش پایان داد.

روابط عمومی این دانشگاه گفت جان‌باختن این پرستار ریشه در «مسائل کاملا شخصی» داشته و ارتباطی با موضوعات اداری یا شغلی نداشته است.

بر اساس این گزارش، این پرستار ۳۸ ساله یک فرزند دارد و سال گذشته همسرش را از دست داده است.

موضوع خودکشی پزشکان، دستیاران پزشکی و دیگر اعضای کادر درمان در ایران در سال‌های گذشته تبدیل به بحرانی بزرگ در نظام سلامت شده و به نگرانی‌ها درباره امنیت شغلی و سلامت روانی این قشر از جامعه دامن زده است.

روزنامه شرق ۱۰ آبان گزارش داد ماجرای خودکشی رزیدنت‌ها تنها محدود به مواردی نیست که رسانه‌ای می‌شود؛ موارد متعددی از اقدام به خودکشی وجود دارد که یا نافرجام می‌ماند یا هیچ‌گاه علنی نمی‌شود.

شرق با استناد به پژوهش‌های داخلی نوشت ۳۴ درصد رزیدنت‌های ایرانی افکار خودکشی را تجربه کرده‌اند. به گزارش نشریه پزشکی لنست، سالانه حدود ۱۳ رزیدنت در ایران بر اثر خودکشی جان خود را از دست می‌دهند.

۷۷۲ مرکز جامع خدمات سلامت در کشور فاقد دندان‌پزشک هستند

۱۲ آذر ۱۴۰۴، ۲۰:۱۹ (‎+۰ گرینویچ)

در ادامه هشدارها درباره بحران کمبود پزشک در ایران، مشاور وزیر بهداشت در امور دندان‌پزشکی اعلام کرد که ۷۷۲ مرکز جامع خدمات سلامت در کشور فاقد دندان‌پزشک هستند.

امیررضا رکن، چهارشنبه ۱۲ آذر، گفت در سراسر کشور سه هزار و ۴۱۱ مرکز جامع خدمات سلامت دارای واحد دندان‌پزشکی هستند و در آن‌ها چهار هزار و ۹۴ یونیت دندان‌پزشکی فعال‌اند.

مشاور وزیر بهداشت با اشاره به فعالیت ۱۳۵ مرکز دندانپزشکی در بیمارستان‌های زیرپوشش دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، افزود در حال حاضر امکان فعال‌سازی ۸۷ مرکز غیرفعال در بیمارستان‌ها وجود دارد که باید در این راستا برنامه‌ریزی کرد.

مسئله کمبود پزشک و تجهیزات پزشکی در ایران طی سال‌های اخیر بارها در اظهارات مسئولان و تحلیل‌های کارشناسان بازتاب داشته و موجب بروز نگرانی‌هایی نسبت به چشم‌انداز نظام سلامت کشور شده است.

۱۹ آبان، پایگاه خبری رویداد۲۴ گزارش داد اجرای طرح موسوم به «دارویار» و حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی موجب شده هزینه دارو، تجهیزات پزشکی و خدمات درمانی به‌طور میانگین ۷۰ درصد افزایش پیدا کند.

در سوی دیگر، مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ۱۱ آذر از کمبود ۸۰۰ دندان‌پزشک در ایران خبر داد.

زهرا قربانی هشدار داد: «به دلیل گرانی خدمات دندانپزشکی و کمتر انجام دادن خدمات پیشگیرانه، مردم به سمت از دست دادن دندان‌های خود می‌روند به گونه‌ای که در بیش از ۵۰ درصد سالمندان و افراد بالای ۶۵ سال بی‌دندانی کامل را تجربه می‌کنند.»

او در خصوص وضعیت تجهیزات دندانپزشکی نیز گفت بسیاری از مراکز دندان‌پزشکی و یونیت‌های این مراکز دچار فرسودگی هستند و بیش از هزار یونیت برای جایگزینی نیاز است.

تشدید بحران اقتصادی در کنار هزینه‌های بالای دندانپزشکی و ادامه بی‌توجهی مسئولان جمهوری اسلامی به بهداشت دهان و دندان موجب شده که بسیاری از مردم ایران در سال‌های گذشته سلامت دهان و دندان را از اولویت‌های خود خارج کنند.

روزنامه رسالت ۲۵ مرداد گزارش داد بر اساس نتایج یک پژوهش ملی، حدود ۴۰ درصد ایرانیان، به‌ویژه اقشار کم‌برخوردار، تنها زمانی به دندان‌پزشک مراجعه می‌کنند که دردشان غیرقابل تحمل شود و باید دندانشان را بکشند.

  • مشاور وزیر بهداشت: ۱۵ درصد مردم تا وقتی مجبور به کشیدن نباشند، دندانپزشکی نمی‌روند

    مشاور وزیر بهداشت: ۱۵ درصد مردم تا وقتی مجبور به کشیدن نباشند، دندانپزشکی نمی‌روند

در فروردین سال جاری شماری از شهروندان با ارسال پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال تجربه‌های خود را درباره هزینه‌های سنگین دندان‌پزشکی و ناتوانی در دسترسی به خدمات درمانی شرح دادند.

یکی از بازنشستگان با گلایه از ناکارآمدی نظام بیمه‌ای کشور گفت: «بیمه من را قبول نکردند. به من گفتند باید دندانم را بکشم، در حالی که وقتی به‌صورت آزاد به کلینیک مراجعه کردم، گفتند قابل‌ درمان است. چرا حکومت از مسئولیت‌پذیری در تامین هزینه‌های درمانی شانه خالی می‌کند؟»

شهروندی دیگری گفت: «امروز نه کارگران و نه بازنشستگان، حتی توان پرداخت هزینه درمان یک سرماخوردگی ساده را ندارند؛ چه برسد به درمان‌های پرهزینه‌ای مثل دندان‌پزشکی.»

کارشناسان حوزه سلامت هشدار داده‌اند که ادامه کمبود دندان‌پزشک، فرسودگی تجهیزات و افزایش هزینه خدمات، خطر گسترش بیماری‌های دهان و دندان را در میان ایرانیان تشدید می‌کند؛ حوزه‌ای که به‌طور مستقیم با تغذیه، سلامت عمومی و کیفیت زندگی شهروندان در ارتباط است.

آن‌ها تاکید کرده‌اند که با ادامه این روند، شکاف دسترسی میان طبقات مختلف جامعه بیشتر شده و سلامت دهان و دندان به کالایی لوکس و دور از دسترس بسیاری از خانواده‌ها تبدیل خواهد شد.

انقلاب خاموش؛ جمهوری اسلامی چگونه سکولاریزاسیون را در ایران معاصر رقم زد؟

۱۲ آذر ۱۴۰۴، ۱۹:۱۰ (‎+۰ گرینویچ)
•
نعیمه دوستدار

۴۷ سال پس از انقلابی که قرار بود «همه‌چیز را اسلامی کند»، داده‌ها تصویری دوگانه اما روشن از جامعه ایران ارائه می‌دهند:

از یک سو بخش بزرگی از شهروندان دیگر خواهان تداوم «جمهوری اسلامی» و پیوند رسمی دین و دولت نیستند؛ از سوی دیگر، زندگی روزمره و فرهنگ عمومی همچنان پر از نشانه‌ها، آیین‌ها و زبان دینی است.

مساله، نه «مرگ دین»، بلکه تغییر عمیق نسبت جامعه با دین و به‌ویژه با «اسلام حکومتی» است.

نظرسنجی‌های مستقل در سال‌های اخیر از جمله نظرسنجی گَمان و حتی داده‌هایی که از یک نظرسنجی داخلی وزارت ارشاد درز کرده،نشان می‌دهند اکثریت معناداری از مردم خواهان جدایی دین از ساختار حکمرانی‌اند و مدل سکولار را ترجیح می‌دهند. این یافته‌ها با پژوهش‌های دانشگاهی جدید نیز هم‌خوان است.

در کنار این روند، کاهش مشارکت در برخی مناسک مذهبی مشاهده شده، اما در همان حال نشانه‌های فراوانی وجود دارد که ایرانیان را نمی‌توان جامعه‌ای «بی‌دین» دانست. ایمان شخصی، معنابخشی دینی، و آیین‌های خانوادگی هنوز در لایه‌های مهمی از جامعه حضور دارند. بنابراین آنچه در ایران جریان دارد، بیش از آنکه پایان دینداری باشد، گذار از «دین حکومتی» به «دین فردی و انتخابی» است.

سکولاریزاسیون چیست و ایران کجا ایستاده است؟

دانشمندان برجسته علوم سیاسی فرض‌شان این بوده که با مدرن‌شدن جوامع، دین به‌تدریج از عرصه عمومی عقب می‌نشیند، پیروانش را از دست می‌دهد و به حاشیه خصوصی زندگی رانده می‌شود.

این نگاه بعدها به‌خاطر بازگشت دین به عرصه عمومی در نقاط مختلف جهان، از جمله در جهان اسلام، به چالش کشیده شد؛ اما هنوز هم برای توضیح بخشی از روندها معتبر است: جوامع می‌توانند هم‌زمان شاهد کاهش نفوذ نهادهای دینی رسمی و استمرار یا حتی بازتعریف ایمان شخصی باشند.

ایران پس از ۱۳۵۷ نمونه‌ای افراطی از این تناقض است. از یک سو، نظام سیاسی رسما «جمهوری اسلامی» است و قانون اساسی آن پیوند دین و دولت را در بالاترین سطح ممکن تثبیت کرده؛ از سوی دیگر، همان‌طور که داده‌های گَمان، نظرسنجی وزارت ارشاد و تحلیل‌های دانشگاهی جدید نشان می‌دهد، اکثریت جامعه خواهان جدایی دین از ساختار حکمرانی‌اند.

آصف بیات جامعه‌شناس ایرانی، این وضعیت را در چارچوب «پسااسلام‌گرایی» توضیح می‌دهد: دورانی که در آن، «انرژی و جذابیت اسلام سیاسی» فرسوده شده و حتی در میان بخش‌هایی از حامیان سابقش، میل به جدایی ایمان شخصی از پروژه قدرت سیاسی شکل می‌گیرد.

در این معنا، ایران نه جامعه‌ای «بی‌دین»، بلکه جامعه‌ای است که در آن، اسلام سیاسی به‌عنوان پروژه حکومتی به بن‌بست رسیده و واکنش اجتماعی به این بن‌بست، به صورت سکولاریزاسیون سیاست و خصوصی‌شدن ایمان بروز می‌کند.

«نه به جمهوری اسلامی» و «بله به خدا»

برای فهم این تضاد، نگاه هم‌زمان به چند دسته داده ضروری است.

نخست، جابه‌جایی در رفتار مذهبی: بر اساس یک گزارش تحلیلی منتشر شده در انتشارات MDPI در سال ۲۰۲۳، درصد ایرانیانی که گفته‌اند «همیشه یا اغلب» نماز می‌خوانند، از ۷۸.۵ درصد در سال ۲۰۱۵ به ۵۴.۸ درصد در ۲۰۲۳ کاهش یافته است. این کاهش حدود ۲۴ درصدی، صرفا یک نوسان مقطعی نیست، بلکه روندی طولی را نشان می‌دهد که با تشدید بحران‌های سیاسی و اقتصادی و سرکوب مذهبی گره خورده است.

دوم، جابه‌جایی در نگرش به نقش دین در دولت: همان‌طور که گفته شد، نظرسنجی نشت‌کرده وزارت ارشاد نشان می‌دهد ۷۲.۹ درصد ایرانیان از جدایی دین و دولت حمایت می‌کنند و مقاله MDPI این عدد را، با اتکا به داده‌های گَمان، در قالب حدود ۷۳ درصد حامیان حکومت سکولار بازخوانی می‌کند.

همچنین، گَمان در یک موضع‌گیری روش‌شناختی خطاب به پارلمان هلند تاکید کرده که در نظرسنجی‌های متعدد، «حدود ۸۰ درصد» ایرانیان نمی‌خواهند در «جمهوری اسلامی» زندگی کنند و اکثریت از «جدایی مسجد و دولت» حمایت می‌کنند.

اما در کنار این‌ها، داده‌های «نظرسنجی جهانی ارزش‌ها» (WVS) برای دوره ۲۰۱۷–۲۰۲۲ تصویری متفاوت ارائه می‌کند: ۹۶.۶ درصد پاسخ‌دهندگان خود را مسلمان معرفی کرده‌اند و فقط ۱.۳ درصد خود را «آتئیست» نامیده‌اند.

همین تضاد ظاهری است که اگر در تحلیل‌ها دیده نشود، به این سوءبرداشت می‌انجامد که «ایران جامعه‌ای کاملا بی‌دین شده» یا برعکس، «هنوز ۹۹ درصد مردم مسلمان‌اند، پس جامعه هم‌چنان مذهبی و وفادار به نظام است».

کلید حل این تناقض در روش‌شناسی و در تغییر معنای «دینداری» است. نظرسنجی جهانی ارزش‌ها بر پایه مصاحبه‌های حضوری در داخل فضای سرکوب‌گر اجرا می‌شود؛ جایی که پاسخ‌دهنده دلایل جدی برای پنهان‌کردن نارضایتی دینی و سیاسی دارد.

در مقابل، نظرسنجی‌های آنلاین ناشناس، مانند گَمان، با دسترسی از طریق وی‌پی‌ان و بسترهای رمزنگاری‌شده، امکان بیان صریح‌تری را فراهم می‌کنند و همان‌طور که خود گَمان توضیح می‌دهد، در رژیم‌های اقتدارگرا بهتر می‌توانند «ترجیح‌های پنهان» را آشکار کنند.

به‌علاوه، حتی در درون مفهوم «مسلمان بودن» هم جابه‌جایی عمیقی رخ داده است.

نظرسنجی گَمان درباره باورهای دینی در سال ۲۰۲۰ نشان داد که بخش قابل‌توجهی از پاسخ‌دهندگان هویت دینی خود را خارج از قالب‌های رسمی تعریف می‌کنند: بسیاری خود را نه تابع نهادهای سنتی مذهبی، بلکه دارای ایمانی شخصی و مستقل می‌دانند.

این وضعیتی است که می‌توان آن را نوعی «ایمان بدون تعلق» توصیف کرد؛ باوری به امر قدسی که دیگر در چارچوب روحانیت، مناسک رسمی یا ساختار دولت دینی سازمان‌دهی نمی‌شود، بلکه در سطح فردی و انتخابی بازتعریف شده است.

به بیان دیگر، «نه به جمهوری اسلامی» الزاما به‌معنای «نه به خدا» نیست؛ بلکه بیشتر به‌معنای «نه به اسلام سیاسی و نه به انحصار روحانیت و دولت بر دین» است.

جامعه هنوز مذهبی است؛ اما چگونه و علیه چه کسی؟

برای دیدن نیمه دیگر تصویر، کافی است به زندگی روزمره نگاه کنیم. مراسم محرم و اربعین، هرچند در برخی شهرها و میان نسل جوان کم‌رنگ‌تر شده، هنوز در بسیاری از مناطق، به‌ویژه شهرهای کوچک و روستاها، پررنگ است. نذر، زیارت، مجالس ختم، دعا و آیین‌های مذهبی خانوادگی همچنان بخش مهمی از تجربه زیسته میلیون‌ها ایرانی‌اند و گزارش‌های میدانی از شلوغی حرم‌ها این حضور را تایید می‌کند.

اما این دینداری دیگر شبیه دهه ۶۰ نیست. نسل‌های جوان که در نظرسنجی‌های ایران‌پل بالاترین نارضایتی را دارند، بیش از همه نسبت به «تملک دینی بدن و زندگی» حساس‌اند؛ از حجاب اجباری تا دخالت فقه در جزییات زندگی. در اعتراضات ۱۴۰۱، شعار «زن، زندگی، آزادی» اعلام جدایی از همین حاکمیت دینی بود.

در شبکه‌های اجتماعی نیز این دوگانگی دیده می‌شود. هشتگ‌هایی مثل #زن_زندگی_آزادی، #حجاب_بی‌حجاب، #نه_به_جمهوری_اسلامی و #نه_به_اعدام تقابل با اسلام سیاسی را نشان می‌دهند، در حالی که بسیاری از کاربران هم‌زمان از «ایمان شخصی» دفاع می‌کنند و با دین حکومتی مرزبندی دارند.

این وضعیت با مفهوم «پسااسلام‌گرایی» آصف بیات سازگار است: جایی که اسلام به‌عنوان ایمان باقی می‌ماند، اما اسلام سیاسی مشروعیت خود را از دست می‌دهد و حتی بخشی از متدینان به منتقدان فعال آن بدل می‌شوند.

وقتی سکولاریزاسیون از بالا و پایین هم‌زمان می‌شود

اگر سکولاریزاسیون کلاسیک اروپایی عمدتا «از بالا» بود (اصلاحات حقوقی، جدایی کلیسا و دولت، آموزش سکولار)، در ایران وضعیت پیچیده‌تر است. از یک سو، حکومت با سیاست‌های کوبنده مذهبی و امنیتی، خود به موتور سکولاریزاسیون تبدیل شده است: حجاب اجباری، گشت ارشاد، اعدام به اتهام ارتداد یا توهین به مقدسات، سانسور هنری و رسانه‌ای و تبلیغات ایدئولوژیک در مدارس، همگی در تجربه نسل‌های پس از ۱۳۶۰ به نماد «خشونت دینی» بدل شده‌اند.

نظرسنجی‌های گَمان نشان می‌دهد که اوج مخالفت با جمهوری اسلامی (حدود ۸۱ درصد «نه» در یک رفراندوم فرضی) دقیقا در دوران خیزش «زن، زندگی، آزادی» ثبت شده است؛ یعنی وقتی که بدن و زندگی روزمره زنان، صحنه اصلی تقابل با دولت دینی بود.

از سوی دیگر، سکولاریزاسیون «از پایین» در حال وقوع است: زنان بدون روسری در خیابان راه می‌روند، خانواده‌های مذهبی بسیاری تصمیم می‌گیرند فرزندان‌شان را به کلاس‌های قرآن و هیات رسمی نفرستند، بلکه در خانه و به‌شکل خصوصی درباره ایمان صحبت کنند، و نسل جوان ترجیح می‌دهد اخلاق و معنویت را از منابع دیگری جز منبر و رسانه رسمی بگیرد.

سکولاریزاسیون لزوما به‌معنای ناپدیدشدن دین نیست؛ بلکه می‌تواند به معنای بازتوزیع دین از عرصه عمومی به عرصه خصوصی، از نهاد به فرد و از اجبار به انتخاب باشد. در ایران، این روند با یک تفاوت مهم همراه است: دین نه فقط از دولت جدا می‌شود، بلکه در تجربه نسل‌های جدید، در تقابل با دولت تعریف می‌شود. داشتن روسری در خیابان، برای بخشی از زنان، نه نشانه اطاعت از نظام، که انتخاب شخصی و گاهی حتی ژست اعتراضی در برابر مصادره سیاسی نمادهای دینی است.

ایران نه «جامعه بی‌دین»، نه «جمهوری خدا»

اگر بخواهیم تصویر دقیق‌تری از وضعیت امروز ایران بدهیم، باید از دو اغراق فاصله بگیریم. از یک سو، روایت «سکولاریزاسیون عمیق و انقلاب خاموش علیه دین» اگر دین را صرفا «نهاد رسمی» و «روحانیت» بداند، ساده‌سازی است؛ زیرا ایمان شخصی، آیین‌ها و معنابخشی دینی همچنان در جامعه حضور دارند.

بااین‌حال جمهوری اسلامی به‌عنوان پروژه اسلام سیاسی با بحران مشروعیت روبه‌رو است و اکثریت جدایی دین از دولت را ترجیح می‌دهند.

این نظام یکی از عمیق‌ترین روندهای سکولاریزاسیون منطقه را رقم زده، اما از مسیر تحمیل ایدئولوژی دینی. هرچه فشار بیشتر شده، راه برای جدایی دین و دولت و مصادره دوباره دین توسط مردم هموارتر شده است.

در چنین وضعی، ایران میدان نبرد میان «دینداری خصوصی و انتخابی» و «دینداری حکومتی» است؛ و سکولاریزاسیون سیاست، در آمار و خیابان، به تهدیدی ساختاری برای بقای جمهوری اسلامی بدل شده است.