لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه تلاش دارد تحریمهای سختگیرانه علیه روسیه را به لایحه تامین مالی موقت دولت فدرال آمریکا متصل کند؛ اقدامی که به گزارش پولیتیکو بخشی از استراتژی تازه جمهوریخواهان در کنگره عنوان شد.
پولیتیکو شنبه ۲۲ شهریور نوشت گراهام، سناتور کارولینای جنوبی، به همراه برایان فیتزپاتریک، نماینده جمهوریخواه از پنسیلوانیا، در بیانیهای اعلام کردند: «زمان اهمیت حیاتی دارد. ما از همکارانمان میخواهیم این طرح را به لایحه بودجه موقت دولت (سیآر) ضمیمه کنند.»
این دو قانونگذار با اشاره به وعده اخیر دونالد ترامپ برای اعمال «تحریمهای عمده علیه روسیه» همزمان با توقف خرید نفت از مسکو توسط کشورهای ناتو و وضع تعرفه بر چین، اقدام خود را بخشی از «اقدام مشترک با اروپا» توصیف کردند.
به نوشته پولیتیکو، گراهام و فیتزپاتریک هفته آینده تلاش خواهند کرد قانونگذاران هر دو حزب را برای حمایت از این طرح ترغیب کنند. آنها تاکید کردند این اقدام «ایستادن در کنار آزادی در برابر استبداد» است.
با این حال، این گزارش میگوید الحاق این طرح به لایحه بودجه موقت احتمالاً تنها راه برای تصویب آن است، زیرا مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، و جان تون، رهبر جمهوریخواهان سنا، بدون تایید صریح ترامپ مایل نیستند این طرح را به صورت مستقل در دستور کار قرار دهند.
به نوشته پولیتیکو، این ابتکار بهطور مستقیم از سوی گراهام مطرح شده است؛ سناتوری که ماههاست برای اعمال تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی چون هند و چین که به تقویت اقتصاد جنگی مسکو کمک میکنند، فشار آورده است.
هدف اصلی این استراتژی آن است که با پیوند زدن طرح به لایحه بودجه موقت، رهبران جمهوریخواه بتوانند هم بر انزواگرایان حزب خود غلبه کنند، هم دموکراتهای منتقد روسیه را برای حمایت از بودجه موقت تحت فشار بگذارند و در عین حال از برانگیختن خشم ترامپ پرهیز کنند.
پولیتیکو نوشت هرچند احتمالاً این اقدام تنها تعداد محدودی از دموکراتها را برای باز ماندن دولت به همراه داشته باشد، اما همچنان ابزار فشار بیشتری در اختیار رهبران جمهوریخواه میگذارد. گراهام روز شنبه در گفتوگو با جان تون، این طرح را مطرح کرد و با واکنش مثبت او روبهرو شد.
تون که یک جمهوریخواه بینالمللگرا محسوب میشود، از ابتدا با اصل این طرح همراه بوده، اما بارها تاکید کرده که تصویب آن باید در هماهنگی با کاخ سفید انجام شود.
به گزارش پولیتیکو، گراهام امیدوار است بتواند در نهایت رضایت ترامپ را جلب کند، بهویژه اگر اروپاییها نیز موضع سختتری در برابر چین اتخاذ کنند؛ کشوری که بزرگترین خریدار انرژی روسیه است.
او در همین زمینه با اورزولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، و چند مقام اروپایی دیگر گفتوگو کرده است تا نشان دهد کلید همراه کردن ترامپ، هماهنگی اروپا علیه چین و هند است. ترامپ پیشتر تعرفههای بالایی بر کالاهای هندی اعمال کرده است.
گراهام در اظهاراتی خطاب به اروپاییها گفت: «راه پیش رو برای حفظ ترامپ در کنار شما این است که با او علیه چین و هند همسو شوید.» او به لایحه تحریمهای ثانویه خود اشاره کرد که اروپا مدتهاست انتظار تصویب آن را در کنگره دارد و افزود: «اگر اینقدر لایحه گراهام را دوست دارید، چرا مشابه آن را خودتان تصویب نمیکنید؟»
به نوشته پولیتیکو، گراهام تاکنون ۸۵ حامی برای طرح خود جذب کرده است؛ اجماعی دوحزبی که با این حال ماهها در کنگره معطل مانده است.
این تحرک تازه در حالی رخ میدهد که یک ماه از دعوت ترامپ به ولادیمیر پوتین برای دیدار در آلاسکا گذشته و روسیه همچنان از مذاکره سر باز میزند. ترامپ در آن دیدار تلاش کرده بود پوتین را به برگزاری نشست دوجانبه با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، متقاعد کند.
گراهام و فیتزپاتریک در بیانیه مشترک خود تاکید کردند: «این موضوع بیش از یک سیاست ساده است؛ آزمونی از عزم و اراده است. جهان آزاد باید اقدام کند و آمریکا باید رهبری را بر عهده گیرد.»
طبق این گزارش، بررسی احتمالی الحاق بخشهایی از کرانه باختری هنگام سفر روبیو به اسرائیل، در پاسخ به قصد تعدادی از کشورهای غربی برای بهرسمیتشناختن دولت فلسطین صورت میگیرد.
به نوشته آکسیوس، نتانیاهو هنوز درباره اصل و دامنه چنین اقدامی تصمیمی نگرفته و میخواهد در دیدار با روبیو دریابد که آیا دونالد ترامپ از این الحاق حمایت خواهد کرد یا خیر. جامعه بینالمللی کرانه باختری را سرزمین اشغالی میداند و هرگونه الحاق به اسرائیل را غیرقانونی و تحریکآمیز قلمداد میکند.
امارات متحده عربی در پیامهایی به واشینگتن و تلآویو هشدار داده است که الحاق کرانه باختری به اسرائیل توافق صلح امارات و اسرائیل و همچنین توافقهای ابراهیم را بهطور جدی تضعیف خواهد کرد و امید ترامپ به گسترش این توافقها را از میان خواهد برد.
این تحولات همزمان است با رایگیری روز جمعه در مجمع عمومی سازمان ملل که طی آن «اعلامیه نیویورک» با ابتکار فرانسه و عربستان سعودی تصویب شد. این اعلامیه خواستار مسیری غیرقابل بازگشت بهسوی تشکیل کشور فلسطین است و ۱۴۲ کشور به آن رای مثبت دادند؛ ۱۰ کشور از جمله آمریکا و اسرائیل مخالفت کردند و ۱۲ کشور رای ممتنع دادند.
بر اساس گزارش آکسیوس، اصول این اعلامیه مبنای اصلی نشست سران برای حمایت از راهحل دو کشوری خواهد بود که ۲۲ سپتامبر در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک برگزار میشود. انتظار میرود فرانسه، بریتانیا، کانادا و چند کشور دیگر در جریان این نشست رسماً فلسطین را به رسمیت بشناسند.
به گفته دو مقام بلندپایه اسرائیلی، وزیر خارجه آمریکا در جلسات خصوصی با مقامهای اسرائیلی تلویحا نشان داده است مخالفتی با ضمیمهکردن کرانه باختری به اسرائیل ندارد و به طور ضمنی گفته است که دولت ترامپ در این مورد جلوی اسرائیل را نخواهد گرفت.
همین موضوع در داخل دولت آمریکا نگرانیهایی ایجاد کرده زیرا موضع رسمی واشینگتن تاکنون روشن نبوده است و برخی مقامها احساس کردهاند اسرائیل میکوشد دولت ترامپ را در تنگنا قرار دهد.
منابع آکسیوس افزودند در روزهای اخیر چند جلسه در کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا برگزار شد تا موضع علنی واشینگتن مشخص شود. نگرانی اصلی این بوده است که هرگونه الحاق، به فروپاشی توافقهای ابراهیم منجر شود و میراث ترامپ در خاورمیانه را خدشهدار کند.
یک منبع آگاه همچنین گفت امارات پیش از سفر روبیو بار دیگر موضع خود را به وزارت خارجه آمریکا منتقل کرده است. یک مقام کاخ سفید در پاسخ به پرسش آکسیوس درباره این جلسات گفت: «کاخ سفید درگیر بحثهای متنوعی درباره خاورمیانه است، اما درباره نشستهای داخلی که ممکن است برگزار شده یا نشده باشد اظهارنظر نمیکنیم.»
روبیو پیش از پرواز به اسرائیل به خبرنگاران گفت قصد دارد با مقامهای اسرائیلی درباره واکنش به موج به رسمیت شناختن کشور فلسطین گفتوگو کند. او افزود: «ما به اروپاییها گفتهایم واکنش متقابل در راه است.» روبیو همچنین اشاره کرد که ممکن است هفته آینده درباره اقدامات اسرائیل اعلامیهای صادر شود.
به نوشته آکسیوس، نتانیاهو در دیدار با روبیو میخواهد دریابد آمریکا چه میزان آزادی عمل به اسرائیل در پاسخ به شناسایی دولت فلسطین خواهد داد، بهویژه در زمینه الحاق کرانه باختری.
روبیو قرار است روز یکشنبه در رویدادی که از سوی یک گروه شهرکنشین در محوطه باستانی حساس واقع در روستای فلسطینی سلوان در شرق اورشلیم، نزدیک مسجدالاقصی، برگزار میشود، شرکت کند. او روز شنبه گفت این بازدید صرفاً جنبه تاریخی دارد و تاکید کرد حضورش در این برنامه سیاسی نیست.
آدام بوهلر، فرستاده ویژه دولت ترامپ در امور رسیدگی به گروگانها و زلمای خلیلزاد، نماینده ویژه پیشین آمریکا در امور افغانستان، شنبه ۲۲ شهریور با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، دیدار کردند.
وزارت خارجه طالبان در بیانیهای اعلام کرد: «دو طرف بر ادامه گفتوگوها درباره مسائل مختلف کنونی و آینده در روابط دوجانبه، بهویژه درباره شهروندان زندانی در کشورهای یکدیگر، تاکید کردند.»
بر اساس این بیانیه، متقی با اشاره به مذاکرات پیشین طالبان و ایالات متحده در دوحه گفت: «اکنون فرصت مناسبی فراهم شده تا روابط به حالت عادی بازگردد و در روابط دوجانبه هیچ موضوع پیچیدهای وجود ندارد که حل آن دشوار باشد.»
طالبان در این بیانیه به نقل از بوهلر نوشت واشینگتن «به حق انتخاب ملتها احترام میگذارد و قصد ندارد چیزی را به افغانها تحمیل کند».
واشینگتن هنوز بیانیهای درباره این دیدار منتشر نکرده است.
آمریکا تاکنون بارها خواستار آزادی محمود حبیبی، شهروند آمریکایی افغانتبار و شناختهشدهترین زندانی این کشور در افغانستان، شده است.
حبیبی در سال ۲۰۲۲ به اتهام همکاری در شناسایی محل سکونت ایمن الظواهری، رهبر القاعده، در کابل از سوی دستگاه اطلاعاتی طالبان بازداشت شد.
این در حالی است که مقامهای طالبان بازداشت او را رد کردهاند.
پیشتر وزارت خارجه آمریکا هشدار داده بود اگر طالبان «گروگانها» را آزاد نکند، با «پیامدهای سنگینی» روبهرو خواهد شد.
پس از روی کار آمدن دولت ترامپ، طالبان دو شهروند آمریکایی زندانی در افغانستان را آزاد کرده است.
طالبان که پس از دو دهه حضور نظامی ایالات متحده در افغانستان در سال ۲۰۲۱ بار دیگر قدرت را در این کشور به دست گرفت، تاکنون از سوی واشینگتن به رسمیت شناخته نشده است
با این حال، این دومین باری است که هیاتی آمریکایی به ریاست بوهلر و با حضور خلیلزاد به کابل سفر میکند.
تمی بروس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، اواسط فروردینماه طالبان را یکی از «شبکههای تروریستی» مورد حمایت جمهوری اسلامی توصیف کرد که رویکردی خصمانه نسبت به واشینگتن و متحدانش دارد.
وزارت امنیت داخلی آمریکا و مقامهای محلی اعلام کردند این حادثه زمانی رخ داد که افسران آیس قصد داشتند خودروی «سیلویریو ویهگاس-گونزالس»، شهروند ۳۸ ساله مکزیکی، را متوقف کنند.
به گفته وزارت امنیت داخلی، خودروی «ویهگاس-گونزالس» به سمت ماموران حرکت کرده و در جریان این حادثه یکی از افسران مجبور به تیراندازی شد. وزارت امنیت داخلی تایید کرده که مامور نیز در جریان این حادثه زخمی شده و اکنون در وضعیت پایدار قرار دارد.
کنسولگری مکزیک در شیکاگو هویت فرد کشتهشده را تایید و اعلام کرد او آشپزی مکزیکی بوده است. مقامهای آمریکایی میگویند او به طور غیرقانونی در ایالات متحده اقامت داشته است. وزارت امنیت داخلی همچنین اعلام کرد افسر آیس از «نیروی متناسب» استفاده کرده و به سابقه رانندگی پرخطر قربانی اشاره کرد.
این حادثه همزمان با آغاز عملیات موسوم به «میدوی بلیتز» توسط دولت ترامپ در شیکاگو و دیگر مناطق ایالت ایلینوی رخ داده است؛ عملیاتی که با هدف اجرای گسترده قوانین مهاجرتی طراحی شده است. این عملیات بهگفته منتقدان یادآور اقدامات دوره اول ریاستجمهوری ترامپ در برخورد با مهاجران غیرقانونی است.
نمایندگان کنگره از ایلینوی، از جمله «خسوس چوی گارسیا» و «دلیا رامیرز»، در بیانیهای مشترک این اقدام را «تشدید خشونتآمیز تاکتیکهای مهاجرتی» توصیف کردند و هشدار دادند که «بیتوجهی به روندهای قانونی، کل جامعه ما را در معرض خطر قرار میدهد.»
لیلیان خیمنز، نماینده ایالت ایلینوی، نیز گفت: «اکنون ما با بدترین سناریویی روبهرو شدهایم که همیشه از آن بیم داشتیم. آیس جان یکی از اعضای جامعه ما را گرفته است.»
کنسولگری مکزیک اعلام کرده که در تماس مستقیم با خانواده قربانی قرار دارد و از آیس خواسته اطلاعات بیشتری درباره جزئیات این حادثه ارائه کند. در بیانیه این نهاد دیپلماتیک تاکید شده که مکزیک موضوع را از نزدیک دنبال خواهد کرد.
جیبی پریتزکر، فرماندار ایلینوی، نیز با اشاره به اینکه حادثه در حومه «فرانکلین پارک» رخ داده، خواستار شفافیت و پاسخگویی شد و در پستی در شبکه ایکس نوشت: «مردم ایلینوی سزاوار گزارشی کامل و دقیق از آنچه رخ داده هستند.»
وزارت امنیت داخلی در بیانیهای اعلام کرد برخی فعالان مهاجرت، افراد بدون مدارک را تشویق میکنند که در برابر نیروهای مجری قانون مقاومت کنند، اما مقامهای منتخب محلی این ادعا را رد کردهاند. آنها تاکید کردند که فعالان در شیکاگو تنها به مهاجران توصیه کردهاند از حقوق خود آگاه باشند.
این حادثه در شرایطی رخ داده که ترامپ طی هفتههای اخیر تهدید کرده بود نیروهای گارد ملی و ماموران فدرال را برای مقابله با جرم و کنترل مهاجران به شیکاگو اعزام خواهد کرد. چنین تهدیدهایی با موجی از اعتراضات در شیکاگو و حومه آن روبهرو شده است. ترامپ روز جمعه همچنین اعلام کرد که گارد ملی را به ممفیس در ایالت تنسی اعزام خواهد کرد.
رویترز میگوید این حادثه تازهترین نمونه از تنشهای فزاینده بر سر سیاستهای مهاجرتی دولت ترامپ است؛ سیاستهایی که حامیانش آن را ابزاری برای بازگرداندن نظم و مقابله با مهاجرت غیرقانونی میدانند، اما منتقدان آن را تهدیدی علیه آزادیهای مدنی و امنیت اجتماعی میخوانند.
آمار شرکت اطلاعات کالایی «کپلر» نشان میدهد حجم نفت ایران که ماه گذشته در بنادر چین تخلیه شد، جهشی چشمگیر داشته و حاکی از آن است که بزرگترین واردکننده نفت جهان تحت تاثیر تلاشهای آمریکا برای محدود کردن صادرات تهران قرار نگرفته است.
این افزایش آنقدر قابل توجه بود که ذخایر نفت فروشنرفته ایران در دریاهای آسیایی – که طی ماههای گذشته رو به افزایش بود – تنها در یک ماه به نصف کاهش یافت.
به گفته کپلر، میزان تخلیه نفت خام ایران در بنادر چین در ماه اوت به ۱.۶۸ میلیون بشکه در روز رسید؛ افزایشی ۲۳ درصدی نسبت به ماه ژوئیه.
ذخایر شناور تا هفتم سپتامبر به ۱۵ میلیون بشکه کاهش یافت؛ رقمی که در اوایل اوت حدود ۳۰ میلیون بشکه بود و عمدتاً در نزدیکی مالزی متمرکز شده بود.
از ابتدای سال جاری، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۲۷ نفتکش را همراه با دهها فرد، شرکت و شبکه متهم به دور زدن تحریمهای نفتی ایران تحریم کرده است؛ اقدامی که واشینگتن مدعی است هزینههای نظامی تهاجمی تهران را تامین میکند.
تهران این تحریمها را حمله به معیشت مردم و تلاشی برای واداشتن جمهوری اسلامی به تبعیت از خواست غرب توصیف کرده است.
شدت اعمال این محدودیتها چنان بود که گاهی وزارت خزانهداری و وزارت خارجه آمریکا تقریباً هر روز نهادهای تازهای را به دلیل جابهجایی نفت ایران در فهرست سیاه قرار میدادند.
با این حال، دادهها نشان میدهد وعده دولت آمریکا برای رساندن صادرات نفت ایران به صفر، فاصله زیادی با واقعیت دارد.
هم بارگیری و هم تخلیه نفت خام ایران نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. هرچند نوسانات ماهبهماه در واردات چین محسوس بوده، اما روند کلی صعودی است. به طور متوسط، چین طی هشت ماه نخست ۲۰۲۵ روزانه ۱.۴۵ میلیون بشکه نفت خام ایران تخلیه کرده است؛ اندکی بیشتر از مدت مشابه سال گذشته.
این روند در حالی ادامه دارد که واشینگتن بیش از صد نفتکش موسوم به «ناوگان شبح» را که با عملیات قاچاق نفت ایران مرتبط دانسته بود، در فهرست تحریم قرار داده است.
نقش کلیدی چین
تلاشهای آمریکا برای نابود کردن شبکههای قاچاق حکومت ایران – از رهگیری انتقال کشتی به کشتی تا اسناد جعلی و کانالهای مالی پنهان – میتواند در بلندمدت تجارت تهران را کُند کند.
اما تمایل پکن برای چراغ سبز دادن به خرید نفت ایران، ورق را به سود تهران برگردانده است. بدون همکاری چین، راهبرد «فشار حداکثری» واشینگتن با خطر شکست روبهرو است.
شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، ماه جاری میزبان مسعود پزشکیان، رئیسدولت جمهوری اسلامی ایران، به همراه رهبران روسیه، کره شمالی و دیگر کشورهایی بود که همسو با آمریکا نیستند.
این نمایش قدرت بهطور گسترده بهعنوان چالشی در برابر برتری آمریکا در سیاست و تجارت جهانی و نشانهای از رد تغییرات ناگهانی دولت ترامپ در زمینه تحریمها و تعرفهها تفسیر شد.
اصرار چین بر واردات نفت ایران تنها به دلیل کمبود عرضه یا تخفیفهای قیمتی نیست. بازار جهانی اکنون با مازاد عرضه مواجه است و قیمتها پایینتر از سال گذشته است.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در گزارش ۱۱ سپتامبر خود اعلام کرد که تولید جهانی نفت امسال ۲.۷ میلیون بشکه در روز افزایش مییابد، در حالی که رشد تقاضا تنها ۷۰۰ هزار بشکه خواهد بود.
برآورد تحلیلگران نشان میدهد تهران برای تداوم فروش، به پالایشگاههای چینی تخفیفی معادل ۴ تا ۶ دلار در هر بشکه ارائه میدهد. با این حال، بیتوجهی چین به تحریمهای آمریکا میتواند در مذاکرات تجاری نیز بهعنوان اهرم فشار علیه واشینگتن عمل کند.
ترامپ پس از بازگشت به قدرت، لایههای متعددی از تعرفهها بر کالاهای چینی اعمال کرده است. دادههای اداره آمار آمریکا نشان میدهد واردات از چین در هفت ماه نخست ۲۰۲۵ نسبت به سال گذشته ۱۹ درصد کاهش یافته است.
بنابراین، امتناع چین از اجرای تحریمهای نفتی آمریکا علیه ایران میتواند بخشی از راهبردی گستردهتر برای گرفتن امتیاز از واشینگتن در مناقشات تجاری باشد.
پیوند نفت و کالا
عامل مهم دیگر این است که صادرات کالاهای چینی به ایران بهشدت با واردات نفت گره خورده است. محمولههای نفتی جایگاه چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری ایران را تثبیت کردهاند و بخشی از پرداختهای نفتی تهران از طریق تهاتر کالاهای چینی تسویه میشود.
علاوه بر نفت خام، چین همچنین خریدار اصلی فرآوردههای نفتی و پتروشیمی ایران است که در مجموع حدود نیمی از صادرات کشور را تشکیل میدهند.
با وجود تحریمهای آمریکا علیه ۹ نفتکش حامل گاز مایع ایران (LPG) در سال جاری، شرکت مشاوره «وورتکسا» گزارش داد صادرات LPG ایران در اوت به ۱.۱ میلیون تن رسیده است. دادههای کپلر نشان میدهد حدود ۸۰ درصد این محمولهها به چین میرود.
با اتکای فزاینده چین به واردات نفت و فرآوردههای نفتی ایران، اکنون بیش از یکچهارم از کل واردات کالایی ایران به پکن وابسته است؛ موضوعی که نقش حیاتی چین در بقای اقتصادی جمهوری اسلامی را برجسته میکند.
