دانشمندان هشدار میدهند سیستم گردش آب اقیانوس اطلس که نقشی کلیدی در تنظیم آب و هوای اروپا ایفا میکند، ممکن است تا سال ۲۳۰۰ دچار فروپاشی شود و زمستانهای بسیار سردی را برای این قاره رقم بزند.
به گزارش پایگاه خبری بلومبرگ، گردش نصفالنهاری اطلس (AMOC) که آب گرم را به شمال و آب سرد را به جنوب منتقل میکند، تحت تاثیر گرمایش جهانی و ذوب یخهای گرینلند در حال تضعیف شدن است.
این سیستم اقیانوسی به اروپای غربی کمک میکند دمایی ملایمتر از مناطق همعرض مانند سیبری داشته باشد و نقش مهمی در توزیع بارندگی جهانی و تنوع زیستی اقیانوسها بر عهده دارد.
یافتههای متناقض دانشمندان
مطالعات اخیر نتایج متناقضی درباره وضعیت گردش نصفالنهاری اقیانوس اطلس ارائه دادهاند.
برخی پژوهشها، از جمله مطالعهای در ژانویه ۲۰۲۵، نشان داد این جریان در ۶۰ سال گذشته کاهش نیافته و پژوهش دیگری در فوریه سال جاری احتمال فروپاشی کامل آن در قرن جاری را اندک دانست.
در سوی دیگر، مطالعهای در اکتبر ۲۰۲۴ حاکی از آن بود که جریانهای اقیانوس اطلس در آستانه فروپاشی قرار دارند و پژوهشی در اوت ۲۰۲۵ تاکید کرد که فروپاشی این جریان دیگر رویدادی با احتمال پایین محسوب نمیشود.
تازهترین مطالعه منتشر شده در مجله «مقالات پژوهشی زیستمحیطی» پیشبینی میکند که در صورت ادامه روند فعلی انتشار گازهای گلخانهای، احتمال فروپاشی این سیستم حیاتی اقیانوسی تا سال ۲۳۰۰ به ۷۰ درصد میرسد.
نکته قابل توجه اینکه حتی در صورت پایبندی کشورها به تعهدات خود در چارچوب توافق پاریس، احتمال وقوع این فاجعه اقلیمی همچنان ۲۵ درصد خواهد بود.
پیامدهای فاجعهبار برای اروپا
استفان رامستورف، اقیانوسشناس و اقلیمشناس، میگوید اختلاف مطالعات به تعریف متفاوت از مفهوم «فروپاشی» بازمیگردد.
بر اساس مطالعه سازمان هواشناسی بریتانیا، حتی در صورت وقوع بدترین سناریو با بیشترین سطح انتشار گازهای گلخانهای و ورود گسترده آب شیرین به اقیانوس، گردش آب اطلس هرچند بهشدت تضعیف میشود، اما بهطور کامل از کار نخواهد افتاد.
با این حال، یافتههای برخی تحقیقات حاکی از آن است که تضعیف این جریان اقیانوسی میتواند دمای زمستانی آمستردام را به منفی ۲۰ درجه سانتیگراد برساند، سطح آب دریاها را افزایش دهد و طوفانهای شدیدتری ایجاد کند.
این تغییرات همچنین بر الگوهای بارش جهانی تاثیر خواهند گذاشت.
هشداری برای اقدام فوری
دانشمندان تاکید میکنند که حتی احتمال ۲۵ درصدی وقوع چنین رویدادی باید هشداری جدی برای اقدام فوری و مقابله با بحران اقلیمی باشد.
آنها این وضعیت را به سوار شدن بر هواپیمایی تشبیه میکنند که ۲۵ درصد احتمال سقوط آن میرود.
درک پیچیدگیهای سیستم اقیانوس اطلس و خطرات احتمالی آن میتواند فشار بیشتری برای در دستور کار قرار دادن اقدامات جدیتر در زمینه کاهش گازهای گلخانهای ایجاد کند.
تفاوت در یافتههای علمی نباید موجب بیتوجهی به تهدید بالقوهای شود که میتواند زندگی میلیونها نفر در اروپا و سایر نقاط جهان را دگرگون کند.
سرمایهگذاریهای کنونی برای سازگاری با گرمایش زمین، از جمله ساخت مخازن آب در بریتانیا، در صورت وقوع چنین سناریویی ممکن است بیاثر بماند.
این احتمال که اروپا بهجای تابستانهای سوزان، زمستانهای یخبندان را تجربه کند، نشان میدهد پیچیدگی بحران اقلیمی فراتر از تصورات رایج است.
دادههای ردیابی کشتی نشان میدهد نفتکش حامل گاز طبیعی مایع از پروژه تحریمشده روسیه در یکی از بنادر چین پهلو گرفته است.
این ماجرا شنبه ۱۵ شهریور و چند روز پس از دیدار ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در پکن رخ داد.
بر اساس دادههای الاسایجی (LSEG)، نفتکش روسی «وسخود LNG» در پایانه گاز طبیعی مایع بندر «تیشان» در استان گوانگشی در جنوب غربی چین لنگر انداخته است.
این نفتکش با پرچم روسیه، ۱۵۰ هزار متر مکعب محموله گاز طبیعی مایع را ۲۸ تیر از تاسیسات «آرکتیک LNG 2» در منطقه گیدان در شمال سیبری بارگیری کرد.
پیش از این و در اواخر ماه اوت، نفتکش تحریمشده «آرکتیک مولان» در پایانه «بیهای» پهلو گرفته بود.
محموله آرکتیک مولان نخستین محموله گاز طبیعی مایع از پروژه تحریمشده روسیه بود که از زمان آغاز به کار در سال گذشته به یک مصرفکننده نهایی رسید.
۱۳ شهریور، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از کشورهای اروپایی خواست تا خرید نفت از روسیه را متوقف کنند.
در پی جنگ اوکراین، بخش انرژی روسیه متحمل چندین موج تحریم شده است. تحریمهایی که از سوی چین نادیده گرفته میشوند.
«آرکتیک LNG 2» در دسامبر ۲۰۲۳ تولید را آغاز کرد اما بهدلیل کمبود نفتکشهای یخشکن ویژه حمل گاز و تحریمهای غرب در ارتباط با جنگ روسیه در اوکراین، در تحویل محمولهها با تاخیر روبهرو است.
پروژه «آرکتیک LNG 2» که ۶۰ درصد آن در مالکیت شرکت روسی «نوواتک» است، قرار بود به یکی از بزرگترین تاسیسات تولید گاز مایع روسیه تبدیل شود و ظرفیت تولید سالانه ۱۹.۸ میلیون تن را هدفگذاری کرده بود اما تحریمها چشمانداز آن را مبهم کرده است.
بر اساس دادههای شرکت اطلاعاتی «کپلر»، سال گذشته هشت محموله از «آرکتیک LNG 2» بارگیری شد که بر روی چندین نفتکش تحریمشده منتقل شدند. چهار محموله در تاسیسات ذخیره شناور «کوریَک» تخلیه شدند.
از ابتدای سال ۲۰۲۵ تاکنون شش محموله از این پروژه بارگیری شده است و برخی نفتکشهای تحریمشده از مسیر دریای شمال به سمت شرق حرکت کردند.
دادههای الاسایجی نشان میدهد در حال حاضر دو نفتکش در شبهجزیره کامچاتکا در شرق دور روسیه پهلو گرفتهاند و نفتکش سومی نیز در دریای جنوبی چین میان تایوان و جزیره هاینان قرار دارد.
ورود این محموله به چین چند روز پس از سفر پر سر و صدای پوتین به این کشور برای شرکت در اجلاس سازمان همکاری شانگهای و رژه نظامی به مناسبت پایان جنگ جهانی دوم انجام شد. در حالی که روسیه اعلام کرد به چین کمک خواهد کرد تا از ایالات متحده بهعنوان بزرگترین تولیدکننده انرژی هستهای جهان پیشی بگیرد.
ترامپ، رهبران چین، کره شمالی و روسیه را متهم کرد که در نشست پکن علیه آمریکا تبانی میکنند.
محمود قماطی، مقام حزبالله، شنبه ۱۵ شهریور در گفتوگو با خبرگزاری رویترز گفت این گروه نشست جمعه کابینه درباره طرح ارتش برای برقرار کردن انحصار دولتی بر سلاحها را «فرصتی برای بازگشت به خرد و عقلانیت و جلوگیری از لغزیدن کشور به سوی نامعلوم» دانست.
کابینه لبنان جمعه ۱۴ شهریور از طرح ارتش که خلع سلاح حزبالله را در پی دارد استقبال و اعلام کرد ارتش اجرای آن را آغاز خواهد کرد، بیآنکه زمانبندی مشخصی برای اجرا تعیین کند و با این هشدار که: «توان ارتش محدود است.»
با این حال اعلام شد تداوم عملیات نظامی اسرائیل در لبنان، پیشرفت ارتش را مختل خواهد کرد.
پل مورکوس، وزیر اطلاعرسانی لبنان، پس از نشست در جمع خبرنگاران حاضر شد اما از تایید تصویب رسمی این طرح خودداری کرد.
اجرای طرح به شرط توقف حملات و خروج اسرائیل
روزنامه لبنانی الاخبار با استناد به منابع دولتی نوشت طرح ارائهشده از سوی ارتش برای تمرکز سلاح در دست دولت، فاقد جدول زمانی مشخص است و بهصورت مرحلهای پیش میرود: «آغاز عملیات از جنوب رودخانه لیتانی، سپس حرکت به منطقه میان لیتانی و اوالی، گسترش به بیروت و حومه و در نهایت رسیدن به بقاع.»
بهگفته این منابع، این طرح که با در نظر گرفتن محدودیتهای لجستیکی و انسانی ارتش تدوین شده، اختیار تاکتیکی بیشتری به فرماندهان میدهد و ارتش موظف است گزارشهای ماهانه مفصل از روند اجرا به دولت ارائه کند.
الاخبار اضافه کرد اجرای کامل، مشروط به توقف حملات اسرائیل و خروج نیروهای اسرائیلی از خاک لبنان است و همزمان، افزایش حضور نظامی و ایجاد ایستهای بازرسی برای مقابله با قاچاق سلاح، تقویت حفاظت از مرز لبنان و سوریه، بستن گذرگاههای غیرقانونی و ادامه خلع سلاح در اردوگاههای آوارگان فلسطینی پیشبینی شده است.
این روزنامه تصمیم دولت را محصول رایزنیهای فشرده در ساعات پایانی پیش از جلسه کابینه توصیف کرد و نوشت ارائه چارچوب کلی از سوی ارتش «یک بمب ساعتی سیاسی» را در دولت خنثی کرد؛ روایتی که نشان میدهد حزبالله بهجای مخالفت مستقیم، با مشروطسازی اجرا به آتشبس و خروج اسرائیل، در پی مدیریت سیاسی طرح است.
شرط حزبالله برای اجرای طرح
قماطی به رویترز گفت ارزیابی حزبالله بر پایه اعلام جمعه ۱۴ شهریور دولت است که اجرای بیشتر نقشه راه آمریکا در این باره را مشروط به پایبندی اسرائیل کرد.
او افزود تا زمانی که اسرائیل حملات را متوقف نکند و نیروهایش را از جنوب لبنان خارج نکند، اجرای این طرح از سوی لبنان باید «تا اطلاع ثانوی معلق بماند».
کابینه لبنان ماه گذشته ارتش را مامور تهیه طرحی کرد که انحصار دولتی بر سلاحها را برقرار کند و یک نقشه راه آمریکایی را که هدفش خلع سلاح حزبالله در برابر توقف عملیات نظامی اسرائیل در لبنان است، تصویب کرد.
قماطی گفت حزبالله این دو تصمیم را «بهطور قاطع» رد کرده و انتظار دارد دولت لبنان یک راهبرد دفاع ملی تدوین کند.
اسرائیل هفته گذشته اشاره کرد اگر ارتش لبنان برای خلع سلاح حزبالله اقدام کند، حضور نظامی خود را در جنوب این کشور کاهش خواهد داد اما در همین حال به حملاتش ادامه داد و ۱۲ شهریور، چهار نفر کشته شدند.
شکاف ملی بر سر خلع سلاح حزبالله از زمان جنگ ویرانگر سال گذشته با اسرائیل - که توازن قدرتِ مدتها تحت سلطه این گروهِ شیعه مورد حمایت جمهوری اسلامی را بر هم زد - در لبنان به موضوعی محوری بدل شده است.
لبنان از سوی ایالات متحده، عربستان سعودی و رقبای داخلی حزبالله برای خلع سلاح این گروه تحت فشار است.
با این حال حزبالله مخالفت کرده و گفته حتی طرح بحث خلع سلاح، تا زمانی که اسرائیل به حملات هوایی علیه لبنان ادامه میدهد و بخشهایی از جنوب این کشور را اشغال کرده است، خطایی جدی خواهد بود.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، ماه گذشته احتمال جنگ داخلی را پیش کشید، دولت را از تلاش برای رویارویی با این گروه بر حذر داشت و گفت که ممکن است اعتراضات خیابانی رخ دهد.
آویخای ادرعی، سخنگوی ارتش اسرائیل، شنبه ۱۵ شهریور در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد ساکنان شهر غزه باید به یک منطقه ساحلی مشخص در خان یونس در جنوب نوار غزه نقل مکان کنند.
همزمان، رسانههای فلسطینی خبر دادند که اسرائیل برج السوسی در غرب شهر غزه را هدف قرار داد.
ادرعی به پناهندگان اطمینان داد که در منطقه ساحلی، قادر به دریافت غذا، مراقبتهای پزشکی و سرپناه خواهند بود.
ارتش اعلام کرده است این منطقه جدید شامل بیمارستانهای صحرایی، خطوط لوله آب و تاسیسات نمکزدایی است. همچنین جریان ثابتی از غذا، چادر، دارو و تجهیزات پزشکی، با هماهنگی کوگات (واحد ویژه ارتش اسرائیل برای هماهنگی در سرزمینهای فلسطینی) و سازمان ملل و سایر سازمانهای بینالمللی به این منطقه ارسال خواهد شد.
ارتش اسرائیل تاکید کرد که این تلاشها به موازات گسترش عملیات نظامی در شمال غزه ادامه خواهد یافت.
نیروهای اسرائیلی هفتههاست عملیات خود را در حومههای شمالی شهر ادامه میدهند. عملیاتی که به دستور بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای تصرف این شهر آغاز شد.
به اعتقاد نتانیاهو، شهر غزه پایگاه اصلی حماس است و تصرف آن برای شکست دادن این گروه اسلامگرای فلسطینی ضروری است. گروهی که با حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل، جنگ کنونی را آغاز کرد.
۱۴ شهریور، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد ارتش این کشور مرحله تازهای از عملیات را در نوار غزه آغاز کرده است.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دروازههای جهنم در غزه گشوده شده است. وقتی این روند آغاز شود، دیگر متوقف نخواهد شد.»
کاتز افزود: «عملیات ارتش اسرائیل تا زمانی ادامه خواهد یافت که قاتلان و متجاوزان حماس شرایط اسرائیل برای پایان جنگ، بهویژه آزادی همه گروگانها و خلع سلاح کامل را بپذیرند یا نابود شوند.»
یا همه یا هیچ
مبارزان فلسطینی در حمله هفتم اکتبر، هزار و ۲۰۰ اسرائیلی را کشتند و ۲۵۱ گروگان را به غزه بردند.
در داخل اسرائیل درخواستها برای پایان دادن به جنگ از طریق توافق دیپلماتیک که عمدتا از سوی خانواده گروگانها هدایت میشود در حال افزایش است.
برخی بر این باورند که این توافق میتواند آزادی ۴۸ گروگان باقیمانده را تضمین کند.
مقامهای اسرائیلی باور دارند ۲۰ نفر از گروگانها هنوز زندهاند.
در حالی که حماس و برخی کشورهای غربی و عربی امیدوارند روند حملات با مذاکرات تبادل گروگانها پایان یابد، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۴ شهریور اعلام کرد مذاکراتی برای آزادی گروگانها با حماس در جریان است و هشدار داد اگر این گروه آنها را آزاد نکند، با «عواقب سختی» مواجه خواهد شد.
او همچنین احتمال داد برخی گروگانها جان خود را از دست داده باشند.
ترامپ خطاب به حماس گفت: «همه را همین حالا آزاد کنید. اگر چنین کنید، شرایط برایتان بهتر خواهد شد. اما اگر این کار را نکنید، اوضاع دشوار خواهد بود. خیلی زننده خواهد بود.»
ارتش اسرائیل ۱۳ شهریور اعلام کرد تقریبا نیمی از شهر غزه را تحت کنترل گرفته است.
با وجود درخواستها برای معامله دیپلماتیک با حماس، نتانیاهو به دنبال توافق «همه یا هیچ» است که بر اساس آن تمام گروگانها یکباره آزاد شوند و حماس تسلیم شود.
در مقابل حماس پیشنهاد داده برخی گروگانها را در برابر آتشبسی موقت آزاد کند؛ مشابه شرایطی که پیشتر و در ماه ژوئیه مطرح بود اما مذاکرات با میانجیگری آمریکا و کشورهای عربی شکست خورد.
